பீஷ்ம ஸ்துதி
भीष्म स्तुति in Tamil · தமிழ்
உங்கள் மொழி/எழுத்தில் படியுங்கள்
தோற்றம் & கதை
Srimad Bhagavata Purana, First Canto, Chapter 9 · Veda Vyasa (the prayer spoken by Bhishma; narrated by Suta to the sages) · Puranic
After the great war of Kurukshetra, Bhishma Pitamaha — the grand patriarch of the Kuru dynasty, who had the boon of choosing the time of his own death — lay upon a bed of arrows awaiting the auspicious northern course of the sun (Uttarayana). Krishna came to him with the Pandavas, and Bhishma instructed Yudhishthira at length on dharma. Then, as his final hour approached, Bhishma turned away from all else and fixed his mind and eyes wholly upon Lord Krishna. In these verses he expresses his love for the Lord's dark, beautiful form, recalls Krishna's deeds upon the battlefield — including the moment Krishna abandoned His own vow and charged at Bhishma with a chariot wheel to protect Arjuna — and, freed of every trace of duality, surrenders his soul into the Supreme and gives up his body in full consciousness.
✦ சாத்திரங்களில் கூறியபடி
It is said that Bhishma, by the power of his unbroken devotion, beheld the four-armed Lord Krishna standing before him and merged his life-breath into Him while gazing upon that form, attaining liberation at the very moment of death. Devotees hold that to remember the Lord with such love at the hour of passing, as Bhishma did, secures the soul's union with God.
பொருளுடன் முழுப் பாடல்
எந்த வரியையும் அல்லது ▶ பொத்தானைத் தொட்டு கேளுங்கள்
இதி மதிருபகல்பிதா வித்ரு'ஷ்ணா பகவதி ஸாத்வதபுங்கவே விபூம்நி । ஸ்வஸுகமுபகதே க்வசித்விஹர்தும் ப்ரக்ரு'திமுபேயுஷி யத்பவப்ரவாஹஃ ॥
iti matir-upakalpitā vitṛṣṇā bhagavati sātvata-puṅgave vibhūmni | sva-sukham-upagate kvacid-vihartuṃ prakṛtim-upeyuṣi yad-bhava-pravāhaḥ ||
பொருள்:इस प्रकार समस्त तृष्णा से रहित होकर मैं अपने मन को उस सर्वव्यापी सात्वतश्रेष्ठ भगवान् में लगाता हूँ, जो अपने ही आनन्द में मग्न रहते हुए कभी लीला हेतु अवतार लेकर रूप धारण करते हैं, और जिनसे यह समस्त संसार-प्रवाह उत्पन्न होता है।
த்ரிபுவநகமநம் தமாலவர்ணம் ரவிகரகௌரவராம்பரம் ததாநே । வபுரலககுலாவ்ரு'தாநநாப்ஜம் விஜயஸகே ரதிரஸ்து மேऽநவத்யா ॥
tri-bhuvana-kamanaṃ tamāla-varṇaṃ ravi-kara-gaura-varāmbaraṃ dadhāne | vapur-alaka-kulāvṛtānanābjaṃ vijaya-sakhe ratir-astu me'navadyā ||
பொருள்:मेरी निर्मल, निर्दोष प्रीति उन पर हो — जो अर्जुन के सखा हैं, तीनों लोकों में सर्वाधिक सुन्दर, तमालवृक्ष-सदृश श्यामवर्ण, सूर्य की किरणों-सी देदीप्यमान पीताम्बर धारण किए, जिनका कमल-मुख घुँघराले केशों से घिरा है।
யுதி துரகரஜோவிதூம்ரவிஷ்வக்- கசலுலிதஶ்ரமவார்யலங்க்ரு'தாஸ்யே । மம நிஶிதஶரைர்விபித்யமாந- த்வசி விலஸத்கவசேऽஸ்து க்ரு'ஷ்ண ஆத்மா ॥
yudhi turaga-rajo-vidhūmra-viṣvak- kaca-lulita-śrama-vāry-alaṅkṛtāsye | mama niśita-śarair-vibhidyamāna- tvaci vilasat-kavace'stu kṛṣṇa ātmā ||
பொருள்:रणभूमि में, जिनका मुख घोड़ों के खुरों से उठी धूल से धूसर तथा श्रमजनित स्वेदबिन्दुओं से सुशोभित था, जिनकी त्वचा मेरे तीक्ष्ण बाणों से बिंध रही थी, जिनका कवच चमक रहा था — उन कृष्ण में मेरी आत्मा स्थित हो।
ஸபதி ஸகிவசோ நிஶம்ய மத்யே நிஜபரயோர்பலயோ ரதம் நிவேஶ்ய । ஸ்திதவதி பரஸைநிகாயுரக்ஷ்ணா ஹ்ரு'தவதி பார்தஸகே ரதிர்மமாஸ்து ॥
sapadi sakhi-vaco niśamya madhye nija-parayor-balayo rathaṃ niveśya | sthitavati para-sainikāyur-akṣṇā hṛtavati pārtha-sakhe ratir-mamāstu ||
பொருள்:अपने सखा (अर्जुन) के वचन सुनते ही जिन्होंने दोनों सेनाओं के बीच रथ खड़ा कर दिया, और वहीं अपनी दृष्टिमात्र से शत्रुपक्ष के सैनिकों की आयु हर ली — उन पार्थसखा में मेरी प्रीति हो।
வ்யவஹிதப்ரு'தநாமுகம் நிரீக்ஷ்ய ஸ்வஜநவதாத்விமுகஸ்ய தோஷபுத்த்யா । குமதிமஹரதாத்மவித்யயா யஶ்- சரணரதிஃ பரமஸ்ய தஸ்ய மேऽஸ்து ॥
vyavahita-pṛtanā-mukhaṃ nirīkṣya sva-jana-vadhād-vimukhasya doṣa-buddhyā | kumatim-aharad-ātma-vidyayā yaś- caraṇa-ratiḥ paramasya tasya me'stu ||
பொருள்:जब मुझे सेना के अग्रभाग में देखकर अर्जुन स्वजनों के वध से विमुख हो गए, इसे पाप समझकर, तब जिन्होंने आत्मविद्या के उपदेश से उनकी कुमति (मोह) हर ली — उन परमेश्वर के चरणों में मेरी रति हो।
ஸ்வநிகமமபஹாய மத்ப்ரதிஜ்ஞா- ம்ரு'தமதிகர்துமவப்லுதோ ரதஸ்தஃ । த்ரு'தரதசரணோऽப்யயாச்சலத்கு- ர்ஹரிரிவ ஹந்துமிபம் கதோத்தரீயஃ ॥
sva-nigamam-apahāya mat-pratijñām- ṛtam-adhi-kartum-avapluto ratha-sthaḥ | dhṛta-ratha-caraṇo'bhyayāc-calad-gur- harir-iva hantum-ibhaṃ gatottarīyaḥ ||
பொருள்:मेरी प्रतिज्ञा को सत्य करने के लिए जिन्होंने अपनी प्रतिज्ञा (अस्त्र न उठाने की) त्याग दी — रथ से कूदकर, रथचक्र उठाकर, उत्तरीय गिराते हुए, पृथ्वी को कँपाते हुए, सिंह के हाथी पर झपटने के समान मुझ पर दौड़े।
ஶிதவிஶிகஹதோ விஶீர்ணதம்ஶஃ க்ஷதஜபரிப்லுத ஆததாயிநோ மே । ப்ரஸபமபிஸஸார மத்வதார்தம் ஸ பவது மே பகவாந்கதிர்முகுந்தஃ ॥
śita-viśikha-hato viśīrṇa-daṃśaḥ kṣataja-paripluta ātatāyino me | prasabham-abhisasāra mad-vadhārthaṃ sa bhavatu me bhagavān-gatir-mukundaḥ ||
பொருள்:मेरे तीक्ष्ण बाणों से आहत, कवच छिन्न-भिन्न, शरीर रक्त से सना हुआ — वे आततायी मुझ पर मेरा वध करने हेतु वेग से दौड़े; वे ही भगवान् मुकुन्द मेरी गति हों।
விஜயரதகுடும்ப ஆத்ததோத்ரே த்ரு'தஹயரஶ்மிநி தச்ச்ரியேக்ஷணீயே । பகவதி ரதிரஸ்து மே முமூர்ஷோ- ர்யமிஹ நிரீக்ஷ்ய ஹதா கதாஃ ஸ்வரூபம் ॥
vijaya-ratha-kuṭumba ātta-totre dhṛta-haya-raśmini tac-chriyekṣaṇīye | bhagavati ratir-astu me mumūrṣor- yam-iha nirīkṣya hatā gatāḥ sva-rūpam ||
பொருள்:इस मृत्यु के समय मेरी प्रीति उन भगवान् में हो, जो अर्जुन के रथ के अश्वों की रास और चाबुक धारण किए हैं, जिनकी शोभा अनुपम है — जिन्हें यहाँ रणभूमि में देखकर प्राण त्यागने वाले उन्हीं के स्वरूप को प्राप्त हुए।
லலிதகதிவிலாஸவல்குஹாஸ- ப்ரணயநிரீக்ஷணகல்பிதோருமாநாஃ । க்ரு'தமநுக்ரு'தவத்ய உந்மதாந்தாஃ ப்ரக்ரு'திமகந்கில யஸ்ய கோபவத்வஃ ॥
lalita-gati-vilāsa-valgu-hāsa- praṇaya-nirīkṣaṇa-kalpitoru-mānāḥ | kṛtam-anu-kṛtavatya unmadāndhāḥ prakṛtim-agan-kila yasya gopa-vadhvaḥ ||
பொருள்:जिनकी मनोहर चाल, सुन्दर मुस्कान और प्रेमभरी चितवन से व्रज की गोपियाँ गर्वित हो उठीं, और प्रेमोन्माद में जिनकी प्रत्येक चेष्टा का अनुकरण करती हुई उनके ही स्वरूप को प्राप्त हुईं — उन प्रभु में मेरा मन रमे।
முநிகணந்ரு'பவர்யஸங்குலேऽந்தஃ ஸதஸி யுதிஷ்டிரராஜஸூய ஏஷாம் । அர்ஹணமுபபேத ஈக்ஷணீயோ மம த்ரு'ஶிகோசர ஏஷ ஆவிராத்மா ॥
muni-gaṇa-nṛpa-varya-saṅkule'ntaḥ sadasi yudhiṣṭhira-rāja-sūya eṣām | arhaṇam-upapeda īkṣaṇīyo mama dṛśi-gocara eṣa āvir-ātmā ||
பொருள்:ऋषियों और श्रेष्ठ नरेशों से भरी राजा युधिष्ठिर के राजसूय यज्ञ की महान् सभा में जिन्हें सर्वप्रथम अग्रपूजा के योग्य चुना गया — वही परमात्मा आज मेरे नेत्रों के समक्ष प्रकट हैं।
தமிமமஹமஜம் ஶரீரபாஜாம் ஹ்ரு'தி ஹ்ரு'தி திஷ்டிதமாத்மகல்பிதாநாம் । ப்ரதித்ரு'ஶமிவ நைகதார்கமேகம் ஸமதிகதோऽஸ்மி விதூதபேதமோஹஃ ॥
tam-imam-aham-ajaṃ śarīra-bhājāṃ hṛdi hṛdi dhiṣṭhitam-ātma-kalpitānām | prati-dṛśam-iva naikadhārkam-ekaṃ samadhigato'smi vidhūta-bheda-mohaḥ ||
பொருள்:वे अजन्मा प्रभु प्रत्येक देहधारी के हृदय में अन्तरात्मा रूप से स्थित हैं, एक होते हुए भी अनेक से प्रतीत होते हैं — जैसे एक ही सूर्य अनेक नेत्रों में प्रतिबिम्बित होता है। भेद के मोह से रहित होकर अब मैंने उन्हें प्राप्त कर लिया है।
சொல்-சொல்லாகப் பொருள்
உச்சரிப்பைக் கேட்க எந்தச் சொல்லையும் தட்டவும்
भीष्म स्तुति பாராயணப் பலன்கள்
Regarded as the supreme model of fixing the mind on the Lord at the hour of death
Inspires unwavering, one-pointed devotion (ananya bhakti) to Lord Krishna
Dissolves the delusion of duality and reveals the Lord seated in every heart
Recited for a peaceful, conscious and fearless passing, as Bhishma attained
Frees the heart from worldly craving (vitrishna) and attachment
Held to bestow liberation (moksha) through loving remembrance of the Lord's form
Cultivates the vision that sees God's beauty even amid hardship and conflict
भीष्म स्तुति பாராயண முறை
Bathe and sit calmly facing east before an image of Lord Krishna. Recite the Bhishma Stuti slowly, picturing Krishna as Bhishma beheld Him on the field of Kurukshetra. Reflect on each verse as a meditation on fixing the mind wholly on the Lord. It is read daily by devotees as a hymn of surrender, and is traditionally recited for the peace and liberation of the dying and the departed, since Bhishma attained the Lord by this very prayer at the moment of death.
அடிக்கடி கேட்கப்படும் கேள்விகள்
இவையும் படியுங்கள்
ॐ
முழு भीष्म स्तुतिஐ வரிக்கு-வரி பொருளுடன் படியுங்கள், அல்லது மேலும் புனித பாடல்களைக் காணுங்கள்