પાણ્ડુરઙ્ગાષ્ટકમ્
पाण्डुरङ्गाष्टकम् in Gujarati · ગુજરાતી
તમારી ભાષા/લિપિમાં વાંચો
✦ અર્થ
પાંડુરંગાષ્ટકમ્ પંઢરપુરના ભગવાન પાંડુરંગ (વિઠ્ઠલ) ની સ્તુતિ છે, જે ઈંટ પર કમર પર હાથ રાખીને ભક્તોની પ્રતીક્ષામાં ઊભા રહેલા વિષ્ણુ/કૃષ્ણનું સ્વરૂપ છે. આ મહારાષ્ટ્રના વારકરી સંતોનું હૃદય-ગીત છે. ભક્તિથી તેનો પાઠ કરવાથી ભગવાનની કૃપા અને ભક્તિ પ્રાપ્ત થાય છે.
ઉત્પત્તિ અને કથા
Traditional · Traditional · Classical
પાંડુરંગાષ્ટકમ્ એક પ્રિય પરંપરાગત સ્તોત્ર છે. આ પંઢરપુરના પાંડુરંગ (વિઠ્ઠલ) ની સ્તુતિ છે — વિષ્ણુ/કૃષ્ણનું તે સ્વરૂપ જે ઈંટ પર કમર પર હાથ રાખીને ભક્તોની પ્રતીક્ષામાં ઊભા છે. આ મહારાષ્ટ્રના વારકરી સંતોનું હૃદય-ગીત છે.
✦ શાસ્ત્રોમાં કહ્યા પ્રમાણે
કહેવાય છે કે સાચા અને ભક્તિમય હૃદયથી પાંડુરંગાષ્ટકમ્ નો પાઠ કરવો એ તે ભગવાનની કૃપાની નજીક જવું છે, જે પ્રેમથી તેમને પોકારનારાઓને કદી ત્યજતા નથી.
મંત્ર
કોઈપણ પંક્તિ અથવા ▶ બટન દબાવી સાંભળો
ૐ શ્રી । શ્રીશઙ્કર । શ્રીકાન્તં કમલાવરં વરરુચિં શ્રેષ્ઠં રમાવલ્લભં મોક્તારં કલિપઙ્કમગ્ન જનતાવૃન્દસ્ય ભક્તપ્રિયમ્ । ગોગોપીગણ વેષ્ટિતં મધુરયા વાણ્યા સ્તુતં સજ્જનૈઃ તં ભીમાતટવાસિનં પ્રભુવરં શ્રીપાણ્ડુરઙ્ગં ભજે ॥ ૧॥ પૃથ્વીવાર્યનલાનિલામ્બરમયં વિશ્વં ધૃતં લીલયા યેન સ્વાત્પરમાર્થતો હ્યનપરં નાનાકૃતિ ભ્રામકમ્ । હેતુસ્તદ્ વ્યવહાર જાતસુલભં ભૂયાદવસ્થાક્રમાત્ ભીમાતટવાસિનં પ્રભુવરં શ્રીપાણ્ડુરઙ્ગં ભજે ॥ ૨॥ ગન્ધર્વાઃ સુરકિન્નરાસુરગણાઃ ગાયન્તિ યં સુસ્વરૈઃ વેદર્ચા કિલ નેતિ નેતિ વચનૈઃ સ્તોતું ગતા કિઙ્કરી । યં દ્રષ્ટુન્ન શશાક યત્નબહુલૈરુગ્રૈસ્તપોભિર્મુનિઃ તં ભીમાતટવાસિનં પ્રભુવરં શ્રીપાણ્ડુરઙ્ગં ભજે ॥ ૩॥ નૈવાન્યદ્ભજનીયમસ્ત્યતિવિશાલેઽસ્મિન્ મહીમણ્ડલે પુણ્યૈસ્તીર્થજલૈરપાવિતજનાઃ શુદ્ધ્યન્તિ યદ્દર્શનાત્ । યદ્યદ્કાઙ્ક્ષતિ સાત્વિકોઽન્યગતિકઃ પ્રાપ્નોતિ યત્કીર્તનાત તં ભીમાતટવાસિનં પ્રભુવરં શ્રીપાણ્ડુરઙ્ગં ભજે ॥ ૪॥ યન્નામસ્મરણાત્પુનન્તિ સુજનાઃ સદ્બુદ્ધિભિઃસાધકાન્ સામાન્યોઽપિ નરો યદીય ભજનાત્મુક્તીં ગતો દુર્લભાન્ । અસ્વસ્થં વિકલં મનશ્વ ભજતે શાન્તિં પદસ્પર્શનાત્ તં ભીમાતટવાસિનં પ્રભુવરં શ્રીપાણ્ડુરઙ્ગં ભજે ॥ ૫॥ કસ્મૈ કુત્ર કથં કિયદ્ વિતરણં કાર્યં ચ કસ્મિન્ક્ષણે સૂક્ષ્મસ્થૂલતમં કૃતાકૃતમહો જાનાતિ યઃ સર્વદા । તુલ્યા યેન ન શક્તિરસ્તિ પરમાકસ્યાઽપિ વિશ્વાખિલે તં ભીમાતટવાસિનં પ્રભુવરં શ્રીપાણ્ડુરઙ્ગં ભજે ॥ ૬॥ ભૂમૌ પાવનપાવનૌચ ચરણૌ સ્તો યસ્ય કલ્પદ્રુમૌ ધીર્મેધા સદ્સદ્વિવેક કરણી પ્રજ્ઞા પ્રસન્ના યતઃ । સર્વં સાર્થકતાં પ્રયાતિ જનનં યસ્ય પ્રસાદાત્ધ્રુવં તં ભીમાતટવાસિનં પ્રભુવરં શ્રીપાણ્ડુરઙ્ગં ભજે ॥ ૭॥ જ્ઞાનેશાદિભિરર્ચિતં પદયુગં સદ્ભિઃ સદૈવાન્વિતૈઃ ધ્યેયં નાસ્તિ વિના યદીયવદનાલ્લોકે પરં સુન્દરાત્ । યદ્પાદામ્બુજમાક્ષિકં પરિમલં ચાસ્વાદ્યતે ભાવુકૈઃ તં ભીમાતટવાસિનં પ્રભુવરં શ્રીપાણ્ડુરઙ્ગં ભજે ॥ ૮॥ પૂતા વિશાલજનતા કૃપયા ચ યેન ભીમાતટે વિહરતા કમલેક્ષણેન । સંસારતપ્તશરણાગત વત્સલેન તં વિઠ્ઠલં સુજનવન્દ્યતમં નમામિ ॥ ૯॥ મિત્રપ્રીતિવશાદેતદ્ વરદાનન્દભારતી । કૃતવાન્ વિઠ્ઠલસ્તોત્રં ચિત્તવૃત્તિપ્રસાદકમ્ ॥ ઇતિ સ્વામી વરદાનન્દભારતીવિરચિતં શ્રીપાણ્ડુરઙ્ગસ્તોત્રં સમ્પૂર્ણમ્ ।
oṃ śrī | śrīśaṅkara | śrīkāntaṃ kamalāvaraṃ vararuciṃ śreṣṭhaṃ ramāvallabhaṃ moktāraṃ kalipaṅkamagna janatāvṛndasya bhaktapriyam | gogopīgaṇa veṣṭitaṃ madhurayā vāṇyā stutaṃ sajjanaiḥ taṃ bhīmātaṭavāsinaṃ prabhuvaraṃ śrīpāṇḍuraṅgaṃ bhaje || 1|| pṛthvīvāryanalānilāmbaramayaṃ viśvaṃ dhṛtaṃ līlayā yena svātparamārthato hyanaparaṃ nānākṛti bhrāmakam | hetustad vyavahāra jātasulabhaṃ bhūyādavasthākramāt bhīmātaṭavāsinaṃ prabhuvaraṃ śrīpāṇḍuraṅgaṃ bhaje || 2|| gandharvāḥ surakinnarāsuragaṇāḥ gāyanti yaṃ susvaraiḥ vedarcā kila neti neti vacanaiḥ stotuṃ gatā kiṅkarī | yaṃ draṣṭunna śaśāka yatnabahulairugraistapobhirmuniḥ taṃ bhīmātaṭavāsinaṃ prabhuvaraṃ śrīpāṇḍuraṅgaṃ bhaje || 3|| naivānyadbhajanīyamastyativiśāle'smin mahīmaṇḍale puṇyaistīrthajalairapāvitajanāḥ śuddhyanti yaddarśanāt | yadyadkāṅkṣati sātviko'nyagatikaḥ prāpnoti yatkīrtanāta taṃ bhīmātaṭavāsinaṃ prabhuvaraṃ śrīpāṇḍuraṅgaṃ bhaje || 4|| yannāmasmaraṇātpunanti sujanāḥ sadbuddhibhiḥsādhakān sāmānyo'pi naro yadīya bhajanātmuktīṃ gato durlabhān | asvasthaṃ vikalaṃ manaśva bhajate śāntiṃ padasparśanāt taṃ bhīmātaṭavāsinaṃ prabhuvaraṃ śrīpāṇḍuraṅgaṃ bhaje || 5|| kasmai kutra kathaṃ kiyad vitaraṇaṃ kāryaṃ ca kasminkṣaṇe sūkṣmasthūlatamaṃ kṛtākṛtamaho jānāti yaḥ sarvadā | tulyā yena na śaktirasti paramākasyā'pi viśvākhile taṃ bhīmātaṭavāsinaṃ prabhuvaraṃ śrīpāṇḍuraṅgaṃ bhaje || 6|| bhūmau pāvanapāvanauca caraṇau sto yasya kalpadrumau dhīrmedhā sadsadviveka karaṇī prajñā prasannā yataḥ | sarvaṃ sārthakatāṃ prayāti jananaṃ yasya prasādātdhruvaṃ taṃ bhīmātaṭavāsinaṃ prabhuvaraṃ śrīpāṇḍuraṅgaṃ bhaje || 7|| jñāneśādibhirarcitaṃ padayugaṃ sadbhiḥ sadaivānvitaiḥ dhyeyaṃ nāsti vinā yadīyavadanālloke paraṃ sundarāt | yadpādāmbujamākṣikaṃ parimalaṃ cāsvādyate bhāvukaiḥ taṃ bhīmātaṭavāsinaṃ prabhuvaraṃ śrīpāṇḍuraṅgaṃ bhaje || 8|| pūtā viśālajanatā kṛpayā ca yena bhīmātaṭe viharatā kamalekṣaṇena | saṃsārataptaśaraṇāgata vatsalena taṃ viṭhṭhalaṃ sujanavandyatamaṃ namāmi || 9|| mitraprītivaśādetad varadānandabhāratī | kṛtavān viṭhṭhalastotraṃ cittavṛttiprasādakam || iti svāmī varadānandabhāratīviracitaṃ śrīpāṇḍuraṅgastotraṃ sampūrṇam |
અર્થ:પંઢરપુરના પાંડુરંગ (વિઠ્ઠલ) ની સ્તુતિ — વિષ્ણુ/કૃષ્ણનું તે સ્વરૂપ જે ઈંટ પર કમર પર હાથ રાખીને ભક્તોની પ્રતીક્ષામાં ઊભા છે. આ મહારાષ્ટ્રના વારકરી સંતોનું હૃદય-ગીત છે.
पाण्डुरङ्गाष्टकम् પાઠના લાભ
પાંડુરંગાષ્ટકમ્ ના પાઠથી ભગવાનની કૃપા, આશીર્વાદ અને રક્ષણ પ્રાપ્ત થાય છે, એમ માનવામાં આવે છે.
આ ભક્તિને વધારે છે, મનને શાંત કરે છે અને ભગવાનના સ્મરણમાં હૃદયને સ્થિર કરે છે.
ગુરુવાર અને એકાદશીએ તથા એકાદશી અને વિષ્ણુ પર્વોના સમયે આ સૌથી શુભ છે.
આ એક નાનું, મધુર સ્તોત્ર છે જેને કોઈપણ શીખીને શ્રદ્ધા સાથે દરરોજ પાઠ કરી શકે છે.
पाण्डुरङ्गाष्टकम् જપ વિધિ
સ્નાન કરીને ભગવાનની મૂર્તિ સમક્ષ પૂર્વ અથવા ઉત્તર દિશા તરફ મુખ રાખીને બેસો. દીવો પ્રગટાવો અને પાંડુરંગાષ્ટકમ્ નો ધીમે ધીમે ભક્તિ સાથે પાઠ કરો. તેને દરરોજ વાંચી શકાય છે, અથવા ખાસ કરીને એકાદશી અને વિષ્ણુ પર્વોના સમયે. કૃપા અને રક્ષણ માટેની પ્રાર્થના સાથે સમાપ્ત કરો.
વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો
આ પણ વાંચો
ॐ
સંપૂર્ણ पाण्डुरङ्गाष्टकम् શ્લોક-શ્લોક અર્થ સહિત વાંચો, અથવા વધુ પવિત્ર પાઠ જુઓ