ਮਨ੍ਯੁ ਸੂਕ੍ਤਮ੍
मन्यु सूक्तम् in Punjabi (Gurmukhi) · ਪੰਜਾਬੀ
ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ/ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ
ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਕਥਾ
Rig Veda, Mandala 10, Suktas 83-84 · Rishi Manyu Tapasa (Vedic seer) · Vedic period (c. 1500-1000 BCE)
The Manyu Suktam is found as the 83rd and 84th hymns of the tenth Mandala of the Rig Veda, revealed by the rishi Manyu Tapasa with Manyu as the deity. Manyu is the personification of fierce ardour and divine wrath — not blind rage, but the righteous, controlled intensity of power that destroys obstacles and evil. The hymn boldly equates Manyu with Indra, Varuna, Agni and all the gods, and the seeker prays to wield this inner fire as an ally in the battle of life. Across traditions it has been recited as an invocation of overwhelming protective power, associated variously with Shakti, Shiva, Narasimha and Hanuman.
✦ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ
Manyu Suktam is traditionally held to be a 'shakti' hymn of such force that its sincere recitation strengthens ritual acts (karmas), grants victory and dissolves fear in the hearts of one's adversaries — the closing mantra itself declares that defeated enemies, gripped by fear, will slink away utterly vanquished. Vedic tradition recommends it for those who must face powerful opposition, for it is said to clothe the chanter in the very might of Indra.
ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੂਰਾ ਪਾਠ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਗਤੀ ਜਾਂ ▶ ਬਟਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਸੁਣੋ
ਯਸ੍ਤੇ ਮਨ੍ਯੋऽਵਿਧਦ੍ਵਜ੍ਰ ਸਾਯਕ ਸਹ ਓਜਃ ਪੁਸ਼੍ਯਤਿ ਵਿਸ਼੍ਵਮਾਨੁਸ਼ਕ੍। ਸਾਹ੍ਯਾਮ ਦਾਸਮਾਰ੍ਯਂ ਤ੍ਵਯਾ ਯੁਜਾ ਸਹਸ੍ਕ੍ਰਿਤੇਨ ਸਹਸਾ ਸਹਸ੍ਵਤਾ॥
yaste manyo'vidhadvajra sāyaka saha ojaḥ puṣyati viśvamānuṣak; sāhyāma dāsamāryaṃ tvayā yujā sahaskṛtena sahasā sahasvatā.
ਅਰਥ:हे मन्यु (दिव्य तेज/क्रोध), वज्र एवं बाण धारण करने वाले, जो तुम्हारी उपासना करता है वह समस्त मनुष्यों से अधिक बल एवं ओज प्राप्त करता है। तुम्हारे सहयोग एवं अपराजेय, प्रचुर शक्ति से हम दास (शत्रु) एवं आर्य (प्रतिद्वन्द्वी) दोनों पर विजय पाएँ।
ਮਨ੍ਯੁਰਿਨ੍ਦ੍ਰੋ ਮਨ੍ਯੁਰੇਵਾਸ ਦੇਵੋ ਮਨ੍ਯੁਰ੍ਹੋਤਾ ਵਰੁਣੋ ਜਾਤਵੇਦਾਃ। ਮਨ੍ਯੁਂ ਵਿਸ਼ ਈਲ਼ਤੇ ਮਾਨੁਸ਼ੀਰ੍ਯਾਃ ਪਾਹਿ ਨੋ ਮਨ੍ਯੋ ਤਪਸਾ ਸਜੋਸ਼ਾਃ॥
manyurindro manyurevāsa devo manyurhotā varuṇo jātavedāḥ; manyuṃ viśa īḷate mānuṣīryāḥ pāhi no manyo tapasā sajoṣāḥ.
ਅਰਥ:मन्यु ही इन्द्र है, मन्यु ही प्रत्येक देव है; मन्यु ही होता, वरुण एवं जातवेदा (अग्नि) है। मनुष्यों की प्रजाएँ मन्यु की स्तुति करती हैं — हे मन्यु, प्रसन्न होकर अपने तप सहित हमारी रक्षा करो।
ਅਭੀਹਿ ਮਨ੍ਯੋ ਤਵਸਸ੍ਤਵੀਯਾਨ੍ਤਪਸਾ ਯੁਜਾ ਵਿ ਜਹਿ ਸ਼ਤ੍ਰੂਨ੍। ਅਮਿਤ੍ਰਹਾ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਹਾ ਦਸ੍ਯੁਹਾ ਚ ਵਿਸ਼੍ਵਾ ਵਸੂਨ੍ਯਾ ਭਰਾ ਤ੍ਵਂ ਨਃ॥
abhīhi manyo tavasastavīyāntapasā yujā vi jahi śatrūn; amitrahā vṛtrahā dasyuhā ca viśvā vasūnyā bharā tvaṃ naḥ.
ਅਰਥ:हे मन्यु, बलवानों से भी अधिक बलवान, आगे बढ़ो; तप के सहयोग से शत्रुओं का नाश करो। शत्रुघ्न, वृत्रघ्न एवं दस्युघ्न, हमारे लिए समस्त धन एवं ऐश्वर्य लाओ।
ਤ੍ਵਂ ਹਿ ਮਨ੍ਯੋ ਅਭਿਭੂਤ੍ਯੋਜਾਃ ਸ੍ਵਯਮ੍ਭੂਰ੍ਭਾਮੋ ਅਭਿਮਾਤਿਸ਼ਾਹਃ। ਵਿਸ਼੍ਵਚਰ੍ਸ਼ਣਿਃ ਸਹੁਰਿਃ ਸਹਾਵਾਨਸ੍ਮਾਸ੍ਵੋਜਃ ਪ੍ਰਿਤਨਾਸੁ ਧੇਹਿ॥
tvaṃ hi manyo abhibhūtyojāḥ svayambhūrbhāmo abhimātiṣāhaḥ; viśvacarṣaṇiḥ sahuriḥ sahāvānasmāsvojaḥ pṛtanāsu dhehi.
ਅਰਥ:हे मन्यु, तुम अभिभूत करने वाले ओजस्वी, स्वयम्भू, क्रोधमय एवं शत्रुओं को परास्त करने वाले हो; विश्वद्रष्टा, विजयी एवं बलशाली — युद्धों में हमें ओज प्रदान करो।
ਅਭਾਗਃ ਸਨ੍ਨਪ ਪਰੇਤੋ ਅਸ੍ਮਿ ਤਵ ਕ੍ਰਤ੍ਵਾ ਤਵਿਸ਼ਸ੍ਯ ਪ੍ਰਚੇਤਃ। ਤਂ ਤ੍ਵਾ ਮਨ੍ਯੋ ਅਕ੍ਰਤੁਰ੍ਜਿਹੀਲ਼ਾਹਂ ਸ੍ਵਾ ਤਨੂਰ੍ਬਲਦੇਯਾਯ ਮੇਹਿ॥
abhāgaḥ sannapa pareto asmi tava kratvā taviṣasya pracetaḥ; taṃ tvā manyo akraturjihīḷāhaṃ svā tanūrbaladeyāya mehi.
ਅਰਥ:मैं वंचित एवं परित्यक्त था; हे प्रज्ञावान् बलवान्, तुम्हारी इच्छा से वैसा न हो। हे मन्यु, यद्यपि बुद्धिहीनता से मैंने तुम्हें कुपित किया, तथापि अपने इस भक्त को बल देने आओ।
ਅਯਂ ਤੇ ਅਸ੍ਮ੍ਯੁਪ ਮੇਹ੍ਯਰ੍ਵਾਙ੍ਪ੍ਰਤੀਚੀਨਃ ਸਹੁਰੇ ਵਿਸ਼੍ਵਧਾਯਃ। ਮਨ੍ਯੋ ਵਜ੍ਰਿਨ੍ਨਭਿ ਮਾਮਾ ਵਵ੍ਰਿਤ੍ਸ੍ਵ ਹਨਾਵ ਦਸ੍ਯੂਂਰੁਤ ਬੋਧ੍ਯਾਪੇਃ॥
ayaṃ te asmyupa mehyarvāṅpratīcīnaḥ sahure viśvadhāyaḥ; manyo vajrinnabhi māmā vavṛtsva hanāva dasyūm̐ruta bodhyāpeḥ.
ਅਰਥ:यह मैं तुम्हारे लिए हूँ; मेरी ओर अभिमुख होकर आओ, हे विजयी सर्वधारक। हे वज्रधारी मन्यु, मेरी ओर लौटो; हम मिलकर दस्युओं का नाश करें; अपने मित्र को स्मरण करो।
ਅਭਿ ਪ੍ਰੇਹਿ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਤੋ ਭਵਾ ਮੇऽਧਾ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਾਣਿ ਜਙ੍ਘਨਾਵ ਭੂਰਿ। ਜੁਹੋਮਿ ਤੇ ਧਰੁਣਂ ਮਧ੍ਵੋ ਅਗ੍ਰਮੁਭਾ ਉਪਾਂਸ਼ੁ ਪ੍ਰਥਮਾ ਪਿਬਾਵ॥
abhi prehi dakṣiṇato bhavā me'dhā vṛtrāṇi jaṅghanāva bhūri; juhomi te dharuṇaṃ madhvo agramubhā upāṃśu prathamā pibāva.
ਅਰਥ:आगे बढ़ो, मेरे दाहिनी ओर रहो, फिर हम मिलकर अनेक शत्रुओं का संहार करें। मैं तुम्हें श्रेष्ठ, पोषक मधु (सोम) अर्पित करता हूँ; हम दोनों पहले मौन रहकर उसे पिएँ।
ਤ੍ਵਯਾ ਮਨ੍ਯੋ ਸਰਥਮਾਰੁਜਨ੍ਤੋ ਹਰ੍ਸ਼ਮਾਣਾਸੋ ਧ੍ਰਿਸ਼ਿਤਾ ਮਰੁਤ੍ਵਃ। ਤਿਗ੍ਮੇਸ਼ਵ ਆਯੁਧਾ ਸਂਸ਼ਿਸ਼ਾਨਾ ਅਭਿ ਪ੍ਰ ਯਨ੍ਤੁ ਨਰੋ ਅਗ੍ਨਿਰੂਪਾਃ॥
tvayā manyo sarathamārujanto harṣamāṇāso dhṛṣitā marutvaḥ; tigmeṣava āyudhā saṃśiśānā abhi pra yantu naro agnirūpāḥ.
ਅਰਥ:हे मन्यु, तुम्हारे साथ एक ही रथ पर आरूढ़, हर्षित, साहसी एवं मरुद्गणों से युक्त वीर — तीक्ष्ण बाणों एवं तीक्ष्ण किए शस्त्रों से, अग्निरूप होकर — आगे बढ़ें।
ਅਗ੍ਨਿਰਿਵ ਮਨ੍ਯੋ ਤ੍ਵਿਸ਼ਿਤਃ ਸਹਸ੍ਵ ਸੇਨਾਨੀਰ੍ਨਃ ਸਹੁਰੇ ਹੂਤ ਏਧਿ। ਹਤ੍ਵਾਯ ਸ਼ਤ੍ਰੂਨ੍ਵਿ ਭਜਸ੍ਵ ਵੇਦ ਓਜੋ ਮਿਮਾਨੋ ਵਿ ਮ੍ਰਿਧੋ ਨੁਦਸ੍ਵ॥
agniriva manyo tviṣitaḥ sahasva senānīrnaḥ sahure hūta edhi; hatvāya śatrūnvi bhajasva veda ojo mimāno vi mṛdho nudasva.
ਅਰਥ:हे मन्यु, अग्नि के समान प्रज्वलित होकर विजयी बनो; आहूत होकर, हे विजेता, हमारे सेनापति बनो। शत्रुओं का वध कर उनका धन वितरित करो; अपना बल मापते हुए निन्दकों को दूर भगाओ।
ਸਹਸ੍ਵ ਮਨ੍ਯੋ ਅਭਿਮਾਤਿਮਸ੍ਮੇ ਰੁਜਨ੍ਮ੍ਰਿਣਨ੍ਪ੍ਰਮ੍ਰਿਣਨ੍ਪ੍ਰੇਹਿ ਸ਼ਤ੍ਰੂਨ੍। ਉਗ੍ਰਂ ਤੇ ਪਾਜੋ ਨਨ੍ਵਾ ਰੁਰੁਧ੍ਰੇ ਵਸ਼ੀ ਵਸ਼ਂ ਨਯਸ ਏਕਜ ਤ੍ਵਮ੍॥
sahasva manyo abhimātimasme rujanmṛṇanpramṛṇanprehi śatrūn; ugraṃ te pājo nanvā rurudhre vaśī vaśaṃ nayasa ekaja tvam.
ਅਰਥ:हे मन्यु, हमारे शत्रुओं पर विजय पाओ; उन्हें कुचलते, पीसते एवं नष्ट करते हुए शत्रुओं पर आक्रमण करो। तुम्हारे उग्र तेज को किसी ने नहीं रोका; तुम, एकज (अकेले उत्पन्न), उन्हें वश में करते हो।
ਏਕੋ ਬਹੂਨਾਮਸਿ ਮਨ੍ਯਵੀਲ਼ਿਤੋ ਵਿਸ਼ਂਵਿਸ਼ਂ ਯੁਧਯੇ ਸਂ ਸ਼ਿਸ਼ਾਧਿ। ਅਕ੍ਰਿਤ੍ਤਰੁਕ੍ਤ੍ਵਯਾ ਯੁਜਾ ਵਯਂ ਦ੍ਯੁਮਨ੍ਤਂ ਘੋਸ਼ਂ ਵਿਜਯਾਯ ਕ੍ਰਿਣ੍ਮਹੇ॥
eko bahūnāmasi manyavīḷito viśaṃviśaṃ yudhaye saṃ śiśādhi; akṛttaruktvayā yujā vayaṃ dyumantaṃ ghoṣaṃ vijayāya kṛṇmahe.
ਅਰਥ:तुम अकेले ही अनेकों के स्वामी हो; प्रत्येक कुल को युद्ध के लिए प्रेरित करते हुए, तुम्हारे निर्दोष सहयोग से हम विजय के लिए गर्जना करते हैं।
ਵਿਜੇਸ਼ਕ੍ਰਿਦਿਨ੍ਦ੍ਰ ਇਵਾਨਵਬ੍ਰਵੋऽਸ੍ਮਾਕਂ ਮਨ੍ਯੋ ਅਧਿਪਾ ਭਵੇਹ। ਪ੍ਰਿਯਂ ਤੇ ਨਾਮ ਸਹੁਰੇ ਗ੍ਰਿਣੀਮਸਿ ਵਿਦ੍ਮਾ ਤਮੁਤ੍ਸਂ ਯਤ ਆਬਭੂਥ॥
vijeṣakṛdindra ivānavabravo'smākaṃ manyo adhipā bhaveha; priyaṃ te nāma sahure gṛṇīmasi vidmā tamutsaṃ yata ābabhūtha.
ਅਰਥ:इन्द्र के समान विजयदायक, निन्दारहित, हे मन्यु, यहाँ हमारे अधिपति बनो। हम तुम्हारे प्रिय नाम की स्तुति करते हैं; हम उस स्रोत को जानते हैं जहाँ से तुम प्रकट हुए।
ਆਭੂਤ੍ਯਾ ਸਹਜਾ ਵਜ੍ਰ ਸਾਯਕ ਸਹੋ ਬਿਭਰ੍ਸ਼੍ਯਭਿਭੂਤ ਉਤ੍ਤਰਮ੍। ਕ੍ਰਤ੍ਵਾ ਨੋ ਮਨ੍ਯੋ ਸਹ ਮੇਦ੍ਯੇਧਿ ਮਹਾਧਨਸ੍ਯ ਪੁਰੁਹੂਤ ਸਂਸ੍ਰਿਜਿ॥
ābhūtyā sahajā vajra sāyaka saho bibharṣyabhibhūta uttaram; kratvā no manyo saha medyedhi mahādhanasya puruhūta saṃsṛji.
ਅਰਥ:हे वज्र एवं बाणधारी, शक्ति के साथ उत्पन्न, तुम अपराजित होकर सर्वोच्च बल धारण करते हो। हे बहु-आहूत मन्यु, महान् धन की प्राप्ति में अपने संकल्प से हमारे साथ एकमत रहो।
ਸਂਸ੍ਰਿਸ਼੍ਟਂ ਧਨਮੁਭਯਂ ਸਮਾਕ੍ਰਿਤਮਸ੍ਮਭ੍ਯਂ ਦਤ੍ਤਾਂ ਵਰੁਣਸ਼੍ਚ ਮਨ੍ਯੁਃ। ਭਿਯਂ ਦਧਾਨਾ ਹ੍ਰਿਦਯੇਸ਼ੁ ਸ਼ਤ੍ਰਵਃ ਪਰਾਜਿਤਾਸੋ ਅਪ ਨਿ ਲਯਨ੍ਤਾਮ੍॥
saṃsṛṣṭaṃ dhanamubhayaṃ samākṛtamasmabhyaṃ dattāṃ varuṇaśca manyuḥ; bhiyaṃ dadhānā hṛdayeṣu śatravaḥ parājitāso apa ni layantām.
ਅਰਥ:वरुण एवं मन्यु दोनों हमें दोनों प्रकार का एकत्रित धन प्रदान करें; और शत्रु, पराजित होकर हृदय में भय धारण किए, पूर्णतः परास्त होकर भाग जाएँ। ॐ शान्ति शान्ति शान्ति।
ੴ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਃ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਃ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਃ॥
Om śāntiḥ śāntiḥ śāntiḥ.
ਸ਼ਬਦ-ਸ਼ਬਦ ਅਰਥ
ਉਚਾਰਨ ਸੁਣਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ਬਦ ਉੱਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
मन्यु सूक्तम् ਪਾਠ ਦੇ ਲਾਭ
Bestows courage, valour and indomitable inner strength (ojas)
Grants victory over enemies — both external adversaries and inner foes like fear, anger and weakness
Channels anger and intensity righteously, transforming Manyu (wrath) into focused divine power
Removes obstacles (Vritra) and negative forces (Dasyus) from one's path
Builds confidence, willpower and fearlessness, especially before challenges or conflict
A potent Vedic prayer for strength in legal, competitive or adversarial situations
Invokes the combined might of Indra, Varuna and Agni, who are all identified with Manyu
मन्यु सूक्तम् ਪਾਠ ਵਿਧੀ
Bathe and sit facing east or north with a steady, resolute mind. Chant the fourteen mantras of Rig Veda 10.83-84 with firm, clear articulation, feeling Manyu as the righteous power and courage rising within. It is best learned and chanted with proper Vedic intonation (svara) under guidance. Recite it before undertaking difficult tasks, facing adversaries, or when needing to overcome fear and self-doubt, and close with the threefold Shanti.
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ॐ
ਪੂਰਾ मन्यु सूक्तम् ਸ਼ਲੋਕ-ਦਰ-ਸ਼ਲੋਕ ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੜ੍ਹੋ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਵੇਖੋ