නටරාජ ස්තෝත්රම් (පතඤ්ජලි කෘතම්)
नटराज स्तोत्रम् (पतञ्जलि कृतम्) in Sinhala · සිංහල
Read in your language / script
Origin & Story
Shaiva stotra tradition; the Chidambaram (Nataraja) tradition · Sage Patanjali (traditional attribution) · Ancient
By tradition, the great sage Patanjali — author of the Yoga Sutras and revered as an incarnation of Adishesha, the serpent of Vishnu — longed for the darshan of Lord Nataraja at Chidambaram. When Nandi, the gatekeeper, would not let him pass, Patanjali spontaneously poured out this hymn of praise, composing it with the astonishing constraint of never using the syllables 'charana' or 'shringa', so that it came to be called the Charanashringararahita Nataraja Stotram. Pleased by the depth and artistry of his devotion, Lord Shiva granted him the vision of the cosmic dance. The hymn has since been treasured at Chidambaram and among devotees of Nataraja.
✦ As told in scripture
Tradition holds that as Patanjali sang these verses, Lord Nataraja revealed to him the Ananda Tandava — the dance of bliss in the golden hall of Chidambaram, the 'space of consciousness' itself. It is said that sincere recitation grants the devotee an inward glimpse of that same dance shining in the lotus of the heart.
Complete Text with Meaning
Tap any line — or the ▶ button — to hear it recited
සදඤ්චිතමුදඤ්චිතනිකුඤ්චිතපදං ඣලඣලං චලිතමඤ්ජුකටකං පතඤ්ජලිදෘගඤ්ජනමනඤ්ජනමචඤ්චලපදං ජනනභඤ්ජනකරම්. කදම්බරුචිමම්බරවසං පරමමම්බුදකදම්බකවිඩම්බකගලං චිදම්බුධිමණිං බුධහෘදම්බුජරවිං පරචිදම්බරනටං හෘදි භජ..1..
Sadañcita-mudañcita-nikuñcita-padaṁ jhalajhalaṁ calita-mañju-kaṭakaṁ Patañjali-dṛg-añjanam-anañjanam-acañcala-padaṁ janana-bhañjana-karam। Kadamba-rucim-ambara-vasaṁ paramam-ambuda-kadambaka-viḍambaka-galaṁ Cid-ambudhi-maṇiṁ budha-hṛd-ambuja-raviṁ para-cidambara-naṭaṁ hṛdi bhaja॥1॥
Meaning:उस परम चिदम्बर के नटराज का हृदय में भजन करो — जिनका सुन्दर वक्र चरण नृत्य में उठा है और मञ्जुल नूपुर 'झलझल' बजते हैं; जो पतञ्जलि के नेत्रों के अञ्जन (आनन्द) हैं, निरञ्जन एवं अचञ्चल हैं, जन्म को भञ्जन करने वाले हैं; कदम्ब पुष्प के समान कान्तिमान्, अम्बर (आकाश) को वस्त्र रूप में धारण करने वाले, मेघसमूह के समान श्याम कण्ठ वाले; चित्-समुद्र की मणि, बुधजनों के हृदय-कमल के सूर्य।
හරං ත්රිපුරභඤ්ජනමනන්තකෘතකඞ්කණමඛණ්ඩදයමන්තරහිතං විරිඤ්චිසුරසංහතිපුරන්ධරවිචින්තිතපදං තරුණචන්ද්රමකුටම්. පරං පදවිඛණ්ඩිතයමං භසිතමණ්ඩිතතනුං මදනවඤ්චනපරං චිරන්තනමමුං ප්රණවසඤ්චිතනිධිං පරචිදම්බරනටං හෘදි භජ..2..
Haraṁ tripura-bhañjanam-ananta-kṛta-kaṅkaṇam-akhaṇḍa-dayam-antarahitaṁ Viriñci-sura-saṁhati-purandhara-vicintita-padaṁ taruṇa-candra-makuṭam। Paraṁ pada-vikhaṇḍita-yamaṁ bhasita-maṇḍita-tanuṁ madana-vañcana-paraṁ Cirantanam-amuṁ praṇava-sañcita-nidhiṁ para-cidambara-naṭaṁ hṛdi bhaja॥2॥
Meaning:उस परम चिदम्बर के नटराज का भजन करो — हर, त्रिपुर के नाशक, अनन्त कंकण धारण करने वाले, अखण्ड दया वाले, अन्तर्दोष-रहित; जिनके चरण ब्रह्मा, देवगण एवं इन्द्र चिन्तन करते हैं, जो तरुण चन्द्र को मुकुट रूप में धारण करते हैं; परम जिन्होंने चरण से यम का खण्डन किया, भस्म से मण्डित तनु वाले, कामदेव को वञ्चित करने वाले — चिरन्तन, प्रणव में संचित निधि।
අවන්තමඛිලං ජගදභඞ්ගගුණතුඞ්ගමමතං ධෘතවිධුං සුරසරි- ත්තරඞ්ගනිකුරුම්බධෘතිලම්පටජටං ශමනදම්භසුහරං භවහරම්. ශිවං දශදිගන්තරවිජෘම්භිතකරං කරලසන්මෘගශිශුං පශුපතිං හරං ශශිධනඤ්ජයපතඞ්ගනයනං පරචිදම්බරනටං හෘදි භජ..3..
Avantam-akhilaṁ jagad-abhaṅga-guṇa-tuṅgam-amataṁ dhṛta-vidhuṁ sura-sarit- Taraṅga-nikurumba-dhṛti-lampaṭa-jaṭaṁ śamana-dambha-suharaṁ bhava-haram। Śivaṁ daśa-digantara-vijṛmbhita-karaṁ kara-lasan-mṛga-śiśuṁ paśupatiṁ Haraṁ śaśi-dhanañjaya-pataṅga-nayanaṁ para-cidambara-naṭaṁ hṛdi bhaja॥3॥
Meaning:उस परम चिदम्बर के नटराज का भजन करो — जो समस्त जगत् की रक्षा करते हैं, अभंग गुणों में उन्नत, चन्द्र को धारण करने वाले, जिनकी जटा देवनदी (गंगा) की तरंगों को धारण करने में लम्पट है; जो यम के दम्भ का हरण करते हैं एवं भव का नाश करते हैं; शिव, जिनके कर दश दिशाओं में फैले हैं, हाथ में मृगशिशु शोभित है, पशुपति, हर, जिनके नेत्र चन्द्र-अग्नि-सूर्य हैं।
අනන්තනවරත්නවිලසත්කටකකිඞ්කිණිඣලං ඣලඣලං ඣලරවං මුකුන්දවිධිහස්තගතමද්දලලයධ්වනිධිමිද්ධිමිතනර්තනපදම්. ශකුන්තරථබර්හිරථනන්දිමුඛදන්තිමුඛභෘඞ්ගිරිටිසඞ්ඝනිකටං සනන්දසනකප්රමුඛවන්දිතපදං පරචිදම්බරනටං හෘදි භජ..4..
Ananta-nava-ratna-vilasat-kaṭaka-kiṅkiṇi-jhalaṁ jhalajhalaṁ jhala-ravaṁ Mukunda-vidhi-hasta-gata-maddala-laya-dhvani-dhimid-dhimita-nartana-padam। Śakunta-ratha-barhi-ratha-nandi-mukha-danti-mukha-bhṛṅgi-riṭi-saṅgha-nikaṭaṁ Sananda-sanaka-pramukha-vandita-padaṁ para-cidambara-naṭaṁ hṛdi bhaja॥4॥
Meaning:उस परम चिदम्बर के नटराज का भजन करो — जिनके अनन्त नवरत्नजड़ित कंकण एवं किंकिणी 'झलझल' बजते हैं; जिनके चरण विष्णु एवं ब्रह्मा के हाथों में स्थित मद्दल की लय 'धिमि-धिमि' पर नृत्य करते हैं; जो मयूरवाहन (स्कन्द), हंसवाहन (ब्रह्मा), गजमुख (गणेश), नन्दि, भृङ्गि एवं रिटि के संघ से घिरे हैं; जिनके चरण सनन्द, सनक आदि से वन्दित हैं।
අනන්තමහසං ත්රිදශවන්ද්යචරණං මුනිහෘදන්තරවසන්තමමලං කබන්ධවියදින්ද්වවනිගන්ධවහවහ්නිමඛබන්ධුරවිමඤ්ජුවපුෂම්. අනන්තවිභවං ත්රිජගදන්තරමණිං ත්රිනයනං ත්රිපුරඛණ්ඩනපරං සනන්දමුනිවන්දිතපදං සකරුණං පරචිදම්බරනටං හෘදි භජ..5..
Ananta-mahasaṁ tridaśa-vandya-caraṇaṁ muni-hṛd-antara-vasantam-amalaṁ Kabandha-viyad-indu-avani-gandha-vaha-vahni-makha-bandhu-ravi-mañju-vapuṣam। Ananta-vibhavaṁ tri-jagad-antara-maṇiṁ tri-nayanaṁ tripura-khaṇḍana-paraṁ Sananda-muni-vandita-padaṁ sa-karuṇaṁ para-cidambara-naṭaṁ hṛdi bhaja॥5॥
Meaning:उस परम चिदम्बर के नटराज का भजन करो — अनन्त तेज वाले, जिनके चरण देवों से वन्दित हैं, मुनियों के हृदय में विराजमान निर्मल वसन्त; जिनका मञ्जुल विग्रह आठ रूपों (आकाश, चन्द्र, पृथ्वी, वायु, अग्नि, जल, सूर्य एवं आत्मा) से बन्धुवत् सुशोभित है; अनन्त वैभव वाले, त्रिजगत् के अन्तर्मणि, त्रिनयन, त्रिपुर-खण्डन में तत्पर, सनन्द मुनि से वन्दित चरण वाले, करुणामय।
අචින්ත්යමලිබෘන්දරුචිබන්ධුරගලං කුරිතකුන්දනිකුරුම්බධවලං මුකුන්දසුරබෘන්දබලහන්තෘකෘතවන්දනලසන්තමහිකුණ්ඩලධරම්. අකම්පමනුකම්පිතරතිං සුජනමඞ්ගලනිධිං ගජහරං පශුපතිං ධනඤ්ජයනුතං ප්රණතරඤ්ජනපරං පරචිදම්බරනටං හෘදි භජ..6..
Acintyam-ali-bṛnda-ruci-bandhura-galaṁ kurita-kunda-nikurumba-dhavalaṁ Mukunda-sura-bṛnda-bala-hantṛ-kṛta-vandana-lasantam-ahi-kuṇḍala-dharam। Akampam-anukampita-ratiṁ sujana-maṅgala-nidhiṁ gaja-haraṁ paśupatiṁ Dhanañjaya-nutaṁ praṇata-rañjana-paraṁ para-cidambara-naṭaṁ hṛdi bhaja॥6॥
Meaning:उस परम चिदम्बर के नटराज का भजन करो — अचिन्त्य, जिनका कण्ठ भ्रमरसमूह की कान्ति से सुन्दर एवं खिले कुन्दपुष्पों के समान धवल है; जिनके आगे विष्णु, असुर-सेना के संहारक, वन्दन करते हैं, जो सर्पकुण्डल धारण करते हैं; अकम्प, रति पर दया करने वाले, सज्जनों के मंगल-निधि, गजासुर के हन्ता, पशुपति, अर्जुन से स्तुत, प्रणत-जनों को रञ्जित करने वाले।
පරං සුරවරං පුරහරං පශුපතිං ජනිතදන්තිමුඛෂණ්මුඛමමුං මෘඩං කනකපිඞ්ගලජටං සනකපඞ්කජරවිං සුමනසං හිමරුචිම්. අසඞ්ඝමනසං ජලධිජන්මගරලං කබලයන්තමතුලං ගුණනිධිං සනන්දවරදං ශමිතමින්දුවදනං පරචිදම්බරනටං හෘදි භජ..7..
Paraṁ sura-varaṁ pura-haraṁ paśupatiṁ janita-danti-mukha-ṣaṇmukham-amuṁ Mṛḍaṁ kanaka-piṅgala-jaṭaṁ sanaka-paṅkaja-raviṁ sumanasaṁ hima-rucim। Asaṅgha-manasaṁ jaladhi-janma-garalaṁ kabalayantam-atulaṁ guṇa-nidhiṁ Sananda-varadaṁ śamitam-indu-vadanaṁ para-cidambara-naṭaṁ hṛdi bhaja॥7॥
Meaning:उस परम चिदम्बर के नटराज का भजन करो — परम, सुरश्रेष्ठ, पुरहर, पशुपति, जिन्होंने गजमुख एवं षण्मुख (गणेश एवं स्कन्द) को उत्पन्न किया; मृड (सुखकर), स्वर्ण-पिंगल जटा वाले, सनक रूपी कमल के सूर्य, सुमनस्, हिमरुचि (शीतल कान्ति); असंग-मन, समुद्र-जनित विष को निगलने वाले, अतुल गुण-निधि, सनन्द को वरदायी, शान्त चन्द्रवदन।
අජං ක්ෂිතිරථං භුජගපුඞ්ගවගුණං කනකශෘඞ්ගිධනුෂං කරලස- ත්කුරඞ්ගපෘථුටඞ්කපරශුං රුචිරකුඞ්කුමරුචිං ඩමරුකං ච දධතම්. මුකුන්දවිශිඛං නමදවන්ධ්යඵලදං නිගමබෘන්දතුරගං නිරුපමං සචණ්ඩිකමමුං ඣටිතිසංහෘතපුරං පරචිදම්බරනටං හෘදි භජ..8..
Ajaṁ kṣiti-rathaṁ bhujaga-puṅgava-guṇaṁ kanaka-śṛṅgi-dhanuṣaṁ kara-lasat- Kuraṅga-pṛthu-ṭaṅka-paraśuṁ rucira-kuṅkuma-ruciṁ ḍamarukaṁ ca dadhatam। Mukunda-viśikhaṁ namad-avandhya-phaladaṁ nigama-bṛnda-turagaṁ nirupamaṁ Sa-caṇḍikam-amuṁ jhaṭiti-saṁhṛta-puraṁ para-cidambara-naṭaṁ hṛdi bhaja॥8॥
Meaning:उस परम चिदम्बर के नटराज का भजन करो — अज, पृथ्वी रूपी रथ वाले, सर्पराज रूपी प्रत्यञ्चा वाले, स्वर्णशृंगी धनुष वाले, हाथों में मृग, विशाल टंक-परशु, कुंकुम-कान्ति, एवं डमरु धारण करने वाले; विष्णु रूपी बाण वाले, नमन करने वालों को अवन्ध्य फल देने वाले, वेदसमूह रूपी अश्व वाले, निरुपम, चण्डिका सहित, जिन्होंने क्षण में त्रिपुर का संहार किया।
අනඞ්ගපරිපන්ථිනමජං ක්ෂිතිධුරන්ධරමලං කරුණයන්තමඛිලං ජ්වලන්තමනලන්දධතමන්තකරිපුං සතතමින්ද්රසුරවන්දිතපදම්. උදඤ්චදරවින්දකුලබන්ධුශතබිම්බරුචිසංහතිසුගන්ධිවපුෂං පතඤ්ජලිනුතං ප්රණවපඤ්ජරශුකං පරචිදම්බරනටං හෘදි භජ..9..
Anaṅga-paripanthinam-ajaṁ kṣiti-dhurandharam-alaṁ karuṇayantam-akhilaṁ Jvalantam-analaṁ dadhatam-antaka-ripuṁ satatam-indra-sura-vandita-padam। Udañcad-aravinda-kula-bandhu-śata-bimba-ruci-saṁhati-sugandhi-vapuṣaṁ Patañjali-nutaṁ praṇava-pañjara-śukaṁ para-cidambara-naṭaṁ hṛdi bhaja॥9॥
Meaning:उस परम चिदम्बर के नटराज का भजन करो — कामदेव के परिपन्थी, अज, पृथ्वी के धुरन्धर, समस्त पर पर्याप्त करुणा करने वाले; अग्नि के समान ज्वलमान, अन्तक (यम) के शत्रु, जिनके चरण इन्द्र एवं देवों से सदा वन्दित हैं; जिनका सुगन्धित विग्रह सौ सूर्यों एवं प्रफुल्लित कमलों की कान्ति-समूह से देदीप्यमान है; पतञ्जलि से स्तुत, प्रणव-पञ्जर के शुक।
ඉති ස්තවමමුං භුජගපුඞ්ගවකෘතං ප්රතිදිනං පඨති යඃ කෘතමුඛඃ සදඃ ප්රභුපදද්විතයදර්ශනපදං සුලලිතං චරණශෘඞ්ගරහිතම්. සරඃප්රභවසම්භවහරිත්පතිහරිප්රමුඛදිව්යනුතශඞ්කරපදං ස ගච්ඡති පරං න තු ජනුර්ජලනිධිං පරමදුඃඛජනකං දුරිතදම්..10..
Iti stavam-amuṁ bhujaga-puṅgava-kṛtaṁ pratidinaṁ paṭhati yaḥ kṛta-mukhaḥ Sadaḥ prabhu-pada-dvitaya-darśana-padaṁ su-lalitaṁ caraṇa-śṛṅga-rahitam। Saraḥ-prabhava-sambhava-harit-pati-hari-pramukha-divya-nuta-śaṅkara-padaṁ Sa gacchati paraṁ na tu januḥ-jala-nidhiṁ parama-duḥkha-janakaṁ durita-dam॥10॥
Meaning:जो शुद्ध मुख से प्रतिदिन इस स्तोत्र का — जो भुजगपुङ्गव (पतञ्जलि) द्वारा रचित, सुललित, 'चरण' एवं 'शृंग' अक्षरों से रहित, प्रभु के युगल चरणों के दर्शन का साधन है, तथा जिनके चरण ब्रह्मा, इन्द्र, विष्णु आदि दिव्यजनों से स्तुत हैं — पाठ करता है, वह परम पद को प्राप्त करता है और परम दुःखजनक एवं पाप देने वाले जन्म-समुद्र में पुनः नहीं गिरता।
Word-by-Word Meaning
Click any word to hear its pronunciation
Benefits of Chanting नटराज स्तोत्रम् (पतञ्जलि कृतम्)
Invokes the grace of Lord Nataraja, the cosmic dancer who governs creation, preservation and dissolution through his dance
The closing phala-shruti promises freedom from the ocean of repeated birth to one who recites it daily
Grants the constant inner vision (darshan) of the Lord's two feet — the goal of the seeker
A profound meditation on Shiva as pure consciousness (Chid-ambara, the 'hall of consciousness') dancing within the heart
Carries the special grace of sage Patanjali, master of yoga, who is said to have composed it
Cultivates devotion, concentration and a refined ear for the music of Sanskrit through its rhythmic, dance-like meter
Especially powerful when recited before Nataraja, on Pradosham, and on Arudra Darshanam (the great Chidambaram festival)
How to Chant नटराज स्तोत्रम् (पतञ्जलि कृतम्)
This is a metrically intricate hymn (each line in a long, dancing meter); recite it slowly and with care, letting the rhythm 'jhala-jhala' and 'dhimi-dhimi' echo the Lord's dance. Sit before an image of Nataraja or visualise the cosmic dancer in the lotus of the heart. Chant all ten verses, ending each with the refrain 'para-cidambara-naṭaṁ hṛdi bhaja'. As the final verse asks, approach it daily with a 'purified mouth' (after rinsing and with a calm mind). It is held in special honour during Pradosham and the Arudra Darshanam festival at Chidambaram.
Frequently Asked Questions
You May Also Like
ॐ
Read the full नटराज स्तोत्रम् (पतञ्जलि कृतम्) with verse-by-verse meaning, or explore more sacred texts