ਕ੍ਰਿਸ਼੍ਣਕਰ੍ਣਾਮ੍ਰਿਤਮ੍ (ਚਯਨਿਕਾ)
कृष्णकर्णामृतम् (चयनिका) in Punjabi (Gurmukhi) · ਪੰਜਾਬੀ
ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ/ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ
✦ ਅਰਥ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕਰਣਾਮ੍ਰਿਤਮ ('ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਕੰਨਾਂ ਲਈ ਅੰਮ੍ਰਿਤ') ਲੀਲਾਸ਼ੁਕ ਬਿਲ੍ਵਮੰਗਲ ਠਾਕੁਰ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਭਗਤੀ-ਕਾਵਿ ਰਚਨਾ ਹੈ, ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਸੁਹੱਪਣ ਅਤੇ ਲੀਲਾਵਾਂ ਦੀ ਮਧੁਰਤਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸ਼ਲੋਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮੰਗਲਾਚਰਣ 'ਚਿੰਤਾਮਣਿਰ੍ਜਯਤਿ' ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਗੁਰੂਆਂ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਫਿਰ ਯਮੁਨਾ-ਕੰਢੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਮਧੁਰ ਮੁਖ ਅਤੇ ਸ਼ਾਮ ਬਾਲ-ਰੂਪ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਪਿਆਰੇ 'ਮਧੁਰੰ ਮਧੁਰੰ' ਸ਼ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਹਰ ਅੰਗ 'ਮਧੁਰ, ਮਧੁਰ, ਮਧੁਰ ਤੋਂ ਵੀ ਮਧੁਰ' ਐਲਾਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਕਥਾ
Krishna Karnamritam by Lilashuka Bilvamangala Thakura (opening verses, Chapter 1) · Lilashuka Bilvamangala Thakura · c. 13th–14th century CE (South India)
The Krishna Karnamritam is the masterwork of Lilashuka Bilvamangala Thakura, a poet-saint of the South who, according to tradition, turned from a life of attachment to become utterly absorbed in Krishna. His verses pour out the sweetness of the Lord's beauty, His flute, His glances and His childhood play in Vraja. The poem opens with the benediction 'cintamanir jayati', glorifying his initiating guru Somagiri (compared to the wish-fulfilling chintamani jewel) and his instructing guru, the peacock-crowned Lord Krishna Himself. Sri Chaitanya Mahaprabhu is said to have treasured a copy of this text, and it remains one of the most beloved devotional poems in the Vaishnava world.
✦ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ
Tradition relates that Bilvamangala, once blinded (in some accounts by his own hand to end his attachment), was lovingly guided and protected by Krishna Himself appearing as a cowherd boy; from his Krishna-intoxicated heart flowed the Karnamritam, verses so sweet they are said to be 'nectar for the ears of Krishna' Himself.
ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੂਰਾ ਪਾਠ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਗਤੀ ਜਾਂ ▶ ਬਟਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਸੁਣੋ
ਚਿਨ੍ਤਾਮਣਿਰ੍ਜਯਤਿ ਸੋਮਗਿਰਿਰ੍ਗੁਰੁਰ੍ਮੇ ਸ਼ਿਕ੍ਸ਼ਾਗੁਰੁਸ਼੍ਚ ਭਗਵਾਨ੍ ਸ਼ਿਖਿਪਿਞ੍ਛਮੌਲਿਃ । ਯਤ੍ਪਾਦਕਲ੍ਪਤਰੁਪਲ੍ਲਵਸ਼ੇਖਰੇਸ਼ੁ ਲੀਲਾਸ੍ਵਯਂਵਰਰਸਂ ਲਭਤੇ ਜਯਸ਼੍ਰੀਃ ॥ ੧॥
cintāmaṇir jayati somagirir gurur me śikṣā-guruś ca bhagavān śikhi-piñcha-mauliḥ | yat-pāda-kalpataru-pallava-śekhareṣu līlā-svayaṁvara-rasaṁ labhate jaya-śrīḥ || 1||
ਅਰਥ:मेरे गुरु सोमगिरि की जय हो, जो चिन्तामणि के समान हैं, और मेरे शिक्षागुरु स्वयं भगवान् की जय हो, जिनके मुकुट पर मयूरपंख है — जिनके कल्पवृक्ष-सदृश चरणकमलों के नवीन पल्लवों पर जयश्री (लक्ष्मी/राधा) लीलापूर्ण स्वयंवर के रस को प्राप्त करती हैं।
ਅਸ੍ਤਿ ਸ੍ਵਸ੍ਤਰੁਣੀਕਰਾਗ੍ਰਵਿਗਲਤ੍ਕਲ੍ਪਪ੍ਰਸੂਨਾਪਿਤ- ਸ੍ਵਚ੍ਛਨ੍ਦੋਚ੍ਚਲਮਨ੍ਦਮਾਰੁਤਚਲਤ੍ਪ੍ਰਾਲਮ੍ਬਲੋਲਾਲਕਮ੍ । ਆਲੋਲਾਧਰਬਿਮ੍ਬਫਾਣ੍ਟਮਧੁਰਂ ਵਕ੍ਤ੍ਰਂ ਸ੍ਮਰਾਮਿ ਪ੍ਰਭੋਃ ॥ ੨॥
asti svastaruṇī-karāgra-vigalat-kalpa-prasūnārpita- svacchandoccala-manda-māruta-calat-prālamba-lolālakam | āloolādhara-bimba-phāṇṭa-madhuraṁ vaktraṁ smarāmi prabhoḥ || 2||
ਅਰਥ:मैं प्रभु के उस मुख का स्मरण करता हूँ — जो सुन्दर तरुणियों के करकमलों से अर्पित कल्पवृक्ष के पुष्पों से सज्जित है, जिसकी लटें मन्द पवन से स्वच्छन्द रूप से झूल रही हैं, और जो बिम्बफल-सदृश अधरों के मधुर रस से युक्त है।
ਚਾਤੁਰ੍ਯੈਕਨਿਧਾਨਸੀਮਚਪਲਾਪਾਙ੍ਗਚ੍ਛਟਾਮਨ੍ਥਰਂ ਲਾਵਣ੍ਯਾਮ੍ਰਿਤਵੀਚਿਲੋਲਿਤਦ੍ਰਿਸ਼ਂ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਕਟਾਕ੍ਸ਼ਾਸ਼੍ਰਿਤਮ੍ । ਕਾਲਿਨ੍ਦੀਪੁਲਿਨਾਙ੍ਗਣਪ੍ਰਣਯਿਨਂ ਕਾਮਾਵਤਾਰਾਂਕੁਰਂ ਬਾਲਂ ਨੀਲਮਮੀ ਵਿਲੋਚਨਚਮਤ੍ਕਾਰਂ ਵਹਨ੍ਤਸ਼੍ਚਿਰਮ੍ ॥ ੩॥
cāturyaika-nidhāna-sīma-capalāpāṅga-cchaṭā-mantharaṁ lāvaṇyāmṛta-vīci-lolita-dṛśaṁ lakṣmī-kaṭākṣāśritam | kālindī-pulināṅgaṇa-praṇayinaṁ kāmāvatārāṅkuraṁ bālaṁ nīlam amī vilocana-camatkāraṁ vahantaś ciram || 3||
ਅਰਥ:मेरे ये नेत्र उस श्याम बालक के दर्शन का चमत्कार चिरकाल तक धारण करें — जो समस्त चातुर्य (सौन्दर्य) का एकमात्र निधान है, जिसके चंचल कटाक्षों की छटा से मन्थर है, जिसके नेत्र लावण्य के अमृत-सागर की तरंगों के समान लहराते हैं, जो लक्ष्मी के कटाक्ष का आश्रय है, जो कालिन्दी (यमुना) के पुलिन-प्रांगण का प्रेमी है, और जो स्वयं कामदेव के अवतार का अंकुर है।
ਮਧੁਰਂ ਮਧੁਰਂ ਵਪੁਰਸ੍ਯ ਵਿਭੋਰ੍ ਮਧੁਰਂ ਮਧੁਰਂ ਵਦਨਂ ਮਧੁਰਮ੍ । ਮਧੁਗਨ੍ਧਿ ਮ੍ਰਿਦੁਸ੍ਮਿਤਮੇਤਦਹੋ ਮਧੁਰਂ ਮਧੁਰਂ ਮਧੁਰਂ ਮਧੁਰਮ੍ ॥ ੪॥
madhuraṁ madhuraṁ vapur asya vibhor madhuraṁ madhuraṁ vadanaṁ madhuram | madhu-gandhi mṛdu-smitam etad aho madhuraṁ madhuraṁ madhuraṁ madhuram || 4||
ਅਰਥ:इस प्रभु का शरीर मधुर-मधुर है, मुख मधुर-मधुर है, और अहो! मधु की गन्ध से युक्त यह उनकी मृदु मुस्कान मधुर-मधुर-मधुर-मधुर है!
ਸ਼ਬਦ-ਸ਼ਬਦ ਅਰਥ
ਉਚਾਰਨ ਸੁਣਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ਬਦ ਉੱਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
कृष्णकर्णामृतम् (चयनिका) ਪਾਠ ਦੇ ਲਾਭ
Immerses the heart in the madhurya (sweetness) of Lord Krishna's beauty, smile and pastimes
The opening 'cintamanir jayati' is a treasured benediction honouring one's guru and the Lord together
The 'madhuram madhuram' verse is a powerful, meditative chant on Krishna as sweetness itself
Awakens loving devotion (madhura-bhakti) and a poet's relish (rasa) of the divine
Deeply revered in the Gaudiya Vaishnava and South Indian Vaishnava traditions alike
Calms and sweetens the mind, replacing worldly restlessness with the taste of Krishna-rasa
Beautiful for daily meditation, kirtan and contemplation of Krishna's form
कृष्णकर्णामृतम् (चयनिका) ਪਾਠ ਵਿਧੀ
Recite these verses slowly and meditatively, savouring each image of Krishna's beauty rather than hurrying. Begin with the benediction 'cintamanir jayati', remembering your own guru and Krishna together. Let the 'madhuram madhuram' verse be repeated several times as a sweet refrain, dwelling on the Lord as the embodiment of all sweetness. These are selections from a much larger poem; devotees often learn and relish a few verses deeply rather than reciting all at once.
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ॐ
ਪੂਰਾ कृष्णकर्णामृतम् (चयनिका) ਸ਼ਲੋਕ-ਦਰ-ਸ਼ਲੋਕ ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੜ੍ਹੋ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਵੇਖੋ