ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਗਵਦ੍ਗੀਤਾ ੧੦.੨੧ — ਆਦਿਤ੍ਯਾਨਾਮਹਂ ਵਿਸ਼੍ਣੁਃ
श्रीमद्भगवद्गीता १०.२१ — आदित्यानामहं विष्णुः in Punjabi (Gurmukhi) · ਪੰਜਾਬੀ
ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ/ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ
✦ ਅਰਥ
ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਦਸਵੇਂ ਅਧਿਆਇ — ਵਿਭੂਤੀ ਯੋਗ — ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਦਿਵਯ ਵਿਭੂਤੀਆਂ ਦੀ ਮਹਾਨ ਸੂਚੀ ਆਰੰਭ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਹਰ ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜੱਸਵੀ ਸੱਤਾ ਵੱਲ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦੇ ਹਨ — ਆਦਿਤਯਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਜੋਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ, ਨਛੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਚੰਦਰਮਾ — ਅਤੇ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਸਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੋ ਵੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਿਮਾਮਈ ਅਤੇ ਤੇਜੋਮਈ ਹੈ ਉਸ ਵਿੱਚ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਪਛਾਣਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਭਗਤ ਸਮੁੱਚੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਈਸ਼ਵਰ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨਾ ਸਿੱਖਦਾ ਹੈ।
ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਕਥਾ
Bhagavad Gita Chapter 10, Verse 21 · Sage Veda Vyasa (Mahabharata, Bhishma Parva) · Ancient (text compiled c. 5th–2nd century BCE)
ਦਸਵੇਂ ਅਧਿਆਇ, ਵਿਭੂਤੀ ਯੋਗ ਵਿੱਚ, ਅਰਜੁਨ ਭਗਵਾਨ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅਭਿਵਯਕਤੀਆਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕਰ ਸਕਣ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਆਪਣੀਆਂ ਵਿਭੂਤੀਆਂ ਦੀ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਸੂਚੀ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਉਸ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਨੂੰ ਆਰੰਭ ਕਰਦਾ ਹੈ — ਅਨੇਕ ਵਰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਸੱਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਲੈ ਕੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਅਰਜੁਨ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਤੇਜ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋਵੇ ਉੱਥੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰੇ।
✦ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ
ਜਿਹੜੇ ਭਗਤਾਂ ਨੇ ਇਸ ਸ਼ਲੋਕ ਨੂੰ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨਾ ਅਤੇ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦਾ ਚੰਦ ਸਿਰਫ਼ ਕੁਦਰਤੀ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨਾ ਰਹਿ ਕੇ ਭਗਵਾਨ ਦਾ ਜੀਵੰਤ ਦਰਸ਼ਨ ਬਣ ਗਏ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਵਿਸਮੈ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਅਸਮਾਨ ਵੱਲ ਹਰ ਨਜ਼ਰ ਨੂੰ ਮੌਨ ਉਪਾਸਨਾ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ।
ਮੰਤਰ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਗਤੀ ਜਾਂ ▶ ਬਟਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਸੁਣੋ
ਆਦਿਤ੍ਯਾਨਾਮਹਂ ਵਿਸ਼੍ਣੁਰ੍ਜ੍ਯੋਤਿਸ਼ਾਂ ਰਵਿਰਂਸ਼ੁਮਾਨ੍। ਮਰੀਚਿਰ੍ਮਰੁਤਾਮਸ੍ਮਿ ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਾਣਾਮਹਂ ਸ਼ਸ਼ੀ॥
ādityānām ahaṁ viṣhṇur jyotiṣhāṁ ravir anśhumān marīchir marutām asmi nakṣhatrāṇām ahaṁ śhaśhī
ਅਰਥ:ਬਾਰਾਂ ਆਦਿਤਯਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਹਾਂ; ਜੋਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਤੇਜੱਸਵੀ ਸੂਰਜ ਹਾਂ; ਮਰੁਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਮਰੀਚੀ ਹਾਂ; ਅਤੇ ਨਛੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਚੰਦਰਮਾ ਹਾਂ।
ਸ਼ਬਦ-ਸ਼ਬਦ ਅਰਥ
ਉਚਾਰਨ ਸੁਣਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ਬਦ ਉੱਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
श्रीमद्भगवद्गीता १०.२१ — आदित्यानामहं विष्णुः ਪਾਠ ਦੇ ਲਾਭ
ਮਨ ਨੂੰ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਿਮਾਮਈ ਅਤੇ ਤੇਜੱਸਵੀ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਈਸ਼ਵਰ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸੂਰਜ, ਚੰਦ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਾਰ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ ਕੇ ਭਗਤੀ ਨੂੰ ਗਹਿਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਕੁਦਰਤ ਪ੍ਰਤੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਅਤੇ ਤੇਜੋਮਈਤਾ ਦਾ ਭਾਵ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ
ਮਨ ਨੂੰ ਦਿਵਯਤਾ ਦੇ ਸਪਸ਼ਟ, ਉੱਚੇ ਚਿੱਤਰ ਦੇ ਕੇ ਧਿਆਨ ਨੂੰ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਭਗਵਾਨ ਦੀਆਂ ਅਨੰਤ ਵਿਭੂਤੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਸਮੈ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹੈ
ਪਰਮ ਤੇਜ ਦੇ ਚਿੰਤਨ ਰਾਹੀਂ ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਅਤੇ ਉੱਚਾ ਕਰਦਾ ਹੈ
श्रीमद्भगवद्गीता १०.२१ — आदित्यानामहं विष्णुः ਪਾਠ ਵਿਧੀ
ਇਸ ਸ਼ਲੋਕ ਦਾ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਜਾਪ ਕਰੋ, ਹਰ ਛਵੀ 'ਤੇ ਰੁਕਦੇ ਹੋਏ — ਆਦਿਤਯਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਤੇਜੱਸਵੀ ਸੂਰਜ, ਨਛੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੀਤਲ ਚੰਦਰਮਾ — ਅਤੇ ਹਰ ਇੱਕ ਨੂੰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵੱਲ ਖੁੱਲ੍ਹਦੀ ਖਿੜਕੀ ਵਜੋਂ ਅਨੁਭਵ ਕਰੋ। ਦਿਨ ਦਾ ਆਰੰਭ ਕਰਨ ਲਈ ਇਹ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਚਿੰਤਨ ਹੈ, ਜੋ ਨੇਤਰ ਨੂੰ ਹਰ ਮਹਿਮਾਮਈ ਵਸਤੂ ਵਿੱਚ ਈਸ਼ਵਰ ਖੋਜਣ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਆਵ੍ਰਿਤੀ ਮਨ ਨੂੰ ਸਮੁੱਚੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਮੌਜੂਦ ਤੇਜੋਮਈ ਉਪਸਥਿਤੀ ਵੱਲ ਉਠਾਉਣ ਦਿਓ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ॐ
ਪੂਰਾ श्रीमद्भगवद्गीता १०.२१ — आदित्यानामहं विष्णुः ਸ਼ਲੋਕ-ਦਰ-ਸ਼ਲੋਕ ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੜ੍ਹੋ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਵੇਖੋ