ଇନ୍ଦ୍ର ସୂକ୍ତମ୍ (ଯୋ ଜାତ ଏଵ)
इन्द्र सूक्तम् (यो जात एव) in Odia · ଓଡ଼ିଆ
ଆପଣଙ୍କ ଭାଷା/ଲିପିରେ ପଢ଼ନ୍ତୁ
✦ ଅର୍ଥ
ଇନ୍ଦ୍ର ସୂକ୍ତମ୍ (ଋଗ୍ବେଦ ୨.୧୨) ବେଦର ସର୍ବାଧିକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସୂକ୍ତଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ, ଯାହାର ରଚନା ଋଷି ଗୃତ୍ସମଦ କରିଥିଲେ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଋକ୍ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ କୌଣସି ପରାକ୍ରମର ବର୍ଣ୍ଣନା କରେ — ମରୁଡ଼ିର ଦୈତ୍ୟ ବୃତ୍ରଙ୍କ ବଧ, ସପ୍ତ ନଦୀର ମୋଚନ, ପୃଥିବୀ ଓ ପର୍ବତମାନଙ୍କୁ ସ୍ଥିର କରିବା ଏବଂ ଦ୍ୟୁଲୋକକୁ ଧାରଣ କରିବା — ଏବଂ 'ସ ଜନାସ ଇନ୍ଦ୍ରଃ' ('ହେ ଲୋକମାନେ! ସେ ହିଁ ଇନ୍ଦ୍ର') ଏହି ଅନୁରଣିତ ଧ୍ରୁବପଦରେ ସମାପ୍ତ ହୁଏ। ଏହାର ପାଠ ପରାକ୍ରମ, ବିଜୟ ଏବଂ ସୃଷ୍ଟିକୁ ଧାରଣକାରୀ ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତିରେ ଅଟୁଟ ଶ୍ରଦ୍ଧା ପାଇଁ କରାଯାଏ।
ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ କଥା
Rigveda 2.12 · Rishi Gritsamada Shaunahotra (Bhargava Shaunaka) · Vedic period (c. 1500–1200 BCE)
ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରତି ଏହି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସୂକ୍ତ ଋଗ୍ବେଦର ଦ୍ୱିତୀୟ ମଣ୍ଡଳର, ଯାହା ଋଷି ଗୃତ୍ସମଦଙ୍କ କୁଳର ଗ୍ରନ୍ଥ। ଏହାର ଋକ୍ଗୁଡ଼ିକରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଦେବଗଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଗ୍ରଣୀ, ମରୁଡ଼ିର ଦୈତ୍ୟ ବୃତ୍ରଙ୍କ ବଧକର୍ତ୍ତା, ସପ୍ତ ନଦୀର ମୋଚକ ଏବଂ ସେହି କସମିକ ନାୟକ ବୋଲି ପ୍ରଶଂସା କରାଯାଇଛି ଯିଏ ପୃଥିବୀକୁ ସ୍ଥିର କଲେ ଓ ଆକାଶକୁ ଧାରଣ କଲେ। 'ସ ଜନାସ ଇନ୍ଦ୍ରଃ' ଧ୍ରୁବପଦ ଏହାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବେଦର ସର୍ବାଧିକ ସ୍ମରଣୀୟ ଓ ବାରମ୍ବାର ଉଦ୍ଧୃତ ସୂକ୍ତଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ କରିଥାଏ।
✦ ଶାସ୍ତ୍ରରେ କୁହାଯାଇଥିବା ପରି
ଋଗ୍ବେଦ ବର୍ଣ୍ଣନା କରେ ଯେ ଯେତେବେଳେ ଇନ୍ଦ୍ର ନିଜ ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ବୃତ୍ରଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ, ସେତେବେଳେ ମରୁଡ଼ିରେ ରୁଦ୍ଧ ଜଳ ସପ୍ତ ନଦୀ ରୂପେ ଫାଟି ବାହାରିଲା ଓ ସମୁଦ୍ର ଆଡ଼କୁ ପ୍ରବାହିତ ହେଲା, ଫଳରେ ବର୍ଷା, ଫସଲ ଓ ଜୀବନ ପୁନର୍ବାର ଜଗତକୁ ଫେରିଲା — ଏହା ହିଁ ସେହି ଆଦର୍ଶ ବୈଦିକ ଉଦ୍ଧାର ଯାହାର ଉତ୍ସବ ଏହି ସୂକ୍ତ ଗାନ ସମୟରେ ପାଳିତ ହୁଏ।
ଅର୍ଥ ସହିତ ସମ୍ପୂର୍ଣ ପାଠ
ଯେକୌଣସି ଧାଡ଼ି କିମ୍ବା ▶ ବଟନ୍ ଛୁଇଁ ଶୁଣନ୍ତୁ
ଓଁ ଯୋ ଜାତ ଏଵ ପ୍ରଥମୋ ମନସ୍ଵାନ୍ ଦେଵୋ ଦେଵାନ୍କ୍ରତୁନା ପର୍ଯଭୂଷତ୍। ଯସ୍ଯ ଶୁଷ୍ମାଦ୍ରୋଦସୀ ଅଭ୍ଯସେତାଂ ନୃମ୍ଣସ୍ଯ ମହ୍ନା ସ ଜନାସ ଇନ୍ଦ୍ରଃ॥
Om Yo jāta eva prathamo manasvān Devo devān kratunā paryabhūṣat Yasya śuṣmād rodasī abhyasetāṁ Nṛmṇasya mahnā sa janāsa indraḥ
ଅର୍ଥ:ଯିଏ ଜନ୍ମ ନେବାମାତ୍ରେ ସର୍ବପ୍ରଥମ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ ହୋଇ ନିଜ ସାମର୍ଥ୍ୟରେ ଦେବତାମାନଙ୍କଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେଲେ; ଯାହାଙ୍କ ବଳ ଓ ପରାକ୍ରମର ମହିମାରେ ଦ୍ୟାବା-ପୃଥିବୀ (ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀ) କମ୍ପିଯାଆନ୍ତି — ହେ ଲୋକମାନେ! ସେ ହିଁ ଇନ୍ଦ୍ର।
ଯୋ ପୃଥିଵୀଂ ଵ୍ଯଥମାନାମଦୃଂହଦ୍ ଯଃ ପର୍ଵତାନ୍ପ୍ରକୁପିତାଂ ଅରମ୍ଣାତ୍। ଯୋ ଅନ୍ତରିକ୍ଷଂ ଵିମମେ ଵରୀଯୋ ଯୋ ଦ୍ଯାମସ୍ତଭ୍ନାତ୍ସ ଜନାସ ଇନ୍ଦ୍ରଃ॥
Yo pṛthivīṁ vyathamānām adṛṁhad Yaḥ parvatān prakupitāṁ aramṇāt Yo antarikṣaṁ vimame varīyo Yo dyām astabhnāt sa janāsa indraḥ
ଅର୍ଥ:ଯିଏ କମ୍ପୁଥିବା ପୃଥିବୀକୁ ସ୍ଥିର କଲେ, ଯିଏ ପ୍ରକୁପିତ (ଦୋହଲୁଥିବା) ପର୍ବତମାନଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କଲେ, ଯିଏ ବିଶାଳ ଅନ୍ତରିକ୍ଷକୁ ମାପିଲେ ଓ ଦ୍ୟୁଲୋକକୁ ଧାରଣ କଲେ — ହେ ଲୋକମାନେ! ସେ ହିଁ ଇନ୍ଦ୍ର।
ଯୋ ହତ୍ଵାହିମରିଣାତ୍ସପ୍ତ ସିନ୍ଧୂନ୍ ଯୋ ଗା ଉଦାଜଦପଧା ଵଲସ୍ଯ। ଯୋ ଅଶ୍ମନୋରନ୍ତରଗ୍ନିଂ ଜଜାନ ସଂଵୃକ୍ସମତ୍ସୁ ସ ଜନାସ ଇନ୍ଦ୍ରଃ॥
Yo hatvāhim ariṇāt sapta sindhūn Yo gā udājad apadhā valasya Yo aśmanor antar agniṁ jajāna Saṁvṛk samatsu sa janāsa indraḥ
ଅର୍ଥ:ଯିଏ ଅହି (ବୃତ୍ର)ଙ୍କୁ ବଧ କରି ସପ୍ତ ନଦୀକୁ ମୁକ୍ତ କଲେ, ଯିଏ ବଳର ଗୁମ୍ଫା ଖୋଲି ଲୁଚିଥିବା ଗୋମାନଙ୍କୁ ବାହାର କଲେ, ଯିଏ ଦୁଇ ପଥର ମଧ୍ୟରେ ଅଗ୍ନି ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ ଓ ସଂଗ୍ରାମରେ ବିଜୟୀ ହେଲେ — ହେ ଲୋକମାନେ! ସେ ହିଁ ଇନ୍ଦ୍ର।
ଯେନେମା ଵିଶ୍ଵା ଚ୍ଯଵନା କୃତାନି ଯୋ ଦାସଂ ଵର୍ଣମଧରଂ ଗୁହାକଃ। ଶ୍ଵଘ୍ନୀଵ ଯୋ ଜିଗୀଵାଂଲ୍ଲକ୍ଷମାଦ- ଦର୍ଯଃ ପୁଷ୍ଟାନି ସ ଜନାସ ଇନ୍ଦ୍ରଃ॥
Yenemā viśvā cyavanā kṛtāni Yo dāsaṁ varṇam adharaṁ guhākaḥ Śvaghnīva yo jigīvāṁ lakṣam ādad Aryaḥ puṣṭāni sa janāsa indraḥ
ଅର୍ଥ:ଯାହାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହି ସମସ୍ତ ଚର-ଜଗତ ରଚିତ ହେଲା, ଯିଏ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ପରାସ୍ତ କରି ଗୁପ୍ତ କଲେ; ଯିଏ ବିଜୟୀ ଜୁଆଡ଼ି ପରି ଶତ୍ରୁର ସମସ୍ତ ଧନ ହରଣ କରନ୍ତି — ହେ ଲୋକମାନେ! ସେ ହିଁ ଇନ୍ଦ୍ର।
ଯଂ ସ୍ମା ପୃଚ୍ଛନ୍ତି କୁହ ସେତି ଘୋରମ୍ ଉତେମାହୁର୍ନୈଷୋ ଅସ୍ତୀତ୍ଯେନମ୍। ସୋ ଅର୍ଯଃ ପୁଷ୍ଟୀର୍ଵିଜ ଇଵା ମିନାତି ଶ୍ରଦ୍ଧାସ୍ମୈ ଧତ୍ତ ସ ଜନାସ ଇନ୍ଦ୍ରଃ॥
Yaṁ smā pṛcchanti kuha seti ghoram utem āhur naiṣo astīty enam So aryaḥ puṣṭīr vija ivā mināti Śraddhāsmai dhatta sa janāsa indraḥ
ଅର୍ଥ:ଯେଉଁ ଭୟଙ୍କରଙ୍କ ବିଷୟରେ ଲୋକେ ପଚାରନ୍ତି 'ସେ କେଉଁଠି?', ଓ କେହି କେହି ଏପରିକି କୁହନ୍ତି 'ସେ ନାହାନ୍ତି'; ଯିଏ ଜୁଆଡ଼ିର ବାଜି ପରି ଶତ୍ରୁର ସମୃଦ୍ଧି ହରଣ କରନ୍ତି — ତାଙ୍କ ଉପରେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ରଖ — ହେ ଲୋକମାନେ! ସେ ହିଁ ଇନ୍ଦ୍ର।
ଶବ୍ଦ-ଶବ୍ଦ ଅର୍ଥ
ଉଚ୍ଚାରଣ ଶୁଣିବାକୁ ଯେକୌଣସି ଶବ୍ଦରେ କ୍ଲିକ୍ କରନ୍ତୁ
इन्द्र सूक्तम् (यो जात एव) ପାଠର ଲାଭ
ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଳ, ସାହସ ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ବିଘ୍ନ ଉପରେ ବିଜୟ ପାଇବାର ଇଚ୍ଛାଶକ୍ତିର ଆବାହନ କରେ
ଧର୍ମସଙ୍ଗତ ସଂଘର୍ଷରେ ବିଜୟର ପ୍ରେରଣା ଦିଏ, ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ର ବୃତ୍ର ଓ ବଳଙ୍କୁ ଜୟ କଲେ
ଜଗତକୁ ଧାରଣକାରୀ ଅଦୃଶ୍ୟ ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତିରେ ଶ୍ରଦ୍ଧାକୁ ଦୃଢ଼ କରେ
ମରୁଡ଼ି, ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ଓ ଶତ୍ରୁ-ଶକ୍ତିରୁ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ପଠିତ ହୁଏ
ନେତୃତ୍ୱ, ପରାକ୍ରମ ଓ ଦୃଢ଼ତାର ଭାବ ଜଗାଏ
ଜପକାରୀଙ୍କୁ ଦେବରାଜଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଧୃତ କସମିକ ଶୃଙ୍ଖଳା ସହିତ ଯୋଡ଼େ
इन्द्र सूक्तम् (यो जात एव) ପାଠ ବିଧି
ବଳ ଓ ଦୃଢ଼ ବିଶ୍ୱାସ ସହିତ ପାଠ କରନ୍ତୁ, ଶିଖିଥିଲେ ବୈଦିକ ସ୍ୱରରେ। 'ଓଁ'ରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ପ୍ରତ୍ୟେକ ଋକ୍ ପାଠ କରନ୍ତୁ, ଏବଂ 'ସ ଜନାସ ଇନ୍ଦ୍ରଃ' ଧ୍ରୁବପଦରେ ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତିରେ ଶ୍ରଦ୍ଧାର ଦୃଢ଼ୀକରଣ ରୂପେ ଅଟକନ୍ତୁ। କଳ୍ପନା କରନ୍ତୁ ଯେ ଆନ୍ତରିକ ବିଘ୍ନ ସେପରି ଚୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉଛି ଯେପରି ବୃତ୍ର ନିହତ ହେଲେ ଓ ଶକ୍ତିର ନଦୀସବୁ ମୁକ୍ତ ହେଲା। ସାହସ ଓ ସଂକଳ୍ପ ଲୋଡ଼ୁଥିବା ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ।
ବାରମ୍ବାର ପଚରାଯାଉଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ
ଏଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ପଢ଼ନ୍ତୁ
ॐ
ସମ୍ପୂର୍ଣ इन्द्र सूक्तम् (यो जात एव) ଶ୍ଳୋକ-ଶ୍ଳୋକ ଅର୍ଥ ସହିତ ପଢ଼ନ୍ତୁ, କିମ୍ବା ଅଧିକ ପବିତ୍ର ପାଠ ଦେଖନ୍ତୁ