ਵਰਾਹ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਮ੍
वराह स्तोत्रम् in Punjabi (Gurmukhi) · ਪੰਜਾਬੀ
ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ/ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ
ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਕਥਾ
Varaha Stotram (anushtubh metre), composed by Sri Shridhara Swami Maharaj · Sri Shridhara Swami Maharaj (paramahamsa parivrajaka acharya) · Modern (composed at Sri Kshetra Varadapura, 20th century)
Varaha, the boar avatar of Vishnu, is one of the most ancient and beloved incarnations: when the demon Hiranyaksha dragged the earth down into the cosmic waters, the Lord assumed the colossal form of a boar, dived into the deep, slew the demon, and raised the earth on his tusks. This eight-verse stotra in praise of Varaha was composed by Sri Shridhara Swami Maharaj. In gem-like anushtubh verses it praises the Lord not only for rescuing the earth and destroying evil but as the very Brahman beyond words, the sadguru who utters 'Tat Tvam Asi', and the boat that carries souls across the sea of existence.
✦ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ
Tradition holds that just as Lord Varaha effortlessly lifted the entire earth from the cosmic depths on his tusks, so he lifts the surrendered devotee out of the ocean of worldly suffering; the closing verse hails him as the very 'boat' (bhava-nauka) by which beings cross samsara, and devotees believe his remembrance steadies and rescues the sinking heart.
ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੂਰਾ ਪਾਠ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਗਤੀ ਜਾਂ ▶ ਬਟਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਸੁਣੋ
ਚਿਦਾਨਨ੍ਦਘਨਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧਂ ਵਿਸ਼੍ਵਮਙ੍ਗਲਕਾਰਕਮ੍ । ਮੋਕ੍ਸ਼ਹੇਤੁਂ ਹਿ ਤਂ ਵਿਸ਼੍ਣੁਂ ਵਨ੍ਦੇ ਵਾਰਾਹਰੂਪਿਣਮ੍ ॥ ੧ ॥
chidānandaghanaṃ śuddhaṃ viśvamaṅgalakārakam | mokṣahetuṃ hi taṃ viṣṇuṃ vande vārāharūpiṇam || 1 ||
ਅਰਥ:मैं वराह-रूपधारी उस विष्णु को प्रणाम करता हूँ — जो चिदानन्द के घन (पुंज) हैं, शुद्ध हैं, समस्त विश्व का मंगल करने वाले और मोक्ष के हेतु हैं।
ਨੇਤਿ ਨੇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤਿਰ੍ਬ੍ਰੂਤੇ ਯਸ੍ਯ ਰੂਪਂ ਵਿਨਿਰ੍ਣਯਨ੍ । ਪਰਬ੍ਰਹ੍ਮਹਿਤਂ ਵਿਸ਼੍ਣੁਂ ਵਨ੍ਦੇ ਵਾਰਾਹਰੂਪਿਣਮ੍ ॥ ੨ ॥
neti neti śrutirbrūte yasya rūpaṃ vinirṇayan | parabrahmahitaṃ viṣṇuṃ vande vārāharūpiṇam || 2 ||
ਅਰਥ:मैं वराह-रूपधारी उस विष्णु को प्रणाम करता हूँ — जिनके रूप का निर्णय करते हुए श्रुति केवल 'नेति नेति' कहती है, जो परब्रह्म-स्वरूप परम हितकारी हैं।
ਤਤ੍ਤ੍ਵਮਸੀਤਿ ਵਕ੍ਤਾਰਮਾਵਿਰ੍ਭੂਤਂ ਜਗਤ੍ਪਤਿਮ੍ । ਸ਼੍ਰੀਸਦ੍ਗੁਰੁਂ ਹਿਤਂ ਵਿਸ਼੍ਣੁਂ ਵਨ੍ਦੇ ਵਾਰਾਹਰੂਪਿਣਮ੍ ॥ ੩ ॥
tattvamasīti vaktāramāvirbhūtaṃ jagatpatim | śrīsadguruṃ hitaṃ viṣṇuṃ vande vārāharūpiṇam || 3 ||
ਅਰਥ:मैं वराह-रूपधारी उस विष्णु को प्रणाम करता हूँ — जो 'तत्त्वमसि' (महावाक्य) के वक्ता, प्रकट हुए जगत्पति, और श्री सद्गुरु रूप परम हितकारी हैं।
ਰਸਾਤਲਗਤਾਂ ਭੂਮਿਂ ਗਜਃ ਕਮਲਿਨੀਮਿਵ । ਉਦ੍ਦਧਾਰ ਹਿ ਤਂ ਵਿਸ਼੍ਣੁਂ ਵਨ੍ਦੇ ਵਾਰਾਹਰੂਪਿਣਮ੍ ॥ ੪ ॥
rasātalagatāṃ bhūmiṃ gajaḥ kamalinīmiva | uddadhāra hi taṃ viṣṇuṃ vande vārāharūpiṇam || 4 ||
ਅਰਥ:मैं वराह-रूपधारी उस विष्णु को प्रणाम करता हूँ — जिन्होंने रसातल में गई हुई पृथ्वी को वैसे ही उठा लिया जैसे हाथी कमलिनी (कमल-नाल) को।
ਅਵਧੀਦ੍ਯੋ ਹਿਰਣ੍ਯਾਕ੍ਸ਼ਂ ਵਿਸ਼੍ਵਕਣ੍ਟਕਰਾਕ੍ਸ਼ਸਮ੍ । ਵਿਸ਼੍ਵਪਾਲਹਿਤਂ ਵਿਸ਼੍ਣੁਂ ਵਨ੍ਦੇ ਵਾਰਾਹਰੂਪਿਣਮ੍ ॥ ੫ ॥
avadhīdyo hiraṇyākṣaṃ viśvakaṇṭakarākṣasam | viśvapālahitaṃ viṣṇuṃ vande vārāharūpiṇam || 5 ||
ਅਰਥ:मैं वराह-रूपधारी उस विष्णु को प्रणाम करता हूँ — जिन्होंने विश्व को कण्टक रूप (पीड़ादायक) राक्षस हिरण्याक्ष का वध किया, जो विश्व के पालन हेतु परम हितकारी हैं।
ਧਰ੍ਮੋਦ੍ਧਾਰਾਵਤਾਰੋऽਯਂ ਸਜ੍ਜਨਾਵਨਹੇਤੁਕਮ੍ । ਜਗਤ੍ਪਤਿਂ ਹਿਤਂ ਵਿਸ਼੍ਣੁਂ ਵਨ੍ਦੇ ਵਾਰਾਹਰੂਪਿਣਮ੍ ॥ ੬ ॥
dharmoddhārāvatāro'yaṃ sajjanāvanahetukam | jagatpatiṃ hitaṃ viṣṇuṃ vande vārāharūpiṇam || 6 ||
ਅਰਥ:मैं वराह-रूपधारी उस विष्णु को प्रणाम करता हूँ — यह धर्म के उद्धार हेतु अवतार है, जो सज्जनों की रक्षा के लिए (प्रकट हुए) जगत्पति परम हितकारी हैं।
ਅਤ੍ਯਨ੍ਤਕਰੁਣਾਸਾਨ੍ਦ੍ਰਂ ਜਗਦੁਦ੍ਧਾਰਕਂ ਪਰਮ੍ । ਭਵਤਾਰਂ ਹਿ ਤਂ ਵਿਸ਼੍ਣੁਂ ਵਨ੍ਦੇ ਵਾਰਾਹਰੂਪਿਣਮ੍ ॥ ੭ ॥
atyantakaruṇāsāndraṃ jagaduddhārakaṃ param | bhavatāraṃ hi taṃ viṣṇuṃ vande vārāharūpiṇam || 7 ||
ਅਰਥ:मैं वराह-रूपधारी उस विष्णु को प्रणाम करता हूँ — जो अत्यन्त करुणा से परिपूर्ण, जगत् के परम उद्धारक, और भव-सागर से तारने वाले हैं।
ਸਦੈਵਾਕ੍ਲਿਸ਼੍ਟਕਰ੍ਮਾਣਂ ਜਗਤਃਸ੍ਥਿਤਿਹੇਤਵੇ । ਭਵਨੌਕਾਂ ਹਿ ਤਂ ਵਿਸ਼੍ਣੁਂ ਵਨ੍ਦੇ ਵਾਰਾਹਰੂਪਿਣਮ੍ ॥ ੮ ॥
sadaivākliṣṭakarmāṇaṃ jagataḥsthitihetave | bhavanaukāṃ hi taṃ viṣṇuṃ vande vārāharūpiṇam || 8 ||
ਅਰਥ:मैं वराह-रूपधारी उस विष्णु को प्रणाम करता हूँ — जो सदा अक्लिष्ट (अनायास) कर्म करने वाले, और जगत् की स्थिति के लिए स्वयं भव-सागर की नौका रूप हैं।
ਸ਼ਬਦ-ਸ਼ਬਦ ਅਰਥ
ਉਚਾਰਨ ਸੁਣਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ਬਦ ਉੱਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
वराह स्तोत्रम् ਪਾਠ ਦੇ ਲਾਭ
Invokes the protective and rescuing grace of Lord Varaha, lifter of the earth
Each verse ends with 'vande vārāha-rūpiṇam', making it a complete meditation on the boar avatar
Recalls the destruction of the demon Hiranyaksha, inspiring courage against evil
Extols Varaha as the Supreme Brahman and the bestower of liberation (moksha)
Likened to a boat across the ocean of samsara — a prayer for spiritual deliverance
Cultivates devotion to a less-commonly-praised yet powerful avatar of Vishnu
Suitable for daily recitation and especially on Varaha Jayanti
वराह स्तोत्रम् ਪਾਠ ਵਿਧੀ
Sit facing east before an image of Lord Varaha or Vishnu, light a lamp and recite the eight verses slowly, letting the refrain 'vande vārāha-rūpiṇam' deepen your devotion with each bow. Reflect on Varaha lifting the earth and rescuing the world. It is especially recited on Varaha Jayanti and as a daily prayer for protection and upliftment.
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ॐ
ਪੂਰਾ वराह स्तोत्रम् ਸ਼ਲੋਕ-ਦਰ-ਸ਼ਲੋਕ ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੜ੍ਹੋ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਵੇਖੋ