ଶ୍ରୀ ଵେଙ୍କଟେଶ୍ଵର ସ୍ତୋତ୍ରମ୍ (କମଲାକୁଚଚୂଚୁକ)
श्री वेङ्कटेश्वर स्तोत्रम् (कमलाकुचचूचुक) in Odia · ଓଡ଼ିଆ
ଆପଣଙ୍କ ଭାଷା/ଲିପିରେ ପଢ଼ନ୍ତୁ
ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ କଥା
Venkatesha Suprabhatam suite (Sri Vaishnava tradition) · Prativadi Bhayankaram Annan (Annangaracharya) · 15th century CE
Lord Venkateswara — also called Srinivasa, Balaji and the Lord of the Seven Hills — is the presiding deity of Tirumala, the most visited temple in the world. The 15th-century acharya Prativadi Bhayankaram Annan composed a fourfold suite for the Lord: the Suprabhatam (awakening verses), this Stotram (praise), the Prapatti (surrender) and the Mangalasasanam (auspicious benediction). The Stotram, opening 'Kamalakucha choochuka kunkumato', has become one of the most cherished prayers in South Indian Vaishnavism, recited at the temple each dawn and in homes across the world.
✦ ଶାସ୍ତ୍ରରେ କୁହାଯାଇଥିବା ପରି
It is held at Tirumala that the Lord, called Aapad-bandhava (friend in distress), never lets a sincere prayer go unanswered; countless devotees recount that surrendering through these very verses — 'without Venkatesha there is no refuge' — brought relief from seemingly impossible troubles and the fulfilment of long-cherished vows.
ଅର୍ଥ ସହିତ ସମ୍ପୂର୍ଣ ପାଠ
ଯେକୌଣସି ଧାଡ଼ି କିମ୍ବା ▶ ବଟନ୍ ଛୁଇଁ ଶୁଣନ୍ତୁ
କମଲାକୁଚଚୂଚୁକ କୁଙ୍କୁମତୋ ନିଯତାରୁଣିତାତୁଲ ନୀଲତନୋ । କମଲାଯତଲୋଚନ ଲୋକପତେ ଵିଜଯୀଭଵ ଵେଙ୍କଟଶୈଲପତେ ॥ ୧ ॥
Kamalakucha choochuka kunkumato Niyatarunitatula nilatano | Kamalayatalochana lokapate Vijayibhava venkatashailapate || 1 ||
ଅର୍ଥ:हे प्रभु, जिनका अतुलनीय नील वर्ण शरीर कमला (लक्ष्मी) के वक्षस्थल के कुंकुम से सदा अरुणिमायुक्त है, जिनके नेत्र कमलदल के समान विशाल हैं, हे लोकपते — हे वेंकटाचलपति, आपकी जय हो!
ସଚତୁର୍ମୁଖ ଷଣ୍ମୁଖ ପଞ୍ଚମୁଖ ପ୍ରମୁଖାଖିଲ ଦୈଵତ ମୌଲିମଣେ । ଶରଣାଗତଵତ୍ସଲ ସାରନିଧେ ପରିପାଲଯ ମାଂ ଵୃଷଶୈଲପତେ ॥ ୨ ॥
Sachaturmukha shanmukha panchamukha Pramukhakhila daivata maulimane | Sharanagatavatsala saranidhe Paripalaya mam vrishashailapate || 2 ||
ଅର୍ଥ:ब्रह्मा, षण्मुख (कार्तिकेय) और पंचमुख (शिव) आदि समस्त देवताओं के मुकुटों के शिरोमणि, शरणागतों पर वत्सल, समस्त सार के निधान — हे वृषाचलपति, मेरी रक्षा कीजिए!
ଅତିଵେଲତଯା ତଵ ଦୁର୍ଵିଷହୈ- ରନୁଵେଲକୃତୈରପରାଧଶତୈଃ । ଭରିତଂ ତ୍ଵରିତଂ ଵୃଷଶୈଲପତେ ପରଯା କୃପଯା ପରିପାହି ହରେ ॥ ୩ ॥
Ativelataya tava durvishahai- ranuvelakritairaparadhashataih | Bharitam tvaritam vrishashailapate Paraya kripaya paripahi hare || 3 ||
ଅର୍ଥ:हे वृषाचलपति, मैं प्रतिक्षण किए गए असह्य सैकड़ों अपराधों से भरा हुआ हूँ; हे हरि, शीघ्र ही अपनी परम कृपा से मेरी रक्षा कीजिए!
ଅଧିଵେଙ୍କଟଶୈଲମୁଦାରମତେ- ର୍ଜନତାଭିମତାଧିକଦାନରତାତ୍ । ପରଦେଵତଯା ଗଦିତାନ୍ନିଗମୈଃ କମଲାଦଯିତାନ୍ନ ପରଂ କଲଯେ ॥ ୪ ॥
Adhivenkatashailamudaramate- rjanatabhimatadhikadanaratat | Paradevataya gaditannigamaih Kamaladayitanna param kalaye || 4 ||
ଅର୍ଥ:वेंकटाचल पर विराजमान, उदार हृदय, भक्तों की इच्छा से भी अधिक देने में रत, वेदों द्वारा परम देवता कहे गए — इस कमलापति से बढ़कर मैं किसी को नहीं मानता।
କଲଵେଣୁରଵାଵଶଗୋପଵଧୂ- ଶତକୋଟିଵୃତାତ୍ସ୍ମରକୋଟିସମାତ୍ । ପ୍ରତିଵଲ୍ଲଵିକାଭିମତାତ୍ସୁଖଦାତ୍ ଵସୁଦେଵସୁତାନ୍ନ ପରଂ କଲଯେ ॥ ୫ ॥
Kalavenuravavashagopavadhu- shatakotivritatsmarakotisamat | Prativallavikabhimatatsukhadat Vasudevasutanna param kalaye || 5 ||
ଅର୍ଥ:वंशी की मधुर ध्वनि से वशीभूत करोड़ों गोपियों से घिरे, करोड़ों कामदेवों के समान, प्रत्येक गोपी के प्रिय एवं सुखदाता — उस वसुदेवनन्दन (कृष्ण) से बढ़कर मैं किसी को नहीं मानता।
ଅଭିରାମଗୁଣାକର ଦାଶରଥେ ଜଗଦେକଧନୁର୍ଧର ଧୀରମତେ । ରଘୁନାଯକ ରାମ ରମେଶ ଵିଭୋ ଵରଦୋ ଭଵ ଦେଵ ଦଯାଜଲଧେ ॥ ୬ ॥
Abhiramagunakara dasharathe Jagadekadhanurdhara dhiramate | Raghunayaka rama ramesha vibho Varado bhava deva dayajaladhe || 6 ||
ଅର୍ଥ:हे मनोहर गुणों के आकर, दशरथनन्दन, जगत् के एकमात्र श्रेष्ठ धनुर्धर, धीरबुद्धि; हे रघुनायक राम, हे रमेश, हे विभो — हे देव, हे दयासागर, वरदायी हूजिए!
ଅଵନୀତନଯାକମନୀଯକରଂ ରଜନୀକରଚାରୁମୁଖାମ୍ବୁରୁହମ୍ । ରଜନୀଚରରାଜତମୋମିହିରଂ ମହନୀଯମହଂ ରଘୁରାମମମୁମ୍ ॥ ୭ ॥
Avanitanayakamaniyakaram Rajanikaracharumukhamburuham | Rajanichararajatamomihiram Mahaniyamaham raghuramamamum || 7 ||
ଅର୍ଥ:सीता (पृथ्वीसुता) के लिए मनोहर हाथों वाले, चन्द्रमा के समान सुन्दर मुखकमल वाले, रात्रिचर राक्षसों के अन्धकार के लिए सूर्य के समान — उस महान् रघुराम का मैं ध्यान करता हूँ।
ସୁମୁଖଂ ସୁହୃଦଂ ସୁଲଭଂ ସୁଖଦଂ ସ୍ଵନୁଜଂ ଚ ସୁକାଯମମୋଘଶରମ୍ । ଅପହାଯ ରଘୂଦ୍ଵହମନ୍ଯମହଂ ନ କଥଞ୍ଚନ କଞ୍ଚନ ଜାତୁ ଭଜେ ॥ ୮ ॥
Sumukham suhridam sulabham sukhadam Svanujam cha sukayamamoghasharam | Apahaya raghudvahamanyamaham Na kathanchana kanchana jatu bhaje || 8 ||
ଅର୍ଥ:सुमुख, सुहृद्, सुलभ, सुखद, उत्तम अनुज (लक्ष्मण) वाले, सुन्दर शरीर एवं अमोघ बाण वाले — उन रघुश्रेष्ठ को छोड़कर मैं किसी अन्य का कभी भजन नहीं करूँगा।
ଵିନା ଵେଙ୍କଟେଶଂ ନ ନାଥୋ ନ ନାଥଃ ସଦା ଵେଙ୍କଟେଶଂ ସ୍ମରାମି ସ୍ମରାମି । ହରେ ଵେଙ୍କଟେଶ ପ୍ରସୀଦ ପ୍ରସୀଦ ପ୍ରିଯଂ ଵେଙ୍କଟେଶ ପ୍ରଯଚ୍ଛ ପ୍ରଯଚ୍ଛ ॥ ୯ ॥
Vina venkatesham na natho na nathah Sada venkatesham smarami smarami | Hare venkatesha prasida prasida Priyam venkatesha prayachchha prayachchha || 9 ||
ଅର୍ଥ:वेंकटेश के बिना मेरा कोई नाथ नहीं, कोई आश्रय नहीं; मैं सदा वेंकटेश का स्मरण करता हूँ, स्मरण करता हूँ। हे हरि वेंकटेश, प्रसन्न होइए, प्रसन्न होइए; हे प्रिय वेंकटेश, (अपनी कृपा) प्रदान कीजिए, प्रदान कीजिए।
ଅହଂ ଦୂରତସ୍ତେ ପଦାମ୍ଭୋଜଯୁଗ୍ମ- ପ୍ରଣାମେଚ୍ଛଯାଗତ୍ଯ ସେଵାଂ କରୋମି । ସକୃତ୍ସେଵଯା ନିତ୍ଯସେଵାଫଲଂ ତ୍ଵଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛ ପ୍ରଯଚ୍ଛ ପ୍ରଭୋ ଵେଙ୍କଟେଶ ॥ ୧୦ ॥
Aham durataste padambhojayugma- pranamechchhayagatya sevam karomi | Sakritsevaya nityasevaphalam tvam Prayachchha prayachchha prabho venkatesha || 10 ||
ଅର୍ଥ:मैं दूर से ही आपके दोनों चरणकमलों को प्रणाम करने की इच्छा से आकर सेवा करता हूँ; इस एक बार की सेवा से ही नित्य सेवा का फल मुझे प्रदान कीजिए, हे प्रभु वेंकटेश।
ଅଜ୍ଞାନିନା ମଯା ଦୋଷାନଶେଷାନ୍ଵିହିତାନ୍ହରେ । କ୍ଷମସ୍ଵ ତ୍ଵଂ କ୍ଷମସ୍ଵ ତ୍ଵଂ ଶେଷଶୈଲଶିଖାମଣେ ॥ ୧୧ ॥
Ajnanina maya doshanasheshanvihitanhare | Kshamasva tvam kshamasva tvam sheshashailashikhamane || 11 ||
ଅର୍ଥ:हे हरि, अज्ञानवश मुझसे किए गए असंख्य दोषों को क्षमा कीजिए, क्षमा कीजिए, हे शेषाचल के शिखामणि।
ଶବ୍ଦ-ଶବ୍ଦ ଅର୍ଥ
ଉଚ୍ଚାରଣ ଶୁଣିବାକୁ ଯେକୌଣସି ଶବ୍ଦରେ କ୍ଲିକ୍ କରନ୍ତୁ
श्री वेङ्कटेश्वर स्तोत्रम् (कमलाकुचचूचुक) ପାଠର ଲାଭ
Invokes the direct grace and protection of Lord Venkateswara (Balaji) of Tirumala
A complete prayer of self-surrender (sharanagati) at the feet of the Lord of the Seven Hills
Recited as the morning suite of the Venkatesha Suprabhatam at Tirumala, sanctifying the start of the day
Believed to remove sins and offences as the devotee begs forgiveness in the closing verses
Cultivates one-pointed devotion, identifying Venkatesha with Rama and Krishna
Traditionally chanted for fulfilment of cherished desires, prosperity and the Lord's protection
Brings peace of mind and the assurance of divine refuge when recited with faith
श्री वेङ्कटेश्वर स्तोत्रम् (कमलाकुचचूचुक) ପାଠ ବିଧି
Bathe and sit facing east or the deity. Light a lamp before an image of Lord Venkateswara / Balaji and recite the eleven verses slowly with devotion, ideally after the Venkatesha Suprabhatam. Saturday is considered especially dear to Lord Venkateswara. Conclude by bowing in surrender, dwelling on the closing verses that beg the Lord's grace and forgiveness.
ବାରମ୍ବାର ପଚରାଯାଉଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ
ଏଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ପଢ଼ନ୍ତୁ
ॐ
ସମ୍ପୂର୍ଣ श्री वेङ्कटेश्वर स्तोत्रम् (कमलाकुचचूचुक) ଶ୍ଳୋକ-ଶ୍ଳୋକ ଅର୍ଥ ସହିତ ପଢ଼ନ୍ତୁ, କିମ୍ବା ଅଧିକ ପବିତ୍ର ପାଠ ଦେଖନ୍ତୁ