ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਗਵਦ੍ਗੀਤਾ ੧੧.੧੨ — ਦਿਵਿ ਸੂਰ੍ਯਸਹਸ੍ਰਸ੍ਯ
श्रीमद्भगवद्गीता ११.१२ — दिवि सूर्यसहस्रस्य in Punjabi (Gurmukhi) · ਪੰਜਾਬੀ
ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ/ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ
✦ ਅਰਥ
ਗਿਆਰ੍ਹਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਇਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ਼ਲੋਕ ਭਗਵਾਨ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪ — ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਦਿਖਾਏ ਗਏ ਵਿਰਾਟ੍ ਰੂਪ — ਦੇ ਅਪਾਰ ਤੇਜ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸੰਜੈ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਿਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਉਦਿਤ ਹੋਏ ਹਜ਼ਾਰ ਸੂਰਜਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਅਸੀਮ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਤੇਜ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਵਿਸਮੈ ਅਤੇ ਸਮਰਪਣ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਭਗਤ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਗਵਾਨ ਦਾ ਯਥਾਰਥ ਰੂਪ ਸਮੁੱਚੇ ਮਾਪ ਤੋਂ ਪਰੇ ਅਨੰਤ ਤੇਜ ਹੈ।
ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਕਥਾ
Bhagavad Gita Chapter 11, Verse 12 · Sage Veda Vyasa (Mahabharata, Bhishma Parva) · Ancient (text compiled c. 5th–2nd century BCE)
ਗਿਆਰ੍ਹਵੇਂ ਅਧਿਆਇ, ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪ ਦਰਸ਼ਨ ਯੋਗ ਵਿੱਚ, ਅਰਜੁਨ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਵਿਰਾਟ੍ ਰੂਪ ਵੇਖਣ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਦਿਵ੍ਯ ਦ੍ਰਿਸ਼੍ਟੀ ਪਾ ਕੇ ਉਹ ਭਗਵਾਨ ਵਿੱਚ ਸਮੁੱਚਾ ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ ਵੇਖਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਉਸ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਅਕਲਪਨੀਯ ਤੇਜ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ — ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਿਤ ਹੋਏ ਹਜ਼ਾਰ ਸੂਰਜਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਕਾਂਤੀ।
✦ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ
ਸੰਜੈ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪ ਦਾ ਤੇਜ ਇੰਨਾ ਅਪਾਰ ਸੀ ਕਿ ਯੋਧਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਅਰਜੁਨ ਵੀ ਕੰਬ ਉੱਠੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਲਿਆ; ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਦਿਵ੍ਯ ਤੇਜ ਦਾ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਮਾਪਦੰਡ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ — ਹਜ਼ਾਰ ਸੂਰਜਾਂ ਦਾ ਇਕੱਠੇ ਉਦਿਤ ਹੋਣਾ।
ਮੰਤਰ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਗਤੀ ਜਾਂ ▶ ਬਟਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਸੁਣੋ
ਦਿਵਿ ਸੂਰ੍ਯਸਹਸ੍ਰਸ੍ਯ ਭਵੇਦ੍ਯੁਗਪਦੁਤ੍ਥਿਤਾ। ਯਦਿ ਭਾਃ ਸਦ੍ਰਿਸ਼ੀ ਸਾ ਸ੍ਯਾਦ੍ਭਾਸਸ੍ਤਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ॥
divi sūrya-sahasrasya bhaved yugapad utthitā yadi bhāḥ sadṛiśhī sā syād bhāsas tasya mahātmanaḥ
ਅਰਥ:ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰ ਸੂਰਜਾਂ ਦੇ ਇਕੱਠੇ ਉਦੈ ਹੋਣ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਜੋ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਹੋਵੇਗਾ, ਉਹ ਉਸ (ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪ) ਮਹਾਤਮਾ (ਪਰਮਾਤਮਾ) ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੋਵੇਗਾ।
ਸ਼ਬਦ-ਸ਼ਬਦ ਅਰਥ
ਉਚਾਰਨ ਸੁਣਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ਬਦ ਉੱਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
श्रीमद्भगवद्गीता ११.१२ — दिवि सूर्यसहस्रस्य ਪਾਠ ਦੇ ਲਾਭ
ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪ ਦੀ ਅਸੀਮ ਮਹਿਮਾ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਸਮੈ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰਧਾ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹੈ
ਈਸ਼੍ਵਰ ਦੇ ਅਨੰਤ ਤੇਜ ਸਾਹਮਣੇ ਨਿਮਰਤਾ ਅਤੇ ਸਮਰਪਣ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਮਨ ਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਅਸੀਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਵੱਲ ਉਠਾਉਂਦਾ ਹੈ
ਗੀਤਾ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਛਵੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੁਆਰਾ ਭਗਤੀ ਨੂੰ ਡੂੰਘਾ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਚੰਚਲ ਮਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਉਜਲੇ ਕੇਂਦਰ ਉੱਤੇ ਲਿਆ ਕੇ ਸਥਿਰ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸਮੁੱਚੇ ਮਾਪ ਤੋਂ ਪਰੇ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਵਜੋਂ ਵਿਸ਼੍ਵਾਸ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਕਰਦਾ ਹੈ
श्रीमद्भगवद्गीता ११.१२ — दिवि सूर्यसहस्रस्य ਪਾਠ ਵਿਧੀ
ਇਸ ਸ਼ਲੋਕ ਨੂੰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਜਪੋ ਅਤੇ ਛਵੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਅੰਤਰ-ਦ੍ਰਿਸ਼੍ਟੀ ਵਿੱਚ ਭਰਨ ਦਿਓ — ਹਜ਼ਾਰ ਸੂਰਜ ਇਕੱਠੇ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਿਤ ਹੁੰਦੇ, ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਯਥਾਰਥ ਤੇਜ ਦੀ ਇੱਕ ਝਲਕ ਵਜੋਂ। ਉਸ ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਮਨ ਦੀਆਂ ਨਿਗੂਣੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸਮੈ ਅਤੇ ਸਮਰਪਣ ਵਿੱਚ ਘੁਲਣ ਦਿਓ। ਇਹ ਸ਼੍ਰਧਾ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਚਿੰਤਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰ ਕੇ, ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪ ਦੇ ਅਸੀਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਾ ਚਿਤਰਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਜਪਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ॐ
ਪੂਰਾ श्रीमद्भगवद्गीता ११.१२ — दिवि सूर्यसहस्रस्य ਸ਼ਲੋਕ-ਦਰ-ਸ਼ਲੋਕ ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੜ੍ਹੋ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਵੇਖੋ