Mantra.Tips
vedicrigvedahiranyagarbhacreation

ହିରଣ୍ଯଗର୍ଭ ସୂକ୍ତମ୍

हिरण्यगर्भ सूक्तम् in Odia · ଓଡ଼ିଆ

🕉️ vedic·📿 11× ଜପ·🕐 ବୈଦିକ ଯଜ୍ଞ ଓ ହୋମ ସମୟରେ; ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ପାଇଁ ସକାଳେ·📜 Rigveda (Mandala 10, Sukta 121)
Share:

ଅର୍ଥ

ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ ସୂକ୍ତମ୍ ଋଗ୍ବେଦର (ମଣ୍ଡଳ ୧୦, ସୂକ୍ତ ୧୨୧) ସର୍ବାଧିକ ଗମ୍ଭୀର ସୃଷ୍ଟି-ସୂକ୍ତଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ, ଯାହା 'ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ' (ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣମୟ ଗର୍ଭ) ର ବର୍ଣ୍ଣନା କରେ — ସେହି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡୀୟ ବୀଜ ଯାହା ଆରମ୍ଭରେ ପ୍ରକଟ ହେଲା ଏବଂ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ଏକମାତ୍ର ସ୍ୱାମୀ, ପୃଥିବୀ ଓ ଦ୍ୟୁଲୋକର ଧାରକ ହେଲା। ଏହାର ଦଶଟି ମଧ୍ୟରୁ ନଅଟି ମନ୍ତ୍ର ଏହି ଜିଜ୍ଞାସାପୂର୍ଣ୍ଣ ଧ୍ରୁବପଦରେ ସମାପ୍ତ ହୁଏ — 'କସ୍ମୈ ଦେବାୟ ହବିଷା ବିଧେମ' — 'ଆମେ କେଉଁ ଦେବଙ୍କ ଉପାସନା କରିବା?' — ଏବଂ ଦଶମ ମନ୍ତ୍ର ଶେଷରେ ସେହି ଦେବଙ୍କୁ ପ୍ରଜାପତି ରୂପେ ନାମିତ କରେ। ଏହା ସୃଷ୍ଟି ପଛରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏକ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ଉପରେ ଗୋଟିଏ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧ୍ୟାନ-ସୂକ୍ତ ରୂପେ ପୂଜନୀୟ।

ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ କଥା

Rigveda (Mandala 10, Sukta 121) · Rishi Hiranyagarbha Prajapatya · Vedic period (c. 1500-1000 BCE)

ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ ସୂକ୍ତମ୍ ଋଗ୍ବେଦର ଦଶମ ମଣ୍ଡଳରେ ଆସେ ଏବଂ ପରମ୍ପରାଗତ ଭାବେ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଋଷି ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭଙ୍କୁ ଏହାର ଦ୍ରଷ୍ଟା ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ। ଏହା ବେଦର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୃଷ୍ଟି-ସୂକ୍ତଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ: ଏହା ସେହି ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣମୟ ଗର୍ଭର ଗାନ କରେ ଯାହା ସର୍ବପ୍ରଥମ ପ୍ରକଟ ହେଲା ଏବଂ ସୃଷ୍ଟିର ଏକମାତ୍ର ସ୍ୱାମୀ, ଜୀବନ ଓ ବଳର ଦାତା, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣଧାରୀଙ୍କ ରାଜା, ଦ୍ୟାବା-ପୃଥିବୀ, ପର୍ବତ ଓ ସମୁଦ୍ରର ଧାରକ ହେଲା। ନଅଟି ମନ୍ତ୍ରରେ ଦ୍ରଷ୍ଟା ଏହି ଗୂଢ଼ ପ୍ରଶ୍ନ ପୁନରାବୃତ୍ତି କରନ୍ତି — 'ଆମେ କେଉଁ ଦେବଙ୍କ ଉପାସନା କରିବା?' — କାରଣ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ମନର ଧରାରେ ଆସୁଥିବା ପ୍ରତ୍ୟେକ ନାମରୁ ଅତୀତ — ଏବଂ କେବଳ ଦଶମ ମନ୍ତ୍ରରେ ଶେଷରେ ସେହି ଦେବଙ୍କୁ ପ୍ରଜାପତି ରୂପେ ନାମିତ କରାଯାଏ। ଏହିପରି ଏହି ସୂକ୍ତ ପ୍ରକଟ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ବିସ୍ମୟରୁ ସେହି ଏକ ଦେବଙ୍କ ପରିଚୟ ଆଡ଼କୁ ଅଗ୍ରସର ହୁଏ ଯିଏ ସମସ୍ତଙ୍କଠାରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କଠାରୁ ଅତୀତ।

ଶାସ୍ତ୍ରରେ କୁହାଯାଇଥିବା ପରି

ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ ସୂକ୍ତମ୍ ମାନବତାର ସର୍ବାଧିକ ପ୍ରାଚୀନ ଓ ତେଜସ୍ୱୀ ଅନ୍ତର୍ଦୃଷ୍ଟିଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏକୁ ସଂରକ୍ଷଣ କରେ: ଯେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଶ୍ୱ ଗୋଟିଏ 'ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ' ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡୀୟ ବୀଜରୁ ପ୍ରକଟ ହେଲା, ଯାହା ପୃଥିବୀ ଓ ଆକାଶ, ଜୀବନ ଓ ମୃତ୍ୟୁର ଏକମାତ୍ର ଉତ୍ସ। ଏହାର ଦଶମ ମନ୍ତ୍ର, ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ନିକଟରେ ପ୍ରାର୍ଥନା, ଏତେ ସାମର୍ଥ୍ୟବାନ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ ଯେ, ଯିଏ ଏହାକୁ ବ୍ୟାକୁଳ କାମନାରେ ଅର୍ପଣ କରେ, ସେ ସେହି କାମନା ପୂର୍ଣ୍ଣ ପାଏ, କାରଣ ଏହି ସୂକ୍ତ ଘୋଷଣା କରେ ଯେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ବ୍ୟତୀତ କେହି ସମସ୍ତ ଉତ୍ପନ୍ନ ପଦାର୍ଥକୁ ବ୍ୟାପ୍ତ କରେ ନାହିଁ, ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ହିଁ ଶେଷରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଆହୁତି ଅର୍ପିତ ହୁଏ।

ଅର୍ଥ ସହିତ ସମ୍ପୂର୍ଣ ପାଠ

ଯେକୌଣସି ଧାଡ଼ି କିମ୍ବା ▶ ବଟନ୍ ଛୁଇଁ ଶୁଣନ୍ତୁ

ଶ୍ଳୋକ 1

ହିରଣ୍ଯଗର୍ଭଃ ସମଵର୍ତତାଗ୍ରେ ଭୂତସ୍ଯ ଜାତଃ ପତିରେକ ଆସୀତ୍ ଦାଧାର ପୃଥିଵୀଂ ଦ୍ଯାମୁତେମାଂ କସ୍ମୈ ଦେଵାଯ ହଵିଷା ଵିଧେମ ॥୧॥

Hiraṇyagarbhaḥ samavartatāgre bhūtasya jātaḥ patireka āsīt | sa dādhāra pṛthivīṃ dyāmutemāṃ kasmai devāya haviṣā vidhema ||1||

ଅର୍ଥ:ଆରମ୍ଭରେ ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ (ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣମୟ ଗର୍ଭ) ପ୍ରକଟ ହେଲା; ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇ ସେ ସମସ୍ତ ଭୂତର ଏକମାତ୍ର ସ୍ୱାମୀ ଥିଲା। ସେ ଏହି ପୃଥିବୀ ଓ ଦ୍ୟୁଲୋକକୁ ଧାରଣ କଲା — ଆମେ କେଉଁ ଦେବଙ୍କ ହବି ଦ୍ୱାରା ଉପାସନା କରିବା?

ଶ୍ଳୋକ 2

ଆତ୍ମଦା ବଲଦା ଯସ୍ଯ ଵିଶ୍ଵ ଉପାସତେ ପ୍ରଶିଷଂ ଯସ୍ଯ ଦେଵାଃ ଯସ୍ଯ ଛାଯାମୃତଂ ଯସ୍ଯ ମୃତ୍ଯୁଃ କସ୍ମୈ ଦେଵାଯ ହଵିଷା ଵିଧେମ ॥୨॥

Ya ātmadā baladā yasya viśva upāsate praśiṣaṃ yasya devāḥ | yasya chāyāmṛtaṃ yasya mṛtyuḥ kasmai devāya haviṣā vidhema ||2||

ଅର୍ଥ:ଯିଏ ଆତ୍ମା ଓ ବଳ ଦିଏ, ଯାହାର ଆଜ୍ଞା ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଓ ଦେବଗଣ ମଧ୍ୟ ପାଳନ କରନ୍ତି, ଯାହାର ଛାୟା ଅମୃତ ଏବଂ ଯାହାର ଛାୟା ମୃତ୍ୟୁ — ଆମେ କେଉଁ ଦେବଙ୍କ ଉପାସନା କରିବା?

ଶ୍ଳୋକ 3

ଯଃ ପ୍ରାଣତୋ ନିମିଷତୋ ମହିତ୍ଵୈକ ଇଦ୍ରାଜା ଜଗତୋ ବଭୂଵ ଈଶେ ଅସ୍ଯ ଦ୍ଵିପଦଶ୍ଚତୁଷ୍ପଦଃ କସ୍ମୈ ଦେଵାଯ ହଵିଷା ଵିଧେମ ॥୩॥

Yaḥ prāṇato nimiṣato mahitvaika idrājā jagato babhūva | ya īśe asya dvipadaścatuṣpadaḥ kasmai devāya haviṣā vidhema ||3||

ଅର୍ଥ:ଯିଏ ନିଜ ମହିମାରେ ପ୍ରାଣଧାରୀ ଓ ପଲକ ପକାଉଥିବା (ସମସ୍ତ ଜୀବିତ) ଜଗତର ଏକମାତ୍ର ରାଜା ହେଲା, ଯିଏ ଏହାର ଦ୍ୱିପଦ ଓ ଚତୁଷ୍ପଦ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ — ଆମେ କେଉଁ ଦେବଙ୍କ ଉପାସନା କରିବା?

ଶ୍ଳୋକ 4

ଯସ୍ଯେମେ ହିମଵନ୍ତୋ ମହିତ୍ଵା ଯସ୍ଯ ସମୁଦ୍ରଂ ରସଯା ସହାହୁଃ ଯସ୍ଯେମାଃ ପ୍ରଦିଶୋ ଯସ୍ଯ ବାହୂ କସ୍ମୈ ଦେଵାଯ ହଵିଷା ଵିଧେମ ॥୪॥

Yasyeme himavanto mahitvā yasya samudraṃ rasayā sahāhuḥ | yasyemāḥ pradiśo yasya bāhū kasmai devāya haviṣā vidhema ||4||

ଅର୍ଥ:ଯାହାର ମହିମାକୁ ଏହି ହିମାଳୟ ପର୍ବତମାନେ ପ୍ରକଟ କରନ୍ତି, ଯାହାର ସମୁଦ୍ର ନଦୀ ସହିତ କୁହାଯାଏ, ଯାହାର ଏହି ଦିଗସବୁ ତାହାର ଭୁଜା ସମାନ — ଆମେ କେଉଁ ଦେବଙ୍କ ଉପାସନା କରିବା?

ଶ୍ଳୋକ 5

ଯେନ ଦ୍ଯୌରୁଗ୍ରା ପୃଥିଵୀ ଦୃଳ୍ହା ଯେନ ସ୍ଵଃ ସ୍ତଭିତଂ ଯେନ ନାକଃ ଯୋ ଅନ୍ତରିକ୍ଷେ ରଜସୋ ଵିମାନଃ କସ୍ମୈ ଦେଵାଯ ହଵିଷା ଵିଧେମ ॥୫॥

Yena dyaurugrā pṛthivī ca dṛḷhā yena svaḥ stabhitaṃ yena nākaḥ | yo antarikṣe rajaso vimānaḥ kasmai devāya haviṣā vidhema ||5||

ଅର୍ଥ:ଯାହାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉଗ୍ର ଦ୍ୟୁଲୋକ ଓ ପୃଥିବୀ ଦୃଢ଼ ହେଲା, ଯାହାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱର୍ଲୋକ ଓ ନାକ (ଆକାଶ) ସ୍ଥିର ହେଲା, ଯିଏ ଅନ୍ତରିକ୍ଷରେ ରଜର ବିଧାତା — ଆମେ କେଉଁ ଦେବଙ୍କ ଉପାସନା କରିବା?

ଶ୍ଳୋକ 6

ଯଂ କ୍ରନ୍ଦସୀ ଅଵସା ତସ୍ତଭାନେ ଅଭ୍ଯୈକ୍ଷେତାଂ ମନସା ରେଜମାନେ ଯତ୍ରାଧି ସୂର ଉଦିତୋ ଵିଭାତି କସ୍ମୈ ଦେଵାଯ ହଵିଷା ଵିଧେମ ॥୬॥

Yaṃ krandasī avasā tastabhāne abhyaikṣetāṃ manasā rejamāne | yatrādhi sūra udito vibhāti kasmai devāya haviṣā vidhema ||6||

ଅର୍ଥ:ଯାହାର ସହାୟତାରେ ଧୃତ ଦ୍ୟାବା-ପୃଥିବୀ, ମନରେ କମ୍ପି ଯାହାଙ୍କ ଆଡ଼କୁ ଚାହିଁ ରହିଲେ, ଯେଉଁଠି ଉଦିତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ — ଆମେ କେଉଁ ଦେବଙ୍କ ଉପାସନା କରିବା?

ଶ୍ଳୋକ 7

ଆପୋ ଯଦ୍ବୃହତୀର୍ଵିଶ୍ଵମାଯନ୍ଗର୍ଭଂ ଦଧାନା ଜନଯନ୍ତୀରଗ୍ନିମ୍ ତତୋ ଦେଵାନାଂ ସମଵର୍ତତାସୁରେକଃ କସ୍ମୈ ଦେଵାଯ ହଵିଷା ଵିଧେମ ॥୭॥

Āpo ha yadbṛhatīrviśvamāyangarbhaṃ dadhānā janayantīragnim | tato devānāṃ samavartatāsureka kasmai devāya haviṣā vidhema ||7||

ଅର୍ଥ:ଯେତେବେଳେ ମହାନ ଜଳ ଆସିଲା, ବିଶ୍ୱର ଗର୍ଭକୁ ଧାରଣ କରି ଏବଂ ଅଗ୍ନିକୁ ଜନ୍ମ ଦେଇ, ସେତେବେଳେ ଦେବଗଣଙ୍କ ଏକ ପ୍ରାଣ (ଅସୁ) ପ୍ରକଟ ହେଲା — ଆମେ କେଉଁ ଦେବଙ୍କ ଉପାସନା କରିବା?

ଶ୍ଳୋକ 8

ଯଶ୍ଚିଦାପୋ ମହିନା ପର୍ଯପଶ୍ଯଦ୍ଦକ୍ଷଂ ଦଧାନା ଜନଯନ୍ତୀର୍ଯଜ୍ଞମ୍ ଯୋ ଦେଵେଷ୍ଵଧି ଦେଵ ଏକ ଆସୀତ୍କସ୍ମୈ ଦେଵାଯ ହଵିଷା ଵିଧେମ ॥୮॥

Yaścidāpo mahinā paryapaśyaddakṣaṃ dadhānā janayantīryajñam | yo deveṣvadhi deva eka āsītkasmai devāya haviṣā vidhema ||8||

ଅର୍ଥ:ଯିଏ ନିଜ ମହିମାରେ ସେହି ଜଳସମୂହକୁ ଦେଖିଲା ଯାହା ସାମର୍ଥ୍ୟ ଧାରଣ କରିଥିଲା ଏବଂ ଯଜ୍ଞକୁ ଜନ୍ମ ଦେଉଥିଲା, ଯିଏ ଦେବଗଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଏକମାତ୍ର ଅଧିଦେବ ଥିଲା — ଆମେ କେଉଁ ଦେବଙ୍କ ଉପାସନା କରିବା?

ଶ୍ଳୋକ 9

ମା ନୋ ହିଂସୀଜ୍ଜନିତା ଯଃ ପୃଥିଵ୍ଯା ଯୋ ଵା ଦିଵଂ ସତ୍ଯଧର୍ମା ଜଜାନ ଯଶ୍ଚାପଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରା ବୃହତୀର୍ଜଜାନ କସ୍ମୈ ଦେଵାଯ ହଵିଷା ଵିଧେମ ॥୯॥

Mā no hiṃsījjanitā yaḥ pṛthivyā yo vā divaṃ satyadharmā jajāna | yaścāpaścandrā bṛhatīrjajāna kasmai devāya haviṣā vidhema ||9||

ଅର୍ଥ:ସେ ଆମକୁ ହାନି ନ କରୁ — ଯିଏ ପୃଥିବୀର ଜନକ, ଯିଏ ସତ୍ୟଧର୍ମଯୁକ୍ତ ହୋଇ ଦ୍ୟୁଲୋକର ରଚନା କଲା, ଏବଂ ଯିଏ ମହାନ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଜଳ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲା — ଆମେ କେଉଁ ଦେବଙ୍କ ଉପାସନା କରିବା?

ଶ୍ଳୋକ 10

ପ୍ରଜାପତେ ତ୍ଵଦେତାନ୍ଯନ୍ଯୋ ଵିଶ୍ଵା ଜାତାନି ପରି ତା ବଭୂଵ ଯତ୍କାମାସ୍ତେ ଜୁହୁମସ୍ତନ୍ନୋ ଅସ୍ତୁ ଵଯଂ ସ୍ଯାମ ପତଯୋ ରଯୀଣାମ୍ ॥୧୦॥

Prajāpate na tvadetānyanyo viśvā jātāni pari tā babhūva | yatkāmāste juhumastanno astu vayaṃ syāma patayo rayīṇām ||10||

ଅର୍ଥ:ହେ ପ୍ରଜାପତେ! ତୁମ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କେହି ଏହି ସମସ୍ତ ଉତ୍ପନ୍ନ ପଦାର୍ଥକୁ ବ୍ୟାପ୍ତ କରିପାରିଲା ନାହିଁ। ଯେଉଁ କାମନାରେ ଆମେ ତୁମକୁ ଆହୁତି ଦେଉ, ତାହା ଆମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଉ; ଆମେ ଧନ-ସମ୍ପଦର ସ୍ୱାମୀ ହେଉ।

ଶବ୍ଦ-ଶବ୍ଦ ଅର୍ଥ

ଉଚ୍ଚାରଣ ଶୁଣିବାକୁ ଯେକୌଣସି ଶବ୍ଦରେ କ୍ଲିକ୍ କରନ୍ତୁ

ହିରଣ୍ଯଗର୍ଭଃ🔊hiraṇyagarbhaḥସ୍ୱର୍ଣ୍ଣମୟ ଗର୍ଭ / ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ଭ୍ରୂଣ — ଯାହାଠାରୁ ବିଶ୍ୱ ଉନ୍ମୋଚିତ ହୁଏ ସେହି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡୀୟ ବୀଜ
ସମଵର୍ତତ ଅଗ୍ରେ🔊samavartata agreଆରମ୍ଭରେ ପ୍ରକଟ ହେଲା / ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା
ଭୂତସ୍ଯ ଜାତଃ ପତିଃ ଏକଃ ଆସୀତ୍🔊bhūtasya jātaḥ patiḥ ekaḥ āsītଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇ ସେ ଏକାକୀ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତିତ୍ୱର (ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର) ସ୍ୱାମୀ ଥିଲା
ସ ଦାଧାର ପୃଥିଵୀଂ ଦ୍ଯାଂ ଉତ ଇମାଂ🔊sa dādhāra pṛthivīṃ dyāṃ uta imāṃସେ ଏହି ପୃଥିବୀ ଓ ଦ୍ୟୁଲୋକକୁ ଧାରଣ ଓ ପୋଷଣ କଲା
କସ୍ମୈ ଦେଵାଯ ହଵିଷା ଵିଧେମ🔊kasmai devāya haviṣā vidhemaଆମେ କେଉଁ ଦେବଙ୍କୁ (କ — ଅଜ୍ଞେୟ ପରମ) ହବି ଅର୍ପଣ କରିବା? (ପ୍ରତି ମନ୍ତ୍ରର ଧ୍ରୁବପଦ)
ଆତ୍ମଦା ବଲଦା🔊ātmadā baladāଆତ୍ମା (ଜୀବନ/ପ୍ରାଣ) ର ଦାତା ଏବଂ ବଳର ଦାତା
ଯସ୍ଯ ପ୍ରଶିଷଂ ଦେଵାଃ ଉପାସତେ🔊yasya praśiṣaṃ devāḥ upāsateଯାହାର ଆଜ୍ଞା ଦେବଗଣ ମଧ୍ୟ ପାଳନ ଓ ଉପାସନା କରନ୍ତି
ଯସ୍ଯ ଛାଯା ଅମୃତଂ ଯସ୍ଯ ମୃତ୍ଯୁଃ🔊yasya chāyā amṛtaṃ yasya mṛtyuḥଯାହାର ଛାୟା ଅମୃତ, ଏବଂ ଯାହାର ଛାୟା (ହିଁ) ମୃତ୍ୟୁ
ଯଃ ପ୍ରାଣତଃ ନିମିଷତଃ🔊yaḥ prāṇataḥ nimiṣataḥଯିଏ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଓ ପଲକ ପକାଉଥିବା (ଜୀବମାନଙ୍କ) ଉପରେ ଶାସନ କରେ
ଏକ ଇତ୍ ରାଜା ଜଗତଃ ବଭୂଵ🔊eka it rājā jagataḥ babhūvaନିଜ ମହିମାରେ ଚର-ଜଗତର ଏକମାତ୍ର ରାଜା ହେଲା
ଦ୍ଵିପଦଃ ଚତୁଷ୍ପଦଃ🔊dvipadaḥ catuṣpadaḥଦ୍ୱିପଦ (ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ) ଓ ଚତୁଷ୍ପଦ (ପଶୁମାନଙ୍କ)
ଯସ୍ଯ ଇମେ ହିମଵନ୍ତଃ🔊yasya ime himavantaḥଯାହାର ଏହି ହିମବାନ (ହିମାଳୟ) ପର୍ବତ
ଯସ୍ଯ ପ୍ରଦିଶଃ ଯସ୍ଯ ବାହୂ🔊yasya pradiśaḥ yasya bāhūଯାହାର ଏହି ଦିଗସବୁ, ଯାହାର ଏହି ଦୁଇ ଭୁଜା
ଯେନ ଦ୍ଯୌଃ ଉଗ୍ରା ପୃଥିଵୀ ଚ ଦୃଳ୍ହା🔊yena dyauḥ ugrā pṛthivī ca dṛḷhāଯାହାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉଗ୍ର ଦ୍ୟୁଲୋକ ଓ ପୃଥିବୀ ଦୃଢ଼ ହେଲା
ଆପଃ ହ ଯତ୍ ବୃହତୀଃ🔊āpaḥ ha yat bṛhatīḥଯେତେବେଳେ ମହାନ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡୀୟ ଜଳ ଆସିଲା
ଗର୍ଭଂ ଦଧାନାଃ ଜନଯନ୍ତୀଃ ଅଗ୍ନିମ୍🔊garbhaṃ dadhānāḥ janayantīḥ agnim(ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣମୟ) ଗର୍ଭକୁ ଧାରଣ କରି ଏବଂ ଅଗ୍ନି (ନିଆଁ/ଜୀବନ) କୁ ଜନ୍ମ ଦେଇ
ଦେଵାନାଂ ସମଵର୍ତତ ଅସୁଃ ଏକଃ🔊devānāṃ samavartata asuḥ ekaḥସେତେବେଳେ ଦେବଗଣଙ୍କ ଏକ ପ୍ରାଣ (ଅସୁ) ପ୍ରକଟ ହେଲା
ମା ନଃ ହିଂସୀତ୍ ଜନିତା🔊mā naḥ hiṃsīt janitāଯିଏ ଆମର ଜନ୍ମଦାତା ସେ ଆମକୁ ହାନି ନ କରୁ
ସତ୍ଯଧର୍ମା🔊satyadharmāଯାହାର ଧର୍ମ ସତ୍ୟ (ସତ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡୀୟ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଧାରକ)
ପ୍ରଜାପତେ🔊prajāpateହେ ପ୍ରଜାପତେ (ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ) — ଏଠାରେ ସେହି ଏକ ଦେବଙ୍କ ନାମ ନିଆଯାଇଛି
ଵଯଂ ସ୍ଯାମ ପତଯଃ ରଯୀଣାମ୍🔊vayaṃ syāma patayaḥ rayīṇāmଆମେ ଧନ ଓ ସମୃଦ୍ଧିର ସ୍ୱାମୀ (ଅଧିପତି) ହେଉ

हिरण्यगर्भ सूक्तम् ପାଠର ଲାଭ

ବିଶ୍ୱ ପଛରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏକ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ଉପରେ (ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ / ପ୍ରଜାପତି) ଗୋଟିଏ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୈଦିକ ଧ୍ୟାନ

ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡୀୟ ଉଦ୍ଗମ — ସେହି 'ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣମୟ ଗର୍ଭ' ଯାହାଠାରୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରକଟ ହେଲା — ଉପରେ ଚିନ୍ତନକୁ ଗଭୀର କରେ

ଏହାର ଧ୍ରୁବପଦ 'କସ୍ମୈ ଦେବାୟ ହବିଷା ବିଧେମ' ଅଜ୍ଞେୟ ପରମଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ବିନମ୍ରତା ଜଗାଏ

ପ୍ରମୁଖ ବୈଦିକ ଯଜ୍ଞ, ହୋମ ଓ ମନ୍ଦିର ପ୍ରତିଷ୍ଠାରେ ଜପ କରାଯାଏ

ଅନ୍ତିମ ମନ୍ତ୍ର କାମନାସମୂହର ପୂର୍ତ୍ତି ଓ ସମୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ନିକଟରେ ଗୋଟିଏ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପ୍ରାର୍ଥନା

ଶାନ୍ତି, ବିସ୍ତୃତ ଜ୍ଞାନ ଓ ସୃଷ୍ଟିର ଦିବ୍ୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା ପ୍ରତି ଶ୍ରଦ୍ଧା ପ୍ରଦାନ କରେ

ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କ କୃପା ଓ ରକ୍ଷା ('ମା ନୋ ହିଂସୀଃ') ଆବାହନ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୁଭ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ

हिरण्यगर्भ सूक्तम् ପାଠ ବିଧି

ଜପ ସଂଖ୍ୟା11ଥର
ଉତ୍ତମ ସମୟବୈଦିକ ଯଜ୍ଞ ଓ ହୋମ ସମୟରେ; ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ପାଇଁ ସକାଳେ

ସ୍ପଷ୍ଟ ବୈଦିକ ଉଚ୍ଚାରଣ ସହିତ ଧୀରେ ଧୀରେ ପାଠ କରନ୍ତୁ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ମନ୍ତ୍ରର ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡୀୟ କଳ୍ପନା ଓ ଜିଜ୍ଞାସାପୂର୍ଣ୍ଣ ଧ୍ରୁବପଦରେ ଅଟକି। ଏହା ପରମ୍ପରାଗତ ଭାବେ ପ୍ରମୁଖ ହୋମ, ମନ୍ଦିର ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଓ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ବୈଦିକ ଉପାସନାରେ ଜପ କରାଯାଏ। ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସାଧନା ପାଇଁ ସକାଳେ ଶାନ୍ତ ବସନ୍ତୁ ଏବଂ ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତିତ୍ୱର ଏକମାତ୍ର ଉତ୍ସ ରୂପେ ଚିନ୍ତନ କରନ୍ତୁ; ଦଶମ ମନ୍ତ୍ର ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ନିକଟରେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ପ୍ରାର୍ଥନା ରୂପେ ପଠିତ ହୁଏ। ଏଗାରଟି ଆବୃତ୍ତି ଗୋଟିଏ ପ୍ରଚଳିତ ସଂଖ୍ୟା।

ବାରମ୍ବାର ପଚରାଯାଉଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ

ଏହି ପୃଷ୍ଠାରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ हिरण्यगर्भ सूक्तम् ଓଡ଼ିଆ ଲିପିରେ ଦିଆଯାଇଛି — ସେହି ମୂଳ ଶ୍ଳୋକ, ଅକ୍ଷର-ଅକ୍ଷର ଲିପ୍ୟନ୍ତରିତ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଆପଣ ସହଜରେ ପଢ଼ି ଜପ କରିପାରିବେ। ଯେକୌଣସି ଧାଡ଼ି (କିମ୍ବା ▶ ବଟନ୍) ଛୁଇଁ ତାହାର ପାଠ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ହଁ — କେବଳ ଲିପି ବଦଳେ; ଶବ୍ଦ ଓ ସେମାନଙ୍କ ଅର୍ଥ ମୂଳ ହିଁ ରହେ। ଏହି ପୃଷ୍ଠାର ଶ୍ଳୋକ-ଶ୍ଳୋକ ଅର୍ଥ, ଲାଭ ଓ ପାଠ ବିଧି ସମାନ ଭାବେ ପ୍ରଯୁଜ୍ୟ।
ଏହା ଋଗ୍ବେଦର (ମଣ୍ଡଳ ୧୦, ସୂକ୍ତ ୧୨୧) ଦଶଟି ମନ୍ତ୍ରର ଗୋଟିଏ ସୃଷ୍ଟି-ସୂକ୍ତ, ଯାହା ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ — ସେହି 'ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣମୟ ଗର୍ଭ' ବା ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡୀୟ ବୀଜ — ର ବର୍ଣ୍ଣନା କରେ ଯାହା ଆରମ୍ଭରେ ପ୍ରକଟ ହେଲା ଏବଂ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ଏକମାତ୍ର ସ୍ୱାମୀ ହେଲା। ଏହା ବିଶ୍ୱ ଉତ୍ପତ୍ତି ବିଷୟରେ ବେଦର ସର୍ବାଧିକ ଦାର୍ଶନିକ ଭାବେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସୂକ୍ତଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ।
ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭର ଅର୍ଥ 'ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣମୟ ଗର୍ଭ' ବା 'ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ଭ୍ରୂଣ' — ସେହି ତେଜୋମୟ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡୀୟ ବୀଜ ଯାହାଠାରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଶ୍ୱ ଉନ୍ମୋଚିତ ହେଲା ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏହା ସମସ୍ତ ଅସ୍ତିତ୍ୱର ଉତ୍ସ ଓ ଧାରକ ରୂପେ ପରମଙ୍କ ପ୍ରଥମ ଅଭିବ୍ୟକ୍ତିର ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରେ, ଯାହା ପରେ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ସହିତ ଚିହ୍ନିତ ହେଲା।
ଏହାର ଅର୍ଥ 'ଆମେ କେଉଁ ଦେବଙ୍କ ହବି ଦ୍ୱାରା ଉପାସନା କରିବା?' ଦଶଟି ମଧ୍ୟରୁ ନଅଟି ମନ୍ତ୍ର ଏହି ପ୍ରଶ୍ନରେ ହିଁ ସମାପ୍ତ ହୁଏ, ଯାହା ନାମରୁ ମଧ୍ୟ ଅତୀତ ଏପରି ମହାନ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ବିସ୍ମୟ ପ୍ରକଟ କରେ। 'କ' (କିଏ/ଯେ) ଶବ୍ଦ ହିଁ ପରମଙ୍କ ଗୋଟିଏ ନାମ ହୋଇଗଲା, ଏବଂ ଦଶମ ମନ୍ତ୍ର ଶେଷରେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଜାପତି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ, ରୂପେ ନାମିତ କରି ଉତ୍ତର ଦିଏ।
ଏହା ପ୍ରମୁଖ ବୈଦିକ ଯଜ୍ଞ, ହୋମ ଓ ମନ୍ଦିର ପ୍ରତିଷ୍ଠାରେ, ଏବଂ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସାଧନାରେ ବିଶ୍ୱର ଏକ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ରୂପେ ଜପ କରାଯାଏ। ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଦଶମ ମନ୍ତ୍ର ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ନିକଟରେ ରକ୍ଷା, କାମନାସମୂହର ପୂର୍ତ୍ତି ଓ ସମୃଦ୍ଧି ('ଆମେ ଧନର ସ୍ୱାମୀ ହେଉ') ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା ରୂପେ ପଠିତ ହୁଏ।

ଏଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ପଢ଼ନ୍ତୁ

ଉପଯୋଗୀ ଲାଗିଲା କି? ପ୍ରିୟଜନଙ୍କ ସହ ବାଣ୍ଟନ୍ତୁ 🙏

Share:

ସମ୍ପୂର୍ଣ हिरण्यगर्भ सूक्तम् ଶ୍ଳୋକ-ଶ୍ଳୋକ ଅର୍ଥ ସହିତ ପଢ଼ନ୍ତୁ, କିମ୍ବା ଅଧିକ ପବିତ୍ର ପାଠ ଦେଖନ୍ତୁ