હનુમત્ પઞ્ચરત્નમ્
हनुमत् पञ्चरत्नम् in Gujarati · ગુજરાતી
તમારી ભાષા/લિપિમાં વાંચો
✦ અર્થ
હનુમત્ પંચરત્નમ્ આદિ શંકરાચાર્ય દ્વારા રચિત હનુમાનની સ્તુતિમાં 'પાંચ રત્ન' છે — વાયુપુત્ર, સીતા-રામના ભક્ત સેવકને વંદન કરતા પાંચ રત્ન-શ્લોક. આ બળના સાગર અને ભક્તિના મૂર્તરૂપ હનુમાનને સમર્પિત એક સંસ્કૃત સ્તોત્ર છે. મંગળવાર અને શનિવારે તેનો પાઠ વિશેષ શુભ માનવામાં આવે છે.
ઉત્પત્તિ અને કથા
Ascribed to Adi Shankaracharya · Adi Shankaracharya · Classical
હનુમત્ પંચરત્નમ્ પરંપરા અનુસાર આદિ શંકરાચાર્યને આરોપિત છે. આદિ શંકરાચાર્ય દ્વારા રચિત હનુમાનની સ્તુતિમાં 'પાંચ રત્ન' — વાયુપુત્ર, સીતા-રામના ભક્ત સેવક, બળના સાગર અને ભક્તિના મૂર્તરૂપને વંદન કરતા પાંચ રત્ન-શ્લોક.
✦ શાસ્ત્રોમાં કહ્યા પ્રમાણે
કહેવાય છે કે સાચા અને ભક્તિપૂર્ણ હૃદયથી હનુમત્ પંચરત્નમ્નો પાઠ કરવો એ દિવ્યની કૃપાની નજીક પહોંચવા સમાન છે, જે પ્રેમપૂર્વક પોકારનારાઓને ક્યારેય ત્યજતી નથી.
મંત્ર
કોઈપણ પંક્તિ અથવા ▶ બટન દબાવી સાંભળો
(ભગવત્પાદાનાં રામભુજઙ્ગતઃ) શંશંશંસિદ્ધનાથં પ્રણમતિ ચરણં વાયુપુત્રં ચ રૌદ્રં વંવંવંવિશ્વરૂપં હહહહહસિતં ગર્જિતં મેઘક્ષત્રમ્ । (મેઘછત્રમ્) તંતંત્રૈલોક્યનાથં તપતિ દિનકરં તં ત્રિનેત્રસ્વરૂપં કંકંકન્દર્પવશ્યં કમલમનહરં શાકિનીકાલરૂપમ્ ॥ ૧॥ રંરંરંરામદૂતં રણગજદમિતં રાવણચ્છેદદક્ષં બંબંબંબાલરૂપં નતગિરિચરણં કમ્પિતં સૂર્યબિમ્બમ્ । મંમંમંમન્ત્રસિદ્ધિં કપિકુલતિલકં મર્દનં શાકિનીનાં હુંહૂંહુઙ્કારબીજં હનતિ હનુમતં હન્યતે શત્રુસૈન્યમ્ ॥ ૨॥ દંદંદંદીર્ઘરૂપં ધરકરશિખરં પાતિતં મેઘનાદં ઊંઊંઉચ્ચાટિતં વૈ સકલભુવતલં યોગિનીવૃન્દરૂપમ્ । ક્ષંક્ષંક્ષંક્ષિપ્રવેગં ક્રમતિ ચ જલધિં જ્વાલિતં રક્ષદુર્ગં ક્ષેંક્ષેંક્ષેં ક્ષેમતત્ત્વં દનુરુહકુલં મુચ્યતે બિમ્બકારમ્ ॥ ૩॥ કંકંકંકાલદુષ્ટં જલનિધિતરણં રાક્ષસાનાં વિનાશે દક્ષં શ્રેષ્ઠં કવીનાં ત્રિભુવનચરતાં પ્રાણિનાં પ્રાણરૂપમ્ । હ્રાંહ્રાંહ્રાંહ્રાસતત્ત્વં ત્રિભુવનરચિતં દૈવતં સર્વભૂતે દેવાનાં ચ ત્રયાણાં ફણિભુવનધરં વ્યાપકં વાયુરૂપમ્ ॥ ૪॥ ત્વંત્વંત્વંવેદતત્ત્વં બહુઋચયજુષં સામ ચાઽથર્વરૂપં કંકંકંકન્દને ત્વં નનુ કમલતલે રાક્ષસાન્ રૌદ્રરૂપાન્ । ખંખંખંખડ્ગહસ્તં ઝટિતિ ભુવિતલે ત્રોટિતં નાગપાશં ૐૐૐકારરૂપં ત્રિભુવનપઠિતં વેદમન્ત્રાધિમન્ત્રમ્ ॥ ૫॥ સઙ્ગ્રામે શત્રુમધ્યે જલનિધિતરણે વ્યાઘ્રસિંહે ચ સર્પે રાજદ્વારે ચ માર્ગે ગિરિગુહવિવરે ચોષરે કન્દરે વા । ભૂતપ્રેતાદિયુક્તે ગ્રહગણવિષયે શાકિનીડાકિનીનાં દેશે વિસ્ફોટકાનાં જ્વરવમનશિરઃપીડને નાશકસ્ત્વમ્ ॥ ૬॥ ઇતિ શ્રીહરિકૃષ્ણવિનિર્મિતે બૃહજ્જ્યોતિષાર્ણવધર્મસ્કન્ધાન્તર્ગતં હનુમત્પઞ્ચરત્નસ્તોત્રં સમ્પૂર્ણમ્ ।
(bhagavatpādānāṃ rāmabhujaṅgataḥ) śaṃśaṃśaṃsiddhanāthaṃ praṇamati caraṇaṃ vāyuputraṃ ca raudraṃ vaṃvaṃvaṃviśvarūpaṃ hahahahahasitaṃ garjitaṃ meghakṣatram | (meghachatram) taṃtaṃtrailokyanāthaṃ tapati dinakaraṃ taṃ trinetrasvarūpaṃ kaṃkaṃkandarpavaśyaṃ kamalamanaharaṃ śākinīkālarūpam || 1|| raṃraṃraṃrāmadūtaṃ raṇagajadamitaṃ rāvaṇacchedadakṣaṃ baṃbaṃbaṃbālarūpaṃ natagiricaraṇaṃ kampitaṃ sūryabimbam | maṃmaṃmaṃmantrasiddhiṃ kapikulatilakaṃ mardanaṃ śākinīnāṃ huṃhūṃhuṅkārabījaṃ hanati hanumataṃ hanyate śatrusainyam || 2|| daṃdaṃdaṃdīrgharūpaṃ dharakaraśikharaṃ pātitaṃ meghanādaṃ ū~ū~uccāṭitaṃ vai sakalabhuvatalaṃ yoginīvṛndarūpam | kṣaṃkṣaṃkṣaṃkṣipravegaṃ kramati ca jaladhiṃ jvālitaṃ rakṣadurgaṃ kṣeṃkṣeṃkṣeṃ kṣematattvaṃ danuruhakulaṃ mucyate bimbakāram || 3|| kaṃkaṃkaṃkāladuṣṭaṃ jalanidhitaraṇaṃ rākṣasānāṃ vināśe dakṣaṃ śreṣṭhaṃ kavīnāṃ tribhuvanacaratāṃ prāṇināṃ prāṇarūpam | hrāṃhrāṃhrāṃhrāsatattvaṃ tribhuvanaracitaṃ daivataṃ sarvabhūte devānāṃ ca trayāṇāṃ phaṇibhuvanadharaṃ vyāpakaṃ vāyurūpam || 4|| tvaṃtvaṃtvaṃvedatattvaṃ bahuṛcayajuṣaṃ sāma cā'tharvarūpaṃ kaṃkaṃkaṃkandane tvaṃ nanu kamalatale rākṣasān raudrarūpān | khaṃkhaṃkhaṃkhaḍgahastaṃ jhaṭiti bhuvitale troṭitaṃ nāgapāśaṃ oṃoṃoṃkārarūpaṃ tribhuvanapaṭhitaṃ vedamantrādhimantram || 5|| saṅgrāme śatrumadhye jalanidhitaraṇe vyāghrasiṃhe ca sarpe rājadvāre ca mārge giriguhavivare coṣare kandare vā | bhūtapretādiyukte grahagaṇaviṣaye śākinīḍākinīnāṃ deśe visphoṭakānāṃ jvaravamanaśiraḥpīḍane nāśakastvam || 6|| iti śrīharikṛṣṇavinirmite bṛhajjyotiṣārṇavadharmaskandhāntargataṃ hanumatpañcaratnastotraṃ sampūrṇam |
અર્થ:હનુમાનની સ્તુતિમાં આદિ શંકરાચાર્યનાં "પાંચ રત્નો" — પવન-પુત્ર, સીતા-રામના ભક્ત સેવક, બળના સાગર અને ભક્તિના સાક્ષાત્ સ્વરૂપને વંદન કરતા પાંચ રત્ન-શ્લોક.
हनुमत् पञ्चरत्नम् પાઠના લાભ
હનુમત્ પંચરત્નમ્નો પાઠ દેવતાની કૃપા, આશીર્વાદ અને રક્ષા લાવનાર માનવામાં આવે છે.
ભક્તિને વધારે છે, મનને શાંત કરે છે અને ભગવાનના સ્મરણમાં હૃદયને સ્થિર કરે છે.
મંગળવાર, શનિવારે અને હનુમાન જયંતી સમયે સર્વાધિક શુભ.
એક અમૂલ્ય સંસ્કૃત સ્તોત્ર, શ્રદ્ધા સહિત નિત્ય પાઠ માટે યોગ્ય.
हनुमत् पञ्चरत्नम् જપ વિધિ
સ્નાન કરીને દેવતાની પ્રતિમા સમક્ષ પૂર્વ દિશા તરફ મુખ કરીને બેસો. એક દીપ પ્રગટાવો અને હનુમત્ પંચરત્નમ્નો ધીમે-ધીમે ભક્તિ સહિત પાઠ કરો. તેનો પાઠ નિત્ય, અથવા વિશેષ કરીને મંગળવાર, શનિવારે અને હનુમાન જયંતી સમયે કરી શકાય છે.
વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો
આ પણ વાંચો
ॐ
સંપૂર્ણ हनुमत् पञ्चरत्नम् શ્લોક-શ્લોક અર્થ સહિત વાંચો, અથવા વધુ પવિત્ર પાઠ જુઓ