ଭ୍ରମରାମ୍ବାଷ୍ଟକମ୍
भ्रमराम्बाष्टकम् in Odia · ଓଡ଼ିଆ
ଆପଣଙ୍କ ଭାଷା/ଲିପିରେ ପଢ଼ନ୍ତୁ
ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ କଥା
Devotional hymn attributed to Adi Shankaracharya (associated with the Srisailam Shakti Peetha) · Adi Shankaracharya · c. 8th century CE (traditional attribution)
Srisailam, on the banks of the Krishna river in Andhra Pradesh, is unique as both a Jyotirlinga (Mallikarjuna) and a Maha Shakti Peetha (Bhramaramba). The Goddess is celebrated as Bhramari, who took the form of a swarm of bees to slay the demon Arunasura. Adi Shankaracharya, on his pilgrimage to this great kshetra, is traditionally said to have composed the Bhramaramba Ashtakam in her praise, weaving together her beauty, her presence in the Sri Vidya tradition, and her identity with the cosmic Mother.
✦ ଶାସ୍ତ୍ରରେ କୁହାଯାଇଥିବା ପରି
According to the Devi Mahatmya and local tradition, when the demon Arunasura — invincible against all two- and four-legged creatures — terrorised the worlds, the Goddess assumed the form of countless bees (bhramara) and destroyed him, thus becoming Bhramaramba. Devotees hold that meditating on her through this Ashtakam at Srisailam dissolves the six inner enemies and grants the Mother's swift protection.
ଅର୍ଥ ସହିତ ସମ୍ପୂର୍ଣ ପାଠ
ଯେକୌଣସି ଧାଡ଼ି କିମ୍ବା ▶ ବଟନ୍ ଛୁଇଁ ଶୁଣନ୍ତୁ
ଚାଞ୍ଚଲ୍ଯାରୁଣଲୋଚନାଞ୍ଚିତକୃପାଚନ୍ଦ୍ରାର୍କପଟ୍ଟୋଦରାଂ ଚାରୁସ୍ମେରମୁଖୀଂ ଚରାଚରଜଗତ୍ସଂରକ୍ଷଣୀଂ ତତ୍ପରାମ୍ । ନିତ୍ଯଂ ଚିନ୍ମଯକୌସ୍ତୁଭପ୍ରଭୃତିଭିର୍ଭୂଷାମଣୀଭୂଷିତାଂ ଶ୍ରୀଶୈଲସ୍ଥଲଵାସିନୀଂ ଭଗଵତୀଂ ଶ୍ରୀମାତରଂ ଭାଵଯେ ॥ ୧॥
cāñcalyāruṇalocanāñcitakṛpācandrārkapaṭṭodarāṃ cārusmeramukhīṃ carācarajagatsaṃrakṣaṇīṃ tatparām | nityaṃ cinmayakaustubhaprabhṛtibhirbhūṣāmaṇībhūṣitāṃ śrīśailasthalavāsinīṃ bhagavatīṃ śrīmātaraṃ bhāvaye || 1||
ଅର୍ଥ:1. मैं श्रीशैल में निवास करने वाली भगवती श्रीमाता का ध्यान करता हूँ — जिनके चंचल अरुण नेत्र कृपा से युक्त हैं, जिनका उदर चन्द्र-सूर्य के पट्ट-सा है, जिनका मुख सुन्दर एवं स्मित है, जो चराचर जगत् की रक्षा में तत्पर हैं, और जो चिन्मय कौस्तुभ आदि भूषामणियों से अलंकृत हैं।
କସ୍ତୂରୀତିଲକାଞ୍ଚିତେନ୍ଦୁଵିଲସତ୍ପ୍ରୋଦ୍ଭାସିଫାଲସ୍ଥଲୀଂ କର୍ପୂରଦ୍ରଵମିଶ୍ରଚୂର୍ଣଖଦିରାମୋଦୋଲ୍ଲସଦ୍ଵୀଟିକାମ୍ । ଲୋଲାପାଙ୍ଗତରଙ୍ଗିତୈରଧିକୃପାସାରୈର୍ନତାନନ୍ଦିନୀଂ ଶ୍ରୀଶୈଲସ୍ଥଲଵାସିନୀଂ ଭଗଵତୀଂ ଶ୍ରୀମାତରଂ ଭାଵଯେ ॥ ୨॥
kastūrītilakāñcitenduvilasatprodbhāsiphālasthalīṃ karpūradravamiśracūrṇakhadirāmodollasadvīṭikām | lolāpāṅgataraṅgitairadhikṛpāsārairnatānandinīṃ śrīśailasthalavāsinīṃ bhagavatīṃ śrīmātaraṃ bhāvaye || 2||
ଅର୍ଥ:2. मैं श्रीशैलवासिनी श्रीमाता का ध्यान करता हूँ — जिनका ललाट कस्तूरी-तिलक से चन्द्र-सा देदीप्यमान है, जो कर्पूर-मिश्रित खदिर-सुगन्धित ताम्बूल का आस्वादन करती हैं, और जो अपने चंचल नेत्रान्तों से प्रवाहित अधिक कृपा-धारा से नतजनों को आनन्दित करती हैं।
ରାଜନ୍ମତ୍ତମରାଲମନ୍ଦଗମନାଂ ରାଜୀଵପତ୍ରେକ୍ଷଣାଂ ରାଜୀଵପ୍ରଭଵାଦିଦେଵମକୁଟୈରାରାଧିତାଂଘ୍ରିଦ୍ଵଯାମ୍ । ରାଜୀଵାଯତମନ୍ଦହାସଵଦନାଂ ରାକେନ୍ଦୁବିମ୍ବାନନାଂ ଶ୍ରୀଶୈଲସ୍ଥଲଵାସିନୀଂ ଭଗଵତୀଂ ଶ୍ରୀମାତରଂ ଭାଵଯେ ॥ ୩॥
rājanmattamarālamandagamanāṃ rājīvapatrekṣaṇāṃ rājīvaprabhavādidevamakuṭairārādhitāṃghridvayām | rājīvāyatamandahāsavadanāṃ rākendubimbānanāṃ śrīśailasthalavāsinīṃ bhagavatīṃ śrīmātaraṃ bhāvaye || 3||
ଅର୍ଥ:3. मैं श्रीशैलवासिनी श्रीमाता का ध्यान करता हूँ — जिनकी मन्द गति राजहंस-सी है, जिनके नेत्र कमलदल-से हैं, जिनके दोनों चरण ब्रह्मादि देवों के मुकुटों से अर्चित हैं, जिनका मुख कमल-सा मन्दहास-युक्त है और पूर्णचन्द्रबिम्ब-सा है।
ଷଟ୍ତାରଙ୍ଗଣଦୀପିକାଂ ଶିଵସତୀଂ ଷଡ୍ଵୈରିଵର୍ଗାପହାଂ ଷଟ୍ଚକ୍ରାନ୍ତରସଂସ୍ଥିତାଂ ଵରସୁଧାଂ ଷଡ୍ଯୋଗିନୀଵେଷ୍ଟିତାମ୍ । ଷଟ୍କୋଣାନ୍ତରଵର୍ତିନୀଂ ସୁରନୁତାଂ ଷଡ୍ଭାଵଗାଂ ଷଣ୍ମୁଖୀଂ ଶ୍ରୀଶୈଲସ୍ଥଲଵାସିନୀଂ ଭଗଵତୀଂ ଶ୍ରୀମାତରଂ ଭାଵଯେ ॥ ୪॥
ṣaṭtāraṅgaṇadīpikāṃ śivasatīṃ ṣaḍvairivargāpahāṃ ṣaṭcakrāntarasaṃsthitāṃ varasudhāṃ ṣaḍyoginīveṣṭitām | ṣaṭkoṇāntaravartinīṃ suranutāṃ ṣaḍbhāvagāṃ ṣaṇmukhīṃ śrīśailasthalavāsinīṃ bhagavatīṃ śrīmātaraṃ bhāvaye || 4||
ଅର୍ଥ:4. मैं श्रीशैलवासिनी श्रीमाता का ध्यान करता हूँ — जो षट्-तारकगण की दीपिका हैं, शिव की सती हैं, षड्वैरिवर्ग (काम-क्रोधादि) की नाशिनी हैं, षट्चक्रों में स्थित श्रेष्ठ सुधा हैं, षड्योगिनियों से वेष्टित हैं, षट्कोण-यन्त्र के मध्य विराजती हैं, देवों से नुत हैं, षड्भावगा एवं षण्मुखी हैं।
ଶ୍ରୀନାଥାଦୃତପାଲିତତ୍ରିଭୁଵନାଂ ଶ୍ରୀଚକ୍ରସଞ୍ଚାରିଣୀଂ ଜ୍ଞାନାସକ୍ତମନୋଜଯୋଗମହିତାଂ ଶ୍ରୀବିନ୍ଦୁନାଦପ୍ରିଯାମ୍ । ମାତଂଗୀଂ ମଧୁପାନଲୋଲମନସଂ ମାହେଶ୍ଵରୀଂ ଶ୍ରୀପ୍ରଦାଂ ଶ୍ରୀଶୈଲସ୍ଥଲଵାସିନୀଂ ଭଗଵତୀଂ ଶ୍ରୀମାତରଂ ଭାଵଯେ ॥ ୫॥
śrīnāthādṛtapālitatribhuvanāṃ śrīcakrasañcāriṇīṃ jñānāsaktamanojayogamahitāṃ śrībindunādapriyām | mātaṅgīṃ madhupānalolamanasaṃ māheśvarīṃ śrīpradāṃ śrīśailasthalavāsinīṃ bhagavatīṃ śrīmātaraṃ bhāvaye || 5||
ଅର୍ଥ:5. मैं श्रीशैलवासिनी श्रीमाता का ध्यान करता हूँ — जो श्रीनाथ से आदृत होकर त्रिभुवन का पालन करती हैं, श्रीचक्र में संचार करती हैं, ज्ञानासक्त मनोजय-योग से महित हैं, श्रीबिन्दु-नाद की प्रिया हैं, जो मातंगी हैं, मधुपान में लोलमना हैं, माहेश्वरी एवं श्रीप्रदा हैं।
ଲାଵଣ୍ଯାଧିକଭୂଷିତାଙ୍ଗଲତିକାଂ ଲାକ୍ଷାରସାରଞ୍ଜିତାଂ ସେଵାଯାତସମସ୍ତଦେଵଵନିତାଂ ସୀମାତିଗାସ୍ଥାଂ ଶିଵାମ୍ । ଵାଣୀଵଲ୍ଲଭଵାସଵପ୍ରଭୃତିଭିଃ ସଂସେଵିତାଙ୍ଘ୍ରିଦ୍ଵଯାଂ ଶ୍ରୀଶୈଲସ୍ଥଲଵାସିନୀଂ ଭଗଵତୀଂ ଶ୍ରୀମାତରଂ ଭାଵଯେ ॥ ୬॥
lāvaṇyādhikabhūṣitāṅgalatikāṃ lākṣārasārañjitāṃ sevāyātasamastadevavanitāṃ sīmātigāsthāṃ śivām | vāṇīvallabhavāsavaprabhṛtibhiḥ saṃsevitāṅghridvayāṃ śrīśailasthalavāsinīṃ bhagavatīṃ śrīmātaraṃ bhāvaye || 6||
ଅର୍ଥ:6. मैं श्रीशैलवासिनी श्रीमाता का ध्यान करता हूँ — जिनकी अंगलतिका लावण्य से अधिक अलंकृत है, जो लाक्षारस से रंजित हैं, जिनकी सेवा में समस्त देवांगनाएँ आती हैं, जो सीमा से परे स्थित शिवा हैं, और जिनके दोनों चरण ब्रह्मा (वाणीवल्लभ), इन्द्र (वासव) आदि से सेवित हैं।
ଧନ୍ଯାଂ ସୋମଵିଭାଵନୀଯଚରିତାଂ ଧାତ୍ରାଦିସମ୍ପୂଜିତାଂ ଵେଦାନ୍ତପ୍ରତିପାଦିତାଂ ଭଗଵତୀଂ ଶ୍ରୀଶମ୍ଭୁସମ୍ମାନିତାମ୍ । ନିତ୍ଯଂ ବ୍ରହ୍ମମୁଖପ୍ରକୀର୍ତିତଯଶାଂ ଶ୍ରୀନାରଦାଦ୍ଯୈଃ ସ୍ତୁତାଂ ଶ୍ରୀଶୈଲସ୍ଥଲଵାସିନୀଂ ଭଗଵତୀଂ ଶ୍ରୀମାତରଂ ଭାଵଯେ ॥ ୭॥
dhanyāṃ somavibhāvanīyacaritāṃ dhātrādisampūjitāṃ vedāntapratipāditāṃ bhagavatīṃ śrīśambhusammānitām | nityaṃ brahmamukhaprakīrtitayaśāṃ śrīnāradādyaiḥ stutāṃ śrīśailasthalavāsinīṃ bhagavatīṃ śrīmātaraṃ bhāvaye || 7||
ଅର୍ଥ:7. मैं श्रीशैलवासिनी श्रीमाता का ध्यान करता हूँ — जो धन्या हैं, जिनका चरित चन्द्र-सा विभावनीय है, जो ब्रह्मादि से सम्पूजित हैं, वेदान्त द्वारा प्रतिपादित भगवती हैं, श्रीशम्भु से सम्मानित हैं, जिनका यश ब्रह्मा के मुख से नित्य कीर्तित है, और जो नारदादि से स्तुत हैं।
ଗାଯତ୍ରୀଂ ଗରୁଡଧ୍ଵଜାଂ ଗଗନଗାଂ ଗାନ୍ଧର୍ଵଗାନପ୍ରିଯାଂ ଗମ୍ଭୀରାଂ ଗଜଗାମିନୀଂ ଗିରିସୁତାଂ ଗନ୍ଧାକ୍ଷତାଲଙ୍କୃତାମ୍ । ଗଙ୍ଗାଗୌତମଗର୍ଗସନ୍ନୁତପଦାଂ ଗାଂ ଗୌତମୀଂ ଗୋମତୀଂ ଶ୍ରୀଶୈଲସ୍ଥଲଵାସିନୀଂ ଭଗଵତୀଂ ଶ୍ରୀମାତରଂ ଭାଵଯେ ॥ ୮॥
gāyatrīṃ garuḍadhvajāṃ gaganagāṃ gāndharvagānapriyāṃ gambhīrāṃ gajagāminīṃ girisutāṃ gandhākṣatālaṅkṛtām | gaṅgāgautamagargasannutapadāṃ gāṃ gautamīṃ gomatīṃ śrīśailasthalavāsinīṃ bhagavatīṃ śrīmātaraṃ bhāvaye || 8||
ଅର୍ଥ:8. मैं श्रीशैलवासिनी श्रीमाता का ध्यान करता हूँ — जो गायत्री हैं, गरुडध्वजा हैं, गगनगा हैं, गान्धर्व-गान की प्रिया हैं, गम्भीरा हैं, गजगामिनी हैं, गिरिसुता हैं, गन्ध-अक्षत से अलंकृता हैं, जिनके पद गंगा-गौतम-गर्ग से सन्नुत हैं, और जो गौ (पृथ्वी), गौतमी (गोदावरी) एवं गोमती हैं।
ଶବ୍ଦ-ଶବ୍ଦ ଅର୍ଥ
ଉଚ୍ଚାରଣ ଶୁଣିବାକୁ ଯେକୌଣସି ଶବ୍ଦରେ କ୍ଲିକ୍ କରନ୍ତୁ
भ्रमराम्बाष्टकम् ପାଠର ଲାଭ
Invokes Bhramaramba of Srisailam, one of the 18 Maha Shakti Peethas, in a concise eight-verse form
The fourth verse prays to the Goddess as the remover of the six inner foes (lust, anger, greed, delusion, pride, envy)
Cultivates devotion and meditative visualisation of the Divine Mother (each verse is a 'bhavaye' — 'I meditate')
Aids inner ascent, describing the Goddess as present in the six chakras and the Sri Chakra
Believed to bestow protection, prosperity (Shri-prada) and the Mother's all-encompassing grace
Especially powerful for pilgrims and devotees of the Srisailam Mallikarjuna-Bhramaramba kshetra
Its rich Sanskrit and alliteration (the 'ga' and 'sha' verses) make it a beloved hymn for chanting
भ्रमराम्बाष्टकम् ପାଠ ବିଧି
Recite the eight verses seated before an image of Bhramaramba or the Devi, ideally after a bath and lighting a lamp, offering kumkum and flowers. Each verse is a meditation ('bhavaye') — visualise the Mother as described, dwelling at Srisailam, present in the chakras and the Sri Chakra. The hymn may be recited once or 3, 9 or 11 times. It is especially auspicious during a pilgrimage to the Srisailam Shakti Peetha.
ବାରମ୍ବାର ପଚରାଯାଉଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ
ଏଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ପଢ଼ନ୍ତୁ
ॐ
ସମ୍ପୂର୍ଣ भ्रमराम्बाष्टकम् ଶ୍ଳୋକ-ଶ୍ଳୋକ ଅର୍ଥ ସହିତ ପଢ଼ନ୍ତୁ, କିମ୍ବା ଅଧିକ ପବିତ୍ର ପାଠ ଦେଖନ୍ତୁ