𑌮𑍁𑌚𑍁𑌕𑍁𑌨𑍍𑌦 𑌸𑍍𑌤𑍁𑌤𑌿
मुचुकुन्द स्तुति in Grantha · 𑌗𑍍𑌰𑌨𑍍𑌥
Read in your language / script
Origin & Story
Srimad Bhagavata Purana, Canto 10, Chapter 51, verses 46–57 (Mucukunda-stuti) · Sage Veda-Vyasa (as spoken by King Mucukunda) · Classical Puranic era
When the barbarian king Kalayavana attacked Mathura, Lord Krishna lured him into a dark mountain cave where the ancient king Mucukunda lay sleeping. Long ago Mucukunda had aided the demigods in war and, exhausted, was granted the boon of undisturbed sleep, with the power to reduce to ashes anyone who woke him. Kalayavana, mistaking the sleeping king for Krishna, kicked him; Mucukunda awoke, and his angry glance burned the demon to ashes. Then the king beheld the effulgent form of Lord Krishna and, recognizing Him as the Supreme Lord, offered this heartfelt prayer of detachment and surrender. The Lord blessed him to perform austerity and attain Him in his next life.
✦ As told in scripture
By the boon recorded in the Bhagavata, the mere glance of the awakened Mucukunda instantly reduced the mighty demon Kalayavana to ashes — accomplishing what whole armies could not, and showing that the Lord arranges even a sleeping devotee's awakening for a divine purpose. Mucukunda then walked out of the cave a transformed soul, his ages of kingship dissolved into longing for God alone.
Complete Text with Meaning
Tap any line — or the ▶ button — to hear it recited
𑌲𑌬𑍍𑌧𑍍𑌵𑌾 𑌜𑌨𑍋 𑌦𑍁𑌰𑍍𑌲𑌭𑌮𑌤𑍍𑌰 𑌮𑌾𑌨𑍁𑌷𑌂 𑌕𑌥𑌞𑍍𑌚𑌿𑌦𑌵𑍍𑌯𑌙𑍍𑌗𑌮𑌯𑌤𑍍𑌨𑌤𑍋𑌽𑌨𑌘 । 𑌪𑌾𑌦𑌾𑌰𑌵𑌿𑌨𑍍𑌦𑌂 𑌨 𑌭𑌜𑌤𑍍𑌯𑌸𑌨𑍍𑌮𑌤𑌿- 𑌰𑍍𑌗𑍃𑌹𑌾𑌨𑍍𑌧𑌕𑍂𑌪𑍇 𑌪𑌤𑌿𑌤𑍋 𑌯𑌥𑌾 𑌪𑌶𑍁𑌃 ॥ ௪௬ ॥
labdhvā jano durlabham atra mānuṣaṃ kathañcid avyaṅgam ayatnato 'nagha | pādāravindaṃ na bhajaty asan-matir gṛhāndha-kūpe patito yathā paśuḥ || 46 ||
Meaning:हे निष्पाप प्रभो! इस दुर्लभ एवं पूर्ण मनुष्य-शरीर को अनायास पाकर भी जो मूढ़बुद्धि मनुष्य आपके चरणकमलों का भजन नहीं करता, वह गृहस्थी के अन्धे कुएँ में गिरे पशु के समान है।
𑌮𑌮𑍈𑌷 𑌕𑌾𑌲𑍋𑌽𑌜𑌿𑌤 𑌨𑌿𑌷𑍍𑌫𑌲𑍋 𑌗𑌤𑍋 𑌰𑌾𑌜𑍍𑌯𑌶𑍍𑌰𑌿𑌯𑍋𑌨𑍍𑌨𑌦𑍍𑌧𑌮𑌦𑌸𑍍𑌯 𑌭𑍂𑌪𑌤𑍇𑌃 । 𑌮𑌰𑍍𑌤𑍍𑌯𑌾𑌤𑍍𑌮𑌬𑍁𑌦𑍍𑌧𑍇𑌃 𑌸𑍁𑌤𑌦𑌾𑌰𑌕𑍋𑌶𑌭𑍂𑌷𑍍𑌵𑍍 𑌆𑌸𑌜𑍍𑌜𑌮𑌾𑌨𑌸𑍍𑌯 𑌦𑍁𑌰𑌨𑍍𑌤𑌚𑌿𑌨𑍍𑌤𑌯𑌾 ॥ ௪௭ ॥
mamaiṣa kālo 'jita niṣphalo gato rājya-śriyonnaddha-madasya bhū-pateḥ | martyātma-buddheḥ suta-dāra-kośa-bhūṣv āsajjamānasya duranta-cintayā || 47 ||
Meaning:हे अजित! मेरा यह समय व्यर्थ बीत गया; क्योंकि राज्य-लक्ष्मी के मद से उन्मत्त, इस मर्त्य देह को ही आत्मा मानने वाला मैं, पुत्र, स्त्री, कोश और भूमि में आसक्त रहकर अनन्त चिन्ता से ग्रस्त रहा।
𑌕𑌲𑍇𑌵𑌰𑍇𑌽𑌸𑍍𑌮𑌿𑌨𑍍𑌘𑌟𑌕𑍁𑌡𑍍𑌯𑌸𑌨𑍍𑌨𑌿𑌭𑍇 𑌨𑌿𑌰𑍂𑌢𑌮𑌾𑌨𑍋 𑌨𑌰𑌦𑍇𑌵 𑌇𑌤𑍍𑌯𑌹𑌮𑍍 । 𑌵𑍃𑌤𑍋 𑌰𑌥𑍇𑌭𑌾𑌶𑍍𑌵𑌪𑌦𑌾𑌤𑍍𑌯𑌨𑍀𑌕𑌪𑍈- 𑌰𑍍𑌗𑌾𑌂 𑌪𑌰𑍍𑌯𑌟𑌂𑌸𑍍𑌤𑍍𑌵𑌾𑌗𑌣𑌯𑌨𑍍𑌸𑍁𑌦𑍁𑌰𑍍𑌮𑌦𑌃 ॥ ௪௮ ॥
kalevare 'smin ghaṭa-kuḍya-sannibhe nirūḍha-māno nara-deva ity aham | vṛto rathebhāśva-padāty-anīkapair gāṃ paryaṭaṃs tvāgaṇayan su-durmadaḥ || 48 ||
Meaning:घड़े या मिट्टी की दीवार के समान इस शरीर में 'मैं नरदेव (राजा) हूँ' — ऐसा मिथ्या अभिमान करके, रथ, हाथी, घोड़े, पैदल सेना और सेनापतियों से घिरा हुआ अत्यन्त उन्मत्त मैं आपकी अवहेलना करते हुए पृथ्वी पर विचरता रहा।
𑌪𑍍𑌰𑌮𑌤𑍍𑌤𑌮𑍁𑌚𑍍𑌚𑍈𑌰𑌿𑌤𑌿𑌕𑍃𑌤𑍍𑌯𑌚𑌿𑌨𑍍𑌤𑌯𑌾 𑌪𑍍𑌰𑌵𑍃𑌦𑍍𑌧𑌲𑍋𑌭𑌂 𑌵𑌿𑌷𑌯𑍇𑌷𑍁 𑌲𑌾𑌲𑌸𑌮𑍍 । 𑌤𑍍𑌵𑌮𑌪𑍍𑌰𑌮𑌤𑍍𑌤𑌃 𑌸𑌹𑌸𑌾𑌭𑌿𑌪𑌦𑍍𑌯𑌸𑍇 𑌕𑍍𑌷𑍁𑌲𑍍𑌲𑍇𑌲𑌿𑌹𑌾𑌨𑍋𑌽𑌹𑌿𑌰𑌿𑌵𑌾𑌖𑍁𑌮𑌨𑍍𑌤𑌕𑌃 ॥ ௪௯ ॥
pramattam uccair iti-kṛtya-cintayā pravṛddha-lobhaṃ viṣayeṣu lālasam | tvam apramattaḥ sahasābhipadyase kṣul-lelihāno 'hir ivākhum antakaḥ || 49 ||
Meaning:जब मनुष्य अपने कर्तव्यों की चिन्ता में प्रमत्त, बढ़ते लोभ वाला और विषयों में लालायित रहता है, तब आप अप्रमत्त रहकर सहसा उस पर आ पड़ते हैं — जैसे भूखा, जीभ लपलपाता सर्प चूहे को पकड़ लेता है, वैसे ही काल (मृत्यु) उसे पकड़ लेता है।
𑌪𑍁𑌰𑌾 𑌰𑌥𑍈𑌰𑍍𑌹𑍇𑌮𑌪𑌰𑌿𑌷𑍍𑌕𑍃𑌤𑍈𑌶𑍍𑌚𑌰𑌨𑍍 𑌮𑌤𑌂𑌗𑌜𑍈𑌰𑍍𑌵𑌾 𑌨𑌰𑌦𑍇𑌵𑌸𑌂𑌜𑍍𑌞𑌿𑌤𑌃 । 𑌸 𑌏𑌵 𑌕𑌾𑌲𑍇𑌨 𑌦𑍁𑌰𑌤𑍍𑌯𑌯𑍇𑌨 𑌤𑍇 𑌕𑌲𑍇𑌵𑌰𑍋 𑌵𑌿𑌟𑍍𑌕𑍃𑌮𑌿𑌭𑌸𑍍𑌮𑌸𑌂𑌜𑍍𑌞𑌿𑌤𑌃 ॥ ௫௦ ॥
purā rathair hema-pariṣkṛtaiś caran mataṃ-gajair vā nara-deva-saṃjñitaḥ | sa eva kālena duratyayena te kalevaro viṭ-kṛmi-bhasma-saṃjñitaḥ || 50 ||
Meaning:जो शरीर पहले स्वर्ण-मण्डित रथों और मतवाले हाथियों पर 'राजा' कहलाता हुआ विचरता था, वही आपके दुरत्यय काल से विष्ठा, कृमि अथवा भस्म नामधारी हो जाता है।
𑌨𑌿𑌰𑍍𑌜𑌿𑌤𑍍𑌯 𑌦𑌿𑌕𑍍𑌚𑌕𑍍𑌰𑌮𑌭𑍂𑌤𑌵𑌿𑌗𑍍𑌰𑌹𑍋 𑌵𑌰𑌾𑌸𑌨𑌸𑍍𑌥𑌃 𑌸𑌮𑌰𑌾𑌜𑌵𑌨𑍍𑌦𑌿𑌤𑌃 । 𑌗𑍃𑌹𑍇𑌷𑍁 𑌮𑍈𑌥𑍁𑌨𑍍𑌯𑌸𑍁𑌖𑍇𑌷𑍁 𑌯𑍋𑌷𑌿𑌤𑌾𑌂 𑌕𑍍𑌰𑍀𑌡𑌾𑌮𑍃𑌗𑌃 𑌪𑍂𑌰𑍁𑌷 𑌈𑌶 𑌨𑍀𑌯𑌤𑍇 ॥ ௫௧ ॥
nirjitya dik-cakram abhūta-vigraho varāsana-sthaḥ sama-rāja-vanditaḥ | gṛheṣu maithunya-sukheṣu yoṣitāṃ krīḍā-mṛgaḥ pūruṣa īśa nīyate || 51 ||
Meaning:समस्त दिशाओं को जीतकर, निष्कण्टक होकर, श्रेष्ठ सिंहासन पर बैठकर समान राजाओं से वन्दित होता हुआ भी, हे ईश! पुरुष घर में स्त्रियों के मैथुन-सुख के लिए पालतू पशु (खिलौने) की भाँति इधर-उधर ले जाया जाता है।
𑌕𑌰𑍋𑌤𑌿 𑌕𑌰𑍍𑌮𑌾𑌣𑌿 𑌤𑌪𑌃𑌸𑍁𑌨𑌿𑌷𑍍𑌠𑌿𑌤𑍋 𑌨𑌿𑌵𑍃𑌤𑍍𑌤𑌭𑍋𑌗𑌸𑍍𑌤𑌦𑌪𑍇𑌕𑍍𑌷𑌯𑌾𑌦𑌦𑌤𑍍 । 𑌪𑍁𑌨𑌶𑍍𑌚 𑌭𑍂𑌯𑌾𑌸𑌮𑌹𑌂 𑌸𑍍𑌵𑌰𑌾𑌡𑌿𑌤𑌿 𑌪𑍍𑌰𑌵𑍃𑌦𑍍𑌧𑌤𑌰𑍍𑌷𑍋 𑌨 𑌸𑍁𑌖𑌾𑌯 𑌕𑌲𑍍𑌪𑌤𑍇 ॥ ௫௨ ॥
karoti karmāṇi tapaḥ-suniṣṭhito nivṛtta-bhogas tad-apekṣayādadat | punaś ca bhūyāsam ahaṃ sva-rāḍ iti pravṛddha-tarṣo na sukhāya kalpate || 52 ||
Meaning:तपस्या में सुनिष्ठित होकर, भोग त्यागकर, भविष्य के फल की अपेक्षा से कर्म करता हुआ, 'मैं पुनः-पुनः स्वराट् (स्वतन्त्र) बनूँ' — इस बढ़ती तृष्णा से वह कभी सुख को प्राप्त नहीं होता।
𑌭𑌵𑌾𑌪𑌵𑌰𑍍𑌗𑍋 𑌭𑍍𑌰𑌮𑌤𑍋 𑌯𑌦𑌾 𑌭𑌵𑍇- 𑌜𑍍𑌜𑌨𑌸𑍍𑌯 𑌤𑌰𑍍𑌹𑍍𑌯𑌚𑍍𑌯𑍁𑌤 𑌸𑌤𑍍𑌸𑌮𑌾𑌗𑌮𑌃 । 𑌸𑌤𑍍𑌸𑌙𑍍𑌗𑌮𑍋 𑌯𑌰𑍍𑌹𑌿 𑌤𑌦𑍈𑌵 𑌸𑌦𑍍𑌗𑌤𑍗 𑌪𑌰𑌾𑌵𑌰𑍇𑌶𑍇 𑌤𑍍𑌵𑌯𑌿 𑌜𑌾𑌯𑌤𑍇 𑌮𑌤𑌿𑌃 ॥ ௫௩ ॥
bhavāpavargo bhramato yadā bhavej janasya tarhy acyuta sat-samāgamaḥ | sat-saṅgamo yarhi tadaiva sad-gatau parāvareśe tvayi jāyate matiḥ || 53 ||
Meaning:हे अच्युत! भटकते हुए जीव को जब संसार से मुक्ति का समय आता है, तभी उसे सत्पुरुषों का संग प्राप्त होता है; और जब सत्संग होता है, उसी क्षण सन्तों के गन्तव्य, पर-अवर के स्वामी आप में उसकी मति उत्पन्न होती है।
𑌮𑌨𑍍𑌯𑍇 𑌮𑌮𑌾𑌨𑍁𑌗𑍍𑌰𑌹 𑌈𑌶 𑌤𑍇 𑌕𑍃𑌤𑍋 𑌰𑌾𑌜𑍍𑌯𑌾𑌨𑍁𑌬𑌨𑍍𑌧𑌾𑌪𑌗𑌮𑍋 𑌯𑌦𑍃𑌚𑍍𑌛𑌯𑌾 । 𑌯𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌾𑌰𑍍𑌥𑍍𑌯𑌤𑍇 𑌸𑌾𑌧𑍁𑌭𑌿𑌰𑍇𑌕𑌚𑌰𑍍𑌯𑌯𑌾 𑌵𑌨𑌂 𑌵𑌿𑌵𑌿𑌕𑍍𑌷𑌦𑍍𑌭𑌿𑌰𑌖𑌣𑍍𑌡𑌭𑍂𑌮𑌿𑌪𑍈𑌃 ॥ ௫௪ ॥
manye mamānugraha īśa te kṛto rājyānubandhāpagamo yadṛcchayā | yaḥ prārthyate sādhubhir eka-caryayā vanaṃ vivikṣadbhir akhaṇḍa-bhūmi-paiḥ || 54 ||
Meaning:हे ईश! मैं मानता हूँ कि आपने मुझ पर अनुग्रह किया है, क्योंकि आपकी ही इच्छा से मेरा राज्य का बन्धन छूट गया — वही मुक्ति, जिसकी प्रार्थना अखण्ड राज्य वाले साधु राजा वन में एकाकी जाने की इच्छा से करते हैं।
𑌨 𑌕𑌾𑌮𑌯𑍇𑌽𑌨𑍍𑌯𑌂 𑌤𑌵 𑌪𑌾𑌦𑌸𑍇𑌵𑌨𑌾- 𑌦𑌕𑌿𑌞𑍍𑌚𑌨𑌪𑍍𑌰𑌾𑌰𑍍𑌥𑍍𑌯𑌤𑌮𑌾𑌦𑍍𑌵𑌰𑌂 𑌵𑌿𑌭𑍋 । 𑌆𑌰𑌾𑌧𑍍𑌯 𑌕𑌸𑍍𑌤𑍍𑌵𑌾𑌂 𑌹𑍍𑌯𑌪𑌵𑌰𑍍𑌗𑌦𑌂 𑌹𑌰𑍇 𑌵𑍃𑌣𑍀𑌤 𑌆𑌰𑍍𑌯𑍋 𑌵𑌰𑌮𑌾𑌤𑍍𑌮𑌬𑌨𑍍𑌧𑌨𑌮𑍍 ॥ ௫௫ ॥
na kāmaye 'nyaṃ tava pāda-sevanād akiñcana-prārthyatamād varaṃ vibho | ārādhya kas tvāṃ hy apavarga-daṃ hare vṛṇīta āryo varam ātma-bandhanam || 55 ||
Meaning:हे विभो! मैं आपके चरणों की सेवा के अतिरिक्त और कोई वर नहीं चाहता — वही वर जो निष्किंचन (निरीह) भक्तों द्वारा सर्वाधिक प्रार्थित है। हे हरे! मुक्तिदाता आपकी आराधना करके कौन आर्य ऐसा वर माँगेगा जो उसे और बाँध दे?
𑌤𑌸𑍍𑌮𑌾𑌦𑍍𑌵𑌿𑌸𑍃𑌜𑍍𑌯𑌾𑌶𑌿𑌷 𑌈𑌶 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌤𑍋 𑌰𑌜𑌸𑍍𑌤𑌮𑌃𑌸𑌤𑍍𑌤𑍍𑌵𑌗𑍁𑌣𑌾𑌨𑍁𑌬𑌨𑍍𑌧𑌨𑌾𑌃 । 𑌨𑌿𑌰𑌞𑍍𑌜𑌨𑌂 𑌨𑌿𑌰𑍍𑌗𑍁𑌣𑌮𑌦𑍍𑌵𑌯𑌂 𑌪𑌰𑌂 𑌤𑍍𑌵𑌾𑌂 𑌜𑍍𑌞𑌾𑌪𑍍𑌤𑌿𑌮𑌾𑌤𑍍𑌰𑌂 𑌪𑍁𑌰𑍁𑌷𑌂 𑌵𑍍𑌰𑌜𑌾𑌮𑍍𑌯𑌹𑌮𑍍 ॥ ௫௬ ॥
tasmād visṛjyāśiṣa īśa sarvato rajas-tamaḥ-sattva-guṇānubandhanāḥ | nirañjanaṃ nirguṇam advayaṃ paraṃ tvāṃ jñāpti-mātraṃ puruṣaṃ vrajāmy aham || 56 ||
Meaning:इसलिए, हे ईश! रज, तम और सत्त्व — इन गुणों से बँधे समस्त आशीर्वादों को त्यागकर, मैं निरंजन, निर्गुण, अद्वितीय, परम, ज्ञानमात्र-स्वरूप आप परमपुरुष की शरण में आता हूँ।
𑌚𑌿𑌰𑌮𑌿𑌹 𑌵𑍃𑌜𑌿𑌨𑌾𑌰𑍍𑌤𑌸𑍍𑌤𑌪𑍍𑌯𑌮𑌾𑌨𑍋𑌽𑌨𑍁𑌤𑌾𑌪𑍈- 𑌰𑌵𑌿𑌤𑍃𑌷𑌷𑌡𑌮𑌿𑌤𑍍𑌰𑍋𑌽𑌲𑌬𑍍𑌧𑌶𑌾𑌨𑍍𑌤𑌿𑌃 𑌕𑌥𑌞𑍍𑌚𑌿𑌤𑍍 । 𑌶𑌰𑌣𑌦 𑌸𑌮𑍁𑌪𑍇𑌤𑌸𑍍𑌤𑍍𑌵𑌤𑍍𑌪𑌦𑌾𑌬𑍍𑌜𑌂 𑌪𑌰𑌾𑌤𑍍𑌮𑌨𑍍 𑌅𑌭𑌯𑌮𑍃𑌤𑌮𑌶𑍋𑌕𑌂 𑌪𑌾𑌹𑌿 𑌮𑌾𑌪𑌨𑍍𑌨𑌮𑍀𑌶 ॥ ௫௭ ॥
ciram iha vṛjinārtas tapyamāno 'nutāpair avitṛṣa-ṣaḍ-amitro 'labdha-śāntiḥ kathañcit | śaraṇa-da samupetas tvat-padābjaṃ parātman abhayam ṛtam aśokaṃ pāhi māpannam īśa || 57 ||
Meaning:बहुत काल तक मैं इस लोक में पापजनित दुःखों से पीड़ित, पश्चातापों से सन्तप्त, छह अजेय शत्रुओं (काम-क्रोध आदि) से ग्रस्त रहा और कहीं भी शान्ति न पा सका। हे शरणदाता परमात्मन्! अब मैं आपके चरणकमल में आया हूँ — अभय, सत्य और शोकरहित। हे ईश! शरणागत मेरी रक्षा कीजिए।
Word-by-Word Meaning
Click any word to hear its pronunciation
Benefits of Chanting मुचुकुन्द स्तुति
A profound hymn of detachment (vairagya) that reveals the emptiness of wealth, power and worldly ambition.
Teaches that loss and adversity may be the hidden grace of the Lord, freeing the soul for devotion (verse 54).
The famous verse 'bhavapavargo bhramato' shows that liberation begins with the association of saints (sat-sanga).
Inspires the prayer for pure, motiveless devotion — desiring nothing but service to the Lord's feet (verse 55).
Awakens sober remembrance of death and the impermanence of the body, redirecting the mind to the eternal.
Held to grant fearlessness, peace and shelter at Krishna's lotus feet for the surrendered soul.
How to Chant मुचुकुन्द स्तुति
Recite the verses slowly and reflectively before an image of Lord Krishna, meditating on Mucukunda's realization of the vanity of worldly power and his turning fully to the Lord. This stuti is best chanted as a meditation on detachment and surrender; pause over the verses on death and on the grace hidden in misfortune. Conclude with the final prayer for shelter, offering the mind to Krishna as the one fearless, sorrowless refuge.
Frequently Asked Questions
You May Also Like
ॐ
Read the full मुचुकुन्द स्तुति with verse-by-verse meaning, or explore more sacred texts