ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਗਵਦ੍ਗੀਤਾ ੧੧.੩੨ — ਕਾਲੋऽਸ੍ਮਿ ਲੋਕਕ੍ਸ਼ਯਕ੍ਰਿਤ੍
श्रीमद्भगवद्गीता ११.३२ — कालोऽस्मि लोकक्षयकृत् in Punjabi (Gurmukhi) · ਪੰਜਾਬੀ
ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ/ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ
✦ ਅਰਥ
ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ ਦੇ ਗਿਆਰ੍ਹਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਰੂਪ ਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਇਹ ਗਰਜਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਸਵਯੰ ਕਾਲ ਹਨ — ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸੰਹਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਵ੍ਰਿੱਧ ਮਹਾਕਾਲ, ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੰਹਾਰ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਪ੍ਰਵ੍ਰਿੱਤ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਉਹ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਵੀ ਪ੍ਰਤਿਪੱਖ ਦੇ ਯੋਧੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਅਚੰਭੇ ਭਰੀਆਂ ਘੋਸ਼ਣਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜੋ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਸੰਹਾਰ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੀ ਪਰਮ ਸ਼ਕਤੀ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਕਥਾ
Bhagavad Gita Chapter 11, Verse 32 · Sage Veda Vyasa (as part of the Mahabharata, Bhishma Parva) · Ancient (traditionally Dvapara Yuga; text compiled c. 5th century BCE – 2nd century BCE)
ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਗਿਆਰ੍ਹਵੇਂ ਅਧਿਆਇ, ਵਿਸ਼ਵਰੂਪ ਦਰਸ਼ਨ ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਵਿਸ਼ਵਰੂਪ ਦੇਖਣ ਲਈ ਦਿਵਯ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅਭਿਭੂਤ ਅਤੇ ਭੈਭੀਤ ਅਰਜੁਨ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਉਗਰ ਰੂਪ ਕੌਣ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਇਸ ਸ਼ਲੋਕ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸੰਹਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕਾਲ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰ ਕੇ, ਜੋ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸੈਨਾਵਾਂ ਦੇ ਸੰਹਾਰ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਪ੍ਰਵ੍ਰਿੱਤ ਹੈ।
✦ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ
ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਸਾਧਾਰਨ ਨੇਤਰ ਵਿਸ਼ਵਰੂਪ ਨੂੰ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ ਸੀ; ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਲਈ 'ਦਿਵਯ ਨੇਤਰ' ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ। ਅੰਨ੍ਹੇ ਰਾਜਾ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਨੂੰ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸੰਜਯ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨ ਮਾਤਰ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੌਂਗਟੇ ਖੜੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਆਨੰਦਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਮੰਤਰ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਗਤੀ ਜਾਂ ▶ ਬਟਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਸੁਣੋ
ਸ਼੍ਰੀ ਭਗਵਾਨੁਵਾਚ ਕਾਲੋऽਸ੍ਮਿ ਲੋਕਕ੍ਸ਼ਯਕ੍ਰਿਤ੍ਪ੍ਰਵ੍ਰਿਦ੍ਧੋ ਲੋਕਾਨ੍ਸਮਾਹਰ੍ਤੁਮਿਹ ਪ੍ਰਵ੍ਰਿਤ੍ਤਃ। ਰਿਤੇऽਪਿ ਤ੍ਵਾਂ ਨ ਭਵਿਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਸਰ੍ਵੇ ਯੇऽਵਸ੍ਥਿਤਾਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਨੀਕੇਸ਼ੁ ਯੋਧਾਃ॥
śhrī-bhagavān uvācha kālo ’smi loka-kṣhaya-kṛit pravṛiddho lokān samāhartum iha pravṛittaḥ ṛite ’pi tvāṁ na bhaviṣhyanti sarve ye ’vasthitāḥ pratyanīkeṣhu yodhāḥ
ਅਰਥ:ਸ਼੍ਰੀ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸੰਹਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਵ੍ਰਿੱਧ (ਵਧਿਆ ਹੋਇਆ) ਕਾਲ ਹਾਂ; ਇਸ ਸਮੇਂ ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸੰਹਾਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵ੍ਰਿੱਤ ਹਾਂ। ਪ੍ਰਤਿਪੱਖ ਦੀਆਂ ਸੈਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਖੜੇ ਜੋ ਯੋਧੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਤੇਰੇ ਬਿਨਾਂ ਵੀ ਜੀਉਂਦੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣਗੇ।
ਸ਼ਬਦ-ਸ਼ਬਦ ਅਰਥ
ਉਚਾਰਨ ਸੁਣਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ਬਦ ਉੱਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
श्रीमद्भगवद्गीता ११.३२ — कालोऽस्मि लोकक्षयकृत् ਪਾਠ ਦੇ ਲਾਭ
ਪਰਮ ਭਗਵਾਨ ਹੀ ਸਾਰੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਹਨ — ਇਹ ਯਾਦ ਕਰਾ ਕੇ ਨਿਰਭੈਤਾ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹੈ
ਸ਼ਰਣਾਗਤੀ ਦਾ ਭਾਵ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ — ਸਾਰੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਪਿੱਛੇ ਸੱਚਾ ਕਰਤਾ ਭਗਵਾਨ ਹੀ ਹੈ, ਇਹ ਸਮਝ
ਕਰਮ ਦਾ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਕਰਤਾ ਮੈਂ ਹੀ ਹਾਂ, ਅਹੰਕਾਰ ਦੇ ਇਸ ਝੂਠੇ ਭਾਵ ਨੂੰ ਘੋਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ
ਫਲ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਆਪਣਾ ਧਰਮ ਨਿਭਾਉਣ ਦਾ ਸਾਹਸ ਦਿੰਦਾ ਹੈ
ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਮਹਿਮਾ ਪ੍ਰਤੀ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਅਚੰਭਾ (ਐਸ਼ਵਰਯ ਭਗਤੀ) ਡੂੰਘਾ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਸਾਧਕ ਨੂੰ ਭੌਤਿਕ ਜਗਤ ਦੀ ਅਨਿਤਯਤਾ ਅਤੇ ਦਿਵਯ ਦੀ ਨਿਤਯਤਾ ਉੱਤੇ ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ
श्रीमद्भगवद्गीता ११.३२ — कालोऽस्मि लोकक्षयकृत् ਪਾਠ ਵਿਧੀ
ਸ਼ਾਂਤ ਮੁਦਰਾ ਵਿੱਚ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰ ਕੇ ਬੈਠੋ। ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਨੂੰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ, ਫਿਰ ਉਸ ਦੇ ਅਰਥ ਉੱਤੇ ਮਨਨ ਕਰੋ। ਇਸ ਸ਼ਲੋਕ ਦਾ ਪਾਠ ਵਿਸ਼ਵਰੂਪ ਦਰਸ਼ਨ (ਗੀਤਾ ਅਧਿਆਇ ੧੧) ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਅੰਗ ਵਜੋਂ ਕਰਨਾ ਉੱਤਮ ਹੈ। ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਸਮੁੱਚੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਰਵਵਿਆਪਕ ਕਾਲ ਵਜੋਂ ਦੇਖੋ। ਭੌਤਿਕ ਲਾਭ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਪਾਠ ਕਰੋ; ਇਹ ਸਾਹਸ ਅਤੇ ਸ਼ਰਣਾਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰੇ। ਇਸ ਨੂੰ ੩, ੯ ਜਾਂ ੧੧ ਵਾਰ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ॐ
ਪੂਰਾ श्रीमद्भगवद्गीता ११.३२ — कालोऽस्मि लोकक्षयकृत् ਸ਼ਲੋਕ-ਦਰ-ਸ਼ਲੋਕ ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੜ੍ਹੋ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਵੇਖੋ