શ્રી હનુમત્ સ્તોત્રમ્
श्री हनुमत् स्तोत्रम् in Gujarati · ગુજરાતી
તમારી ભાષા/લિપિમાં વાંચો
✦ અર્થ
શ્રી હનુમત્ સ્તોત્રમ્ ('અક્ષાદિરાક્ષસહરમ્'થી શરૂ) ભગવાન હનુમાનની એક હૃદયસ્પર્શી સંસ્કૃત પ્રાર્થના છે, જે સ્તુતિથી શરૂ થઈને સાચી યાચના સુધી પહોંચે છે. તેનો પ્રથમ શ્લોક હનુમાનને રાક્ષસોના સંહારક, રાવણના દર્પને તોડનાર અને સીતાના દુઃખને હરનાર તરીકે પૂજે છે; આગળના શ્લોકો તેમની પાસેથી શત્રુઓથી રક્ષા, બંધન-છેદન, રોગ-નાશ તથા સમૃદ્ધિ અને ધન માટે આર્તભાવે પ્રાર્થના કરે છે. ફલશ્રુતિ ખાતરી આપે છે કે જે શ્રદ્ધાળુ ભક્ત આ રીતે હનુમાનની સ્તુતિ કરે છે તે સમસ્ત કામનાઓ પ્રાપ્ત કરે છે.
ઉત્પત્તિ અને કથા
Traditional Sanskrit Hanuman hymn · Traditional (anonymous) · Traditional devotional period
હનુમત્ સ્તોત્રમ્ તે વિશાળ સંસ્કૃત પ્રાર્થનાઓના સમૂહનો અંગ છે જેમાં ભક્ત રામાયણમાં હનુમાનનાં મહાન કાર્યો — અક્ષનો વધ, રાવણના દર્પનું મર્દન, શોકમગ્ન સીતાને સાંત્વના, સૂર્યને ગળવા બાળપણની છલાંગ, અને સંજીવની પર્વતનું લાવવું — સ્મરીને તેમની સમક્ષ આત્મીય, આર્ત યાચનાઓ રાખે છે. તેનું સ્વરૂપ શરણાગતિનું છે — પ્રથમ શ્લોકમાં હનુમાનની સ્તુતિ કરીને ભક્ત બાકીના શ્લોકોમાં પોતાની વ્યક્તિગત જરૂરિયાતો ઠાલવે છે, એ વિશ્વાસથી કે રામનો રક્ષક શ્રદ્ધાપૂર્વક ઉપાસના કરનારની પણ રક્ષા અને ભરણ-પોષણ કરશે.
✦ શાસ્ત્રોમાં કહ્યા પ્રમાણે
ભક્તો સ્મરે છે કે જેમ હનુમાને રાવણના દર્પને ઉખાડી નાખ્યો અને સંજીવની પર્વતને ઊંચકીને જીવનની પુનઃસ્થાપના કરી, તેમ જે આ સ્તોત્રને શ્રદ્ધાથી પાઠ કરે છે, તેમનાં દેખીતાં અચળ કષ્ટ પણ ઉખડી જાય છે — શત્રુ શાંત, રોગ શિથિલ અને બંધન છિન્ન — તે જ યાચનાઓ જે આ સ્તોત્ર તેમના ચરણોમાં રાખે છે, તેમની કૃપાથી પૂર્ણ થાય છે.
અર્થ સહિત સંપૂર્ણ પાઠ
કોઈપણ પંક્તિ અથવા ▶ બટન દબાવી સાંભળો
અક્ષાદિરાક્ષસહરં દશકણ્ઠદર્પ- નિર્મૂલનં રઘુવરાઙ્ઘ્રિસરોજભક્તમ્। સીતાવિષહ્યઘનદુઃખનિવારકં તં વાયોઃ સુતં ગિલિતભાનુમહં નમામિ॥૧॥
Akshaadi-raakshasaharam dashakantha-darpa- nirmoolanam raghuvaraanghri-saroja-bhaktam, Seetaa-vishahya-ghana-duhkha-nivaarakam tam Vaayoh sutam gilitabhaanum aham namaami. (1)
અર્થ:અક્ષ આદિ રાક્ષસોનો સંહાર કરનાર, દશમુખ રાવણના દર્પનું નિર્મૂલન કરનાર, રઘુશ્રેષ્ઠ રામના ચરણકમળોના ભક્ત, સીતાના અસહ્ય ઘોર દુઃખનું નિવારણ કરનાર, (બાળપણમાં) સૂર્યને ગળી જનાર તે પવનપુત્રને હું પ્રણામ કરું છું.
માં પશ્ય પશ્ય દયયા નિજદૃષ્ટિપાતૈઃ માં રક્ષ રક્ષ પરિતો રિપુદુઃખપુઞ્જાત્। વશ્યં કુરુ ત્રિજગતાં વસુધાધિપાનાં મે દેહિ દેહિ મહતીં વસુધાં શ્રિયં ચ॥૨॥
Maam pashya pashya dayayaa nija-drishtipaataih, Maam raksha raksha parito ripu-duhkha-punjaat, Vashyam kuru trijagataam vasudhaadhipaanaam, Me dehi dehi mahateem vasudhaam shriyam cha. (2)
અર્થ:મને જુઓ, મને જુઓ તમારી કૃપાદૃષ્ટિના નિપાતથી; મારી રક્ષા કરો, ચારે બાજુથી શત્રુઓથી ઉત્પન્ન દુઃખ-સમૂહથી મારી રક્ષા કરો; ત્રણે લોક અને ભૂપતિઓને મારે વશ કરો; મને વિશાળ ભૂમિ (સમૃદ્ધિ) અને શ્રી (ધન) પ્રદાન કરો.
આપદ્ભ્યો રક્ષ સર્વત્ર આઞ્જનેય નમોઽસ્તુ તે। બન્ધનં છેદયાશુ ત્વં કપિવર્ય નમોઽસ્તુ તે॥૩॥
Aapadbhyo raksha sarvatra aanjaneya namo'stu te, Bandhanam chhedayaashu tvam kapivarya namo'stu te. (3)
અર્થ:સર્વત્ર આપત્તિઓથી મારી રક્ષા કરો, હે આંજનેય! તમને પ્રણામ; મારા બંધનને શીઘ્ર કાપી નાખો, હે કપિશ્રેષ્ઠ! તમને પ્રણામ.
દેહિ મે સમ્પદો નિત્યં ત્રિલોચન નમોઽસ્તુ તે। દુષ્ટરોગાન્ હન હન રામદૂત નમોઽસ્તુ તે॥૪॥
Dehi me sampado nityam trilochana namo'stu te, Dushtarogaan hana hana raamadoota namo'stu te. (4)
અર્થ:મને સદા સંપત્તિ પ્રદાન કરો, હે ત્રિલોચન! તમને પ્રણામ; મારા દુષ્ટ રોગોનો નાશ કરો, નાશ કરો, હે રામદૂત! તમને પ્રણામ.
ઉચ્ચાટય રિપૂન્ સર્વાન્ મોહનં કુરુ ભૂભુજામ્। વિદ્વેષિણો મારય ત્વં ત્રિમૂર્ત્યાત્મક સર્વદા॥૫॥
Ucchaataya ripoon sarvaan mohanam kuru bhoobhujaam, Vidveshino maaraya tvam trimoortyaatmaka sarvadaa. (5)
અર્થ:મારા સમસ્ત શત્રુઓનું ઉચ્ચાટન કરો, (વિરોધી) રાજાઓને મોહિત કરો; મારા દ્વેષીઓનો સંહાર કરો, હે ત્રિમૂર્તિસ્વરૂપ! સદા (મારી રક્ષા કરો).
સઞ્જીવપર્વતોદ્ધાર મમ દુઃખં નિવારય। ઘોરાનુપદ્રવાન્ સર્વાન્ નાશયાક્ષાસુરાન્તક॥૬॥
Sanjeeva-parvatoddhaara mama duhkham nivaaraya, Ghoraan upadravaan sarvaan naashaya-akshaasuraantaka. (6)
અર્થ:હે સંજીવની પર્વતનો ઉદ્ધાર કરનાર! મારા દુઃખનું નિવારણ કરો; સમસ્ત ઘોર ઉપદ્રવોનો નાશ કરો, હે અક્ષાસુરનો અંત કરનાર!
એવં સ્તુત્વા હનૂમન્તં નરઃ શ્રદ્ધાસમન્વિતઃ। પુત્રપૌત્રાદિસહિતઃ સર્વાન્ કામાનવાપ્નુયાત્॥૭॥
Evam stutvaa hanoomantam narah shraddhaa-samanvitah, Putra-pautraadi-sahitah sarvaan kaamaan avaapnuyaat. (7)
અર્થ:આ રીતે હનુમાનની સ્તુતિ કરીને શ્રદ્ધાયુક્ત મનુષ્ય પુત્ર-પૌત્ર આદિ સહિત સમસ્ત કામનાઓ પ્રાપ્ત કરે છે.
મર્કટેશ મહોત્સાહ સર્વશોકવિનાશક। શત્રૂન્ સંહર માં રક્ષ શ્રિયં દત્વા ચ માં ભર॥૮॥
Markateesha mahotsaaha sarvashoka-vinaashaka, Shatroon samhara maam raksha shriyam datvaa cha maam bhara. (8)
અર્થ:હે મહાન ઉત્સાહવાળા વાનરેશ! હે સમસ્ત શોકનો નાશ કરનાર! મારા શત્રુઓનો સંહાર કરો, મારી રક્ષા કરો, અને શ્રી પ્રદાન કરીને મારું ભરણ-પોષણ કરો.
શબ્દ-શબ્દ અર્થ
ઉચ્ચારણ સાંભળવા કોઈપણ શબ્દ પર ક્લિક કરો
श्री हनुमत् स्तोत्रम् પાઠના લાભ
હનુમાનના વીરતાપૂર્ણ કાર્યોની સ્તુતિને પોતાની રક્ષા અને જરૂરિયાતો માટે પ્રત્યક્ષ, હૃદયસ્પર્શી પ્રાર્થનાઓ સાથે જોડે છે
હનુમાન પાસેથી શત્રુઓ અને 'શત્રુઓથી ઉત્પન્ન દુઃખ-સમૂહ' (રિપુ-દુઃખ-પુંજ)થી રક્ષાની યાચના કરે છે
બંધનના છેદન (બંધનં છેદય) માટેની પ્રાર્થના — ગૂંચવણો અને મુશ્કેલીઓથી મુક્તિ માટે પાઠ કરાય છે
રોગના નાશ ('દુષ્ટરોગાન્ હન હન') માટેની પ્રાર્થના, હનુમાનને આરોગ્યદાતા તરીકે આવાહિત કરે છે
સમૃદ્ધિ અને ધન (વસુધાં શ્રિયં ચ) તથા શક્તિશાળી લોકોની કૃપા (વશ્યં કુરુ) માગે છે
દુઃખ અને ઘોર ઉપદ્રવોને દૂર કરવા હનુમાનને સંજીવની પર્વતના ઉદ્ધારક તરીકે આવાહિત કરે છે
ફલશ્રુતિ વચન આપે છે કે શ્રદ્ધાળુ પાઠક પરિવાર સહિત સમસ્ત કામનાઓ પ્રાપ્ત કરે છે (સર્વાન્ કામાન્ અવાપ્નુયાત્)
श्री हनुमत् स्तोत्रम् જપ વિધિ
સ્નાન પછી ભગવાન હનુમાનની પ્રતિમા સમક્ષ બેસીને દીપ પ્રગટાવો; સિંદૂર અને લાલ પુષ્પ અર્પણ કરો. આઠેય શ્લોકોને પૂર્ણ શ્રદ્ધાથી પાઠ કરો, કારણ કે સ્તોત્ર પોતે કહે છે કે તે 'શ્રદ્ધાયુક્ત' વ્યક્તિ માટે ફળદાયી છે. કેમ કે આ પ્રાર્થના ખુલ્લેઆમ હનુમાન પાસેથી રક્ષા, બંધન-મુક્તિ, રોગ-નિવૃત્તિ અને સમૃદ્ધિ માગે છે, તેથી દરેક યાચના પર પહોંચતી વખતે પોતાની જરૂરિયાત પર સાચા મનથી ધ્યાન આપો. તેને (તેના આઠ શ્લોકો માટે) 8 વાર અથવા દરરોજ હનુમાન-પૂજાના અંગ રૂપે પાઠ કરી શકાય; મંગળવાર અને શનિવારે સાત્ત્વિક આહાર અને પવિત્ર આચરણ સાથે પાઠ કરવાથી સાધના સુદૃઢ થાય છે.
વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો
આ પણ વાંચો
ॐ
સંપૂર્ણ श्री हनुमत् स्तोत्रम् શ્લોક-શ્લોક અર્થ સહિત વાંચો, અથવા વધુ પવિત્ર પાઠ જુઓ