நடராஜ ஸ்தோத்ரம் (பதஞ்ஜலி க்ரு'தம்)
नटराज स्तोत्रम् (पतञ्जलि कृतम्) in Tamil · தமிழ்
உங்கள் மொழி/எழுத்தில் படியுங்கள்
தோற்றம் & கதை
Shaiva stotra tradition; the Chidambaram (Nataraja) tradition · Sage Patanjali (traditional attribution) · Ancient
By tradition, the great sage Patanjali — author of the Yoga Sutras and revered as an incarnation of Adishesha, the serpent of Vishnu — longed for the darshan of Lord Nataraja at Chidambaram. When Nandi, the gatekeeper, would not let him pass, Patanjali spontaneously poured out this hymn of praise, composing it with the astonishing constraint of never using the syllables 'charana' or 'shringa', so that it came to be called the Charanashringararahita Nataraja Stotram. Pleased by the depth and artistry of his devotion, Lord Shiva granted him the vision of the cosmic dance. The hymn has since been treasured at Chidambaram and among devotees of Nataraja.
✦ சாத்திரங்களில் கூறியபடி
Tradition holds that as Patanjali sang these verses, Lord Nataraja revealed to him the Ananda Tandava — the dance of bliss in the golden hall of Chidambaram, the 'space of consciousness' itself. It is said that sincere recitation grants the devotee an inward glimpse of that same dance shining in the lotus of the heart.
பொருளுடன் முழுப் பாடல்
எந்த வரியையும் அல்லது ▶ பொத்தானைத் தொட்டு கேளுங்கள்
ஸதஞ்சிதமுதஞ்சிதநிகுஞ்சிதபதம் சலசலம் சலிதமஞ்ஜுகடகம் பதஞ்ஜலித்ரு'கஞ்ஜநமநஞ்ஜநமசஞ்சலபதம் ஜநநபஞ்ஜநகரம்। கதம்பருசிமம்பரவஸம் பரமமம்புதகதம்பகவிடம்பககலம் சிதம்புதிமணிம் புதஹ்ரு'தம்புஜரவிம் பரசிதம்பரநடம் ஹ்ரு'தி பஜ॥௧॥
Sadañcita-mudañcita-nikuñcita-padaṁ jhalajhalaṁ calita-mañju-kaṭakaṁ Patañjali-dṛg-añjanam-anañjanam-acañcala-padaṁ janana-bhañjana-karam। Kadamba-rucim-ambara-vasaṁ paramam-ambuda-kadambaka-viḍambaka-galaṁ Cid-ambudhi-maṇiṁ budha-hṛd-ambuja-raviṁ para-cidambara-naṭaṁ hṛdi bhaja॥1॥
பொருள்:उस परम चिदम्बर के नटराज का हृदय में भजन करो — जिनका सुन्दर वक्र चरण नृत्य में उठा है और मञ्जुल नूपुर 'झलझल' बजते हैं; जो पतञ्जलि के नेत्रों के अञ्जन (आनन्द) हैं, निरञ्जन एवं अचञ्चल हैं, जन्म को भञ्जन करने वाले हैं; कदम्ब पुष्प के समान कान्तिमान्, अम्बर (आकाश) को वस्त्र रूप में धारण करने वाले, मेघसमूह के समान श्याम कण्ठ वाले; चित्-समुद्र की मणि, बुधजनों के हृदय-कमल के सूर्य।
ஹரம் த்ரிபுரபஞ்ஜநமநந்தக்ரு'தகங்கணமகண்டதயமந்தரஹிதம் விரிஞ்சிஸுரஸம்ஹதிபுரந்தரவிசிந்திதபதம் தருணசந்த்ரமகுடம்। பரம் பதவிகண்டிதயமம் பஸிதமண்டிததநும் மதநவஞ்சநபரம் சிரந்தநமமும் ப்ரணவஸஞ்சிதநிதிம் பரசிதம்பரநடம் ஹ்ரு'தி பஜ॥௨॥
Haraṁ tripura-bhañjanam-ananta-kṛta-kaṅkaṇam-akhaṇḍa-dayam-antarahitaṁ Viriñci-sura-saṁhati-purandhara-vicintita-padaṁ taruṇa-candra-makuṭam। Paraṁ pada-vikhaṇḍita-yamaṁ bhasita-maṇḍita-tanuṁ madana-vañcana-paraṁ Cirantanam-amuṁ praṇava-sañcita-nidhiṁ para-cidambara-naṭaṁ hṛdi bhaja॥2॥
பொருள்:उस परम चिदम्बर के नटराज का भजन करो — हर, त्रिपुर के नाशक, अनन्त कंकण धारण करने वाले, अखण्ड दया वाले, अन्तर्दोष-रहित; जिनके चरण ब्रह्मा, देवगण एवं इन्द्र चिन्तन करते हैं, जो तरुण चन्द्र को मुकुट रूप में धारण करते हैं; परम जिन्होंने चरण से यम का खण्डन किया, भस्म से मण्डित तनु वाले, कामदेव को वञ्चित करने वाले — चिरन्तन, प्रणव में संचित निधि।
அவந்தமகிலம் ஜகதபங்ககுணதுங்கமமதம் த்ரு'தவிதும் ஸுரஸரி- த்தரங்கநிகுரும்பத்ரு'திலம்படஜடம் ஶமநதம்பஸுஹரம் பவஹரம்। ஶிவம் தஶதிகந்தரவிஜ்ரு'ம்பிதகரம் கரலஸந்ம்ரு'கஶிஶும் பஶுபதிம் ஹரம் ஶஶிதநஞ்ஜயபதங்கநயநம் பரசிதம்பரநடம் ஹ்ரு'தி பஜ॥௩॥
Avantam-akhilaṁ jagad-abhaṅga-guṇa-tuṅgam-amataṁ dhṛta-vidhuṁ sura-sarit- Taraṅga-nikurumba-dhṛti-lampaṭa-jaṭaṁ śamana-dambha-suharaṁ bhava-haram। Śivaṁ daśa-digantara-vijṛmbhita-karaṁ kara-lasan-mṛga-śiśuṁ paśupatiṁ Haraṁ śaśi-dhanañjaya-pataṅga-nayanaṁ para-cidambara-naṭaṁ hṛdi bhaja॥3॥
பொருள்:उस परम चिदम्बर के नटराज का भजन करो — जो समस्त जगत् की रक्षा करते हैं, अभंग गुणों में उन्नत, चन्द्र को धारण करने वाले, जिनकी जटा देवनदी (गंगा) की तरंगों को धारण करने में लम्पट है; जो यम के दम्भ का हरण करते हैं एवं भव का नाश करते हैं; शिव, जिनके कर दश दिशाओं में फैले हैं, हाथ में मृगशिशु शोभित है, पशुपति, हर, जिनके नेत्र चन्द्र-अग्नि-सूर्य हैं।
அநந்தநவரத்நவிலஸத்கடககிங்கிணிசலம் சலசலம் சலரவம் முகுந்தவிதிஹஸ்தகதமத்தலலயத்வநிதிமித்திமிதநர்தநபதம்। ஶகுந்தரதபர்ஹிரதநந்திமுகதந்திமுகப்ரு'ங்கிரிடிஸங்கநிகடம் ஸநந்தஸநகப்ரமுகவந்திதபதம் பரசிதம்பரநடம் ஹ்ரு'தி பஜ॥௪॥
Ananta-nava-ratna-vilasat-kaṭaka-kiṅkiṇi-jhalaṁ jhalajhalaṁ jhala-ravaṁ Mukunda-vidhi-hasta-gata-maddala-laya-dhvani-dhimid-dhimita-nartana-padam। Śakunta-ratha-barhi-ratha-nandi-mukha-danti-mukha-bhṛṅgi-riṭi-saṅgha-nikaṭaṁ Sananda-sanaka-pramukha-vandita-padaṁ para-cidambara-naṭaṁ hṛdi bhaja॥4॥
பொருள்:उस परम चिदम्बर के नटराज का भजन करो — जिनके अनन्त नवरत्नजड़ित कंकण एवं किंकिणी 'झलझल' बजते हैं; जिनके चरण विष्णु एवं ब्रह्मा के हाथों में स्थित मद्दल की लय 'धिमि-धिमि' पर नृत्य करते हैं; जो मयूरवाहन (स्कन्द), हंसवाहन (ब्रह्मा), गजमुख (गणेश), नन्दि, भृङ्गि एवं रिटि के संघ से घिरे हैं; जिनके चरण सनन्द, सनक आदि से वन्दित हैं।
அநந்தமஹஸம் த்ரிதஶவந்த்யசரணம் முநிஹ்ரு'தந்தரவஸந்தமமலம் கபந்தவியதிந்த்வவநிகந்தவஹவஹ்நிமகபந்துரவிமஞ்ஜுவபுஷம்। அநந்தவிபவம் த்ரிஜகதந்தரமணிம் த்ரிநயநம் த்ரிபுரகண்டநபரம் ஸநந்தமுநிவந்திதபதம் ஸகருணம் பரசிதம்பரநடம் ஹ்ரு'தி பஜ॥௫॥
Ananta-mahasaṁ tridaśa-vandya-caraṇaṁ muni-hṛd-antara-vasantam-amalaṁ Kabandha-viyad-indu-avani-gandha-vaha-vahni-makha-bandhu-ravi-mañju-vapuṣam। Ananta-vibhavaṁ tri-jagad-antara-maṇiṁ tri-nayanaṁ tripura-khaṇḍana-paraṁ Sananda-muni-vandita-padaṁ sa-karuṇaṁ para-cidambara-naṭaṁ hṛdi bhaja॥5॥
பொருள்:उस परम चिदम्बर के नटराज का भजन करो — अनन्त तेज वाले, जिनके चरण देवों से वन्दित हैं, मुनियों के हृदय में विराजमान निर्मल वसन्त; जिनका मञ्जुल विग्रह आठ रूपों (आकाश, चन्द्र, पृथ्वी, वायु, अग्नि, जल, सूर्य एवं आत्मा) से बन्धुवत् सुशोभित है; अनन्त वैभव वाले, त्रिजगत् के अन्तर्मणि, त्रिनयन, त्रिपुर-खण्डन में तत्पर, सनन्द मुनि से वन्दित चरण वाले, करुणामय।
அசிந்த்யமலிப்ரு'ந்தருசிபந்துரகலம் குரிதகுந்தநிகுரும்பதவலம் முகுந்தஸுரப்ரு'ந்தபலஹந்த்ரு'க்ரு'தவந்தநலஸந்தமஹிகுண்டலதரம்। அகம்பமநுகம்பிதரதிம் ஸுஜநமங்கலநிதிம் கஜஹரம் பஶுபதிம் தநஞ்ஜயநுதம் ப்ரணதரஞ்ஜநபரம் பரசிதம்பரநடம் ஹ்ரு'தி பஜ॥௬॥
Acintyam-ali-bṛnda-ruci-bandhura-galaṁ kurita-kunda-nikurumba-dhavalaṁ Mukunda-sura-bṛnda-bala-hantṛ-kṛta-vandana-lasantam-ahi-kuṇḍala-dharam। Akampam-anukampita-ratiṁ sujana-maṅgala-nidhiṁ gaja-haraṁ paśupatiṁ Dhanañjaya-nutaṁ praṇata-rañjana-paraṁ para-cidambara-naṭaṁ hṛdi bhaja॥6॥
பொருள்:उस परम चिदम्बर के नटराज का भजन करो — अचिन्त्य, जिनका कण्ठ भ्रमरसमूह की कान्ति से सुन्दर एवं खिले कुन्दपुष्पों के समान धवल है; जिनके आगे विष्णु, असुर-सेना के संहारक, वन्दन करते हैं, जो सर्पकुण्डल धारण करते हैं; अकम्प, रति पर दया करने वाले, सज्जनों के मंगल-निधि, गजासुर के हन्ता, पशुपति, अर्जुन से स्तुत, प्रणत-जनों को रञ्जित करने वाले।
பரம் ஸுரவரம் புரஹரம் பஶுபதிம் ஜநிததந்திமுகஷண்முகமமும் ம்ரு'டம் கநகபிங்கலஜடம் ஸநகபங்கஜரவிம் ஸுமநஸம் ஹிமருசிம்। அஸங்கமநஸம் ஜலதிஜந்மகரலம் கபலயந்தமதுலம் குணநிதிம் ஸநந்தவரதம் ஶமிதமிந்துவதநம் பரசிதம்பரநடம் ஹ்ரு'தி பஜ॥௭॥
Paraṁ sura-varaṁ pura-haraṁ paśupatiṁ janita-danti-mukha-ṣaṇmukham-amuṁ Mṛḍaṁ kanaka-piṅgala-jaṭaṁ sanaka-paṅkaja-raviṁ sumanasaṁ hima-rucim। Asaṅgha-manasaṁ jaladhi-janma-garalaṁ kabalayantam-atulaṁ guṇa-nidhiṁ Sananda-varadaṁ śamitam-indu-vadanaṁ para-cidambara-naṭaṁ hṛdi bhaja॥7॥
பொருள்:उस परम चिदम्बर के नटराज का भजन करो — परम, सुरश्रेष्ठ, पुरहर, पशुपति, जिन्होंने गजमुख एवं षण्मुख (गणेश एवं स्कन्द) को उत्पन्न किया; मृड (सुखकर), स्वर्ण-पिंगल जटा वाले, सनक रूपी कमल के सूर्य, सुमनस्, हिमरुचि (शीतल कान्ति); असंग-मन, समुद्र-जनित विष को निगलने वाले, अतुल गुण-निधि, सनन्द को वरदायी, शान्त चन्द्रवदन।
அஜம் க்ஷிதிரதம் புஜகபுங்கவகுணம் கநகஶ்ரு'ங்கிதநுஷம் கரலஸ- த்குரங்கப்ரு'துடங்கபரஶும் ருசிரகுங்குமருசிம் டமருகம் ச தததம்। முகுந்தவிஶிகம் நமதவந்த்யபலதம் நிகமப்ரு'ந்ததுரகம் நிருபமம் ஸசண்டிகமமும் சடிதிஸம்ஹ்ரு'தபுரம் பரசிதம்பரநடம் ஹ்ரு'தி பஜ॥௮॥
Ajaṁ kṣiti-rathaṁ bhujaga-puṅgava-guṇaṁ kanaka-śṛṅgi-dhanuṣaṁ kara-lasat- Kuraṅga-pṛthu-ṭaṅka-paraśuṁ rucira-kuṅkuma-ruciṁ ḍamarukaṁ ca dadhatam। Mukunda-viśikhaṁ namad-avandhya-phaladaṁ nigama-bṛnda-turagaṁ nirupamaṁ Sa-caṇḍikam-amuṁ jhaṭiti-saṁhṛta-puraṁ para-cidambara-naṭaṁ hṛdi bhaja॥8॥
பொருள்:उस परम चिदम्बर के नटराज का भजन करो — अज, पृथ्वी रूपी रथ वाले, सर्पराज रूपी प्रत्यञ्चा वाले, स्वर्णशृंगी धनुष वाले, हाथों में मृग, विशाल टंक-परशु, कुंकुम-कान्ति, एवं डमरु धारण करने वाले; विष्णु रूपी बाण वाले, नमन करने वालों को अवन्ध्य फल देने वाले, वेदसमूह रूपी अश्व वाले, निरुपम, चण्डिका सहित, जिन्होंने क्षण में त्रिपुर का संहार किया।
அநங்கபரிபந்திநமஜம் க்ஷிதிதுரந்தரமலம் கருணயந்தமகிலம் ஜ்வலந்தமநலந்தததமந்தகரிபும் ஸததமிந்த்ரஸுரவந்திதபதம்। உதஞ்சதரவிந்தகுலபந்துஶதபிம்பருசிஸம்ஹதிஸுகந்திவபுஷம் பதஞ்ஜலிநுதம் ப்ரணவபஞ்ஜரஶுகம் பரசிதம்பரநடம் ஹ்ரு'தி பஜ॥௯॥
Anaṅga-paripanthinam-ajaṁ kṣiti-dhurandharam-alaṁ karuṇayantam-akhilaṁ Jvalantam-analaṁ dadhatam-antaka-ripuṁ satatam-indra-sura-vandita-padam। Udañcad-aravinda-kula-bandhu-śata-bimba-ruci-saṁhati-sugandhi-vapuṣaṁ Patañjali-nutaṁ praṇava-pañjara-śukaṁ para-cidambara-naṭaṁ hṛdi bhaja॥9॥
பொருள்:उस परम चिदम्बर के नटराज का भजन करो — कामदेव के परिपन्थी, अज, पृथ्वी के धुरन्धर, समस्त पर पर्याप्त करुणा करने वाले; अग्नि के समान ज्वलमान, अन्तक (यम) के शत्रु, जिनके चरण इन्द्र एवं देवों से सदा वन्दित हैं; जिनका सुगन्धित विग्रह सौ सूर्यों एवं प्रफुल्लित कमलों की कान्ति-समूह से देदीप्यमान है; पतञ्जलि से स्तुत, प्रणव-पञ्जर के शुक।
இதி ஸ்தவமமும் புஜகபுங்கவக்ரு'தம் ப்ரதிதிநம் படதி யஃ க்ரு'தமுகஃ ஸதஃ ப்ரபுபதத்விதயதர்ஶநபதம் ஸுலலிதம் சரணஶ்ரு'ங்கரஹிதம்। ஸரஃப்ரபவஸம்பவஹரித்பதிஹரிப்ரமுகதிவ்யநுதஶங்கரபதம் ஸ கச்சதி பரம் ந து ஜநுர்ஜலநிதிம் பரமதுஃகஜநகம் துரிததம்॥௧௦॥
Iti stavam-amuṁ bhujaga-puṅgava-kṛtaṁ pratidinaṁ paṭhati yaḥ kṛta-mukhaḥ Sadaḥ prabhu-pada-dvitaya-darśana-padaṁ su-lalitaṁ caraṇa-śṛṅga-rahitam। Saraḥ-prabhava-sambhava-harit-pati-hari-pramukha-divya-nuta-śaṅkara-padaṁ Sa gacchati paraṁ na tu januḥ-jala-nidhiṁ parama-duḥkha-janakaṁ durita-dam॥10॥
பொருள்:जो शुद्ध मुख से प्रतिदिन इस स्तोत्र का — जो भुजगपुङ्गव (पतञ्जलि) द्वारा रचित, सुललित, 'चरण' एवं 'शृंग' अक्षरों से रहित, प्रभु के युगल चरणों के दर्शन का साधन है, तथा जिनके चरण ब्रह्मा, इन्द्र, विष्णु आदि दिव्यजनों से स्तुत हैं — पाठ करता है, वह परम पद को प्राप्त करता है और परम दुःखजनक एवं पाप देने वाले जन्म-समुद्र में पुनः नहीं गिरता।
சொல்-சொல்லாகப் பொருள்
உச்சரிப்பைக் கேட்க எந்தச் சொல்லையும் தட்டவும்
नटराज स्तोत्रम् (पतञ्जलि कृतम्) பாராயணப் பலன்கள்
Invokes the grace of Lord Nataraja, the cosmic dancer who governs creation, preservation and dissolution through his dance
The closing phala-shruti promises freedom from the ocean of repeated birth to one who recites it daily
Grants the constant inner vision (darshan) of the Lord's two feet — the goal of the seeker
A profound meditation on Shiva as pure consciousness (Chid-ambara, the 'hall of consciousness') dancing within the heart
Carries the special grace of sage Patanjali, master of yoga, who is said to have composed it
Cultivates devotion, concentration and a refined ear for the music of Sanskrit through its rhythmic, dance-like meter
Especially powerful when recited before Nataraja, on Pradosham, and on Arudra Darshanam (the great Chidambaram festival)
नटराज स्तोत्रम् (पतञ्जलि कृतम्) பாராயண முறை
This is a metrically intricate hymn (each line in a long, dancing meter); recite it slowly and with care, letting the rhythm 'jhala-jhala' and 'dhimi-dhimi' echo the Lord's dance. Sit before an image of Nataraja or visualise the cosmic dancer in the lotus of the heart. Chant all ten verses, ending each with the refrain 'para-cidambara-naṭaṁ hṛdi bhaja'. As the final verse asks, approach it daily with a 'purified mouth' (after rinsing and with a calm mind). It is held in special honour during Pradosham and the Arudra Darshanam festival at Chidambaram.
அடிக்கடி கேட்கப்படும் கேள்விகள்
இவையும் படியுங்கள்
ॐ
முழு नटराज स्तोत्रम् (पतञ्जलि कृतम्)ஐ வரிக்கு-வரி பொருளுடன் படியுங்கள், அல்லது மேலும் புனித பாடல்களைக் காணுங்கள்