ଅଷ୍ଟଭୁଜାଷ୍ଟକମ୍
अष्टभुजाष्टकम् in Odia · ଓଡ଼ିଆ
ଆପଣଙ୍କ ଭାଷା/ଲିପିରେ ପଢ଼ନ୍ତୁ
✦ ଅର୍ଥ
ଅଷ୍ଟଭୁଜାଷ୍ଟକମ୍ ସ୍ୱାମୀ ବେଦାନ୍ତ ଦେଶିକ ରଚିତ ଶରଣାଗତି (ପ୍ରପତ୍ତି)ର ଆଠ ଶ୍ଳୋକର ସ୍ତୋତ୍ର, ଯାହା କାଞ୍ଚୀପୁରମ୍ର ଅଷ୍ଟଭୁଜାକରମ୍ ଦିବ୍ୟଦେଶରେ ବିରାଜମାନ ଅଷ୍ଟଭୁଜ ପେରୁମାଳ୍ — ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦୁର୍ଲଭ ଆଠ ବାହୁଯୁକ୍ତ ରୂପ — ଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରେ। ଗଜେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଭଗବାନଙ୍କ ଧାବିତ ହେବାର ସ୍ମରଣରେ ଆରମ୍ଭ କରି, ଦେଶିକ ବିଷୟ ଦ୍ୱାରା ଟଣା ନିଜକୁ ଭଗବାନଙ୍କ ରକ୍ଷାରେ ସମର୍ପଣ କରନ୍ତି ଏବଂ କେବଳ ତାଙ୍କ ଚରଣରେ ନିତ୍ୟ କୈଙ୍କର୍ଯ୍ୟର ଆନନ୍ଦ ପ୍ରାର୍ଥନା କରନ୍ତି। ଏହା ଜୀବର ଦୀନତା ଓ ଭଗବାନଙ୍କ ସୌଲଭ୍ୟପୂର୍ଣ କୃପାର ମର୍ମସ୍ପର୍ଶୀ ଅଭିବ୍ୟକ୍ତି।
ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ କଥା
Ashtabhuja Ashtakam (eight verses on the Ashtabhuja Perumal of Kanchipuram) · Vedanta Desika (Venkatanatha) · 13th-14th century CE
ସ୍ୱାମୀ ବେଦାନ୍ତ ଦେଶିକ, ଯେ ନିଜ ଜୀବନର ଅଧିକାଂଶ ସମୟ କାଞ୍ଚୀପୁରମ୍ରେ କଟାଇଲେ, ଏହି ଅଷ୍ଟକମ୍ ଅଷ୍ଟଭୁଜ ପେରୁମାଳ୍ — ଅଷ୍ଟଭୁଜାକରମ୍ ଦିବ୍ୟଦେଶରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଆଠ ବାହୁଯୁକ୍ତ ରୂପ — ଙ୍କୁ ପ୍ରପତ୍ତି ରୂପେ ରଚନା କଲେ। ଭଗବାନଙ୍କ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଓ କୃପାରେ ଅଭିଭୂତ ହୋଇ, ଏବଂ ନିଜକୁ ବିଷୟରୂପୀ କୁମ୍ଭୀର ଦ୍ୱାରା ଟଣା ଅସହାୟ ଗଜେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହିତ ତୁଳନା କରି, ସେ ଆଠ ଶ୍ଳୋକରେ ନିଜକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ ଭାବେ ଭଗବାନଙ୍କ ରକ୍ଷାରେ ସମର୍ପଣ କଲେ, ମୋକ୍ଷକୁ ସ୍ୱୟଂ ସାଧ୍ୟ ବୋଲି ନ ମାନି ଭଗବାନଙ୍କ ଚରଣରେ ନିତ୍ୟ ସେବାର ଆନନ୍ଦ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ।
✦ ଶାସ୍ତ୍ରରେ କୁହାଯାଇଥିବା ପରି
କୁହାଯାଏ ଯେ ଭଗବାନ ଏକ ମହାନ ଯଜ୍ଞକୁ ବିଘ୍ନରୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ କାଞ୍ଚୀପୁରମ୍ରେ ଅଷ୍ଟଭୁଜ (ଆଠ ବାହୁଯୁକ୍ତ) ରୂପ ଧାରଣ କରି, ନିଜ ଆଠ ବାହୁର ଅସ୍ତ୍ରରେ ବାଧାଦାୟକ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ତଡ଼ିଦେଲେ; ଭକ୍ତମାନେ ବିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତି ଯେ ଯେ ଏହିପରି ଯଜ୍ଞ ରକ୍ଷା କଲେ ଏବଂ ଯେ ଦିନେ ଗଜେନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ବଞ୍ଚାଇବାକୁ ଉଡ଼ିଆସିଲେ, ସେ ହିଁ ସେହି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି ଯେଉଁମାନେ ଏହି ଅଷ୍ଟକମ୍ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କ ଶରଣ ନିଅନ୍ତି।
ଅର୍ଥ ସହିତ ସମ୍ପୂର୍ଣ ପାଠ
ଯେକୌଣସି ଧାଡ଼ି କିମ୍ବା ▶ ବଟନ୍ ଛୁଇଁ ଶୁଣନ୍ତୁ
ଗଜେନ୍ଦ୍ରରକ୍ଷାତ୍ଵରିତଂ ଭଵନ୍ତଂ ଗ୍ରାହୈରିଵାହଂ ଵିଷଯୈର୍ଵିକୃଷ୍ଟଃ । ଅପାରଵିଜ୍ଞାନଦଯାନୁଭାଵମ୍ ଆପ୍ତଂ ସତାମଷ୍ଟଭୁଜଂ ପ୍ରପଦ୍ଯେ ॥ ୧ ॥
gajendrarakṣātvaritaṃ bhavantaṃ grāhairivāhaṃ viṣayairvikṛṣṭaḥ | apāravijñānadayānubhāvam āptaṃ satāmaṣṭabhujaṃ prapadye || 1 ||
ଅର୍ଥ:ଯେପରି ଗଜେନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ କୁମ୍ଭୀର ଟାଣିଥିଲା, ସେପରି ମୁଁ ବିଷୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଟଣା ହେଉଛି; ଗଜେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଶୀଘ୍ର ଧାବମାନ, ସତ୍ପୁରୁଷଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ, ଅପାର ଜ୍ଞାନ-ଦୟା-ପ୍ରଭାବଯୁକ୍ତ ସେହି ଅଷ୍ଟଭୁଜ ଭଗବାନଙ୍କ ମୁଁ ଶରଣ ନେଉଛି।
ତ୍ଵଦେକଶେଷୋଽହମନାତ୍ମତନ୍ତ୍ରସ୍ତ୍ଵତ୍ପାଦଲିପ୍ସାଂ ଦିଶତା ତ୍ଵଯୈଵ । ଅସତ୍ସମୋଽପ୍ଯଷ୍ଟଭୁଜାସ୍ପଦେଶ ସତ୍ତାମ୍ ଇଦାନୀମ୍ ଉପଲମ୍ଭିତୋଽସ୍ମି ॥ ୨ ॥
tvadekaśeṣo'hamanātmatantrastvatpādalipsāṃ diśatā tvayaiva | asatsamo'pyaṣṭabhujāspadeśa sattām idānīm upalambhito'smi || 2 ||
ଅର୍ଥ:ମୁଁ କେବଳ ଆପଣଙ୍କ ଶେଷ (ଅଧୀନ), ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ନୁହେଁ। ଯେ ମୋତେ ଆପଣଙ୍କ ଚରଣର ଆକାଂକ୍ଷା ଦେଲେ, ସେହି ଆପଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହିଁ, ଅସତ୍-ସମାନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଏବେ ମୁଁ ସତ୍ତା (ପ୍ରକୃତ ଅସ୍ତିତ୍ୱ) ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛି — ହେ ଅଷ୍ଟଭୁଜ-କ୍ଷେତ୍ରର ସ୍ୱାମୀ!
ସ୍ଵରୂପରୂପାସ୍ତ୍ରଵିଭୂଷଣାଦ୍ଯୈଃ ପରତ୍ଵଚିନ୍ତାଂ ତ୍ଵଯି ଦୁର୍ନିଵାରାମ୍ । ଭୋଗେ ମୃଦୂପକ୍ରମତାମ୍ ଅଭୀପ୍ସନ୍ ଶୀଲାଦିଭିର୍ଵାରଯସୀଵ ପୁଂସାମ୍ ॥ ୩ ॥
svarūparūpāstravibhūṣaṇādyaiḥ paratvacintāṃ tvayi durnivārām | bhoge mṛdūpakramatām abhīpsan śīlādibhirvārayasīva puṃsām || 3 ||
ଅର୍ଥ:ଆପଣଙ୍କ ସ୍ୱରୂପ, ରୂପ, ଅସ୍ତ୍ର, ଆଭରଣ ଆଦିରୁ ମୋ'ଠାରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ଆପଣଙ୍କ ପରତ୍ୱର (ଶ୍ରେଷ୍ଠତାର) ଦୁର୍ନିବାର ଭାବକୁ — ଭୋଗରେ ସୁଲଭତା ଚାହିଁ, ଆପଣ ଆପଣଙ୍କ ଶୀଳ ଆଦି ଗୁଣରେ ଯେପରି ଦୂର କରିଦିଅନ୍ତି।
ଶକ୍ତିଂ ଶରଣ୍ଯାନ୍ତରଶବ୍ଦଭାଜାଂ ସାରଂ ଚ ସନ୍ତୋଲ୍ଯ ଫଲାନ୍ତରାଣାମ୍ । ତ୍ଵଦ୍ଦାସ୍ଯହେତୋସ୍ତ୍ଵଯି ନିର୍ଵିଶଙ୍କଂ ନ୍ଯସ୍ତାତ୍ମନାଂ ନାଥ ବିଭର୍ଷି ଭାରମ୍ ॥ ୪ ॥
śaktiṃ śaraṇyāntaraśabdabhājāṃ sāraṃ ca santolya phalāntarāṇām | tvaddāsyahetostvayi nirviśaṅkaṃ nyastātmanāṃ nātha bibharṣi bhāram || 4 ||
ଅର୍ଥ:ହେ ନାଥ! ଅନ୍ୟ 'ଶରଣ' କୁହାଯିବା ଲୋକଙ୍କ ଶକ୍ତି ତଥା ଅନ୍ୟ ଫଳର ସାରକୁ ତଉଲି, ଆପଣଙ୍କ ଦାସ୍ୟ ପାଇଁ ଯେଉଁମାନେ ନିଃସଂଶୟ ହୋଇ ନିଜକୁ ଆପଣଙ୍କ ଉପରେ ନ୍ୟସ୍ତ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଭାର ଆପଣ ବହନ କରନ୍ତି।
ଅଭୀତିହେତୋରନୁଵର୍ତନୀଯଂ ନାଥ ତ୍ଵଦନ୍ଯଂ ନ ଵିଭାଵଯାମି । ଭଯଂ କୁତଃ ସ୍ଯାତ୍ ତ୍ଵଯି ସାନୁକମ୍ପେ ରକ୍ଷା କୁତଃ ସ୍ଯାତ୍ ତ୍ଵଯି ଜାତରୋଷେ ॥ ୫ ॥
abhītihetoranuvartanīyaṃ nātha tvadanyaṃ na vibhāvayāmi | bhayaṃ kutaḥ syāt tvayi sānukampe rakṣā kutaḥ syāt tvayi jātaroṣe || 5 ||
ଅର୍ଥ:ହେ ନାଥ! ଅଭୟ ପାଇଁ ଅନୁସରଣୀୟ ଆପଣଙ୍କ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କାହାକୁ ମୁଁ କଳ୍ପନା ମଧ୍ୟ କରେ ନାହିଁ। ଆପଣ ସାନୁକମ୍ପ ହେଲେ ଭୟ କେଉଁଠି? ଆଉ (କଦାଚିତ୍) ଆପଣ ହିଁ ରୁଷ୍ଟ ହେଲେ ରକ୍ଷା କେଉଁଠାରୁ?
ତ୍ଵଦେକତନ୍ତ୍ରଂ କମଲାସହାଯ ସ୍ଵେନୈଵ ମାଂ ରକ୍ଷିତୁମ୍ ଅର୍ହସି ତ୍ଵମ୍ । ତ୍ଵଯି ପ୍ରଵୃତ୍ତେ ମମ କିଂ ପ୍ରଯାସୈସ୍ତ୍ଵଯ୍ଯପ୍ରଵୃତ୍ତେ ମମ କିଂ ପ୍ରଯାସୈଃ ॥ ୬ ॥
tvadekatantraṃ kamalāsahāya svenaiva māṃ rakṣitum arhasi tvam | tvayi pravṛtte mama kiṃ prayāsaistvayyapravṛtte mama kiṃ prayāsaiḥ || 6 ||
ଅର୍ଥ:ହେ କମଳାସହାୟ (ଲକ୍ଷ୍ମୀପତି)! ମୁଁ କେବଳ ଆପଣଙ୍କ ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ, ତେଣୁ ଆପଣ ସ୍ୱୟଂ ହିଁ ମୋତେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ଆପଣ ପ୍ରବୃତ୍ତ ହେଲେ ମୋ' ପ୍ରୟାସରେ କ'ଣ ପ୍ରୟୋଜନ? ଆଉ ଆପଣ ପ୍ରବୃତ୍ତ ନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ମୋ' ପ୍ରୟାସରେ କ'ଣ?
ସମାଧିଭଙ୍ଗେଷ୍ଵପି ସମ୍ପତତ୍ସୁ ଶରଣ୍ଯଭୂତେ ତ୍ଵଯି ବଦ୍ଧକକ୍ଷ୍ଯେ । ଅପତ୍ରପେ ସୋଢୁମ୍ ଅକିଞ୍ଚନୋଽହଂ ଦୂରାଧିରୋହଂ ପତନଂ ଚ ନାଥ ॥ ୭ ॥
samādhibhaṅgeṣvapi sampatatsu śaraṇyabhūte tvayi baddhakakṣye | apatrape soḍhum akiñcano'haṃ dūrādhirohaṃ patanaṃ ca nātha || 7 ||
ଅର୍ଥ:ସମାଧି ଭଙ୍ଗ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ବିଘ୍ନ ଆସିପଡ଼ିଲେ ମଧ୍ୟ, ଶରଣ୍ୟଭୂତ ଆପଣ ଯେତେବେଳେ କଟି ବାନ୍ଧି (ରକ୍ଷା ପାଇଁ ତତ୍ପର) ଅଛନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ମୁଁ ଅକିଞ୍ଚନ ଓ ନିର୍ଲଜ୍ଜ, ହେ ନାଥ, କଠିନ ଆରୋହଣ ଓ ପତନ — ଉଭୟକୁ ସହ୍ୟ କରିପାରେ।
ପ୍ରାପ୍ତାଭିଲାଷଂ ତ୍ଵଦନୁଗ୍ରହାନ୍ମାମ୍ ପଦ୍ମାନିଷେଵ୍ଯେ ତଵ ପାଦପଦ୍ମେ । ଆଦେହପାତାଦପରାଧଦୂରମ୍ ଆତ୍ମାନ୍ତକୈଙ୍କର୍ଯରସଂ ଵିଧେଯାଃ ॥ ୮ ॥
prāptābhilāṣaṃ tvadanugrahānmām padmāniṣevye tava pādapadme | ādehapātādaparādhadūram ātmāntakaiṅkaryarasaṃ vidheyāḥ || 8 ||
ଅର୍ଥ:ଆପଣଙ୍କ କୃପାରେ ଅଭୀଷ୍ଟ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ହେ ଲକ୍ଷ୍ମୀସେବ୍ୟ ଚରଣକମଳଯୁକ୍ତ! ଏହି ଦେହର ପତନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୋତେ ଅପରାଧରୁ ଦୂରେଇ ରଖି, ଆପଣଙ୍କ ଚରଣକମଳରେ ଅନ୍ତରଙ୍ଗ କୈଙ୍କର୍ଯ୍ୟର ରସରେ ଯୁକ୍ତ କରନ୍ତୁ।
ଶବ୍ଦ-ଶବ୍ଦ ଅର୍ଥ
ଉଚ୍ଚାରଣ ଶୁଣିବାକୁ ଯେକୌଣସି ଶବ୍ଦରେ କ୍ଲିକ୍ କରନ୍ତୁ
अष्टभुजाष्टकम् ପାଠର ଲାଭ
ଅଷ୍ଟଭୁଜ ପେରୁମାଳ୍, ନିଜ ଭକ୍ତଙ୍କ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ସଦା ତତ୍ପର ଆଠ ବାହୁଯୁକ୍ତ ଭଗବାନଙ୍କ ରକ୍ଷା ଆହ୍ୱାନ କରେ
ବିଷୟ ଦ୍ୱାରା ଟଣା ଅନୁଭବ କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ, ଗଜେନ୍ଦ୍ର-ମୋକ୍ଷ ପରି, ଶରଣାଗତିର ଏକ ସମ୍ପୂର୍ଣ ପ୍ରାର୍ଥନା
ଏହି ବିଶ୍ୱାସ ଜଗାଏ ଯେ ଭଗବାନ ସ୍ୱୟଂ ସେମାନଙ୍କ ଭାର ବହନ କରନ୍ତି ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କ ଶରଣ ନିଅନ୍ତି
ଭଗବାନଙ୍କ ଚରଣରେ ନିତ୍ୟ, ଅନ୍ତରଙ୍ଗ କୈଙ୍କର୍ଯ୍ୟ (ସେବା)ର ଆକାଂକ୍ଷା ବିକଶିତ କରେ
କାଞ୍ଚୀପୁରମ୍ ଅଷ୍ଟଭୁଜାକରମ୍ ଦିବ୍ୟଦେଶ ଭକ୍ତ ଓ ବେଦାନ୍ତ ଦେଶିକଙ୍କ ସ୍ତୋତ୍ରପ୍ରେମୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପଠିତ
ସମ୍ପୂର୍ଣ ଭାବେ ଭଗବାନଙ୍କ ଦୟା ଓ କୃପା ଉପରେ ସ୍ଥିତ ରହି ଭୟ ଓ ଚିନ୍ତା ଦୂର କରେ
अष्टभुजाष्टकम् ପାଠ ବିଧି
ସ୍ୱଚ୍ଛ ହୋଇ ପୂର୍ବାଭିମୁଖ ବସନ୍ତୁ, ବିଷ୍ଣୁ — ଆଦର୍ଶ ଭାବେ ଅଷ୍ଟଭୁଜ ପେରୁମାଳ୍ — ଚିତ୍ର ସମ୍ମୁଖରେ। ଗଜେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ କଥା ଓ ଭଗବାନଙ୍କ ଶୀଘ୍ର କୃପା ସ୍ମରଣ କରନ୍ତୁ, ତାପରେ ଆଠଟି ଶ୍ଳୋକ ଭକ୍ତିପୂର୍ବକ ପାଠ କରୁକରୁ, ସ୍ୱାମୀ ଦେଶିକଙ୍କ ପରି ନିଜକୁ ତାଙ୍କ ରକ୍ଷାରେ ସମର୍ପଣ କରନ୍ତୁ। ବିଶେଷତଃ ପ୍ରଥମ, ଷଷ୍ଠ ଓ ଅଷ୍ଟମ ଶ୍ଳୋକର ଶରଣାଗତିରେ ସ୍ଥିର ହୋଇ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତୁ। ଶେଷରେ ଅପରାଧରୁ ଦୂରେଇ ରଖାଯିବାକୁ ଓ ଭଗବାନଙ୍କ ଚରଣକମଳରେ ପ୍ରେମପୂର୍ଣ ସେବାର ରସ ପାଇବାକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରି ସମାପ୍ତ କରନ୍ତୁ।
ବାରମ୍ବାର ପଚରାଯାଉଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ
ଏଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ପଢ଼ନ୍ତୁ
ॐ
ସମ୍ପୂର୍ଣ अष्टभुजाष्टकम् ଶ୍ଳୋକ-ଶ୍ଳୋକ ଅର୍ଥ ସହିତ ପଢ଼ନ୍ତୁ, କିମ୍ବା ଅଧିକ ପବିତ୍ର ପାଠ ଦେଖନ୍ତୁ