Mantra.Tips
shivanatarajachidambarampatanjali

ನಟರಾಜ ಸ್ತೋತ್ರಮ್ (ಪತಞ್ಜಲಿ ಕೃತಮ್)

नटराज स्तोत्रम् (पतञ्जलि कृतम्) in Kannada · ಕನ್ನಡ

🕉️ hindu·📿 10× ಜಪ·🕐 Pradosha Kaal (twilight), Arudra Darshanam, Maha Shivaratri, or early morning before an image of Nataraja·📜 Shaiva stotra tradition; the Chidambaram (Nataraja) tradition
Share:

ಮೂಲ & ಕಥೆ

Shaiva stotra tradition; the Chidambaram (Nataraja) tradition · Sage Patanjali (traditional attribution) · Ancient

By tradition, the great sage Patanjali — author of the Yoga Sutras and revered as an incarnation of Adishesha, the serpent of Vishnu — longed for the darshan of Lord Nataraja at Chidambaram. When Nandi, the gatekeeper, would not let him pass, Patanjali spontaneously poured out this hymn of praise, composing it with the astonishing constraint of never using the syllables 'charana' or 'shringa', so that it came to be called the Charanashringararahita Nataraja Stotram. Pleased by the depth and artistry of his devotion, Lord Shiva granted him the vision of the cosmic dance. The hymn has since been treasured at Chidambaram and among devotees of Nataraja.

ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದಂತೆ

Tradition holds that as Patanjali sang these verses, Lord Nataraja revealed to him the Ananda Tandava — the dance of bliss in the golden hall of Chidambaram, the 'space of consciousness' itself. It is said that sincere recitation grants the devotee an inward glimpse of that same dance shining in the lotus of the heart.

ಅರ್ಥದೊಂದಿಗೆ ಪೂರ್ಣ ಪಾಠ

ಯಾವುದೇ ಸಾಲನ್ನು ಅಥವಾ ▶ ಬಟನ್ ಒತ್ತಿ ಕೇಳಿ

ಶ್ಲೋಕ 1

ಸದಞ್ಚಿತಮುದಞ್ಚಿತನಿಕುಞ್ಚಿತಪದಂ ಝಲಝಲಂ ಚಲಿತಮಞ್ಜುಕಟಕಂ ಪತಞ್ಜಲಿದೃಗಞ್ಜನಮನಞ್ಜನಮಚಞ್ಚಲಪದಂ ಜನನಭಞ್ಜನಕರಮ್। ಕದಮ್ಬರುಚಿಮಮ್ಬರವಸಂ ಪರಮಮಮ್ಬುದಕದಮ್ಬಕವಿಡಮ್ಬಕಗಲಂ ಚಿದಮ್ಬುಧಿಮಣಿಂ ಬುಧಹೃದಮ್ಬುಜರವಿಂ ಪರಚಿದಮ್ಬರನಟಂ ಹೃದಿ ಭಜ॥೧॥

Sadañcita-mudañcita-nikuñcita-padaṁ jhalajhalaṁ calita-mañju-kaṭakaṁ Patañjali-dṛg-añjanam-anañjanam-acañcala-padaṁ janana-bhañjana-karam। Kadamba-rucim-ambara-vasaṁ paramam-ambuda-kadambaka-viḍambaka-galaṁ Cid-ambudhi-maṇiṁ budha-hṛd-ambuja-raviṁ para-cidambara-naṭaṁ hṛdi bhaja॥1॥

ಅರ್ಥ:उस परम चिदम्बर के नटराज का हृदय में भजन करो — जिनका सुन्दर वक्र चरण नृत्य में उठा है और मञ्जुल नूपुर 'झलझल' बजते हैं; जो पतञ्जलि के नेत्रों के अञ्जन (आनन्द) हैं, निरञ्जन एवं अचञ्चल हैं, जन्म को भञ्जन करने वाले हैं; कदम्ब पुष्प के समान कान्तिमान्, अम्बर (आकाश) को वस्त्र रूप में धारण करने वाले, मेघसमूह के समान श्याम कण्ठ वाले; चित्-समुद्र की मणि, बुधजनों के हृदय-कमल के सूर्य।

ಶ್ಲೋಕ 2

ಹರಂ ತ್ರಿಪುರಭಞ್ಜನಮನನ್ತಕೃತಕಙ್ಕಣಮಖಣ್ಡದಯಮನ್ತರಹಿತಂ ವಿರಿಞ್ಚಿಸುರಸಂಹತಿಪುರನ್ಧರವಿಚಿನ್ತಿತಪದಂ ತರುಣಚನ್ದ್ರಮಕುಟಮ್। ಪರಂ ಪದವಿಖಣ್ಡಿತಯಮಂ ಭಸಿತಮಣ್ಡಿತತನುಂ ಮದನವಞ್ಚನಪರಂ ಚಿರನ್ತನಮಮುಂ ಪ್ರಣವಸಞ್ಚಿತನಿಧಿಂ ಪರಚಿದಮ್ಬರನಟಂ ಹೃದಿ ಭಜ॥೨॥

Haraṁ tripura-bhañjanam-ananta-kṛta-kaṅkaṇam-akhaṇḍa-dayam-antarahitaṁ Viriñci-sura-saṁhati-purandhara-vicintita-padaṁ taruṇa-candra-makuṭam। Paraṁ pada-vikhaṇḍita-yamaṁ bhasita-maṇḍita-tanuṁ madana-vañcana-paraṁ Cirantanam-amuṁ praṇava-sañcita-nidhiṁ para-cidambara-naṭaṁ hṛdi bhaja॥2॥

ಅರ್ಥ:उस परम चिदम्बर के नटराज का भजन करो — हर, त्रिपुर के नाशक, अनन्त कंकण धारण करने वाले, अखण्ड दया वाले, अन्तर्दोष-रहित; जिनके चरण ब्रह्मा, देवगण एवं इन्द्र चिन्तन करते हैं, जो तरुण चन्द्र को मुकुट रूप में धारण करते हैं; परम जिन्होंने चरण से यम का खण्डन किया, भस्म से मण्डित तनु वाले, कामदेव को वञ्चित करने वाले — चिरन्तन, प्रणव में संचित निधि।

ಶ್ಲೋಕ 3

ಅವನ್ತಮಖಿಲಂ ಜಗದಭಙ್ಗಗುಣತುಙ್ಗಮಮತಂ ಧೃತವಿಧುಂ ಸುರಸರಿ- ತ್ತರಙ್ಗನಿಕುರುಮ್ಬಧೃತಿಲಮ್ಪಟಜಟಂ ಶಮನದಮ್ಭಸುಹರಂ ಭವಹರಮ್। ಶಿವಂ ದಶದಿಗನ್ತರವಿಜೃಮ್ಭಿತಕರಂ ಕರಲಸನ್ಮೃಗಶಿಶುಂ ಪಶುಪತಿಂ ಹರಂ ಶಶಿಧನಞ್ಜಯಪತಙ್ಗನಯನಂ ಪರಚಿದಮ್ಬರನಟಂ ಹೃದಿ ಭಜ॥೩॥

Avantam-akhilaṁ jagad-abhaṅga-guṇa-tuṅgam-amataṁ dhṛta-vidhuṁ sura-sarit- Taraṅga-nikurumba-dhṛti-lampaṭa-jaṭaṁ śamana-dambha-suharaṁ bhava-haram। Śivaṁ daśa-digantara-vijṛmbhita-karaṁ kara-lasan-mṛga-śiśuṁ paśupatiṁ Haraṁ śaśi-dhanañjaya-pataṅga-nayanaṁ para-cidambara-naṭaṁ hṛdi bhaja॥3॥

ಅರ್ಥ:उस परम चिदम्बर के नटराज का भजन करो — जो समस्त जगत् की रक्षा करते हैं, अभंग गुणों में उन्नत, चन्द्र को धारण करने वाले, जिनकी जटा देवनदी (गंगा) की तरंगों को धारण करने में लम्पट है; जो यम के दम्भ का हरण करते हैं एवं भव का नाश करते हैं; शिव, जिनके कर दश दिशाओं में फैले हैं, हाथ में मृगशिशु शोभित है, पशुपति, हर, जिनके नेत्र चन्द्र-अग्नि-सूर्य हैं।

ಶ್ಲೋಕ 4

ಅನನ್ತನವರತ್ನವಿಲಸತ್ಕಟಕಕಿಙ್ಕಿಣಿಝಲಂ ಝಲಝಲಂ ಝಲರವಂ ಮುಕುನ್ದವಿಧಿಹಸ್ತಗತಮದ್ದಲಲಯಧ್ವನಿಧಿಮಿದ್ಧಿಮಿತನರ್ತನಪದಮ್। ಶಕುನ್ತರಥಬರ್ಹಿರಥನನ್ದಿಮುಖದನ್ತಿಮುಖಭೃಙ್ಗಿರಿಟಿಸಙ್ಘನಿಕಟಂ ಸನನ್ದಸನಕಪ್ರಮುಖವನ್ದಿತಪದಂ ಪರಚಿದಮ್ಬರನಟಂ ಹೃದಿ ಭಜ॥೪॥

Ananta-nava-ratna-vilasat-kaṭaka-kiṅkiṇi-jhalaṁ jhalajhalaṁ jhala-ravaṁ Mukunda-vidhi-hasta-gata-maddala-laya-dhvani-dhimid-dhimita-nartana-padam। Śakunta-ratha-barhi-ratha-nandi-mukha-danti-mukha-bhṛṅgi-riṭi-saṅgha-nikaṭaṁ Sananda-sanaka-pramukha-vandita-padaṁ para-cidambara-naṭaṁ hṛdi bhaja॥4॥

ಅರ್ಥ:उस परम चिदम्बर के नटराज का भजन करो — जिनके अनन्त नवरत्नजड़ित कंकण एवं किंकिणी 'झलझल' बजते हैं; जिनके चरण विष्णु एवं ब्रह्मा के हाथों में स्थित मद्दल की लय 'धिमि-धिमि' पर नृत्य करते हैं; जो मयूरवाहन (स्कन्द), हंसवाहन (ब्रह्मा), गजमुख (गणेश), नन्दि, भृङ्गि एवं रिटि के संघ से घिरे हैं; जिनके चरण सनन्द, सनक आदि से वन्दित हैं।

ಶ್ಲೋಕ 5

ಅನನ್ತಮಹಸಂ ತ್ರಿದಶವನ್ದ್ಯಚರಣಂ ಮುನಿಹೃದನ್ತರವಸನ್ತಮಮಲಂ ಕಬನ್ಧವಿಯದಿನ್ದ್ವವನಿಗನ್ಧವಹವಹ್ನಿಮಖಬನ್ಧುರವಿಮಞ್ಜುವಪುಷಮ್। ಅನನ್ತವಿಭವಂ ತ್ರಿಜಗದನ್ತರಮಣಿಂ ತ್ರಿನಯನಂ ತ್ರಿಪುರಖಣ್ಡನಪರಂ ಸನನ್ದಮುನಿವನ್ದಿತಪದಂ ಸಕರುಣಂ ಪರಚಿದಮ್ಬರನಟಂ ಹೃದಿ ಭಜ॥೫॥

Ananta-mahasaṁ tridaśa-vandya-caraṇaṁ muni-hṛd-antara-vasantam-amalaṁ Kabandha-viyad-indu-avani-gandha-vaha-vahni-makha-bandhu-ravi-mañju-vapuṣam। Ananta-vibhavaṁ tri-jagad-antara-maṇiṁ tri-nayanaṁ tripura-khaṇḍana-paraṁ Sananda-muni-vandita-padaṁ sa-karuṇaṁ para-cidambara-naṭaṁ hṛdi bhaja॥5॥

ಅರ್ಥ:उस परम चिदम्बर के नटराज का भजन करो — अनन्त तेज वाले, जिनके चरण देवों से वन्दित हैं, मुनियों के हृदय में विराजमान निर्मल वसन्त; जिनका मञ्जुल विग्रह आठ रूपों (आकाश, चन्द्र, पृथ्वी, वायु, अग्नि, जल, सूर्य एवं आत्मा) से बन्धुवत् सुशोभित है; अनन्त वैभव वाले, त्रिजगत् के अन्तर्मणि, त्रिनयन, त्रिपुर-खण्डन में तत्पर, सनन्द मुनि से वन्दित चरण वाले, करुणामय।

ಶ್ಲೋಕ 6

ಅಚಿನ್ತ್ಯಮಲಿಬೃನ್ದರುಚಿಬನ್ಧುರಗಲಂ ಕುರಿತಕುನ್ದನಿಕುರುಮ್ಬಧವಲಂ ಮುಕುನ್ದಸುರಬೃನ್ದಬಲಹನ್ತೃಕೃತವನ್ದನಲಸನ್ತಮಹಿಕುಣ್ಡಲಧರಮ್। ಅಕಮ್ಪಮನುಕಮ್ಪಿತರತಿಂ ಸುಜನಮಙ್ಗಲನಿಧಿಂ ಗಜಹರಂ ಪಶುಪತಿಂ ಧನಞ್ಜಯನುತಂ ಪ್ರಣತರಞ್ಜನಪರಂ ಪರಚಿದಮ್ಬರನಟಂ ಹೃದಿ ಭಜ॥೬॥

Acintyam-ali-bṛnda-ruci-bandhura-galaṁ kurita-kunda-nikurumba-dhavalaṁ Mukunda-sura-bṛnda-bala-hantṛ-kṛta-vandana-lasantam-ahi-kuṇḍala-dharam। Akampam-anukampita-ratiṁ sujana-maṅgala-nidhiṁ gaja-haraṁ paśupatiṁ Dhanañjaya-nutaṁ praṇata-rañjana-paraṁ para-cidambara-naṭaṁ hṛdi bhaja॥6॥

ಅರ್ಥ:उस परम चिदम्बर के नटराज का भजन करो — अचिन्त्य, जिनका कण्ठ भ्रमरसमूह की कान्ति से सुन्दर एवं खिले कुन्दपुष्पों के समान धवल है; जिनके आगे विष्णु, असुर-सेना के संहारक, वन्दन करते हैं, जो सर्पकुण्डल धारण करते हैं; अकम्प, रति पर दया करने वाले, सज्जनों के मंगल-निधि, गजासुर के हन्ता, पशुपति, अर्जुन से स्तुत, प्रणत-जनों को रञ्जित करने वाले।

ಶ್ಲೋಕ 7

ಪರಂ ಸುರವರಂ ಪುರಹರಂ ಪಶುಪತಿಂ ಜನಿತದನ್ತಿಮುಖಷಣ್ಮುಖಮಮುಂ ಮೃಡಂ ಕನಕಪಿಙ್ಗಲಜಟಂ ಸನಕಪಙ್ಕಜರವಿಂ ಸುಮನಸಂ ಹಿಮರುಚಿಮ್। ಅಸಙ್ಘಮನಸಂ ಜಲಧಿಜನ್ಮಗರಲಂ ಕಬಲಯನ್ತಮತುಲಂ ಗುಣನಿಧಿಂ ಸನನ್ದವರದಂ ಶಮಿತಮಿನ್ದುವದನಂ ಪರಚಿದಮ್ಬರನಟಂ ಹೃದಿ ಭಜ॥೭॥

Paraṁ sura-varaṁ pura-haraṁ paśupatiṁ janita-danti-mukha-ṣaṇmukham-amuṁ Mṛḍaṁ kanaka-piṅgala-jaṭaṁ sanaka-paṅkaja-raviṁ sumanasaṁ hima-rucim। Asaṅgha-manasaṁ jaladhi-janma-garalaṁ kabalayantam-atulaṁ guṇa-nidhiṁ Sananda-varadaṁ śamitam-indu-vadanaṁ para-cidambara-naṭaṁ hṛdi bhaja॥7॥

ಅರ್ಥ:उस परम चिदम्बर के नटराज का भजन करो — परम, सुरश्रेष्ठ, पुरहर, पशुपति, जिन्होंने गजमुख एवं षण्मुख (गणेश एवं स्कन्द) को उत्पन्न किया; मृड (सुखकर), स्वर्ण-पिंगल जटा वाले, सनक रूपी कमल के सूर्य, सुमनस्, हिमरुचि (शीतल कान्ति); असंग-मन, समुद्र-जनित विष को निगलने वाले, अतुल गुण-निधि, सनन्द को वरदायी, शान्त चन्द्रवदन।

ಶ್ಲೋಕ 8

ಅಜಂ ಕ್ಷಿತಿರಥಂ ಭುಜಗಪುಙ್ಗವಗುಣಂ ಕನಕಶೃಙ್ಗಿಧನುಷಂ ಕರಲಸ- ತ್ಕುರಙ್ಗಪೃಥುಟಙ್ಕಪರಶುಂ ರುಚಿರಕುಙ್ಕುಮರುಚಿಂ ಡಮರುಕಂ ದಧತಮ್। ಮುಕುನ್ದವಿಶಿಖಂ ನಮದವನ್ಧ್ಯಫಲದಂ ನಿಗಮಬೃನ್ದತುರಗಂ ನಿರುಪಮಂ ಸಚಣ್ಡಿಕಮಮುಂ ಝಟಿತಿಸಂಹೃತಪುರಂ ಪರಚಿದಮ್ಬರನಟಂ ಹೃದಿ ಭಜ॥೮॥

Ajaṁ kṣiti-rathaṁ bhujaga-puṅgava-guṇaṁ kanaka-śṛṅgi-dhanuṣaṁ kara-lasat- Kuraṅga-pṛthu-ṭaṅka-paraśuṁ rucira-kuṅkuma-ruciṁ ḍamarukaṁ ca dadhatam। Mukunda-viśikhaṁ namad-avandhya-phaladaṁ nigama-bṛnda-turagaṁ nirupamaṁ Sa-caṇḍikam-amuṁ jhaṭiti-saṁhṛta-puraṁ para-cidambara-naṭaṁ hṛdi bhaja॥8॥

ಅರ್ಥ:उस परम चिदम्बर के नटराज का भजन करो — अज, पृथ्वी रूपी रथ वाले, सर्पराज रूपी प्रत्यञ्चा वाले, स्वर्णशृंगी धनुष वाले, हाथों में मृग, विशाल टंक-परशु, कुंकुम-कान्ति, एवं डमरु धारण करने वाले; विष्णु रूपी बाण वाले, नमन करने वालों को अवन्ध्य फल देने वाले, वेदसमूह रूपी अश्व वाले, निरुपम, चण्डिका सहित, जिन्होंने क्षण में त्रिपुर का संहार किया।

ಶ್ಲೋಕ 9

ಅನಙ್ಗಪರಿಪನ್ಥಿನಮಜಂ ಕ್ಷಿತಿಧುರನ್ಧರಮಲಂ ಕರುಣಯನ್ತಮಖಿಲಂ ಜ್ವಲನ್ತಮನಲನ್ದಧತಮನ್ತಕರಿಪುಂ ಸತತಮಿನ್ದ್ರಸುರವನ್ದಿತಪದಮ್। ಉದಞ್ಚದರವಿನ್ದಕುಲಬನ್ಧುಶತಬಿಮ್ಬರುಚಿಸಂಹತಿಸುಗನ್ಧಿವಪುಷಂ ಪತಞ್ಜಲಿನುತಂ ಪ್ರಣವಪಞ್ಜರಶುಕಂ ಪರಚಿದಮ್ಬರನಟಂ ಹೃದಿ ಭಜ॥೯॥

Anaṅga-paripanthinam-ajaṁ kṣiti-dhurandharam-alaṁ karuṇayantam-akhilaṁ Jvalantam-analaṁ dadhatam-antaka-ripuṁ satatam-indra-sura-vandita-padam। Udañcad-aravinda-kula-bandhu-śata-bimba-ruci-saṁhati-sugandhi-vapuṣaṁ Patañjali-nutaṁ praṇava-pañjara-śukaṁ para-cidambara-naṭaṁ hṛdi bhaja॥9॥

ಅರ್ಥ:उस परम चिदम्बर के नटराज का भजन करो — कामदेव के परिपन्थी, अज, पृथ्वी के धुरन्धर, समस्त पर पर्याप्त करुणा करने वाले; अग्नि के समान ज्वलमान, अन्तक (यम) के शत्रु, जिनके चरण इन्द्र एवं देवों से सदा वन्दित हैं; जिनका सुगन्धित विग्रह सौ सूर्यों एवं प्रफुल्लित कमलों की कान्ति-समूह से देदीप्यमान है; पतञ्जलि से स्तुत, प्रणव-पञ्जर के शुक।

ಶ್ಲೋಕ 10

ಇತಿ ಸ್ತವಮಮುಂ ಭುಜಗಪುಙ್ಗವಕೃತಂ ಪ್ರತಿದಿನಂ ಪಠತಿ ಯಃ ಕೃತಮುಖಃ ಸದಃ ಪ್ರಭುಪದದ್ವಿತಯದರ್ಶನಪದಂ ಸುಲಲಿತಂ ಚರಣಶೃಙ್ಗರಹಿತಮ್। ಸರಃಪ್ರಭವಸಮ್ಭವಹರಿತ್ಪತಿಹರಿಪ್ರಮುಖದಿವ್ಯನುತಶಙ್ಕರಪದಂ ಗಚ್ಛತಿ ಪರಂ ತು ಜನುರ್ಜಲನಿಧಿಂ ಪರಮದುಃಖಜನಕಂ ದುರಿತದಮ್॥೧೦॥

Iti stavam-amuṁ bhujaga-puṅgava-kṛtaṁ pratidinaṁ paṭhati yaḥ kṛta-mukhaḥ Sadaḥ prabhu-pada-dvitaya-darśana-padaṁ su-lalitaṁ caraṇa-śṛṅga-rahitam। Saraḥ-prabhava-sambhava-harit-pati-hari-pramukha-divya-nuta-śaṅkara-padaṁ Sa gacchati paraṁ na tu januḥ-jala-nidhiṁ parama-duḥkha-janakaṁ durita-dam॥10॥

ಅರ್ಥ:जो शुद्ध मुख से प्रतिदिन इस स्तोत्र का — जो भुजगपुङ्गव (पतञ्जलि) द्वारा रचित, सुललित, 'चरण' एवं 'शृंग' अक्षरों से रहित, प्रभु के युगल चरणों के दर्शन का साधन है, तथा जिनके चरण ब्रह्मा, इन्द्र, विष्णु आदि दिव्यजनों से स्तुत हैं — पाठ करता है, वह परम पद को प्राप्त करता है और परम दुःखजनक एवं पाप देने वाले जन्म-समुद्र में पुनः नहीं गिरता।

ಪದ-ಪದ ಅರ್ಥ

ಉಚ್ಚಾರಣೆ ಕೇಳಲು ಯಾವುದೇ ಪದವನ್ನು ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ

ಸದಞ್ಚಿತ🔊sadañcitawell-curved / gracefully bent (the foot, in the dance posture)
ನಿಕುಞ್ಚಿತಪದಂ🔊nikuñcita-padaṁwith the (one) foot curved and raised in the dance pose
ಝಲಝಲಂ ಚಲಿತಮಞ್ಜುಕಟಕಂ🔊jhalajhalaṁ calita-mañju-kaṭakaṁwhose lovely anklets jingle 'jhala-jhala' as he moves
ಪತಞ್ಜಲಿದೃಗಞ್ಜನಮ್🔊patañjali-dṛg-añjanamthe very collyrium (delight) for the eyes of Patanjali
ಅನಞ್ಜನಮ್🔊anañjanamuntainted, stainless (free of all blemish, beyond Maya)
ಜನನಭಞ್ಜನಕರಮ್🔊janana-bhañjana-karamwho shatters (the cycle of) birth
ಕದಮ್ಬರುಚಿಮ್🔊kadamba-rucimradiant like the kadamba flower
ಅಮ್ಬರವಸಂ🔊ambara-vasaṁclad in the sky (digambara) / wearing space as a garment
ಚಿದಮ್ಬುಧಿಮಣಿಂ🔊cid-ambudhi-maṇiṁthe jewel arising from the ocean of pure consciousness
ಬುಧಹೃದಮ್ಬುಜರವಿಂ🔊budha-hṛd-ambuja-raviṁthe sun that opens the lotus-hearts of the wise
ಪರಚಿದಮ್ಬರನಟಂ ಹೃದಿ ಭಜ🔊para-cidambara-naṭaṁ hṛdi bhajaworship in your heart the Dancer of the supreme Chidambara (the hall of consciousness)
ಹರಂ ತ್ರಿಪುರಭಞ್ಜನಮ್🔊haraṁ tripura-bhañjanamHara, the destroyer of the three cities (Tripura)
ತರುಣಚನ್ದ್ರಮಕುಟಮ್🔊taruṇa-candra-makuṭamwearing the young crescent moon as his crown
ಭಸಿತಮಣ್ಡಿತತನುಂ🔊bhasita-maṇḍita-tanuṁwhose body is adorned with sacred ash (bhasma)
ಧೃತವಿಧುಂ🔊dhṛta-vidhuṁbearing the moon (on his head)
ಪಶುಪತಿಂ🔊paśupatiṁPashupati, the Lord of all creatures
ಶಶಿಧನಞ್ಜಯಪತಙ್ಗನಯನಂ🔊śaśi-dhanañjaya-pataṅga-nayanaṁwhose three eyes are the moon, fire and the sun
ಮುಕುನ್ದವಿಧಿಹಸ್ತಗತಮದ್ದಲ🔊mukunda-vidhi-hasta-gata-maddalato the maddala drum played in the hands of Vishnu (Mukunda) and Brahma (Vidhi)
ಧಿಮಿದ್ಧಿಮಿತನರ್ತನಪದಮ್🔊dhimid-dhimita-nartana-padamhis dancing feet keeping the rhythm 'dhimi-dhimi'
ತ್ರಿನಯನಂ🔊tri-nayanaṁthe three-eyed one
ಗಜಹರಂ🔊gaja-haraṁwho slew the (demon) elephant (Gajasura)
ಅನಙ್ಗಪರಿಪನ್ಥಿನಮ್🔊anaṅga-paripanthinamthe adversary of Anaṅga (Kama, the god of desire)
ಪ್ರಣವಪಞ್ಜರಶುಕಂ🔊praṇava-pañjara-śukaṁthe parrot within the cage of Om (Pranava) — dwelling in the sacred syllable
ಇತಿ ಸ್ತವಮಮುಂ ... ಪಠತಿ ಯಃ🔊iti stavam-amuṁ ... paṭhati yaḥwhoever recites this hymn (daily)…
ಚರಣಶೃಙ್ಗರಹಿತಮ್🔊caraṇa-śṛṅga-rahitamcomposed without the syllables 'charana' and 'shringa' (a poetic feat of Patanjali)
ಸ ಗಚ್ಛತಿ ಪರಂ ನ ತು ಜನುರ್ಜಲನಿಧಿಂ🔊sa gacchati paraṁ na tu januḥ-jala-nidhiṁhe reaches the Supreme and never (again falls into) the ocean of births

नटराज स्तोत्रम् (पतञ्जलि कृतम्) ಪಾರಾಯಣದ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು

Invokes the grace of Lord Nataraja, the cosmic dancer who governs creation, preservation and dissolution through his dance

The closing phala-shruti promises freedom from the ocean of repeated birth to one who recites it daily

Grants the constant inner vision (darshan) of the Lord's two feet — the goal of the seeker

A profound meditation on Shiva as pure consciousness (Chid-ambara, the 'hall of consciousness') dancing within the heart

Carries the special grace of sage Patanjali, master of yoga, who is said to have composed it

Cultivates devotion, concentration and a refined ear for the music of Sanskrit through its rhythmic, dance-like meter

Especially powerful when recited before Nataraja, on Pradosham, and on Arudra Darshanam (the great Chidambaram festival)

नटराज स्तोत्रम् (पतञ्जलि कृतम्) ಪಾರಾಯಣ ವಿಧಿ

ಜಪ ಸಂಖ್ಯೆ10ಬಾರಿ
ಉತ್ತಮ ಸಮಯPradosha Kaal (twilight), Arudra Darshanam, Maha Shivaratri, or early morning before an image of Nataraja

This is a metrically intricate hymn (each line in a long, dancing meter); recite it slowly and with care, letting the rhythm 'jhala-jhala' and 'dhimi-dhimi' echo the Lord's dance. Sit before an image of Nataraja or visualise the cosmic dancer in the lotus of the heart. Chant all ten verses, ending each with the refrain 'para-cidambara-naṭaṁ hṛdi bhaja'. As the final verse asks, approach it daily with a 'purified mouth' (after rinsing and with a calm mind). It is held in special honour during Pradosham and the Arudra Darshanam festival at Chidambaram.

ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು

ಈ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣ नटराज स्तोत्रम् (पतञ्जलि कृतम्) ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಇದೆ — ಅವೇ ಮೂಲ ಶ್ಲೋಕಗಳು, ಅಕ್ಷರ-ಅಕ್ಷರ ಲಿಪ್ಯಂತರಗೊಂಡು, ನೀವು ಸುಲಭವಾಗಿ ಓದಿ ಪಠಿಸಬಹುದು. ಯಾವುದೇ ಸಾಲನ್ನು (ಅಥವಾ ▶ ಬಟನ್) ಒತ್ತಿ ಅದರ ಪಠಣ ಕೇಳಿ.
ಹೌದು — ಲಿಪಿ ಮಾತ್ರ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ; ಪದಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಅರ್ಥ ಮೂಲವೇ. ಈ ಪುಟದ ಶ್ಲೋಕ-ಶ್ಲೋಕ ಅರ್ಥ, ಪ್ರಯೋಜನಗಳು, ಪಾರಾಯಣ ವಿಧಿ ಹಾಗೆಯೇ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತವೆ.
It is a ten-verse Sanskrit hymn to Lord Shiva as Nataraja, the cosmic dancer of Chidambaram, beginning 'Sadañcita-mudañcita-nikuñcita-padaṁ'. Each verse ends with the refrain 'para-cidambara-naṭaṁ hṛdi bhaja' — 'worship in your heart the Dancer of the supreme Chidambaram'. It is also known as the Charanashringararahita Nataraja Stotram.
It is attributed to the sage Patanjali, the author of the Yoga Sutras. The name 'Charana-shringa-rahita' means 'without (the syllables) charana and shringa'. By tradition, Patanjali composed the entire hymn as a remarkable poetic feat without ever using these syllables, in order to gain the darshan of Lord Nataraja at Chidambaram.
Nataraja is Lord Shiva as the 'King of Dance', enshrined at Chidambaram in Tamil Nadu. His cosmic dance (Ananda Tandava) symbolises the five divine acts — creation, sustenance, dissolution, concealment and grace. Chidambaram itself represents 'chid-ambara', the boundless space (hall) of consciousness in which the Lord dances.
The final verse declares that one who recites this hymn daily with a purified mind attains the Supreme and is never again cast into the sorrowful ocean of rebirth. It grants the inner vision of the Lord's feet and is cherished as a path to liberation through devotion to the cosmic dancer.

ಇವನ್ನೂ ಓದಿ

ಉಪಯುಕ್ತವಾಯಿತೇ? ಆತ್ಮೀಯರೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಿ 🙏

Share:

ಪೂರ್ಣ नटराज स्तोत्रम् (पतञ्जलि कृतम्)ವನ್ನು ಶ್ಲೋಕ-ಶ್ಲೋಕ ಅರ್ಥದೊಂದಿಗೆ ಓದಿ, ಅಥವಾ ಇನ್ನಷ್ಟು ಪವಿತ್ರ ಪಾಠಗಳನ್ನು ನೋಡಿ