ਗਣੇਸ਼ ਚਾਲੀਸਾ
गणेश चालीसा in Punjabi (Gurmukhi) · ਪੰਜਾਬੀ
ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ/ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ
✦ ਅਰਥ
ਗਣੇਸ਼ ਚਾਲੀਸਾ ਵਿਘਨਹਰਤਾ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀ ਦੇ ਦਾਤੇ ਗਜਾਨਨ ਗਣੇਸ਼ ਦੀ ਚਾਲੀ ਚੌਪਾਈਆਂ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਵਯ ਜਨਮ, ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਭਗਤਾਂ ਉੱਤੇ ਅਸੀਸਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਪਾਠ ਵਿਘਨ ਦੂਰ ਕਰਕੇ ਬੁੱਧੀ, ਸਫਲਤਾ, ਖ਼ੁਸ਼ਹਾਲੀ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਆਰੰਭ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਕਥਾ
Hindu devotional tradition (Chalisa literature) · Unknown (folk composition in the Chalisa tradition) · Medieval period
ਗਣੇਸ਼ ਚਾਲੀਸਾ ਭਗਵਾਨ ਗਣੇਸ਼ ਦੀ ਜਨਮ-ਕਥਾ ਲਈ ਅਨੇਕ ਪੁਰਾਣ-ਸ੍ਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਲਈ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਚਾਲੀਸਾ ਵਿੱਚ ਵਰਣਿਤ ਕਥਾ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪਾਰਵਤੀ ਨੇ ਪੁੱਤਰ-ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਕਠੋਰ ਤਪ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਦਿਵਯ ਬ੍ਰਾਹਮਣ (ਖ਼ੁਦ ਗਣੇਸ਼ ਭੇਸ ਵਿੱਚ) ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਸੀਸ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਪੰਘੂੜੇ ਉੱਤੇ ਬਾਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਏ। ਸ਼ਿਵ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਹੋਰ ਸੰਸਕਰਣ ਵਿੱਚ ਪਾਰਵਤੀ ਦੁਆਰਾ ਚੰਦਨ ਦੇ ਲੇਪ ਤੋਂ ਗਣੇਸ਼ ਦੀ ਰਚਨਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ। ਸੰਸਕਰਣ ਜੋ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਸਾਰੇ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਸਹਿਮਤ ਹਨ ਕਿ ਗਣੇਸ਼ ਸ਼ਿਵ-ਪਾਰਵਤੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੂਜੇ ਜਾਣ ਦਾ ਪਰਮ ਸਥਾਨ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।
✦ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ
ਗਣੇਸ਼ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਚਮਤਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ 21 ਸਤੰਬਰ 1995 ਨੂੰ ਵਾਪਰਿਆ, ਜਦੋਂ ਸਮੁੱਚੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਲੱਖਾਂ ਗਣੇਸ਼ ਪ੍ਰਤਿਮਾਵਾਂ ਭਗਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਰਪੇ ਦੁੱਧ ਨੂੰ ਪੀਂਦੀਆਂ ਵੇਖੀਆਂ ਗਈਆਂ। 'ਦੁੱਧ ਚਮਤਕਾਰ' ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਇਹ ਘਟਨਾ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਇੱਕ ਮੰਦਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਕੁਝ ਹੀ ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਗਈ। ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਸ਼ੱਕੀ ਲੋਕ ਇਸ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਪਰ ਇਸ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝਾ ਨਾ ਸਕੇ। ਭਗਤਾਂ ਲਈ ਇਹ ਗਣੇਸ਼ ਦੀ ਜੀਵੰਤ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣ ਸੀ — ਉਹੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਜੋ ਗਣੇਸ਼ ਚਾਲੀਸਾ ਵਰਗੀਆਂ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਆਵਾਹਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਘਟਨਾ ਆਧੁਨਿਕ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੇਖੀਆਂ ਅਤੇ ਦਰਜ ਕੀਤੀਆਂ ਧਾਰਮਿਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਸੁਣਦੇ ਹੋਏ ਜਪੋ
ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੂਰਾ ਪਾਠ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਗਤੀ ਜਾਂ ▶ ਬਟਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਸੁਣੋ
ਜਯ ਗਣਪਤਿ ਸਦਗੁਣ ਸਦਨ, ਕਵਿਵਰ ਬਦਨ ਕ੍ਰਿਪਾਲ । ਵਿਘ੍ਨ ਹਰਣ ਮਂਗਲ ਕਰਣ, ਜਯ ਜਯ ਗਿਰਿਜਾਲਾਲ ॥
Jaya ganapati sadaguna sadana, kavivara badana kripala vighna harana mamgala karana, jaya jaya girijalala
ਅਰਥ:ਗਣਪਤੀ ਦੀ ਜੈ, ਸਦਗੁਣਾਂ ਦੇ ਧਾਮ, ਕਵੀਜਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੰਦਿਤ ਕਿਰਪਾਲੂ ਮੁੱਖ ਵਾਲੇ; ਵਿਘਨਾਂ ਦੇ ਹਰਤਾ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਮੰਗਲ ਦੇ ਕਰਤਾ — ਜੈ ਜੈ ਗਿਰਿਜਾ (ਪਾਰਵਤੀ) ਦੇ ਲਾਲ!
ਜਯ ਜਯ ਜਯ ਗਣਪਤਿ ਗਣਰਾਜੂ । ਮਂਗਲ ਭਰਣ ਕਰਣ ਸ਼ੁਭਃ ਕਾਜੂ ॥
Jaya jaya jaya ganapati ganaraju mamgala bharana karana shubhah kaju
ਅਰਥ:ਜੈ ਜੈ ਜੈ ਗਣਪਤੀ, ਗਣਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ; ਜੋ ਸਭ ਨੂੰ ਮੰਗਲ ਨਾਲ ਭਰਦੇ ਅਤੇ ਹਰ ਸ਼ੁਭ ਕਾਰਜ ਸਿੱਧ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਜੈ ਗਜਬਦਨ ਸਦਨ ਸੁਖਦਾਤਾ । ਵਿਸ਼੍ਵ ਵਿਨਾਯਕਾ ਬੁਦ੍ਧਿ ਵਿਧਾਤਾ ॥
Jai gajabadana sadana sukhadata vishva vinayaka buddhi vidhata
ਅਰਥ:ਜੈ ਗਜਮੁਖ, ਸੁਖ ਦੇ ਧਾਮ ਅਤੇ ਦਾਤਾ; ਵਿਸ਼੍ਵ ਦੇ ਸੁਆਮੀ (ਵਿਨਾਯਕ) ਅਤੇ ਬੁੱਧੀ ਦੇ ਵਿਧਾਤਾ।
ਵਕ੍ਰ ਤੁਣ੍ਡ ਸ਼ੁਚੀ ਸ਼ੁਣ੍ਡ ਸੁਹਾਵਨਾ । ਤਿਲਕ ਤ੍ਰਿਪੁਣ੍ਡ ਭਾਲ ਮਨ ਭਾਵਨ ॥
Vakra tunda shuchi shunda suhavana tilaka tripunda bhala mana bhavana
ਅਰਥ:ਵਕ੍ਰਤੁੰਡ ਅਤੇ ਉਜਵਲ, ਸੁੰਦਰ ਸੁੰਡ ਵਾਲੇ; ਆਪ ਦੇ ਮੱਥੇ 'ਤੇ ਤ੍ਰਿਪੁੰਡ ਤਿਲਕ ਮਨ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਰਾਜਤ ਮਣਿ ਮੁਕ੍ਤਨ ਉਰ ਮਾਲਾ । ਸ੍ਵਰ੍ਣ ਮੁਕੁਟ ਸ਼ਿਰ ਨਯਨ ਵਿਸ਼ਾਲਾ ॥
Rajata mani muktana ura mala svarna mukuta shira nayana vishala
ਅਰਥ:ਆਪ ਦੀ ਛਾਤੀ 'ਤੇ ਮਣੀਆਂ ਅਤੇ ਮੋਤੀਆਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੈ; ਸਿਰ 'ਤੇ ਸੋਨੇ ਦਾ ਮੁਕਟ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਨੇਤਰ।
ਪੁਸ੍ਤਕ ਪਾਣਿ ਕੁਠਾਰ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਂ । ਮੋਦਕ ਭੋਗ ਸੁਗਨ੍ਧਿਤ ਫੂਲਂ ॥
Pustaka pani kuthara trishulam modaka bhoga sugandhita phulam
ਅਰਥ:ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਪੁਸਤਕ, ਕੁਠਾਰ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ; ਮੋਦਕ ਦਾ ਭੋਗ ਅਤੇ ਸੁਗੰਧਿਤ ਪੁਸ਼ਪ।
ਸੁਨ੍ਦਰ ਪੀਤਾਮ੍ਬਰ ਤਨ ਸਾਜਿਤ । ਚਰਣ ਪਾਦੁਕਾ ਮੁਨਿ ਮਨ ਰਾਜਿਤ ॥
Sundara pitambara tana sajita charana paduka muni mana rajita
ਅਰਥ:ਸੁੰਦਰ ਪੀਤਾਂਬਰ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਸੁਸੱਜਿਤ; ਆਪ ਦੀਆਂ ਚਰਨ-ਪਾਦੁਕਾਵਾਂ ਮੁਨੀਆਂ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਆਨੰਦਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਧਨਿ ਸ਼ਿਵ ਸੁਵਨ ਸ਼ਡਾਨਨ ਭ੍ਰਾਤਾ । ਗੌਰੀ ਲਾਲਨ ਵਿਸ਼੍ਵ-ਵਿਖ੍ਯਾਤਾ ॥
Dhani shiva suvana shadanana bhrata gauri lalana vishva-vikhyata
ਅਰਥ:ਧੰਨ ਹੋ ਆਪ, ਛੇ ਮੁੱਖ ਵਾਲੇ ਕਾਰਤਿਕੇਯ ਦੇ ਭਾਈ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਪੁੱਤਰ; ਗੌਰੀ ਦੇ ਲਾਡਲੇ, ਵਿਸ਼੍ਵ ਵਿੱਚ ਵਿਖਿਆਤ।
ਰਿਦ੍ਧਿ-ਸਿਦ੍ਧਿ ਤਵ ਚਂਵਰ ਸੁਧਾਰੇ । ਮੁਸ਼ਕ ਵਾਹਨ ਸੋਹਤ ਦ੍ਵਾਰੇ ॥
Riddhi-siddhi tava chamvara sudhare mushaka vahana sohata dvare
ਅਰਥ:ਰਿੱਧੀ ਅਤੇ ਸਿੱਧੀ ਆਪ ਉੱਤੇ ਰਾਜਸੀ ਚੌਰ ਝੁਲਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਆਪ ਦਾ ਮੂਸ਼ਕ ਵਾਹਨ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ ਸ਼ੋਭਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਕਹੌ ਜਨ੍ਮ ਸ਼ੁਭ ਕਥਾ ਤੁਮ੍ਹਾਰੀ । ਅਤਿ ਸ਼ੁਚੀ ਪਾਵਨ ਮਂਗਲਕਾਰੀ ॥
Kahau janma shubha katha tumhari ati shuchi pavana mamgalakari
ਅਰਥ:ਹੁਣ ਮੈਂ ਆਪ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਮੰਗਲਮਯ ਕਥਾ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ — ਅਤਿ ਪਵਿੱਤਰ, ਪਾਵਨ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਮੰਗਲ ਦੇਣ ਵਾਲੀ।
ਏਕ ਸਮਯ ਗਿਰਿਰਾਜ ਕੁਮਾਰੀ । ਪੁਤ੍ਰ ਹੇਤੁ ਤਪ ਕੀਨ੍ਹਾ ਭਾਰੀ ॥
Eka samaya giriraja kumari putra hetu tapa kinha bhari
ਅਰਥ:ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਪਰਬਤਰਾਜ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ (ਪਾਰਵਤੀ) ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਨਾਲ ਕਠੋਰ ਤਪ ਕੀਤਾ।
ਭਯੋ ਯਜ੍ਞ ਜਬ ਪੂਰ੍ਣ ਅਨੂਪਾ । ਤਬ ਪਹੁਂਚ੍ਯੋ ਤੁਮ ਧਰੀ ਦ੍ਵਿਜ ਰੂਪਾ ॥
Bhayo yajna jaba purna anupa taba pahumchyo tuma dhari dvija rupa
ਅਰਥ:ਜਦੋਂ ਉਹ ਅਨੁਪਮ ਯੱਗ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ, ਤਦ ਆਪ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਆਏ।
ਅਤਿਥਿ ਜਾਨੀ ਕੇ ਗੌਰੀ ਸੁਖਾਰੀ । ਬਹੁਵਿਧਿ ਸੇਵਾ ਕਰੀ ਤੁਮ੍ਹਾਰੀ ॥
Atithi jani ke gauri sukhari bahuvidhi seva kari tumhari
ਅਰਥ:ਅਤਿਥੀ ਜਾਣ ਕੇ ਗੌਰੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਆਪ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।
ਅਤਿ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨ ਹਵੈ ਤੁਮ ਵਰ ਦੀਨ੍ਹਾ । ਮਾਤੁ ਪੁਤ੍ਰ ਹਿਤ ਜੋ ਤਪ ਕੀਨ੍ਹਾ ॥
Ati prasanna havai tuma vara dinha matu putra hita jo tapa kinha
ਅਰਥ:ਅਤਿ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਆਪ ਨੇ ਉਸ ਤਪ ਦਾ ਵਰ ਦਿੱਤਾ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਕੀਤਾ ਸੀ:
ਮਿਲਹਿ ਪੁਤ੍ਰ ਤੁਹਿ, ਬੁਦ੍ਧਿ ਵਿਸ਼ਾਲਾ । ਬਿਨਾ ਗਰ੍ਭ ਧਾਰਣ ਯਹਿ ਕਾਲਾ ॥
Milahi putra tuhi, buddhi vishala bina garbha dharana yahi kala
ਅਰਥ:"ਤੈਨੂੰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲਾ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇਗਾ — ਅਤੇ ਇਸੇ ਛਿਣ, ਗਰਭ ਧਾਰਨ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ।
ਗਣਨਾਯਕ ਗੁਣ ਜ੍ਞਾਨ ਨਿਧਾਨਾ । ਪੂਜਿਤ ਪ੍ਰਥਮ ਰੂਪ ਭਗਵਾਨਾ ॥
Gananayaka guna jnana nidhana pujita prathama rupa bhagavana
ਅਰਥ:ਉਹ ਗਣਾਂ ਦਾ ਨਾਇਕ, ਗੁਣ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਦਾ ਭੰਡਾਰ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਥਮ ਪੂਜ੍ਯ ਭਗਵਾਨ ਹੋਵੇਗਾ।"
ਅਸ ਕਹੀ ਅਨ੍ਤਰ੍ਧਾਨ ਰੂਪ ਹਵੈ । ਪਾਲਨਾ ਪਰ ਬਾਲਕ ਸ੍ਵਰੂਪ ਹਵੈ ॥
Asa kahi antardhana rupa havai palana para balaka svarupa havai
ਅਰਥ:ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਪੰਘੂੜੇ 'ਤੇ ਬਾਲਕ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲਿਆ।
ਬਨਿ ਸ਼ਿਸ਼ੁ ਰੁਦਨ ਜਬਹਿਂ ਤੁਮ ਠਾਨਾ । ਲਖਿ ਮੁਖ ਸੁਖ ਨਹਿਂ ਗੌਰੀ ਸਮਾਨਾ ॥
Bani shishu rudana jabahim tuma thana lakhi mukha sukha nahim gauri samana
ਅਰਥ:ਜਦੋਂ ਸ਼ਿਸ਼ੂ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪ ਨੇ ਰੋਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਆਪ ਦਾ ਮੁੱਖ ਵੇਖ ਕੇ ਗੌਰੀ ਦਾ ਆਨੰਦ ਸੰਭਾਲਿਆ ਨਾ ਜਾਵੇ।
ਸਕਲ ਮਗਨ, ਸੁਖਮਂਗਲ ਗਾਵਹਿਂ । ਨਾਭ ਤੇ ਸੁਰਨ, ਸੁਮਨ ਵਰ੍ਸ਼ਾਵਹਿਂ ॥
Sakala magana, sukhamamgala gavahim nabha te surana, sumana varshavahim
ਅਰਥ:ਸਭ ਆਨੰਦ ਵਿੱਚ ਮਗਨ ਹੋ ਕੇ ਸੁਖ-ਮੰਗਲ ਦੇ ਗੀਤ ਗਾਉਣ ਲੱਗੇ; ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਦੇਵਤੇ ਪੁਸ਼ਪ ਵਰਸਾਉਣ ਲੱਗੇ।
ਸ਼ਮ੍ਭੁ, ਉਮਾ, ਬਹੁਦਾਨ ਲੁਟਾਵਹਿਂ । ਸੁਰ ਮੁਨਿਜਨ, ਸੁਤ ਦੇਖਨ ਆਵਹਿਂ ॥
Shambhu, uma, bahudana lutavahim sura munijana, suta dekhana avahim
ਅਰਥ:ਸ਼ੰਭੂ (ਸ਼ਿਵ) ਅਤੇ ਉਮਾ ਨੇ ਬਹੁਤ ਦਾਨ ਲੁਟਾਇਆ; ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਮੁਨੀਜਨ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਆਏ।
ਲਖਿ ਅਤਿ ਆਨਨ੍ਦ ਮਂਗਲ ਸਾਜਾ । ਦੇਖਨ ਭੀ ਆਯੇ ਸ਼ਨਿ ਰਾਜਾ ॥
Lakhi ati ananda mamgala saja dekhana bhi aye shani raja
ਅਰਥ:ਆਨੰਦ ਅਤੇ ਮੰਗਲ ਦਾ ਇਹ ਉਤਸਵ ਵੇਖ ਕੇ ਸ਼ਨੀ ਰਾਜਾ ਵੀ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਆਏ।
ਨਿਜ ਅਵਗੁਣ ਗੁਨਿ ਸ਼ਨਿ ਮਨ ਮਾਹੀਂ । ਬਾਲਕ, ਦੇਖਨ ਚਾਹਤ ਨਾਹੀਂ ॥
Nija avaguna guni shani mana mahim balaka, dekhana chahata nahim
ਅਰਥ:ਆਪਣੇ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਸ਼ਨੀ ਬਾਲਕ ਨੂੰ ਵੇਖਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ।
ਗਿਰਿਜਾ ਕਛੁ ਮਨ ਭੇਦ ਬਢਾਯੋ । ਉਤ੍ਸਵ ਮੋਰ, ਨ ਸ਼ਨਿ ਤੁਹੀ ਭਾਯੋ ॥
Girija kachhu mana bheda badhayo utsava mora, na shani tuhi bhayo
ਅਰਥ:ਗਿਰਿਜਾ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਭੇਦ ਵਧਿਆ: "ਮੇਰੇ ਉਤਸਵ ਵਿੱਚ ਕੀ ਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਵੀ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵੇਖਣਾ ਚੰਗਾ ਨਾ ਲੱਗਾ?"
ਕਹਤ ਲਗੇ ਸ਼ਨਿ, ਮਨ ਸਕੁਚਾਈ । ਕਾ ਕਰਿਹੌ, ਸ਼ਿਸ਼ੁ ਮੋਹਿ ਦਿਖਾਈ ॥
Kahata lage shani, mana sakuchai ka karihau, shishu mohi dikhai
ਅਰਥ:ਸ਼ਨੀ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੰਕੋਚ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ: "ਜੇ ਮੈਂ ਬਾਲਕ ਨੂੰ ਵੇਖਾਂ ਤਾਂ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ?"
ਨਹਿਂ ਵਿਸ਼੍ਵਾਸ, ਉਮਾ ਉਰ ਭਯਊ । ਸ਼ਨਿ ਸੋਂ ਬਾਲਕ ਦੇਖਨ ਕਹਯਊ ॥
Nahim vishvasa, uma ura bhayau shani som balaka dekhana kahayau
ਅਰਥ:ਉਮਾ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੰਕਾ ਨਾ ਉੱਠੀ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਬਾਲਕ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲਈ ਕਿਹਾ।
ਪਦਤਹਿਂ ਸ਼ਨਿ ਦ੍ਰਿਗ ਕੋਣ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਾ । ਬਾਲਕ ਸਿਰ ਉੜਿ ਗਯੋ ਅਕਾਸ਼ਾ ॥
Padatahim shani driga kona prakasha balaka sira uड़i gayo akasha
ਅਰਥ:ਜਿਉਂ ਹੀ ਸ਼ਨੀ ਦੀ ਟੇਢੀ ਨਜ਼ਰ ਦੀ ਕਿਰਨ ਪਈ, ਬਾਲਕ ਦਾ ਸਿਰ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਉੱਡ ਗਿਆ।
ਗਿਰਿਜਾ ਗਿਰੀ ਵਿਕਲ ਹਵੈ ਧਰਣੀ । ਸੋ ਦੁਃਖ ਦਸ਼ਾ ਗਯੋ ਨਹੀਂ ਵਰਣੀ ॥
Girija giri vikala havai dharani so duhkha dasha gayo nahim varani
ਅਰਥ:ਗਿਰਿਜਾ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਕੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ; ਉਸ ਦੁਖ ਦੀ ਦਸ਼ਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ।
ਹਾਹਾਕਾਰ ਮਚ੍ਯੌ ਕੈਲਾਸ਼ਾ । ਸ਼ਨਿ ਕੀਨ੍ਹੋਂ ਲਖਿ ਸੁਤ ਕੋ ਨਾਸ਼ਾ ॥
Hahakara machyau kailasha shani kinhom lakhi suta ko nasha
ਅਰਥ:ਕੈਲਾਸ਼ 'ਤੇ ਹਾਹਾਕਾਰ ਮਚ ਗਿਆ — ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਸ਼ਨੀ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਤੁਰਤ ਗਰੁੜ ਚढ़ਿ ਵਿਸ਼੍ਣੁ ਸਿਧਾਯੋ । ਕਾਟੀ ਚਕ੍ਰ ਸੋ ਗਜ ਸਿਰ ਲਾਯੇ ॥
Turata garuड़ chaढ़i vishnu sidhayo kati chakra so gaja sira laye
ਅਰਥ:ਤੁਰੰਤ ਵਿਸ਼੍ਣੂ ਗਰੁੜ 'ਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ ਚੱਲ ਪਏ; ਚੱਕਰ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਿਰ ਕੱਟ ਕੇ ਹਾਥੀ ਦਾ ਸਿਰ ਲੈ ਆਏ।
ਬਾਲਕ ਕੇ ਧਡ़ ਊਪਰ ਧਾਰਯੋ । ਪ੍ਰਾਣ ਮਨ੍ਤ੍ਰ ਪढ़ਿ ਸ਼ਂਕਰ ਡਾਰਯੋ ॥
Balaka ke dhada़ upara dharayo prana mantra paढ़i shamkara darayo
ਅਰਥ:ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਲਕ ਦੇ ਧੜ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ, ਅਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਪ੍ਰਾਣ-ਮੰਤਰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਜੀਵਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਨਾਮ ਗਣੇਸ਼ ਸ਼ਮ੍ਭੁ ਤਬ ਕੀਨ੍ਹੇ । ਪ੍ਰਥਮ ਪੂਜ੍ਯ ਬੁਦ੍ਧਿ ਨਿਧਿ, ਵਰ ਦੀਨ੍ਹੇ ॥
Nama ganesha shambhu taba kinhe prathama pujya buddhi nidhi, vara dinhe
ਅਰਥ:ਤਦ ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਣੇਸ਼ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਥਮ ਪੂਜ੍ਯ ਹੋਣ ਤੇ ਬੁੱਧੀ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਦਾ ਵਰ ਦਿੱਤਾ।
ਬੁਦ੍ਧਿ ਪਰੀਕ੍ਸ਼ਾ ਜਬ ਸ਼ਿਵ ਕੀਨ੍ਹਾ । ਪ੍ਰਿਥ੍ਵੀ ਕਰ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾ ਲੀਨ੍ਹਾ ॥
Buddhi pariksha jaba shiva kinha prithvi kara pradakshina linha
ਅਰਥ:ਜਦੋਂ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਦੀ ਪਰੀਖਿਆ ਲਈ, ਤਾਂ ਦੋਵਾਂ ਭਾਈਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਦੀ ਪਰਿਕਰਮਾ ਕਰਨੀ ਸੀ।
ਚਲੇ ਸ਼ਡਾਨਨ, ਭਰਮਿ ਭੁਲਾਈ । ਰਚੇ ਬੈਠ ਤੁਮ ਬੁਦ੍ਧਿ ਉਪਾਈ ॥
Chale shadanana, bharami bhulai rache baitha tuma buddhi upai
ਅਰਥ:ਛੇ ਮੁੱਖ ਵਾਲੇ ਕਾਰਤਿਕੇਯ ਭ੍ਰਮਿਤ ਹੋ ਕੇ ਭਟਕਣ ਲੱਗੇ; ਪਰ ਆਪ ਨੇ ਇੱਕ ਚਤੁਰ ਉਪਾਯ ਰਚ ਲਿਆ।
ਚਰਣ ਮਾਤੁ-ਪਿਤੁ ਕੇ ਧਰ ਲੀਨ੍ਹੇਂ । ਤਿਨਕੇ ਸਾਤ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣ ਕੀਨ੍ਹੇਂ ॥
Charana matu-pitu ke dhara linhem tinake sata pradakshina kinhem
ਅਰਥ:ਆਪ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੇ ਚਰਨ ਫੜ ਲਏ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੱਤ ਵਾਰ ਪਰਿਕਰਮਾ ਕੀਤੀ।
ਧਨਿ ਗਣੇਸ਼ ਕਹੀ ਸ਼ਿਵ ਹਿਯੇ ਹਰਸ਼ੇ । ਨਭ ਤੇ ਸੁਰਨ ਸੁਮਨ ਬਹੁ ਬਰਸੇ ॥
Dhani ganesha kahi shiva hiye harashe nabha te surana sumana bahu barase
ਅਰਥ:"ਧੰਨ ਹੈ ਗਣੇਸ਼!" ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹਿਰਦਾ ਆਨੰਦਿਤ ਹੋਇਆ; ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਅਨੇਕ ਪੁਸ਼ਪ ਵਰਸਾਏ।
ਤੁਮ੍ਹਰੀ ਮਹਿਮਾ ਬੁਦ੍ਧਿ ਬੜਾਈ । ਸ਼ੇਸ਼ ਸਹਸਮੁਖ ਸਕੇ ਨ ਗਾਈ ॥
Tumhari mahima buddhi baड़ai shesha sahasamukha sake na gai
ਅਰਥ:ਆਪ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰ ਮੁੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਸ਼ੇਸ਼ ਵੀ ਨਾ ਗਾ ਸਕੇ।
ਮੈਂ ਮਤਿਹੀਨ ਮਲੀਨ ਦੁਖਾਰੀ । ਕਰਹੂਂ ਕੌਨ ਵਿਧਿ ਵਿਨਯ ਤੁਮ੍ਹਾਰੀ ॥
Maim matihina malina dukhari karahum kauna vidhi vinaya tumhari
ਅਰਥ:ਮੈਂ ਮੰਦਬੁੱਧੀ, ਮਲੀਨ ਅਤੇ ਦੁਖੀ ਹਾਂ — ਕਿਸ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਮੈਂ ਆਪ ਦੀ ਉਚਿਤ ਸਤੁਤੀ ਕਰਾਂ?
ਭਜਤ ਰਾਮਸੁਨ੍ਦਰ ਪ੍ਰਭੁਦਾਸਾ । ਜਗ ਪ੍ਰਯਾਗ, ਕਕਰਾ, ਦੁਰ੍ਵਾਸਾ ॥
Bhajata ramasundara prabhudasa jaga prayaga, kakara, durvasa
ਅਰਥ:ਪ੍ਰਯਾਗ ਦੇ (ਕਕਰਾ ਨਿਵਾਸੀ, ਦੁਰਵਾਸਾ ਵੰਸ਼ ਦੇ) ਰਾਮਸੁੰਦਰ ਪ੍ਰਭੁਦਾਸ ਆਪ ਦਾ ਭਜਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਅਬ ਪ੍ਰਭੁ ਦਯਾ ਦੀਨਾ ਪਰ ਕੀਜੈ । ਅਪਨੀ ਸ਼ਕ੍ਤਿ ਭਕ੍ਤਿ ਕੁਛ ਦੀਜੈ ॥
Aba prabhu daya dina para kijai apani shakti bhakti kuchha dijai
ਅਰਥ:ਹੁਣ ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਇਸ ਦੀਨ 'ਤੇ ਦਯਾ ਕਰੋ; ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੋ।
ਸ਼੍ਰੀ ਗਣੇਸ਼ ਯਹ ਚਾਲੀਸਾ, ਪਾਠ ਕਰੈ ਕਰ ਧ੍ਯਾਨ । ਨਿਤ ਨਵ ਮਂਗਲ ਗ੍ਰਿਹ ਬਸੈ, ਲਹੇ ਜਗਤ ਸਨ੍ਮਾਨ ॥
Shri ganesha yaha chalisa, patha karai kara dhyana nita nava mamgala griha basai, lahe jagata sanmana
ਅਰਥ:ਜੋ ਕੋਈ ਇਸ ਗਣੇਸ਼ ਚਾਲੀਸਾ ਦਾ ਇਕਾਗਰ ਮਨ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ — ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਨਿੱਤ ਨਵਾਂ ਮੰਗਲ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਸਨਮਾਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਬਦ-ਸ਼ਬਦ ਅਰਥ
ਉਚਾਰਨ ਸੁਣਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ਬਦ ਉੱਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
गणेश चालीसा ਪਾਠ ਦੇ ਲਾਭ
ਭਗਤ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿੱਚੋਂ ਸਾਰੇ ਵਿਘਨ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਬੁੱਧੀ, ਵਿਵੇਕ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਸਪਸ਼ਟਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ
ਨਵੇਂ ਉੱਦਮਾਂ, ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿੱਚ ਸਫਲਤਾ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ
ਘਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਭਤਾ ਅਤੇ ਸੁਭਾਗ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ
ਗਣੇਸ਼ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ — ਇਹ ਚਾਲੀਸਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਅਸੀਸ ਦਾ ਆਵਾਹਨ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਡਰ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਅਧਿਆਤਮਕ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਸਹੀ-ਗ਼ਲਤ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ
गणेश चालीसा ਪਾਠ ਵਿਧੀ
ਗਣੇਸ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਜਾਂ ਚਿੱਤਰ ਅੱਗੇ ਬੈਠੋ। ਮੋਦਕ, ਦੂਬ ਘਾਹ ਅਤੇ ਲਾਲ ਫੁੱਲ ਅਰਪਣ ਕਰੋ। ਦੀਵਾ ਅਤੇ ਧੂਪ ਜਗਾਓ। ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਇਕਾਗਰਤਾ ਨਾਲ ਗਣੇਸ਼ ਚਾਲੀਸਾ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰੋ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਨਵੇਂ ਕੰਮ, ਯਾਤਰਾ ਜਾਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕੰਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਇਸ ਚਾਲੀਸਾ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਹੈ। ਬੁੱਧਵਾਰ (ਗਣੇਸ਼ ਦਾ ਦਿਨ) ਅਤੇ ਗਣੇਸ਼ ਚਤੁਰਥੀ 'ਤੇ ਪਾਠ ਖ਼ਾਸ ਸ਼ੁਭ ਹੈ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ॐ
ਪੂਰਾ गणेश चालीसा ਸ਼ਲੋਕ-ਦਰ-ਸ਼ਲੋਕ ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੜ੍ਹੋ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਵੇਖੋ