ਅਗ੍ਨਿ ਸੂਕ੍ਤਮ੍ (ਅਗ੍ਨਿਮੀਲ਼ੇ)
अग्नि सूक्तम् (अग्निमीळे) in Punjabi (Gurmukhi) · ਪੰਜਾਬੀ
ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ/ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ
✦ ਅਰਥ
ਅਗਨੀ ਸੂਕਤਮ੍ ਰਿਗਵੇਦ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਸੂਕਤ (1.1) ਹੈ — ਰਿਸ਼ੀ ਮਧੁੱਛੰਦਾ ਵੈਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੁਆਰਾ ਰਚੀਆਂ ਨੌਂ ਰਿਚਾਵਾਂ, ਜੋ ਅਗਨੀ ਦਾ ਆਵਾਹਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ — ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਅਗਨੀ ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਪੁਰੋਹਿਤ ਜੋ ਹਰ ਆਹੁਤੀ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਧਨ ਦੇ ਦਾਤਾ, ਰਿਤ (ਸੱਚ) ਦੇ ਰਾਖੇ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਸਮਾਨ ਪਿਆਰੇ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਆਰੰਭਿਕ ਸੂਕਤ ਵਜੋਂ ਇਹ ਵੇਦ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੂਜਯ ਅਤੇ ਨਿੱਤ ਪੜ੍ਹੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸੂਕਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਕਥਾ
Rigveda 1.1 · Rishi Madhuchchhandas Vaishvamitra (Madhuchhandas, son of Vishvamitra) · Vedic period (c. 1500–1200 BCE)
ਇਹ ਸਮੁੱਚੇ ਰਿਗਵੇਦ ਦਾ — ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਪਰਤ ਦਾ — ਆਰੰਭਿਕ ਸੂਕਤ ਹੈ। ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਪੁੱਤਰ, ਰਿਸ਼ੀ ਮਧੁੱਛੰਦਾ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਆ, ਇਹ ਅਗਨੀ — ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਅਗਨੀ ਜੋ ਪੁਰੋਹਿਤ, ਦੂਤ ਅਤੇ ਨਿਧੀ-ਦਾਤਾ ਵਜੋਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿਚੋਲਗੀ ਕਰਦੇ ਹਨ — ਦਾ ਆਵਾਹਨ ਕਰ ਕੇ ਸਮੁੱਚੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦਾ ਸੁਰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਗਨੀ ਹਰ ਯੱਗ ਦਾ ਅਨਿਵਾਰਯ ਆਰੰਭ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੂਕਤ ਢੁਕਵੇਂ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਦ ਦੇ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ।
✦ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ
ਵੈਦਿਕ ਪਰੰਪਰਾ ਮੰਨਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਅਗਨੀ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਿਤ ਹੋ ਕੇ ਇਸ ਸੂਕਤ ਨਾਲ ਸਤੁਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਆਹੁਤੀਆਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਜ਼ਰੂਰ ਗ੍ਰਹਣ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਰਿਸ਼ੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਗਨੀ ਆਪਣੇ ਭਗਤ ਲਈ ਜੋ ਵੀ ਕਲਿਆਣ ਦਾ ਵਚਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਉਹ 'ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਸੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ' (ਤਵੇਤ੍ ਤਤ੍ ਸਤਯਮ੍), ਅਤੇ ਇਸੇ ਲਈ ਇਸ ਸੂਕਤ ਦਾ ਪਾਠ ਆਪਣੀਆਂ ਧਾਰਮਿਕ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨੂੰ ਫਲੀਭੂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੂਰਾ ਪਾਠ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਗਤੀ ਜਾਂ ▶ ਬਟਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਸੁਣੋ
ੴ ਅਗ੍ਨਿਮੀਲ਼ੇ ਪੁਰੋਹਿਤਂ ਯਜ੍ਞਸ੍ਯ ਦੇਵਮ੍ਰਿਤ੍ਵਿਜਮ੍। ਹੋਤਾਰਂ ਰਤ੍ਨਧਾਤਮਮ੍॥
Om Agnim īḷe purohitaṁ yajñasya devam ṛtvijam Hotāraṁ ratnadhātamam
ਅਰਥ:ਮੈਂ ਅਗਨੀ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ — ਜੋ ਯੱਗ ਦੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਹਨ, ਯੱਗ ਦੇ ਦੇਵ, ਰਿਤ੍ਵਿਜ, ਹੋਤਾ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਦਾਤਾ ਹਨ।
ਅਗ੍ਨਿਃ ਪੂਰ੍ਵੇਭਿਰ੍ਰਿਸ਼ਿਭਿਰੀਡ੍ਯੋ ਨੂਤਨੈਰੁਤ। ਸ ਦੇਵਾਂ ਏਹ ਵਕ੍ਸ਼ਤਿ॥
Agniḥ pūrvebhir ṛṣibhir īḍyo nūtanair uta Sa devāṁ eha vakṣati
ਅਰਥ:ਅਗਨੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਅਤੇ ਅੱਜ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਸਤੁਤੀਯੋਗ ਹਨ; ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਲੈ ਆਉਣ।
ਅਗ੍ਨਿਨਾ ਰਯਿਮਸ਼੍ਨਵਤ੍ਪੋਸ਼ਮੇਵ ਦਿਵੇਦਿਵੇ। ਯਸ਼ਸਂ ਵੀਰਵਤ੍ਤਮਮ੍॥
Agninā rayim aśnavat poṣam eva divedive Yaśasaṁ vīravattamam
ਅਰਥ:ਅਗਨੀ ਦੁਆਰਾ ਮਨੁੱਖ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਧਨ, ਪੁਸ਼ਟੀ, ਯਸ਼ ਅਤੇ ਵੀਰ ਸੰਤਾਨ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਖ਼ੁਸ਼ਹਾਲੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਅਗ੍ਨੇ ਯਂ ਯਜ੍ਞਮਧ੍ਵਰਂ ਵਿਸ਼੍ਵਤਃ ਪਰਿਭੂਰਸਿ। ਸ ਇਦ੍ਦੇਵੇਸ਼ੁ ਗਚ੍ਛਤਿ॥
Agne yaṁ yajñam adhvaraṁ viśvataḥ paribhūr asi Sa id deveṣu gacchati
ਅਰਥ:ਹੇ ਅਗਨੀ! ਜਿਸ ਯੱਗ-ਅਧ੍ਵਰ ਨੂੰ ਆਪ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਓਂ ਘੇਰ ਰੱਖਦੇ ਹੋ, ਉਹੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ।
ਅਗ੍ਨਿਰ੍ਹੋਤਾ ਕਵਿਕ੍ਰਤੁਃ ਸਤ੍ਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਸ਼੍ਰਵਸ੍ਤਮਃ। ਦੇਵੋ ਦੇਵੇਭਿਰਾ ਗਮਤ੍॥
Agnir hotā kavikratuḥ satyaś citraśravastamaḥ Devo devebhir ā gamat
ਅਰਥ:ਹੋਤਾ, ਕਵਿਕ੍ਰਤੁ, ਸਤਯਸ੍ਵਰੂਪ, ਵਿਚਿੱਤਰ ਕੀਰਤੀ ਵਾਲੇ ਅਗਨੀ ਦੇਵ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਪਧਾਰਨ।
ਯਦਙ੍ਗ ਦਾਸ਼ੁਸ਼ੇ ਤ੍ਵਮਗ੍ਨੇ ਭਦ੍ਰਂ ਕਰਿਸ਼੍ਯਸਿ। ਤਵੇਤ੍ਤਤ੍ਸਤ੍ਯਮਙ੍ਗਿਰਃ॥
Yad aṅga dāśuṣe tvam agne bhadraṁ kariṣyasi Tavet tat satyam aṅgiraḥ
ਅਰਥ:ਹੇ ਅੰਗਿਰਸ ਅਗਨੀ! ਆਪ ਆਪਣੇ ਭਗਤ ਲਈ ਜੋ ਵੀ ਕਲਿਆਣ ਕਰੋਗੇ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਸੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਉਪ ਤ੍ਵਾਗ੍ਨੇ ਦਿਵੇਦਿਵੇ ਦੋਸ਼ਾਵਸ੍ਤਰ੍ਧਿਯਾ ਵਯਮ੍। ਨਮੋ ਭਰਨ੍ਤ ਏਮਸਿ॥
Upa tvāgne divedive doṣāvastar dhiyā vayam Namo bharanta emasi
ਅਰਥ:ਹੇ ਅਗਨੀ! ਅਸੀਂ ਹਰ ਰੋਜ਼, ਰਾਤ-ਦਿਨ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਨਮਨ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਪ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਉਂਦੇ ਹਾਂ।
ਰਾਜਨ੍ਤਮਧ੍ਵਰਾਣਾਂ ਗੋਪਾਮ੍ਰਿਤਸ੍ਯ ਦੀਦਿਵਿਮ੍। ਵਰ੍ਧਮਾਨਂ ਸ੍ਵੇ ਦਮੇ॥
Rājantam adhvarāṇāṁ gopām ṛtasya dīdivim Vardhamānaṁ sve dame
ਅਰਥ:ਜੋ ਯੱਗਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ, ਰਿਤ (ਸੱਚ) ਦੇ ਰਾਖੇ, ਆਪਣੇ ਧਾਮ ਵਿੱਚ ਵਧਦੇ ਹੋਏ ਦੀਪਤੀਮਾਨ ਹਨ।
ਸ ਨਃ ਪਿਤੇਵ ਸੂਨਵੇऽਗ੍ਨੇ ਸੂਪਾਯਨੋ ਭਵ। ਸਚਸ੍ਵਾ ਨਃ ਸ੍ਵਸ੍ਤਯੇ॥
Sa naḥ piteva sūnave 'gne sūpāyano bhava Sacasvā naḥ svastaye
ਅਰਥ:ਹੇ ਅਗਨੀ! ਆਪ ਸਾਡੇ ਲਈ ਉਵੇਂ ਹੀ ਸੁਲਭ ਹੋਵੋ ਜਿਵੇਂ ਪਿਤਾ ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਸਾਡੇ ਕਲਿਆਣ ਲਈ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਰਹੋ।
ਸ਼ਬਦ-ਸ਼ਬਦ ਅਰਥ
ਉਚਾਰਨ ਸੁਣਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ਬਦ ਉੱਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
अग्नि सूक्तम् (अग्निमीळे) ਪਾਠ ਦੇ ਲਾਭ
ਅਗਨੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਦਾ ਆਵਾਹਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਾਰੀਆਂ ਆਹੁਤੀਆਂ ਦਾ ਵਾਹਕ ਹੈ
ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਧਨ, ਪੁਸ਼ਟੀ, ਯਸ਼ ਅਤੇ ਯੋਗ ਸੰਤਾਨ ਦੇਣ ਲਈ ਜਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
ਜਿਸ ਹੋਮ, ਹਵਨ ਜਾਂ ਯੱਗ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਪਾਠ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਸਾਮਰਥਯਵਾਨ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ
ਆਪਣੇ ਆਰੰਭਿਕ ਸੂਕਤ ਵਜੋਂ ਜਪਕਰਤਾ ਨੂੰ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਮੂਲ ਸ੍ਰੋਤ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ
ਦਿਵ੍ਯ ਪ੍ਰਤੀ ਨਿਰੰਤਰ ਨਮਨ ਅਤੇ ਸ਼ੁਕਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਦਾ ਭਾਵ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਰਿਤ (ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਸੱਚ ਅਤੇ ਵਿਵਸਥਾ) ਦੇ ਰਾਖੇ ਵਜੋਂ ਅਗਨੀ ਦਾ ਆਵਾਹਨ ਕਰਦਾ ਹੈ
अग्नि सूक्तम् (अग्निमीळे) ਪਾਠ ਵਿਧੀ
ਆਦਰਸ਼ਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਦਾ ਪਾਠ ਅਗਨੀ ਕਾਰਜ (ਹੋਮ/ਹਵਨ) ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਂ ਉਸ ਦੌਰਾਨ, ਉਚਿਤ ਵੈਦਿਕ ਸੁਰ (ਜੇ ਸਿੱਖਿਆ ਹੋਵੇ) ਨਾਲ ਕਰੋ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਸਪਸ਼ਟ ਅਤੇ ਭਗਤੀ-ਭਾਵ ਨਾਲ ਜਪੋ। 'ਓਂ' ਤੋਂ ਆਰੰਭ ਕਰ ਕੇ ਸਾਰੀਆਂ ਨੌਂ ਰਿਚਾਵਾਂ ਦਾ ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਪਾਠ ਕਰੋ। ਜਪਦੇ ਸਮੇਂ ਪਵਿੱਤਰ ਜ੍ਵਾਲਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਉੱਪਰ ਦਿਵ੍ਯ ਤੱਕ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਦੇਖੋ। ਇਹ ਖ਼ਾਸ ਕਰ ਕੇ ਤਦ ਸਾਮਰਥਯਵਾਨ ਬਣਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਸੰਸਕਾਰਿਤ ਅਗਨੀ ਵਿੱਚ ਘਿਓ ਦੀਆਂ ਆਹੁਤੀਆਂ ਨਾਲ ਅਰਪਣ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ॐ
ਪੂਰਾ अग्नि सूक्तम् (अग्निमीळे) ਸ਼ਲੋਕ-ਦਰ-ਸ਼ਲੋਕ ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੜ੍ਹੋ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਵੇਖੋ