પઞ્ચમુખી હનુમાન કવચ
पञ्चमुखी हनुमान कवच in Gujarati · ગુજરાતી
તમારી ભાષા/લિપિમાં વાંચો
✦ અર્થ
પંચમુખી (પંચમુખ) હનુમાન કવચ ભગવાન હનુમાનના પંચમુખ સ્વરૂપનું રક્ષા-કવચ છે. પાંચ મુખ — હનુમાન (પૂર્વ), નૃસિંહ (દક્ષિણ), ગરુડ (પશ્ચિમ), વરાહ (ઉત્તર) અને હયગ્રીવ (ઊર્ધ્વ) — ભક્તની દરેક દિશાથી રક્ષા કરે છે, ભય, વિષ, રોગ, ભૂત-પ્રેત અને શત્રુઓનો નાશ કરે છે. તે હનુમાન પરંપરાના સૌથી શક્તિશાળી રક્ષા-સ્તોત્રોમાંનું એક છે.
ઉત્પત્તિ અને કથા
Sudarshana Samhita / traditional Hanuman kavacha literature · Traditional · Classical
હનુમાનનું પંચમુખ (પાંચ મુખવાળું) સ્વરૂપ રામાયણ પરંપરાથી પ્રસિદ્ધ છે: જાદુગર અહિરાવણનો વધ કરવા, જેને માત્ર પાંચ દિશાઓમાં બળતા પાંચ દીવાને એક સાથે બુઝાવીને જ મારી શકાતો, હનુમાને પાંચ મુખ ધારણ કર્યા — પોતાનું અને નૃસિંહ, ગરુડ, વરાહ અને હયગ્રીવનું — અને બધાને એક સાથે બુઝાવી રામ-લક્ષ્મણને બચાવ્યા. આ કવચ તે સર્વ-રક્ષક પંચમુખ સ્વરૂપનું આહ્વાન કરે છે.
✦ શાસ્ત્રોમાં કહ્યા પ્રમાણે
કહેવાય છે કે જે શ્રદ્ધાથી પંચમુખ હનુમાન કવચનો પાઠ કરે છે, તે પાંચે બાજુથી તે જ રીતે સુરક્ષિત રહે છે જેમ રામ અને લક્ષ્મણ હનુમાનના પાંચ મુખોથી સુરક્ષિત રહ્યા — કોઈ ભય, વિષ, રોગ, ભૂત કે શત્રુ તેને સ્પર્શી શકતો નથી.
મંત્ર
કોઈપણ પંક્તિ અથવા ▶ બટન દબાવી સાંભળો
ૐ શ્રી પઞ્ચવદનાયાઞ્જનેયાય નમઃ । ૐ અસ્ય શ્રી પઞ્ચમુખહનુમન્મન્ત્રસ્ય બ્રહ્મા ઋષિઃ । ગાયત્રીછન્દઃ । પઞ્ચમુખવિરાટ્ હનુમાન્દેવતા । હ્રીં બીજમ્ । શ્રીં શક્તિઃ । ક્રૌં કીલકમ્ । ક્રૂં કવચમ્ । ક્રૈં અસ્ત્રાય ફટ્ । ઇતિ દિગ્બન્ધઃ । શ્રી ગરુડ ઉવાચ । અથ ધ્યાનં પ્રવક્ષ્યામિ શૃણુસર્વાઙ્ગસુન્દરિ । યત્કૃતં દેવદેવેન ધ્યાનં હનુમતઃ પ્રિયમ્ ॥ ૧॥ પઞ્ચવક્ત્રં મહાભીમં ત્રિપઞ્ચનયનૈર્યુતમ્ । બાહુભિર્દશભિર્યુક્તં સર્વકામાર્થસિદ્ધિદમ્ ॥ ૨॥ પૂર્વં તુ વાનરં વક્ત્રં કોટિસૂર્યસમપ્રભમ્ । દન્ષ્ટ્રાકરાલવદનં ભૃકુટીકુટિલેક્ષણમ્ ॥ ૩॥ અસ્યૈવ દક્ષિણં વક્ત્રં નારસિંહં મહાદ્ભુતમ્ । અત્યુગ્રતેજોવપુષં ભીષણં ભયનાશનમ્ ॥ ૪॥ પશ્ચિમં ગારુડં વક્ત્રં વક્રતુણ્ડં મહાબલમ્ ॥ સર્વનાગપ્રશમનં વિષભૂતાદિકૃન્તનમ્ ॥ ૫॥ ઉત્તરં સૌકરં વક્ત્રં કૃષ્ણં દીપ્તં નભોપમમ્ । પાતાલસિંહવેતાલજ્વરરોગાદિકૃન્તનમ્ ॥ ૬॥ ઊર્ધ્વં હયાનનં ઘોરં દાનવાન્તકરં પરમ્ । યેન વક્ત્રેણ વિપ્રેન્દ્ર તારકાખ્યં મહાસુરમ્ ॥ ૭॥ જઘાન શરણં તત્સ્યાત્સર્વશત્રુહરં પરમ્ । ધ્યાત્વા પઞ્ચમુખં રુદ્રં હનુમન્તં દયાનિધિમ્ ॥ ૮॥ ખડ્ગં ત્રિશૂલં ખટ્વાઙ્ગં પાશમઙ્કુશપર્વતમ્ । મુષ્ટિં કૌમોદકીં વૃક્ષં ધારયન્તં કમણ્ડલુમ્ ॥ ૯॥ ભિન્દિપાલં જ્ઞાનમુદ્રાં દશભિર્મુનિપુઙ્ગવમ્ । એતાન્યાયુધજાલાનિ ધારયન્તં ભજામ્યહમ્ ॥ ૧૦॥ પ્રેતાસનોપવિષ્ટં તં સર્વાભરણભૂષિતમ્ । દિવ્યમાલ્યામ્બરધરં દિવ્યગન્ધાનુલેપનમ્ ॥ ૧૧॥ સર્વાશ્ચર્યમયં દેવં હનુમદ્વિશ્વતોમુખમ્ । પઞ્ચાસ્યમચ્યુતમનેકવિચિત્રવર્ણવક્ત્રં શશાઙ્કશિખરં કપિરાજવર્યમ । પીતામ્બરાદિમુકુટૈરૂપશોભિતાઙ્ગં પિઙ્ગાક્ષમાદ્યમનિશં મનસા સ્મરામિ ॥ ૧૨॥ મર્કટેશં મહોત્સાહં સર્વશત્રુહરં પરમ્ । શત્રુ સંહર માં રક્ષ શ્રીમન્નાપદમુદ્ધર ॥ ૧૩॥ ૐ હરિમર્કટ મર્કટ મન્ત્રમિદં પરિલિખ્યતિ લિખ્યતિ વામતલે । યદિ નશ્યતિ નશ્યતિ શત્રુકુલં યદિ મુઞ્ચતિ મુઞ્ચતિ વામલતા ॥ ૧૪॥ ૐ હરિમર્કટાય સ્વાહા ।
oṃ śrī pañcavadanāyāñjaneyāya namaḥ | oṃ asya śrī pañcamukhahanumanmantrasya brahmā ṛṣiḥ | gāyatrīchandaḥ | pañcamukhavirāṭ hanumāndevatā | hrīṃ bījam | śrīṃ śaktiḥ | krauṃ kīlakam | krūṃ kavacam | kraiṃ astrāya phaṭ | iti digbandhaḥ | śrī garuḍa uvāca | atha dhyānaṃ pravakṣyāmi śṛṇusarvāṅgasundari | yatkṛtaṃ devadevena dhyānaṃ hanumataḥ priyam || 1|| pañcavaktraṃ mahābhīmaṃ tripañcanayanairyutam | bāhubhirdaśabhiryuktaṃ sarvakāmārthasiddhidam || 2|| pūrvaṃ tu vānaraṃ vaktraṃ koṭisūryasamaprabham | danṣṭrākarālavadanaṃ bhṛkuṭīkuṭilekṣaṇam || 3|| asyaiva dakṣiṇaṃ vaktraṃ nārasiṃhaṃ mahādbhutam | atyugratejovapuṣaṃ bhīṣaṇaṃ bhayanāśanam || 4|| paścimaṃ gāruḍaṃ vaktraṃ vakratuṇḍaṃ mahābalam || sarvanāgapraśamanaṃ viṣabhūtādikṛntanam || 5|| uttaraṃ saukaraṃ vaktraṃ kṛṣṇaṃ dīptaṃ nabhopamam | pātālasiṃhavetālajvararogādikṛntanam || 6|| ūrdhvaṃ hayānanaṃ ghoraṃ dānavāntakaraṃ param | yena vaktreṇa viprendra tārakākhyaṃ mahāsuram || 7|| jaghāna śaraṇaṃ tatsyātsarvaśatruharaṃ param | dhyātvā pañcamukhaṃ rudraṃ hanumantaṃ dayānidhim || 8|| khaḍgaṃ triśūlaṃ khaṭvāṅgaṃ pāśamaṅkuśaparvatam | muṣṭiṃ kaumodakīṃ vṛkṣaṃ dhārayantaṃ kamaṇḍalum || 9|| bhindipālaṃ jñānamudrāṃ daśabhirmunipuṅgavam | etānyāyudhajālāni dhārayantaṃ bhajāmyaham || 10|| pretāsanopaviṣṭaṃ taṃ sarvābharaṇabhūṣitam | divyamālyāmbaradharaṃ divyagandhānulepanam || 11|| sarvāścaryamayaṃ devaṃ hanumadviśvatomukham | pañcāsyamacyutamanekavicitravarṇavaktraṃ śaśāṅkaśikharaṃ kapirājavaryama | pītāmbarādimukuṭairūpaśobhitāṅgaṃ piṅgākṣamādyamaniśaṃ manasā smarāmi || 12|| markaṭeśaṃ mahotsāhaṃ sarvaśatruharaṃ param | śatru saṃhara māṃ rakṣa śrīmannāpadamuddhara || 13|| oṃ harimarkaṭa markaṭa mantramidaṃ parilikhyati likhyati vāmatale | yadi naśyati naśyati śatrukulaṃ yadi muñcati muñcati vāmalatā || 14|| oṃ harimarkaṭāya svāhā |
અર્થ:ૐ, અંજના દેવીના પંચમુખ પુત્રને નમસ્કાર. આ પંચમુખ હનુમાન મંત્રના ઋષિ બ્રહ્મા, છંદ ગાયત્રી, દેવતા પંચમુખ વિરાટ્ હનુમાન છે; હ્રીં બીજ, શ્રીં શક્તિ, ક્રૌં કીલક — આ રીતે દિગ્બંધ થાય છે.
શબ્દ-શબ્દ અર્થ
ઉચ્ચારણ સાંભળવા કોઈપણ શબ્દ પર ક્લિક કરો
पञ्चमुखी हनुमान कवच પાઠના લાભ
એક અત્યંત શક્તિશાળી રક્ષા-કવચ — હનુમાનના પાંચ મુખ ભક્તની દરેક દિશા અને સંકટથી રક્ષા કરે છે.
નૃસિંહ અને વરાહ મુખ ભય, ભૂત-પ્રેત, કાળો જાદુ, જ્વર અને રોગનો નાશ કરે છે; ગરુડ મુખ બધા વિષ અને સર્પોના પ્રભાવને દૂર કરે છે.
શત્રુઓ પર વિજય, બાધાઓના નિવારણ, અને વિપત્તિ (આપદા) માંથી ઉદ્ધાર માટે પઢવામાં આવે છે — 'શત્રુ સંહર માં રક્ષ'.
હનુમાનના તે સ્વરૂપનું આહ્વાન કરે છે જેની તરફ ભગવાન રામના ભક્તો કઠિન સમયમાં સૌથી સશક્ત ઢાલ માટે વળે છે.
મંગળવાર અને શનિવારે, સ્નાન પછી, પંચમુખ હનુમાનની પ્રતિમા સમક્ષ, તલના તેલના દીવા સાથે પઢવું શ્રેષ્ઠ છે.
पञ्चमुखी हनुमान कवच જપ વિધિ
સ્નાન કરી પંચમુખ (પાંચ મુખવાળા) હનુમાનની પ્રતિમા સમક્ષ બેસો. દીવો પ્રગટાવો, શક્ય હોય તો તલ કે સરસવના તેલનો, અને લાલ ફૂલ અને સિંદૂર અર્પણ કરો. વિનિયોગ અને ધ્યાનથી આરંભ કરો, મનમાં પાંચ મુખ — હનુમાન, નૃસિંહ, ગરુડ, વરાહ અને હયગ્રીવ — રાખતાં, અને શ્રદ્ધા અને શાંત મનથી કવચનો પાઠ કરો. તેને રોજ એક વાર, કે કોઈ વિશેષ આવશ્યકતા માટે 11 કે 21 વાર પઢી શકાય, ખાસ કરીને મંગળવાર અને શનિવારે.
વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો
આ પણ વાંચો
ॐ
સંપૂર્ણ पञ्चमुखी हनुमान कवच શ્લોક-શ્લોક અર્થ સહિત વાંચો, અથવા વધુ પવિત્ર પાઠ જુઓ