ഗോവിന്ദ ദാമോദര സ്തോത്രമ്
गोविन्द दामोदर स्तोत्रम् in Malayalam · മലയാളം
നിങ്ങളുടെ ഭാഷ/ലിപിയിൽ വായിക്കൂ
✦ അർഥം
ഗോവിന്ദ ദാമോദര സ്തോത്രം ഭഗവാന് കൃഷ്ണന്റെ പ്രസിദ്ധ ഭക്തി സ്തോത്രമാണ്, ഇതിന്റെ ഓരോ ശ്ലോകവും 'ഗോവിന്ദ ദാമോദര മാധവേതി' എന്ന മധുര ധ്രുവപദത്തോടെ അവസാനിക്കുന്നു. മഹാ ഭക്ത-കവി ബില്വമംഗല ഠാകുര (ലീലാ ശുക) രചിച്ച ഈ സ്തോത്രം അനേകം മനോഹര ദൃശ്യങ്ങള് ചിത്രീകരിക്കുന്നു — ദ്രൗപദിയുടെ വിളി, ഗോപകന്യകമാര്, ഒടുവില് വളര്ത്തുകിളികളും മൈനകളും വരെ — എല്ലാവരും ഈ മൂന്ന് പവിത്ര നാമങ്ങള് വിളിക്കുന്നു. കൃഷ്ണ നാമമേ ജീവിതത്തിന്റെ സാരം, മരണ സമയത്ത് ജപിക്കാന് യോഗ്യമായ പരമ വസ്തു എന്നതാണ് ഇതിന്റെ സന്ദേശം.
ഉത്ഭവം & കഥ
Govinda Damodara Stotra (independent Vaishnava devotional work) · Bilvamangala Thakura (Lila Shuka) · Medieval (c. 13th–14th century CE)
ബില്വമംഗല ഠാകുര, ലീലാ ശുക എന്നും വിളിക്കപ്പെടുന്നയാള്, കൃഷ്ണ പ്രേമത്തില് പൂര്ണമായി ലയിച്ച സന്ത-കവി, കൃഷ്ണ-കര്ണാമൃതത്തിന്റെ കര്ത്താവായി പ്രസിദ്ധന്. ഗോവിന്ദ ദാമോദര സ്തോത്രം ഭഗവാന്റെ പവിത്ര നാമങ്ങളില് അദ്ദേഹം രചിച്ച ശ്ലോക-മാല. മഹാഭാരതത്തിലെ ദ്രൗപദി-രക്ഷണ സന്ദര്ഭവും വ്രജത്തിലെ ഗോപവധുമാരുടെ നിത്യ ജീവിതവും ആധാരമാക്കി, 'ഗോവിന്ദ, ദാമോദര, മാധവ' നാമങ്ങള് ഭക്തരുടെ ചുണ്ടുകളില് നിന്ന് സ്വാഭാവികമായി പുറപ്പെടുന്നുവെന്ന് കാട്ടി, നാവിനെ ഈ മധുരതമ അക്ഷരങ്ങള് എപ്പോഴും ആസ്വദിക്കാന് പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നു.
✦ ശാസ്ത്രങ്ങളിൽ പറഞ്ഞതുപോലെ
ആരംഭ ശ്ലോകം ഓര്മിപ്പിക്കുന്നു: കുരു-സഭയില് ദുശ്ശാസനന് ദ്രൗപദിയെ വസ്ത്രാപഹരണം ചെയ്യുമ്പോള്, അവള്ക്ക് മറ്റൊരു രക്ഷകനില്ലാത്തപ്പോള്, അവള് 'ഗോവിന്ദ! ദാമോദര! മാധവ!' എന്ന് വിളിച്ചു — ഭഗവാന് അദ്ഭുതകരമായി അനന്ത വസ്ത്രം നല്കി, അവളെ ഒരിക്കലും വസ്ത്രഹീനയാക്കാന് കഴിഞ്ഞില്ല. ആപത്തില് ഈ നാമങ്ങള് സത്യ ഹൃദയത്തോടെ വിളിക്കുന്നത് ഭഗവാന്റെ ഉടനടി രക്ഷ കൊണ്ടുവരുന്നുവെന്ന് ഭക്തര് ഇതിനെ പ്രമാണമായി കരുതുന്നു.
അർഥസഹിതം പൂർണ പാഠം
ഏതെങ്കിലും വരിയിലോ ▶ ബട്ടണിലോ തൊട്ട് കേൾക്കൂ
അഗ്രേ കുരൂണാമഥ പാണ്ഡവാനാം ദുഃശാസനേനാഹൃതവസ്ത്രകേശാ। കൃഷ്ണാ തദാക്രോശദനന്യനാഥാ ഗോവിന്ദ ദാമോദര മാധവേതി॥
agre kurūṇām atha pāṇḍavānāṃ duḥśāsanenāhṛta-vastra-keśā | kṛṣṇā tadākrośad ananya-nāthā govinda dāmodara mādhaveti ||
അർഥം:കൗരവരുടെയും പാണ്ഡവരുടെയും സഭയില് ദുശ്ശാസനന് ദ്രൗപദിയുടെ വസ്ത്രവും കേശവും വലിച്ചപ്പോള്, അനന്യനാഥയായ ദ്രൗപദി വിളിച്ചു — 'ഗോവിന്ദ! ദാമോദര! മാധവ!'
ശ്രീകൃഷ്ണ വിഷ്ണോ മധുകൈടഭാരേ ഭക്താനുകമ്പിന് ഭഗവന് മുരാരേ। ത്രായസ്വ മാം കേശവ ലോകനാഥ ഗോവിന്ദ ദാമോദര മാധവേതി॥
śrī-kṛṣṇa viṣṇo madhu-kaiṭabhāre bhaktānukampin bhagavan murāre | trāyasva māṃ keśava loka-nātha govinda dāmodara mādhaveti ||
അർഥം:'ഓ ശ്രീകൃഷ്ണ! ഓ വിഷ്ണോ! ഓ മധു-കൈടഭന്മാരുടെ ശത്രു! ഓ ഭക്തവത്സല! ഓ ഭഗവന്! ഓ മുരാരേ! എന്നെ രക്ഷിക്കൂ, ഓ കേശവ, സകല ലോകങ്ങളുടെ നാഥ — ഗോവിന്ദ, ദാമോദര, മാധവ!'
വിക്രേതുകാമാ കില ഗോപകന്യാ മുരാരിപാദാര്പിതചിത്തവൃത്തിഃ। ദധ്യാദികം മോഹവശാദവോചദ് ഗോവിന്ദ ദാമോദര മാധവേതി॥
vikretu-kāmā kila gopa-kanyā murāri-pādārpita-citta-vṛttiḥ | dadhy-ādikaṃ moha-vaśād avocad govinda dāmodara mādhaveti ||
അർഥം:ഒരു ഗോപകന്യക, തൈര് മുതലായവ വില്ക്കാന് ആഗ്രഹിച്ച്, അവളുടെ മനസ്സ് മുരാരിയുടെ പാദങ്ങളില് ലയിച്ച്; പ്രേമ-മോഹത്തില് തന്റെ ചരക്കിന് പകരം വിളിച്ചു — 'ഗോവിന്ദ! ദാമോദര! മാധവ!'
ഉലൂഖലേ സമ്ഭൃതതണ്ഡുലാംശ്ച സങ്ഘട്ടയന്ത്യോ മുസലൈഃ പ്രമുഗ്ധാഃ। ഗായന്തി ഗോപ്യോ ജനിതാനുരാഗാ ഗോവിന്ദ ദാമോദര മാധവേതി॥
ulūkhale sambhṛta-taṇḍulāṃś ca saṅghaṭṭayantyo musalaiḥ pramugdhāḥ | gāyanti gopyo janitānurāgā govinda dāmodara mādhaveti ||
അർഥം:ഉരലില് ശേഖരിച്ച അരി ഉലക്ക കൊണ്ട് ഇടിക്കുന്ന മോഹിതരായ ഗോപികമാര് അനുരാഗത്തോടെ പാടുന്നു — 'ഗോവിന്ദ! ദാമോദര! മാധവ!'
കാചിത്കരാംഭോജപുടേ നിഷണ്ണം ക്രീഡാശുകം കിംശുകരക്തതുണ്ഡമ്। അധ്യാപയാമാസ സരോരുഹാക്ഷീ ഗോവിന്ദ ദാമോദര മാധവേതി॥
kācit karāmbhoja-puṭe niṣaṇṇaṃ krīḍā-śukaṃ kiṃśuka-rakta-tuṇḍam | adhyāpayām āsa saroruhākṣī govinda dāmodara mādhaveti ||
അർഥം:ഒരു താമരക്കണ്ണി തന്റെ കരകമലങ്ങളില് ഇരുന്ന, മുരിക്കിന്പൂ പോലെ ചുവന്ന ചുണ്ടുള്ള ക്രീഡാശുകത്തിന് ഇതുതന്നെ പഠിപ്പിച്ചു — 'ഗോവിന്ദ! ദാമോദര! മാധവ!'
ഗൃഹേ ഗൃഹേ ഗോപവധൂസമൂഹഃ പ്രതിക്ഷണം പിഞ്ജരസാരികാണാമ്। സ്ഖലദ്ഗിരം വാചയിതും പ്രവൃത്തോ ഗോവിന്ദ ദാമോദര മാധവേതി॥
gṛhe gṛhe gopa-vadhū-samūhaḥ prati-kṣaṇaṃ piñjara-sārikāṇām | skhalad-giraṃ vācayituṃ pravṛtto govinda dāmodara mādhaveti ||
അർഥം:വീടുതോറും ഗോപവധുമാരുടെ കൂട്ടം ഓരോ നിമിഷവും തങ്ങളുടെ കൂട്ടിലെ മൈനകള്ക്ക് വിക്കിവിക്കി ഇതുതന്നെ പറയാന് പഠിപ്പിക്കുന്നതില് മുഴുകുന്നു — 'ഗോവിന്ദ! ദാമോദര! മാധവ!'
ജിഹ്വേ രസജ്ഞേ മധുരപ്രിയാ ത്വം സത്യം ഹിതം ത്വാം പരമം വദാമി। ആവര്ണയേഥാ മധുരാക്ഷരാണി ഗോവിന്ദ ദാമോദര മാധവേതി॥
jihve rasa-jñe madhura-priyā tvaṃ satyaṃ hitaṃ tvāṃ paramaṃ vadāmi | āvarṇayethā madhurākṣarāṇi govinda dāmodara mādhaveti ||
അർഥം:ഓ രസമറിയുന്ന നാവേ! നീ മധുരം ഇഷ്ടപ്പെടുന്നു; നിനക്ക് സത്യവും പരമ ഹിതകരവുമായ വാക്ക് പറയുന്നു — ഈ മധുര അക്ഷരങ്ങള് വീണ്ടും വീണ്ടും ഉച്ചരിക്കൂ — 'ഗോവിന്ദ! ദാമോദര! മാധവ!'
സുഖാവസാനേ ത്വിദമേവ സാരം ദുഃഖാവസാനേ ത്വിദമേവ ഗേയമ്। ദേഹാവസാനേ ത്വിദമേവ ജാപ്യം ഗോവിന്ദ ദാമോദര മാധവേതി॥
sukhāvasāne tv idam eva sāraṃ duḥkhāvasāne tv idam eva geyam | dehāvasāne tv idam eva jāpyaṃ govinda dāmodara mādhaveti ||
അർഥം:സുഖത്തിന്റെ അവസാനത്തില് ഇതുതന്നെ സാരം, ദുഃഖത്തിന്റെ അവസാനത്തില് ഇതുതന്നെ പാടാന് യോഗ്യം, ദേഹത്തിന്റെ അവസാനത്തില് (മരണത്തില്) ഇതുതന്നെ ജപിക്കാന് യോഗ്യം — 'ഗോവിന്ദ! ദാമോദര! മാധവ!'
പദം-പദം അർഥം
ഉച്ചാരണം കേൾക്കാൻ ഏതെങ്കിലും പദത്തിൽ ക്ലിക്ക് ചെയ്യൂ
गोविन्द दामोदर स्तोत्रम् പാരായണ ഫലങ്ങൾ
ഹൃദയത്തെയും നാവിനെയും ഗോവിന്ദ, ദാമോദര, മാധവ എന്ന മധുര പവിത്ര നാമങ്ങളാല് നിറയ്ക്കുന്നു
നിരന്തര നാമ-സ്മരണ (ഭഗവാന്റെ നാമങ്ങളുടെ സ്മരണ) ശീലം സ്ഥാപിക്കുന്നു
ആപത്ത് സമയത്ത് കൃഷ്ണന്റെ രക്ഷയെ ആവാഹിക്കുന്നു, ദ്രൗപദി രക്ഷിക്കപ്പെട്ടതുപോലെ
ആനന്ദകരമായ ആവര്ത്തനത്താല് പ്രേമ-ഭക്തി വളര്ത്തുന്നു
മരണ സമയത്ത് ശുഭ പ്രയാണത്തിനായി ജപിക്കാന് യോഗ്യമായ പരമ വസ്തു എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു
സുഖത്തിന്റെയും ദുഃഖത്തിന്റെയും അവസാനത്തില് ശാന്തി നല്കി മനസ്സിനെ ഭഗവാനില് ഉറപ്പിക്കുന്നു
गोविन्द दामोदर स्तोत्रम् പാരായണ വിധി
ഭഗവാന് കൃഷ്ണന്റെ വിഗ്രഹത്തിന് മുന്നില് സുഖമായി ഇരുന്ന് ശ്ലോകങ്ങള് മധുര സ്വരത്തില് പഠിക്കുക, ഓരോ ശ്ലോകത്തിന്റെയും അവസാനത്തില് 'ഗോവിന്ദ ദാമോദര മാധവേതി' എന്ന ധ്രുവപദം മുഴക്കിക്കൊണ്ട്. ഈ സ്തോത്രം കീര്ത്തനത്തിന് ആദര്ശമാണ്, ഒറ്റയ്ക്കോ കൂട്ടമായോ ഉറക്കെ പാടാം. അനേകം ഭക്തര് ഇത് നിത്യം പഠിക്കുന്നു, വിശേഷിച്ച് കാര്ത്തിക മാസം മുഴുവന് ചുണ്ടുകളില് സൂക്ഷിക്കുന്നു.
പതിവായി ചോദിക്കുന്ന ചോദ്യങ്ങൾ
ഇവയും വായിക്കൂ
ॐ
പൂർണ गोविन्द दामोदर स्तोत्रम् ശ്ലോകം-ശ്ലോകം അർഥസഹിതം വായിക്കൂ, അല്ലെങ്കിൽ കൂടുതൽ പവിത്ര പാഠങ്ങൾ കാണൂ