ਨਨ੍ਦਨਨ੍ਦਨਾਸ਼੍ਟਕਮ੍
नन्दनन्दनाष्टकम् in Punjabi (Gurmukhi) · ਪੰਜਾਬੀ
ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ/ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ
✦ ਅਰਥ
ਨੰਦ ਨੰਦਨਾਸ਼ਟਕਮ (ਇਸ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸ਼ਬਦ 'ਸੁਚਾਰੁ ਵਕ੍ਤ੍ਰ ਮੰਡਲਮ' ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ) ਨੰਦ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਸੁਹੱਪਣ ਦਾ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅੱਠ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਤੋਤਰ ਹੈ। ਹਰ ਸ਼ਲੋਕ ਉਸ ਦੇ ਕਮਲ ਨੈਣ, ਮੋਰ-ਮੁਕਟ, ਚੰਦਨ-ਚਰਚਿਤ ਅੰਗ, ਵੇਣੁ, ਪੀਤਾਂਬਰ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਭੰਗ ਮੁਦ੍ਰਾ ਦਾ ਚਿਤਰਣ ਕਰਕੇ 'ਨਮਾਮਿ ਨੰਦ ਨੰਦਨਮ' — 'ਮੈਂ ਨੰਦਨੰਦਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ' ਟੇਕ ਨਾਲ ਖ਼ਤਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼੍ਰੀ ਵੱਲਭਾਚਾਰੀਆ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਮਨੋਹਰ ਸਰੂਪ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਧਿਆਨ ਹੈ।
ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਕਥਾ
Traditional Vaishnava hymn (Pushtimarg / Vallabha tradition) · Attributed to Shri Vallabhacharya · c. 15th–16th century CE
The Nanda Nandanashtakam, beginning 'Sucharu Vaktra Mandalam', is a jewel-like hymn of eight verses devoted entirely to the loveliness of Lord Krishna, the darling son of Nanda Maharaja of Vraja. It is traditionally ascribed to Shri Vallabhacharya, the great teacher of the Pushtimarg ('path of grace'), whose tradition centres on adoring Krishna's sweet, accessible form as Shri Nathji. Rather than reciting His deeds, the hymn simply dwells on His beauty — His face and earrings, His lotus eyes and peacock crown, His sandal-scented limbs, His flute, His yellow silk and graceful threefold-bending stance — each verse melting into the refrain 'namami nanda-nandanam', 'I bow to the son of Nanda'. It remains a favourite for Krishna darshan and daily worship.
✦ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ
In the Pushtimarg tradition it is held that lovingly visualising Krishna through such darshan-hymns draws the devotee into His intimate sevā; many bhaktas describe how repeated singing of 'namami nanda-nandanam' fills the heart with the vision of Krishna's beauty and an unshakeable sweetness of devotion.
ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੂਰਾ ਪਾਠ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਗਤੀ ਜਾਂ ▶ ਬਟਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਸੁਣੋ
ਸੁਚਾਰੁਵਕ੍ਤ੍ਰਮਣ੍ਡਲਂ ਸੁਕਰ੍ਣਰਤ੍ਨਕੁਣ੍ਡਲਮ੍ । ਸੁਚਰ੍ਚਿਤਾਙ੍ਗਚਨ੍ਦਨਂ ਨਮਾਮਿ ਨਨ੍ਦਨਨ੍ਦਨਮ੍ ॥ ੧॥
sucāru-vaktra-maṇḍalaṁ sukarṇa-ratna-kuṇḍalam | sucarcitāṅga-candanaṁ namāmi nanda-nandanam || 1||
ਅਰਥ:मैं नन्दनन्दन को प्रणाम करता हूँ, जिनका मुखमण्डल अत्यन्त सुन्दर है, जिनके कानों में रत्नजड़ित कुण्डल शोभायमान हैं, और जिनके अंग चन्दन से सुन्दर रूप से चर्चित हैं।
ਸੁਦੀਰ੍ਘਨੇਤ੍ਰਪਙ੍ਕਜਂ ਸ਼ਿਖਿਸ਼ਿਖਣ੍ਡਮੂਰ੍ਧਜਮ੍ । ਅਨਙ੍ਗਕੋਟਿਮੋਹਨਂ ਨਮਾਮਿ ਨਨ੍ਦਨਨ੍ਦਨਮ੍ ॥ ੨॥
sudīrgha-netra-paṅkajaṁ śikhi-śikhaṇḍa-mūrdhajam | ananga-koṭi-mohanaṁ namāmi nanda-nandanam || 2||
ਅਰਥ:मैं नन्दनन्दन को प्रणाम करता हूँ, जिनके नेत्र दीर्घ कमल के समान हैं, जिनके केशों पर मोरपंख सुशोभित है, जो करोड़ों कामदेवों से भी अधिक मोहित करने वाले हैं।
ਸੁਨਾਸਿਕਾਗ੍ਰਮੌਕ੍ਤਿਕਂ ਸ੍ਵਚ੍ਛਨ੍ਦਦਨ੍ਤਪਙ੍ਕ੍ਤਿਕਮ੍ । ਨਵਾਮ੍ਬੁਦਾਙ੍ਗਚਿਕ੍ਕਣਂ ਨਮਾਮਿ ਨਨ੍ਦਨਨ੍ਦਨਮ੍ ॥ ੩॥
sunāsikāgra-mauktikaṁ svacchanda-danta-paṅktikam | navāmbudāṅga-cikkaṇaṁ namāmi nanda-nandanam || 3||
ਅਰਥ:मैं नन्दनन्दन को प्रणाम करता हूँ, जिनकी सुन्दर नासिका के अग्रभाग पर मोती है, जिनकी दन्तपंक्ति निर्मल है, जिनका शरीर नवीन मेघ के समान स्निग्ध श्याम है।
ਕਰੇਣ ਵੇਣੁਰਞ੍ਜਿਤਂ ਗਤਿਰ੍ਕਰੀਨ੍ਦ੍ਰਗਞ੍ਜਿਤਮ੍ । ਦੁਕੂਲਪੀਤਸ਼ੋਭਨਂ ਨਮਾਮਿ ਨਨ੍ਦਨਨ੍ਦਨਮ੍ ॥ ੪॥
kareṇa veṇu-rañjitaṁ gatir karīndra-gañjitam | dukūla-pīta-śobhanaṁ namāmi nanda-nandanam || 4||
ਅਰਥ:मैं नन्दनन्दन को प्रणाम करता हूँ, जो हाथ में वेणु धारण कर सबको आनन्दित करते हैं, जिनकी चाल गजराज को भी लज्जित करती है, जो पीताम्बर से सुशोभित हैं।
ਤ੍ਰਿਭਙ੍ਗਦੇਹਸੁਨ੍ਦਰਂ ਨਖਦ੍ਯੁਤਿਸੁਧਾਕਰਮ੍ । ਅਮੂਲ੍ਯਰਤ੍ਨਭੂਸ਼ਣਂ ਨਮਾਮਿ ਨਨ੍ਦਨਨ੍ਦਨਮ੍ ॥ ੫॥
tri-bhaṅga-deha-sundaraṁ nakha-dyuti-sudhākaram | amūlya-ratna-bhūṣaṇaṁ namāmi nanda-nandanam || 5||
ਅਰਥ:मैं नन्दनन्दन को प्रणाम करता हूँ, जो त्रिभंग मुद्रा में सुन्दर हैं, जिनके नखों की कान्ति अमृतमय चन्द्रमा के समान है, जो अमूल्य रत्नों से भूषित हैं।
ਸੁਗਨ੍ਧਾਙ੍ਗਸੌਰਭਂ ਉਰੋਵਿਰਾਜਿਕੌਸ੍ਤੁਭਮ੍ । ਸ੍ਫੁਰਚ੍ਛ੍ਰੀਵਤ੍ਸਲਾਞ੍ਛਨਂ ਨਮਾਮਿ ਨਨ੍ਦਨਨ੍ਦਨਮ੍ ॥ ੬॥
sugandhāṅga-saurabhaṁ uro-virāji-kaustubham | sphurac-chrīvatsa-lāñchanaṁ namāmi nanda-nandanam || 6||
ਅਰਥ:मैं नन्दनन्दन को प्रणाम करता हूँ, जिनके अंग सुगन्धित एवं सौरभयुक्त हैं, जिनके वक्ष पर कौस्तुभमणि शोभायमान है, जो देदीप्यमान श्रीवत्स चिह्न धारण करते हैं।
ਵ੍ਰਿਨ੍ਦਾਵਨਸੁਨਾਗਰਂ ਵਿਲਾਸਾਨੁਗਵਾਸਸਮ੍ । ਸੁਰੇਨ੍ਦ੍ਰਗਰ੍ਵਮੋਚਨਂ ਨਮਾਮਿ ਨਨ੍ਦਨਨ੍ਦਨਮ੍ ॥ ੭॥
vṛndāvana-sunāgaraṁ vilāsānuga-vāsasam | surendra-garva-mocanaṁ namāmi nanda-nandanam || 7||
ਅਰਥ:मैं नन्दनन्दन को प्रणाम करता हूँ, जो वृन्दावन के सुन्दर नागर (रसिक) हैं, जो अपनी लीलाओं के अनुरूप वेश धारण करते हैं, जो देवराज इन्द्र के गर्व को भी चूर्ण करते हैं।
ਵ੍ਰਜਾਙ੍ਗਨਾਸੁਨਾਯਕਂ ਸਦਾ ਸੁਖਪ੍ਰਦਾਯਕਮ੍ । ਜਗਨ੍ਮਨਃਪ੍ਰਲੋਭਨਂ ਨਮਾਮਿ ਨਨ੍ਦਨਨ੍ਦਨਮ੍ ॥ ੮॥
vrajāṅganā-sunāyakaṁ sadā sukha-pradāyakam | jagan-manaḥ-pralobhanaṁ namāmi nanda-nandanam || 8||
ਅਰਥ:मैं नन्दनन्दन को प्रणाम करता हूँ, जो व्रज की गोपियों के प्रिय नायक हैं, जो सदा सुख प्रदान करते हैं, जो समस्त जगत् के मन को लुभाने वाले हैं।
ਸ਼ਬਦ-ਸ਼ਬਦ ਅਰਥ
ਉਚਾਰਨ ਸੁਣਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ਬਦ ਉੱਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
नन्दनन्दनाष्टकम् ਪਾਠ ਦੇ ਲਾਭ
A complete meditation (dhyana) on the enchanting form of Lord Krishna, feature by feature
Each verse fixes the mind on a beautiful aspect of Krishna and ends with loving surrender — 'namami nanda-nandanam'
Cultivates deep devotion (bhakti) and attraction to Krishna's sweet, captivating form
Short, rhythmic and easy to memorise, making it ideal for daily recitation and for teaching to children
Especially loved in the Pushtimarg (Vallabha) tradition and sung in Krishna temples across Vraj
Brings peace, joy and a sense of Krishna's nearness through contemplation of His divine beauty
Wonderful for recitation on Janmashtami and during Krishna darshan and bhajan
नन्दनन्दनाष्टकम् ਪਾਠ ਵਿਧੀ
Sit before an image or deity of Bala Gopal or Krishna. Recite all eight verses slowly, visualising the feature described in each — the lotus eyes, peacock plume, sandal-anointed limbs, the flute, the yellow silk and the graceful tribhanga pose — and bow inwardly at each refrain 'namami nanda-nandanam'. Its short, even metre makes it easy to sing melodiously and to repeat daily as a loving meditation on Krishna's beauty.
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ॐ
ਪੂਰਾ नन्दनन्दनाष्टकम् ਸ਼ਲੋਕ-ਦਰ-ਸ਼ਲੋਕ ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੜ੍ਹੋ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਵੇਖੋ