ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਗਵਦ੍ਗੀਤਾ ੧੧.੪੩ — ਪਿਤਾਸਿ ਲੋਕਸ੍ਯ ਚਰਾਚਰਸ੍ਯ
श्रीमद्भगवद्गीता ११.४३ — पितासि लोकस्य चराचरस्य in Punjabi (Gurmukhi) · ਪੰਜਾਬੀ
ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ/ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ
✦ ਅਰਥ
ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪ ਵੇਖ ਕੇ ਵਿਸਮਿਤ ਅਰਜੁਨ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਵੰਦਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਸਮੂਹ ਚਰਾਚਰ ਜਗਤ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਪਰਮ ਪੂਜਨੀਕ ਅਤੇ ਸਮੂਹ ਗੁਰੂਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਹਨ। ਉਹ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਸਮਾਨ ਵੀ ਕੋਈ ਨਹੀਂ, ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਤਾਂ ਕੋਈ ਹੋ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਸਤੁਤੀ ਦਾ ਇਹ ਉੱਚ ਸ਼ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਪਰਮ ਸਰਵੋੱਚਤਾ ਅਤੇ ਸਮੂਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਤੇ ਗੁਰੂ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਾਤਸਲ੍ਯ ਨੂੰ ਵਿਅਕਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਕਥਾ
Bhagavad Gita Chapter 11, Verse 43 · Sage Veda Vyasa (Mahabharata, Bhishma Parva) · Ancient (text compiled c. 5th–2nd century BCE)
ਗਿਆਰ੍ਹਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪ ਦਰਸ਼ਨ ਯੋਗ ਵਿੱਚ, ਵਿਸਮੈਕਾਰੀ ਵਿਰਾਟ ਰੂਪ ਵੇਖ ਕੇ ਅਰਜੁਨ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸ਼ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਉਹ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਵੰਦਨਾ ਸਮੂਹ ਚਰਾਚਰ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਪਰਮ ਪੂਜਨੀਕ ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅਤੁਲਨੀਕ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਰਦੇ ਹਨ।
✦ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ
ਭਗਤੀ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਇਸ ਸ਼ਲੋਕ ਨੂੰ ਈਸ਼੍ਵਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜਾਣ ਦੇ ਇੱਕ ਆਦਰਸ਼ ਵਜੋਂ ਸੰਜੋਂਦੀਆਂ ਹਨ — ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਰਮ ਮਹਾਨਤਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਤਮਸਤਕ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰੇਮ ਕਰਨਾ; ਕਿਉਂਕਿ ਗੀਤਾ ਸਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਭਗਵਾਨ ਅਜਿਹੀ ਪ੍ਰੇਮਮਯ ਸ਼ਰਧਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਉੱਤਰ ਪਿਤਾ ਦੀ ਅਪਾਰ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਮੰਤਰ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਗਤੀ ਜਾਂ ▶ ਬਟਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਸੁਣੋ
ਪਿਤਾਸਿ ਲੋਕਸ੍ਯ ਚਰਾਚਰਸ੍ਯ ਤ੍ਵਮਸ੍ਯ ਪੂਜ੍ਯਸ਼੍ਚ ਗੁਰੁਰ੍ਗਰੀਯਾਨ੍। ਨ ਤ੍ਵਤ੍ਸਮੋऽਸ੍ਤ੍ਯਭ੍ਯਧਿਕਃ ਕੁਤੋऽਨ੍ਯੋ ਲੋਕਤ੍ਰਯੇऽਪ੍ਯਪ੍ਰਤਿਮਪ੍ਰਭਾਵ॥
pitāsi lokasya charācharasya tvam asya pūjyaśh cha gurur garīyān na tvat-samo ’sty abhyadhikaḥ kuto ’nyo loka-traye ’py apratima-prabhāva
ਅਰਥ:ਆਪ ਇਸ ਚਰਾਚਰ ਜਗਤ ਦੇ ਪਿਤਾ ਹੋ; ਆਪ ਹੀ ਇਸ ਦੇ ਪੂਜਨੀਕ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਗੁਰੂ ਹੋ। ਹੇ ਅਪ੍ਰਤਿਮ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਾਲੇ! ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪ ਦੇ ਸਮਾਨ ਵੀ ਕੋਈ ਨਹੀਂ, ਫਿਰ ਆਪ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਕੌਣ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਸ਼ਬਦ-ਸ਼ਬਦ ਅਰਥ
ਉਚਾਰਨ ਸੁਣਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ਬਦ ਉੱਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
श्रीमद्भगवद्गीता ११.४३ — पितासि लोकस्य चराचरस्य ਪਾਠ ਦੇ ਲਾਭ
ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਸਭ ਦੇ ਪਿਤਾ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਹਿਮਾਮੰਡਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹਿਰਦੇਸਪਰਸ਼ੀ ਸਤੁਤੀ-ਸ਼ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਰਮ, ਅਪ੍ਰਤਿਮ ਪੁਰਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਪਰਮ ਪੂਜਨੀਕ ਗੁਰੂ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕਰ ਕੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨੂੰ ਡੂੰਘਾ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਦਿਵ੍ਯ ਪਿਤਾ ਪ੍ਰਤੀ ਸੰਤਾਨ ਦਾ ਪ੍ਰੇਮਮਯ ਸਬੰਧ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਜਾਂ ਵੱਧ ਕੋਈ ਨਹੀਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਮ੍ਰਤਾ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹੈ
ਈਸ਼੍ਵਰ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਅਤੇ ਵਾਤਸਲ੍ਯਪੂਰਨ ਸੰਭਾਲ ਦੇ ਚਿੰਤਨ ਲਈ ਉੱਤਮ
श्रीमद्भगवद्गीता ११.४३ — पितासि लोकस्य चराचरस्य ਪਾਠ ਵਿਧੀ
ਇਸ ਸ਼ਲੋਕ ਦਾ ਪਾਠ ਸਤੁਤੀ ਅਤੇ ਸਮਰਪਣ ਦੀ ਭੇਟ ਵਜੋਂ ਕਰੋ, ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮਮਯ ਪਿਤਾ ਦੋਵੇਂ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ। ਉਚਾਰਨ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਇਸ ਸੱਚ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਦਿਓ ਕਿ ਸਮੂਹ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਜਾਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਕੋਈ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਵਿਸਮੈ ਅਤੇ ਨੇੜਲੇ ਵਿਸ਼੍ਵਾਸ ਦੋਵੇਂ ਜਗਾਉਣ ਦਿਓ। ਗਿਆਰ੍ਹਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪ ਦੇ ਚਿੰਤਨ ਦੇ ਅੰਗ ਵਜੋਂ ਇਹ ਸੁੰਦਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪਾਠ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ॐ
ਪੂਰਾ श्रीमद्भगवद्गीता ११.४३ — पितासि लोकस्य चराचरस्य ਸ਼ਲੋਕ-ਦਰ-ਸ਼ਲੋਕ ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੜ੍ਹੋ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਵੇਖੋ