𑌕𑍂𑌰𑍍𑌮 𑌸𑍍𑌤𑍋𑌤𑍍𑌰𑌮𑍍
कूर्म स्तोत्रम् in Grantha · 𑌗𑍍𑌰𑌨𑍍𑌥
Read in your language / script
Origin & Story
Srimad Bhagavata Purana, Canto 3, Chapter 5 (verses 38–50) · Maharshi Veda Vyasa (traditional) · Puranic
Kurma is the tortoise incarnation of Vishnu, who bore the mountain Mandara on his back during the churning of the ocean of milk. This stotra, preserved in the Srimad Bhagavata Purana, is the prayer of surrender offered by the gods to the Supreme Lord. Bowing at his lotus feet, the devas extol him as the refuge of all sages and the primeval Person who incarnates to create, sustain and dissolve the worlds, and they beseech his grace and guiding vision to fulfil their appointed role in creation.
✦ As told in scripture
It is traditionally held that the lotus feet of the Lord, glorified in this hymn, when merely remembered bestow abhaya — fearlessness — upon the surrendered soul; devotees believe that sincere recitation, like the gods' own prayer, draws the Lord's protective grace and frees the heart from the threefold suffering of worldly life.
Complete Text with Meaning
Tap any line — or the ▶ button — to hear it recited
𑌨𑌮𑌾𑌮 𑌤𑍇 𑌦𑍇𑌵 𑌪𑌦𑌾𑌰𑌵𑌿𑌨𑍍𑌦𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌪𑌨𑍍𑌨𑌤𑌾𑌪𑍋𑌪𑌶𑌮𑌾𑌤𑌪𑌤𑍍𑌰𑌮𑍍 । 𑌯𑌨𑍍𑌮𑍂𑌲𑌕𑍇𑌤𑌾 𑌯𑌤𑌯𑍋𑌽𑌞𑍍𑌜𑌸𑍋𑌰𑍁𑌸𑌂𑌸𑌾𑌰𑌦𑍁𑌃𑌖𑌂 𑌬𑌹𑌿𑌰𑍁𑌤𑍍𑌕𑍍𑌷𑌿𑌪𑌨𑍍𑌤𑌿 ॥ ௧ ॥
namāma te deva padāravindaṃ prapannatāpopaśamātapatram | yanmūlaketā yatayo'ñjasorusaṃsāraduḥkhaṃ bahirutkṣipanti || 1 ||
Meaning:हे देव! हम आपके चरणकमलों को प्रणाम करते हैं — जो शरणागतों के तापों को शान्त करने वाले छत्र के समान हैं, जिन चरणों को आश्रय बनाकर यति-जन सहज ही विशाल संसार-दुःख को दूर फेंक देते हैं।
𑌧𑌾𑌤𑌰𑍍𑌯𑌦𑌸𑍍𑌮𑌿𑌨𑍍 𑌭𑌵 𑌈𑌶 𑌜𑍀𑌵𑌾𑌸𑍍𑌤𑌾𑌪𑌤𑍍𑌰𑌯𑍇𑌣𑍋𑌪𑌹𑌤𑌾 𑌨 𑌶𑌰𑍍𑌮 । 𑌆𑌤𑍍𑌮𑌂𑌲𑍍𑌲𑌭𑌨𑍍𑌤𑍇 𑌭𑌗𑌵𑌂𑌸𑍍𑌤𑌵𑌾𑌙𑍍𑌘𑍍𑌰𑌿𑌚𑍍𑌛𑌾𑌯𑌾𑌂 𑌸𑌵𑌿𑌦𑍍𑌯𑌾𑌮𑌤 𑌆𑌶𑍍𑌰𑌯𑍇𑌮 ॥ ௨ ॥
dhātaryadasmin bhava īśa jīvāstāpatrayeṇopahatā na śarma | ātmam̐llabhante bhagavaṃstavāṅghricchāyāṃ savidyāmata āśrayema || 2 ||
Meaning:हे धाता, हे ईश! इस संसार में जीव त्रिविध तापों से पीड़ित होकर सुख नहीं पाते; अतः हम विद्या-सहित आपके चरणों की छाया का आश्रय लेते हैं।
𑌮𑌾𑌰𑍍𑌗𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌯𑌤𑍍𑌤𑍇 𑌮𑍁𑌖𑌪𑌦𑍍𑌮𑌨𑍀𑌡𑍈𑌶𑍍𑌛𑌨𑍍𑌦𑌃𑌸𑍁𑌪𑌰𑍍𑌣𑍈𑌰𑍃𑌷𑌯𑍋 𑌵𑌿𑌵𑌿𑌕𑍍𑌤𑍇 । 𑌯𑌸𑍍𑌯𑌾𑌘𑌮𑌰𑍍𑌷𑍋𑌦𑌸𑌰𑌿𑌦𑍍𑌵𑌰𑌾𑌯𑌾 𑌪𑌦𑌂 𑌪𑌦𑌂 𑌤𑍀𑌰𑍍𑌥𑌪𑌦𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌪𑌨𑍍𑌨𑌾𑌃 ॥ ௩ ॥
mārganti yatte mukhapadmanīḍaiśchandaḥsuparṇairṛṣayo vivikte | yasyāghamarṣodasaridvarāyā padaṃ padaṃ tīrthapadaḥ prapannāḥ || 3 ||
Meaning:एकान्त में ऋषिगण वेद-मन्त्र रूपी पक्षियों द्वारा आपके मुख-कमल में, मानो नीड़ में, आपको खोजते हैं — और पापनाशिनी श्रेष्ठ नदी (गंगा) के उद्गम, तीर्थपाद प्रभु के चरणों में पद-पद पर शरण लेते हैं।
𑌯𑌚𑍍𑌛𑍍𑌰𑌦𑍍𑌧𑌯𑌾 𑌶𑍍𑌰𑍁𑌤𑌵𑌤𑍍𑌯𑌾𑌂 𑌚 𑌭𑌕𑍍𑌤𑍍𑌯𑌾 𑌸𑌂𑌮𑍃𑌜𑍍𑌯𑌮𑌾𑌨𑍇 𑌹𑍃𑌦𑌯𑍇𑌽𑌵𑌧𑌾𑌯 । 𑌜𑍍𑌞𑌾𑌨𑍇𑌨 𑌵𑍈𑌰𑌾𑌗𑍍𑌯𑌬𑌲𑍇𑌨 𑌧𑍀𑌰𑌾 𑌵𑍍𑌰𑌜𑍇𑌮 𑌤𑌤𑍍𑌤𑍇𑌽𑌙𑍍𑌘𑍍𑌰𑌿𑌸𑌰𑍋𑌜𑌪𑍀𑌠𑌮𑍍 ॥ ௪ ॥
yachchraddhayā śrutavatyāṃ cha bhaktyā saṃmṛjyamāne hṛdaye'vadhāya | jñānena vairāgyabalena dhīrā vrajema tatte'ṅghrisarojapīṭham || 4 ||
Meaning:श्रद्धा और भक्ति से, श्रवण द्वारा शुद्ध हुए हृदय में (आपको) धारण कर, ज्ञान और वैराग्य-बल से धीर पुरुष आपके चरण-कमल के आसन को प्राप्त होते हैं।
𑌵𑌿𑌶𑍍𑌵𑌸𑍍𑌯 𑌜𑌨𑍍𑌮𑌸𑍍𑌥𑌿𑌤𑌿𑌸𑌂𑌯𑌮𑌾𑌰𑍍𑌥𑍇 𑌕𑍃𑌤𑌾𑌵𑌤𑌾𑌰𑌸𑍍𑌯 𑌪𑌦𑌾𑌮𑍍𑌬𑍁𑌜𑌂 𑌤𑍇 । 𑌵𑍍𑌰𑌜𑍇𑌮 𑌸𑌰𑍍𑌵𑍇 𑌶𑌰𑌣𑌂 𑌯𑌦𑍀𑌶 𑌸𑍍𑌮𑍃𑌤𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌯𑌚𑍍𑌛𑌤𑍍𑌯𑌭𑌯𑌂 𑌸𑍍𑌵𑌪𑍁𑌂𑌸𑌾𑌮𑍍 ॥ ௫ ॥
viśvasya janmasthitisaṃyamārthe kṛtāvatārasya padāmbujaṃ te | vrajema sarve śaraṇaṃ yadīśa smṛtaṃ prayachchhatyabhayaṃ svapuṃsām || 5 ||
Meaning:विश्व की सृष्टि, स्थिति और संहार के लिए आपने अवतार धारण किया है; हे ईश! हम सब आपके चरणकमलों की शरण में जाते हैं, जो स्मरण मात्र से ही भक्तों को अभय प्रदान करते हैं।
𑌯𑌤𑍍𑌸𑌾𑌨𑍁𑌬𑌨𑍍𑌧𑍇𑌽𑌸𑌤𑌿 𑌦𑍇𑌹𑌗𑍇𑌹𑍇 𑌮𑌮𑌾𑌹𑌮𑌿𑌤𑍍𑌯𑍂𑌢𑌦𑍁𑌰𑌾𑌗𑍍𑌰𑌹𑌾𑌣𑌾𑌮𑍍 । 𑌪𑍁𑌂𑌸𑌾𑌂 𑌸𑍁𑌦𑍂𑌰𑌂 𑌵𑌸𑌤𑍋𑌽𑌪𑌿 𑌪𑍁𑌰𑍍𑌯𑌾𑌂 𑌭𑌜𑍇𑌮 𑌤𑌤𑍍𑌤𑍇 𑌭𑌗𑌵𑌨𑍍𑌪𑌦𑌾𑌬𑍍𑌜𑌮𑍍 ॥ ௬ ॥
yatsānubandhe'sati dehagehe mamāhamityūḍhadurāgrahāṇām | puṃsāṃ sudūraṃ vasato'pi puryāṃ bhajema tatte bhagavanpadābjam || 6 ||
Meaning:यद्यपि आप उन लोगों से बहुत दूर रहते हैं जो 'मैं' और 'मेरा' के दुराग्रह से देह-गृह आदि में आसक्त हैं — फिर भी, हे भगवन्! हम आपके उन चरणकमलों का भजन करें।
𑌤𑌾𑌨𑍍𑌵𑌾 𑌅𑌸𑌦𑍍𑌵𑍃𑌤𑍍𑌤𑌿𑌭𑌿𑌰𑌕𑍍𑌷𑌿𑌭𑌿𑌰𑍍𑌯𑍇 𑌪𑌰𑌾𑌹𑍃𑌤𑌾𑌨𑍍𑌤𑌰𑍍𑌮𑌨𑌸𑌃 𑌪𑌰𑍇𑌶 । 𑌅𑌥𑍋 𑌨 𑌪𑌶𑍍𑌯𑌨𑍍𑌤𑍍𑌯𑍁𑌰𑍁𑌗𑌾𑌯 𑌨𑍂𑌨𑌂 𑌯𑍇 𑌤𑍇 𑌪𑌦𑌨𑍍𑌯𑌾𑌸𑌵𑌿𑌲𑌾𑌸𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑍍𑌯𑌾𑌃 ॥ ௭ ॥
tānvā asadvṛttibhirakṣibhirye parāhṛtāntarmanasaḥ pareśa | atho na paśyantyurugāya nūnaṃ ye te padanyāsavilāsalakṣmyāḥ || 7 ||
Meaning:जिनके अन्तर्मन नीच वृत्तियों वाली इन्द्रियों से खिंच गए हैं, वे निश्चय ही, हे उरुगाय! आपके चरण-न्यास की विलास-लक्ष्मी (शोभा) को नहीं देख पाते।
𑌪𑌾𑌨𑍇𑌨 𑌤𑍇 𑌦𑍇𑌵 𑌕𑌥𑌾𑌸𑍁𑌧𑌾𑌯𑌾𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌵𑍃𑌦𑍍𑌧𑌭𑌕𑍍𑌤𑍍𑌯𑌾 𑌵𑌿𑌶𑌦𑌾𑌶𑌯𑌾 𑌯𑍇 । 𑌵𑍈𑌰𑌾𑌗𑍍𑌯𑌸𑌾𑌰𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿𑌲𑌭𑍍𑌯 𑌬𑍋𑌧𑌂 𑌯𑌥𑌾𑌞𑍍𑌜𑌸𑌾𑌨𑍍𑌵𑍀𑌯𑍁𑌰𑌕𑍁𑌣𑍍𑌠𑌧𑌿𑌷𑍍𑌣𑍍𑌯𑌮𑍍 ॥ ௮ ॥
pānena te deva kathāsudhāyāḥ pravṛddhabhaktyā viśadāśayā ye | vairāgyasāraṃ pratilabhya bodhaṃ yathāñjasānvīyurakuṇṭhadhiṣṇyam || 8 ||
Meaning:जो विशुद्ध हृदय वाले, बढ़ती भक्ति के साथ आपकी कथा-सुधा का पान करते हैं, वे वैराग्य का सार और बोध पाकर सहज ही आपके अकुण्ठ परमधाम को प्राप्त होते हैं।
𑌤𑌥𑌾𑌪𑌰𑍇 𑌚𑌾𑌤𑍍𑌮𑌸𑌮𑌾𑌧𑌿𑌯𑍋𑌗𑌬𑌲𑍇𑌨 𑌜𑌿𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌪𑍍𑌰𑌕𑍃𑌤𑌿𑌂 𑌬𑌲𑌿𑌷𑍍𑌠𑌾𑌮𑍍 । 𑌤𑍍𑌵𑌾𑌮𑍇𑌵 𑌧𑍀𑌰𑌾𑌃 𑌪𑍁𑌰𑍁𑌷𑌂 𑌵𑌿𑌶𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌤𑍇𑌷𑌾𑌂 𑌶𑍍𑌰𑌮𑌃 𑌸𑍍𑌯𑌾𑌨𑍍𑌨 𑌤𑍁 𑌸𑍇𑌵𑌯𑌾 𑌤𑍇 ॥ ௯ ॥
tathāpare chātmasamādhiyogabalena jitvā prakṛtiṃ baliṣṭhām | tvāmeva dhīrāḥ puruṣaṃ viśanti teṣāṃ śramaḥ syānna tu sevayā te || 9 ||
Meaning:और अन्य धीर पुरुष आत्म-समाधि-योग के बल से प्रबल प्रकृति को जीतकर आप परम पुरुष में ही प्रवेश करते हैं; उनका श्रम तो समाप्त होता है, किन्तु यह आपकी सेवा (भक्ति) जितना सुगम नहीं।
𑌤𑌤𑍍𑌤𑍇 𑌵𑌯𑌂 𑌲𑍋𑌕𑌸𑌿𑌸𑍃𑌕𑍍𑌷𑌯𑌾𑌦𑍍𑌯 𑌤𑍍𑌵𑌯𑌾𑌨𑍁𑌸𑍃𑌷𑍍𑌟𑌾𑌸𑍍𑌤𑍍𑌰𑌿𑌭𑌿𑌰𑌾𑌤𑍍𑌮𑌭𑌿𑌃 𑌸𑍍𑌮 । 𑌸𑌰𑍍𑌵𑍇 𑌵𑌿𑌯𑍁𑌕𑍍𑌤𑌾𑌃 𑌸𑍍𑌵𑌵𑌿𑌹𑌾𑌰𑌤𑌨𑍍𑌤𑍍𑌰𑌂 𑌨 𑌶𑌕𑍍𑌨𑍁𑌮𑌸𑍍𑌤𑌤𑍍𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿𑌹𑌰𑍍𑌤𑌵𑍇 𑌤𑍇 ॥ ௧௦ ॥
tatte vayaṃ lokasisṛkṣayādya tvayānusṛṣṭāstribhirātmabhiḥ sma | sarve viyuktāḥ svavihāratantraṃ na śaknumastatpratihartave te || 10 ||
Meaning:हे अज! अब लोक-सृष्टि के लिए आपने हमें अपने तीन रूपों (गुणों) से उत्पन्न किया है; किन्तु हम सब पृथक्-पृथक् होकर, अपनी-अपनी क्रिया में लगे, आपके लिए वह सृष्टि-कार्य पूरा करने में समर्थ नहीं।
𑌯𑌾𑌵𑌦𑍍𑌬𑌲𑌿𑌂 𑌤𑍇𑌽𑌜 𑌹𑌰𑌾𑌮 𑌕𑌾𑌲𑍇 𑌯𑌥𑌾 𑌵𑌯𑌂 𑌚𑌾𑌨𑍍𑌨𑌮𑌦𑌾𑌮 𑌯𑌤𑍍𑌰 । 𑌯𑌥𑍋𑌭𑌯𑍇𑌷𑌾𑌂 𑌤 𑌇𑌮𑍇 𑌹𑌿 𑌲𑍋𑌕𑌾 𑌬𑌲𑌿𑌂 𑌹𑌰𑌨𑍍𑌤𑍋𑌽𑌨𑍍𑌨𑌮𑌦𑌨𑍍𑌤𑍍𑌯𑌨𑍂𑌹𑌾𑌃 ॥ ௧௧ ॥
yāvadbaliṃ te'ja harāma kāle yathā vayaṃ chānnamadāma yatra | yathobhayeṣāṃ ta ime hi lokā baliṃ haranto'nnamadantyanūhāḥ || 11 ||
Meaning:हे अज! ऐसा करें कि हम यथासमय आपको बलि (आहुति) अर्पित करें और अपना अन्न ग्रहण करें, जिससे हम और ये प्राणी — दोनों ही बलि अर्पित करते और अन्न खाते हुए — निश्चिन्त होकर समृद्ध हों।
𑌤𑍍𑌵𑌂 𑌨𑌃 𑌸𑍁𑌰𑌾𑌣𑌾𑌮𑌸𑌿 𑌸𑌾𑌨𑍍𑌵𑌯𑌾𑌨𑌾𑌂 𑌕𑍂𑌟𑌸𑍍𑌥 𑌆𑌦𑍍𑌯𑌃 𑌪𑍁𑌰𑍁𑌷𑌃 𑌪𑍁𑌰𑌾𑌣𑌃 । 𑌤𑍍𑌵𑌂 𑌦𑍇𑌵𑌶𑌕𑍍𑌤𑍍𑌯𑌾𑌂 𑌗𑍁𑌣𑌕𑌰𑍍𑌮𑌯𑍋𑌨𑍗 𑌰𑍇𑌤𑌸𑍍𑌤𑍍𑌵𑌜𑌾𑌯𑌾𑌂 𑌕𑌵𑌿𑌮𑌾𑌦𑌧𑍇𑌽𑌜𑌃 ॥ ௧௨ ॥
tvaṃ naḥ surāṇāmasi sānvayānāṃ kūṭastha ādyaḥ puruṣaḥ purāṇaḥ | tvaṃ devaśaktyāṃ guṇakarmayonau retastvajāyāṃ kavimādadhe'jaḥ || 12 ||
Meaning:आप हम देवों और हमारे वंश के कूटस्थ, आद्य, पुराण-पुरुष हैं; आप ही अज होकर पुरुष रूप में देव-शक्ति (गुण-कर्म की योनि) रूपी प्रकृति में बीज स्थापित कर ब्रह्मा को प्रकट करते हैं।
𑌤𑌤𑍋 𑌵𑌯𑌂 𑌸𑌤𑍍𑌪𑍍𑌰𑌮𑍁𑌖𑌾 𑌯𑌦𑌰𑍍𑌥𑍇 𑌬𑌭𑍂𑌵𑌿𑌮𑌾𑌤𑍍𑌮𑌨𑍍𑌕𑌰𑌵𑌾𑌮 𑌕𑌿𑌂 𑌤𑍇 । 𑌤𑍍𑌵𑌂 𑌨𑌃 𑌸𑍍𑌵𑌚𑌕𑍍𑌷𑍁𑌃 𑌪𑌰𑌿𑌦𑍇𑌹𑌿 𑌶𑌕𑍍𑌤𑍍𑌯𑌾 𑌦𑍇𑌵𑌕𑍍𑌰𑌿𑌯𑌾𑌰𑍍𑌥𑍇 𑌯𑌦𑌨𑍁𑌗𑍍𑌰𑌹𑌾𑌣𑌾𑌮𑍍 ॥ ௧௩ ॥
tato vayaṃ satpramukhā yadarthe babhūvimātmankaravāma kiṃ te | tvaṃ naḥ svachakṣuḥ paridehi śaktyā devakriyārthe yadanugrahāṇām || 13 ||
Meaning:तो फिर हम और श्रेष्ठ प्राणी किस प्रयोजन से उत्पन्न हुए? हे प्रभु! हम आपके लिए क्या करें? आप कृपा करके हमें अपनी वह दृष्टि और शक्ति प्रदान करें, जिससे आपके अनुग्रह पर निर्भर देव-कार्य सम्पन्न हो सके।
Word-by-Word Meaning
Click any word to hear its pronunciation
Benefits of Chanting कूर्म स्तोत्रम्
A powerful prayer of sharanagati (surrender) at the lotus feet of Lord Vishnu
Remembering the Lord's feet through this hymn is said to bestow fearlessness (abhaya)
Cultivates dispassion (vairagya) and discernment (jnana) as praised in its verses
Drawn directly from the sacred Srimad Bhagavata Purana, carrying its scriptural sanctity
Calms the threefold suffering (tapatraya) of body, mind and circumstance
Deepens devotion through reflection on the refuge of the Lord's incarnations
Suitable for daily recitation as a contemplative Vaishnava prayer
How to Chant कूर्म स्तोत्रम्
Sit calmly before an image of Lord Vishnu, light a lamp and recite the verses slowly, meditating on the Lord's lotus feet as the sole refuge that dispels all fear and sorrow. Reflect on each prayer of surrender. It is fittingly chanted on Ekadashi, during Vishnu festivals, and as part of regular Bhagavata study and recitation.
Frequently Asked Questions
You May Also Like
ॐ
Read the full कूर्म स्तोत्रम् with verse-by-verse meaning, or explore more sacred texts