मङ्गलकवचम्
अन्य नाम / खोज: angaraka kavacham · mangal kavach · kuja kavacham · raktambaro raktavapuh kiriti · mangala kavacham lyrics
अपनी भाषा/लिपि में पढ़ें
✦ अर्थ
मङ्गलकवचम् (अङ्गारककवचम्) मङ्गल — लाल ग्रह मंगल, पृथ्वी के पुत्र — की रक्षात्मक कवच-स्तुति है, जो मार्कण्डेयपुराण से ली गई है और जिसके ऋषि कश्यप हैं। चतुर्भुज, लाल वस्त्रधारी, मेष पर सवार, गदा-शक्ति-शूल धारक देव के ध्यान-श्लोक के पश्चात् यह उन्हें भक्त के अंग-प्रत्यंग की रक्षा हेतु आमन्त्रित करता है। इसके अन्तिम श्लोक वचन देते हैं कि यह कवच समस्त शत्रुओं एवं दुष्ट आत्माओं का निवारण करता है, रोग हरता है, तथा धन, साहस एवं सौभाग्य प्रदान करता है।
उत्पत्ति और कथा
Markandeya Purana (Angaraka Kavacha Stotram) · Sage Kashyapa (rishi of the mantra) · Puranic
The Mangala Kavacham is preserved in the Markandeya Purana as the Angaraka Kavacha Stotram, with the sage Kashyapa named as its rishi and Anushtup as its metre. It depicts Mangala — Mars, the fierce red planet born of the Earth — as a four-armed, crimson-clad warrior riding a ram and bearing mace, spear and trident, and entreats this 'king of planets' to shield the devotee limb by limb. As an armour-hymn it belongs to the family of planetary kavachas recited for graha shanti, the pacification of the nine planets.
✦ शास्त्रों में वर्णित
The kavacha's closing verses make a bold promise 'satyam etan na samshayah' — 'this is the truth, there is no doubt': that one who bears or recites this divine armour is freed from disease, bondage, enemies and evil spirits, and gains wealth and every good fortune by the grace of the red planet Mangala.
सम्पूर्ण पाठ अर्थ सहित
किसी भी पंक्ति या ▶ बटन पर टैप कर सुनें
॥ श्रीगणेशाय नमः ॥ अस्य श्री अङ्गारककवचस्तोत्रमन्त्रस्य कश्यप ऋषिः, अनुष्टुप् छन्दः, अङ्गारको देवता, भौमप्रीत्यर्थं जपे विनियोगः ॥
|| śrīgaṇeśāya namaḥ || asya śrī aṅgārakakavacastotramantrasya kaśyapa ṛṣiḥ, anuṣṭup chandaḥ, aṅgārako devatā, bhaumaprītyarthaṃ jape viniyogaḥ ||
अर्थ:श्रीगणेश को नमस्कार। इस अङ्गारक कवच स्तोत्र मन्त्र के ऋषि कश्यप हैं, छन्द अनुष्टुप् है, देवता अङ्गारक हैं; भौम (मङ्गल) की प्रसन्नता के लिए इसका जप किया जाता है।
रक्ताम्बरो रक्तवपुः किरीटी चतुर्भुजो मेषगमो गदाभृत् । धरासुतः शक्तिधरश्च शूली सदा मम स्याद्वरदः प्रशान्तः ॥
raktāmbaro raktavapuḥ kirīṭī caturbhujo meṣagamo gadābhṛt | dharāsutaḥ śaktidharaśca śūlī sadā mama syādvaradaḥ praśāntaḥ ||
अर्थ:लाल वस्त्र धारण किए, लाल शरीर वाले, किरीटधारी, चतुर्भुज, मेष पर सवार, गदाधारी; पृथ्वी के पुत्र, शक्ति एवं शूल धारण करने वाले — वे वरदायी एवं प्रशान्त मङ्गल सदा मुझ पर कृपालु रहें।
अङ्गारकः शिरो रक्षेन्मुखं वै धरणीसुतः । श्रवौ रक्ताम्बरः पातु नेत्रे मे रक्तलोचनः ॥ १॥
aṅgārakaḥ śiro rakṣenmukhaṃ vai dharaṇīsutaḥ | śravau raktāmbaraḥ pātu netre me raktalocanaḥ || 1||
अर्थ:अङ्गारक मेरे शिर की रक्षा करें, धरणीसुत मुख की; रक्ताम्बर मेरे कानों की रक्षा करें, रक्तलोचन मेरे नेत्रों की।
नासां शक्तिधरः पातु मुखं मे रक्तलोचनः । भुजौ मे रक्तमाली च हस्तौ शक्तिधरस्तथा ॥ २॥
nāsāṃ śaktidharaḥ pātu mukhaṃ me raktalocanaḥ | bhujau me raktamālī ca hastau śaktidharastathā || 2||
अर्थ:शक्तिधर मेरी नासिका की रक्षा करें, रक्तलोचन मुख की; रक्तमाली मेरी भुजाओं की रक्षा करें, और शक्तिधर हाथों की।
वक्षः पातु वराङ्गश्च हृदयं पातु रोहितः । कटिं मे ग्रहराजश्च मुखं चैव धरासुतः ॥ ३॥
vakṣaḥ pātu varāṅgaśca hṛdayaṃ pātu rohitaḥ | kaṭiṃ me graharājaśca mukhaṃ caiva dharāsutaḥ || 3||
अर्थ:वराङ्ग मेरे वक्षःस्थल की रक्षा करें, रोहित हृदय की; ग्रहराज मेरी कटि की रक्षा करें, और धरासुत मुख की।
जानुजङ्घे कुजः पातु पादौ भक्तप्रियः सदा । सर्वाण्यन्यानि चाङ्गानि रक्षेन्मे मेषवाहनः ॥ ४॥
jānujaṅghe kujaḥ pātu pādau bhaktapriyaḥ sadā | sarvāṇyanyāni cāṅgāni rakṣenme meṣavāhanaḥ || 4||
अर्थ:कुज मेरे जानु एवं जङ्घाओं की रक्षा करें, भक्तप्रिय सदा पादों की; मेषवाहन मेरे अन्य समस्त अङ्गों की रक्षा करें।
य इदं कवचं दिव्यं सर्वशत्रुनिवारणम् । भूतप्रेतपिशाचानां नाशनं सर्वसिद्धिदम् ॥ ५॥
ya idaṃ kavacaṃ divyaṃ sarvaśatrunivāraṇam | bhūtapretapiśācānāṃ nāśanaṃ sarvasiddhidam || 5||
अर्थ:जो इस दिव्य कवच को (धारण अथवा पाठ करता है) — जो समस्त शत्रुओं का निवारण करने वाला, भूत-प्रेत-पिशाचों का नाशक एवं सर्वसिद्धिदायक है —
सर्वरोगहरं चैव सर्वसम्पत्प्रदं शुभम् । भुक्तिमुक्तिप्रदं नॄणां सर्वसौभाग्यवर्धनम् । रोगबन्धविमोक्षं च सत्यमेतन्न संशयः ॥ ६॥
sarvarogaharaṃ caiva sarvasampatpradaṃ śubham | bhuktimuktipradaṃ nṝṇāṃ sarvasaubhāgyavardhanam | rogabandhavimokṣaṃ ca satyametanna saṃśayaḥ || 6||
अर्थ:वह समस्त रोगों को हरने वाला, समस्त सम्पत्ति प्रदान करने वाला शुभ है, मनुष्यों को भुक्ति एवं मुक्ति देने वाला, समस्त सौभाग्य की वृद्धि करने वाला, तथा रोग और बन्धन से मुक्त करने वाला है। यह सत्य है, इसमें कोई संशय नहीं।
॥ इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे मङ्गलकवचं सम्पूर्णम् ॥
|| iti śrīmārkaṇḍeyapurāṇe maṅgalakavacaṃ sampūrṇam ||
अर्थ:इस प्रकार मार्कण्डेयपुराण में मङ्गलकवच सम्पूर्ण हुआ।
शब्द-दर-शब्द अर्थ
उच्चारण सुनने के लिए किसी भी शब्द पर क्लिक करें
मङ्गलकवचम् पाठ के लाभ
A limb-by-limb 'kavacha' (armour) that invokes Mangala's protection over the whole body, warding off enemies, accidents and harm.
Traditionally recited to pacify Mangal Dosha (Kuja Dosha / Manglik affliction) and to strengthen a weak or afflicted Mars in the horoscope.
Its phalashruti declares it destroys ghosts, spirits and pishachas and removes all disease — chanted for protection and good health.
Said to bestow all wealth and auspiciousness, courage, victory over foes and the increase of good fortune (saubhagya).
Especially recited on Tuesdays (Mangalavara), the weekday of Mars, and during Mangala / Navagraha puja.
Mars governs energy, courage, land and brothers — its kavacha is invoked for valour, success in disputes and protection of property.
मङ्गलकवचम् जप विधि
Bathe and sit facing south or east before an image of Mangala (or the Navagraha), preferably with a red flower, red sandal and a ghee or sesame-oil lamp. Recite the viniyoga, then the dhyana (meditation) verse, then the kavacha verses guarding each limb, and finally the phalashruti. It is most powerful on Tuesdays and may be recited daily for the duration of a difficult Mars period or Mangal Dosha remedy.