शिव अष्टोत्तर शतनामावली
अन्य नाम / खोज: shiva ashtottara shatanamavali · shiva 108 names · shiva ashtottara · om namah shivaya 108 names · shiva ashtottara shata namavali · 108 names of shiva
अपनी भाषा/लिपि में पढ़ें
✦ अर्थ
शिव अष्टोत्तर शतनामावली भगवान शिव के 108 पवित्र नामों की नामावली है, जिनमें से प्रत्येक 'ॐ ... नमः' के रूप में उच्चारित होता है। पुराणों से संगृहीत ये नाम शिव के प्रत्येक रूप की स्तुति करते हैं — सौम्य एवं मंगलमय (शिव, शम्भु) से लेकर उग्र एवं विराट (रुद्र, कालकाल, त्रिपुरान्तक) तक। इसे प्रायः अर्चना के समय पढ़ा जाता है, प्रत्येक नाम पर एक पुष्प या बिल्वपत्र अर्पित करते हुए, और यह शिवभक्तों की सबसे प्रिय नित्य उपासना में से एक है।
उत्पत्ति और कथा
Puranic tradition (the 108 names of Shiva, as found across the Shiva and Skanda Puranas) · Traditional (Puranic) · Ancient (Puranic era)
The custom of worshipping a deity through 108 of his names (ashtottara-shatanama) is woven throughout the Puranas. Shiva's 108 names gather together the many faces of the Lord that appear across his myths — the auspicious Shambhu, the ash-clad ascetic, the slayer of Tripura, the conqueror of death, the cosmic Rudra of eight forms. Devotees have for ages used this namavali for daily archana, offering a bilva leaf at each name, regarding it as a complete and especially dear form of Shiva worship.
✦ शास्त्रों में वर्णित
It is traditionally held that one who offers worship through Shiva's 108 names with a pure heart is freed from sin and untimely death — the names Mrityunjaya (conqueror of death) and Kalakala (death of Death) in this very litany recall how Shiva shields his devotees from the fear of mortality.
मंत्र
किसी भी पंक्ति या ▶ बटन पर टैप कर सुनें
ॐ शिवाय नमः। ॐ महेश्वराय नमः। ॐ शम्भवे नमः। ॐ पिनाकिने नमः। ॐ शशिशेखराय नमः। ॐ वामदेवाय नमः। ॐ विरूपाक्षाय नमः। ॐ कपर्दिने नमः। ॐ नीललोहिताय नमः। ॐ शंकराय नमः। ॐ शूलपाणये नमः। ॐ खट्वाङ्गिने नमः। ॐ विष्णुवल्लभाय नमः। ॐ शिपिविष्टाय नमः। ॐ अम्बिकानाथाय नमः। ॐ श्रीकण्ठाय नमः। ॐ भक्तवत्सलाय नमः। ॐ भवाय नमः। ॐ शर्वाय नमः। ॐ त्रिलोकेशाय नमः। ॐ शितिकण्ठाय नमः। ॐ शिवाप्रियाय नमः। ॐ उग्राय नमः। ॐ कपालिने नमः। ॐ कामारये नमः। ॐ अन्धकासुरसूदनाय नमः। ॐ गङ्गाधराय नमः। ॐ ललाटाक्षाय नमः। ॐ कालकालाय नमः। ॐ कृपानिधये नमः। ॐ भीमाय नमः। ॐ परशुहस्ताय नमः। ॐ मृगपाणये नमः। ॐ जटाधराय नमः। ॐ कैलासवासिने नमः। ॐ कवचिने नमः। ॐ कठोराय नमः। ॐ त्रिपुरान्तकाय नमः। ॐ वृषाङ्काय नमः। ॐ वृषभारूढाय नमः। ॐ भस्मोद्धूलितविग्रहाय नमः। ॐ सामप्रियाय नमः। ॐ स्वरमयाय नमः। ॐ त्रयीमूर्तये नमः। ॐ अनीश्वराय नमः। ॐ सर्वज्ञाय नमः। ॐ परमात्मने नमः। ॐ सोमसूर्याग्निलोचनाय नमः। ॐ हविषे नमः। ॐ यज्ञमयाय नमः। ॐ सोमाय नमः। ॐ पञ्चवक्त्राय नमः। ॐ सदाशिवाय नमः। ॐ विश्वेश्वराय नमः। ॐ वीरभद्राय नमः। ॐ गणनाथाय नमः। ॐ प्रजापतये नमः। ॐ हिरण्यरेतसे नमः। ॐ दुर्धर्षाय नमः। ॐ गिरीशाय नमः। ॐ गिरिशाय नमः। ॐ अनघाय नमः। ॐ भुजङ्गभूषणाय नमः। ॐ भर्गाय नमः। ॐ गिरिधन्वने नमः। ॐ गिरिप्रियाय नमः। ॐ कृत्तिवाससे नमः। ॐ पुरारातये नमः। ॐ भगवते नमः। ॐ प्रमथाधिपाय नमः। ॐ मृत्युञ्जयाय नमः। ॐ सूक्ष्मतनवे नमः। ॐ जगद्व्यापिने नमः। ॐ जगद्गुरवे नमः। ॐ व्योमकेशाय नमः। ॐ महासेनजनकाय नमः। ॐ चारुविक्रमाय नमः। ॐ रुद्राय नमः। ॐ भूतपतये नमः। ॐ स्थाणवे नमः। ॐ अहिर्बुध्न्याय नमः। ॐ दिगम्बराय नमः। ॐ अष्टमूर्तये नमः। ॐ अनेकात्मने नमः। ॐ सात्त्विकाय नमः। ॐ शुद्धविग्रहाय नमः। ॐ शाश्वताय नमः। ॐ खण्डपरशवे नमः। ॐ अजाय नमः। ॐ पाशविमोचकाय नमः। ॐ मृडाय नमः। ॐ पशुपतये नमः। ॐ देवाय नमः। ॐ महादेवाय नमः। ॐ अव्ययाय नमः। ॐ हरये नमः। ॐ पूषदन्तभिदे नमः। ॐ अव्यग्राय नमः। ॐ दक्षाध्वरहराय नमः। ॐ हराय नमः। ॐ भगनेत्रभिदे नमः। ॐ अव्यक्ताय नमः। ॐ सहस्राक्षाय नमः। ॐ सहस्रपदे नमः। ॐ अपवर्गप्रदाय नमः। ॐ अनन्ताय नमः। ॐ तारकाय नमः। ॐ परमेश्वराय नमः॥
Om Shivaya Namah Om Maheshvaraya Namah Om Shambhave Namah Om Pinakine Namah Om Shashishekharaya Namah Om Vamadevaya Namah Om Virupakshaya Namah Om Kapardine Namah Om Neelalohitaya Namah Om Shankaraya Namah Om Shoolapanaye Namah Om Khatvangine Namah Om Vishnuvallabhaya Namah Om Shipivishtaya Namah Om Ambikanathaya Namah Om Shrikanthaya Namah Om Bhaktavatsalaya Namah Om Bhavaya Namah Om Sharvaya Namah Om Trilokeshaya Namah Om Shitikanthaya Namah Om Shivapriyaya Namah Om Ugraya Namah Om Kapaline Namah Om Kamaraye Namah Om Andhakasura-sudanaya Namah Om Gangadharaya Namah Om Lalatakshaya Namah Om Kalakalaya Namah Om Kripanidhaye Namah Om Bhimaya Namah Om Parashuhastaya Namah Om Mrigapanaye Namah Om Jatadharaya Namah Om Kailasavasine Namah Om Kavachine Namah Om Kathoraya Namah Om Tripurantakaya Namah Om Vrishankaya Namah Om Vrishabharudhaya Namah Om Bhasmoddhulita-vigrahaya Namah Om Samapriyaya Namah Om Svaramayaya Namah Om Trayimurtaye Namah Om Anishvaraya Namah Om Sarvajnaya Namah Om Paramatmane Namah Om Soma-suryagni-lochanaya Namah Om Havishe Namah Om Yajnamayaya Namah Om Somaya Namah Om Panchavaktraya Namah Om Sadashivaya Namah Om Vishveshvaraya Namah Om Virabhadraya Namah Om Gananathaya Namah Om Prajapataye Namah Om Hiranyaretase Namah Om Durdharshaya Namah Om Girishaya Namah Om Girishaya Namah Om Anaghaya Namah Om Bhujanga-bhushanaya Namah Om Bhargaya Namah Om Giridhanvane Namah Om Giripriyaya Namah Om Krittivasase Namah Om Purarataye Namah Om Bhagavate Namah Om Pramathadhipaya Namah Om Mrityunjayaya Namah Om Sukshmatanave Namah Om Jagadvyapine Namah Om Jagadgurave Namah Om Vyomakeshaya Namah Om Mahasena-janakaya Namah Om Charuvikramaya Namah Om Rudraya Namah Om Bhutapataye Namah Om Sthanave Namah Om Ahirbudhnyaya Namah Om Digambaraya Namah Om Ashtamurtaye Namah Om Anekatmane Namah Om Sattvikaya Namah Om Shuddhavigrahaya Namah Om Shashvataya Namah Om Khandaparashave Namah Om Ajaya Namah Om Pashavimochakaya Namah Om Mridaya Namah Om Pashupataye Namah Om Devaya Namah Om Mahadevaya Namah Om Avyayaya Namah Om Haraye Namah Om Pushadantabhide Namah Om Avyagraya Namah Om Dakshadhvaraharaya Namah Om Haraya Namah Om Bhaganetrabhide Namah Om Avyaktaya Namah Om Sahasrakshaya Namah Om Sahasrapade Namah Om Apavargapradaya Namah Om Anantaya Namah Om Tarakaya Namah Om Parameshvaraya Namah
अर्थ:यह भगवान शिव के एक सौ आठ पवित्र नामों की नामावली है, जिनमें से प्रत्येक 'ॐ ... नमः' के रूप में श्रद्धापूर्वक अर्पित किया जाता है। ये नाम उन्हें शिव (मंगलमय), महेश्वर (महान प्रभु), शम्भु (आनन्ददाता), पिनाकधारी, चन्द्रशेखर, गंगाधर, कालों के काल, त्रिपुरान्तक, भस्मविलेपित विग्रह वाले, सूर्य-चन्द्र-अग्निलोचन त्रिनेत्र, पंचमुख सदाशिव, विश्वेश्वर, वीरभद्र, मृत्युञ्जय, जगद्गुरु, रुद्र, अष्टमूर्ति दिगम्बर, पशुपति, महादेव — के रूप में पुकारते हैं और अन्त में परमेश्वर (परम प्रभु) पर समाप्त होते हैं। इन नामों का जप करते हुए भक्त शिव की अनन्त महिमा के प्रत्येक रूप का ध्यान करता है।
शब्द-दर-शब्द अर्थ
उच्चारण सुनने के लिए किसी भी शब्द पर क्लिक करें
शिव अष्टोत्तर शतनामावली पाठ के लाभ
Reciting the 108 names invokes the complete grace and presence of Lord Shiva
Each name meditated upon purifies the mind and dissolves accumulated sins
Ideal for archana — offering bilva leaves or flowers at each name during puja
Bestows peace, protection, health and freedom from fear
The names of Mrityunjaya and Kalakala protect against untimely death
Cultivates devotion by revealing Shiva in his gentle, fierce and cosmic forms
Regular recitation on Mondays and Shivaratri draws abundant blessings
शिव अष्टोत्तर शतनामावली जप विधि
Sit before a Shiva Lingam or image after bathing. If performing archana, keep 108 bilva (bel) leaves or flowers ready and offer one at the Lingam with each name as you say 'Om ... Namah.' Begin and end with 'Om Namah Shivaya.' Chant the full list of 108 names with devotion and a calm mind. Conclude by bowing and praying for Shiva's grace.
अक्सर पूछे जाने वाले प्रश्न
ये भी पढ़ें
ॐ
Explore more sacred mantras with complete meaning and chanting guides