ଶ୍ରୀ ରାଧା କୃପା କଟାକ୍ଷ ସ୍ତୋତ୍ରମ୍
श्री राधा कृपा कटाक्ष स्तोत्रम् in Odia · ଓଡ଼ିଆ
ଆପଣଙ୍କ ଭାଷା/ଲିପିରେ ପଢ଼ନ୍ତୁ
✦ ଅର୍ଥ
ଶ୍ରୀ ରାଧା କୃପା କଟାକ୍ଷ ସ୍ତବରାଜ ବୃନ୍ଦାବନରେ ଶ୍ରୀ ରାଧାଙ୍କ ସର୍ବାଧିକ ପ୍ରିୟ ସ୍ତୋତ୍ର; ଊର୍ଧ୍ୱାମ୍ନାୟ ତନ୍ତ୍ରରେ ଶିବ ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ଏହାର ଉପଦେଶ ଦେଇଥିଲେ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶ୍ଳୋକ ରାଧାଙ୍କ ସୌନ୍ଦର୍ୟ, ମାଧୁର୍ଯ ଓ ମହିମା ବର୍ଣ୍ଣନା କରି 'କଦା କରିଷ୍ୟସୀହ ମାଂ କୃପା କଟାକ୍ଷ ଭାଜନମ୍' — 'ଆପଣ ମୋତେ କେବେ ଆପଣଙ୍କ କରୁଣାକଟାକ୍ଷର ପାତ୍ର କରିବେ?' ଏହି ବିରହ-ଭରା ଧୁଆଁରେ ଶେଷ ହୁଏ। ରାଧାଙ୍କ କୃପା ପାଇଁ ସମଗ୍ର ବ୍ରଜରେ ଏହା ନିତ୍ୟ ଗାନ କରାଯାଏ।
ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ କଥା
Urdhvamnaya Tantra (Shri Radha Kripa Kataksha Stava Raja) · Attributed to Lord Shiva (Sadashiva) · Ancient (Puranic / Tantric tradition)
The Shri Radha Kripa Kataksha Stava Raja is traditionally found in the Urdhvamnaya Tantra, where Lord Shiva — honoured as the topmost of Vaishnavas — reveals it to his consort Parvati while glorifying Shri Radha as the supreme energy and the very heart of Krishna. In glowing imagery the hymn praises Radha enthroned in the flowering bowers of Vrindavan, golden-hued like lightning and champaka, worshipped by sages and even by the goddess Lakshmi, who holds Krishna ever under the sway of Her loving glance. The recurring refrain turns each description into a humble plea: 'When will You make me, here in this very life, the object of Your merciful sidelong glance?' It has become the most cherished daily prayer to Radha in the land of Braj.
✦ ଶାସ୍ତ୍ରରେ କୁହାଯାଇଥିବା ପରି
Devotees of Vrindavan hold that sincere recitation of this stava, especially in Barsana (Radha's birthplace) and at the kunjas of Braj, draws Shri Radha's compassionate glance upon the worshipper, and that countless aspirants have felt their hearts melt and their longing for the Divine Couple awaken through its daily singing.
ଅର୍ଥ ସହିତ ସମ୍ପୂର୍ଣ ପାଠ
ଯେକୌଣସି ଧାଡ଼ି କିମ୍ବା ▶ ବଟନ୍ ଛୁଇଁ ଶୁଣନ୍ତୁ
ମୁନୀନ୍ଦ୍ରଵୃନ୍ଦଵନ୍ଦିତେ ତ୍ରିଲୋକଶୋକହାରିଣି ପ୍ରସନ୍ନଵକ୍ତ୍ରପଙ୍କଜେ ନିକୁଞ୍ଜଭୂଵିଲାସିନି । ଵ୍ରଜେନ୍ଦ୍ରଭାନୁନନ୍ଦିନି ଵ୍ରଜେନ୍ଦ୍ରସୂନୁସଙ୍ଗତେ କଦା କରିଷ୍ଯସୀହ ମାଂ କୃପାକଟାକ୍ଷଭାଜନମ୍ ॥ ୧॥
munīndra-vṛnda-vandite tri-loka-śoka-hāriṇi prasanna-vaktra-paṅkaje nikuñja-bhū-vilāsini | vrajendra-bhānu-nandini vrajendra-sūnu-saṅgate kadā kariṣyasīha māṁ kṛpā-kaṭākṣa-bhājanam || 1||
ଅର୍ଥ:हे मुनीश्वरों के समूह से वन्दित, तीनों लोकों के शोक को हरने वाली, प्रसन्न कमलमुखी, वृन्दावन के निकुंजों में विहार करने वाली, हे वृषभानुनन्दिनी, हे नन्दनन्दन (कृष्ण) की संगिनी — आप कब मुझे अपनी कृपाकटाक्ष का पात्र बनाएँगी?
ଅଶୋକଵୃକ୍ଷଵଲ୍ଲରୀଵିତାନମଣ୍ଡପସ୍ଥିତେ ପ୍ରଵାଲବାଲପଲ୍ଲଵପ୍ରଭାରୁଣାଙ୍ଘ୍ରିକୋମଲେ । ଵରାଭଯସ୍ଫୁରତ୍କରେ ପ୍ରଭୂତସମ୍ପଦାଲଯେ କଦା କରିଷ୍ଯସୀହ ମାଂ କୃପାକଟାକ୍ଷଭାଜନମ୍ ॥ ୨॥
aśoka-vṛkṣa-vallarī-vitāna-maṇḍapa-sthite pravāla-bāla-pallava-prabhāruṇāṅghri-komale | varābhaya-sphurat-kare prabhūta-sampadālaye kadā kariṣyasīha māṁ kṛpā-kaṭākṣa-bhājanam || 2||
ଅର୍ଥ:हे अशोक वृक्ष की लताओं के मण्डप में विराजमान, नवीन प्रवाल-पल्लव के समान अरुण कोमल चरणों वाली, वर और अभय देते हुए करकमलों वाली, हे प्रभूत सम्पदा की निधि — आप कब मुझे अपनी कृपाकटाक्ष का पात्र बनाएँगी?
ଅନଙ୍ଗରଙ୍ଗମଙ୍ଗଲପ୍ରସଙ୍ଗଭଙ୍ଗୁରଭ୍ରୁଵାଂ ସଵିଭ୍ରମଂ ସସମ୍ଭ୍ରମଂ ଦୃଗନ୍ତବାଣପାତନୈଃ । ନିରନ୍ତରଂ ଵଶୀକୃତପ୍ରତୀତନନ୍ଦନନ୍ଦନେ କଦା କରିଷ୍ଯସୀହ ମାଂ କୃପାକଟାକ୍ଷଭାଜନମ୍ ॥ ୩॥
anaṅga-raṅga-maṅgala-prasaṅga-bhaṅgura-bhruvāṁ sa-vibhramaṁ sa-sambhramaṁ dṛg-anta-bāṇa-pātanaiḥ | nirantaraṁ vaśīkṛta-pratīta-nanda-nandane kadā kariṣyasīha māṁ kṛpā-kaṭākṣa-bhājanam || 3||
ଅର୍ଥ:हे मंगलमय प्रेम-रंग से वक्र भौंहों द्वारा सविलास एवं ससम्भ्रम नेत्रकोरों के बाण चलाकर निरन्तर नन्दनन्दन को वश में करने वाली — आप कब मुझे अपनी कृपाकटाक्ष का पात्र बनाएँगी?
ତଡିତ୍ସୁଵର୍ଣଚମ୍ପକପ୍ରଦୀପ୍ତଗୌରଵିଗ୍ରହେ ମୁଖପ୍ରଭାପରାସ୍ତକୋଟିଶାରଦେନ୍ଦୁମଣ୍ଡଲେ । ଵିଚିତ୍ରଚିତ୍ରସଞ୍ଚରଚ୍ଚକୋରଶାଵଲୋଚନେ କଦା କରିଷ୍ଯସୀହ ମାଂ କୃପାକଟାକ୍ଷଭାଜନମ୍ ॥ ୪॥
taḍit-suvarṇa-campaka-pradīpta-gaura-vigrahe mukha-prabhā-parāsta-koṭi-śāradendu-maṇḍale | vicitra-citra-sañcarac-cakora-śāva-locane kadā kariṣyasīha māṁ kṛpā-kaṭākṣa-bhājanam || 4||
ଅର୍ଥ:हे विद्युत्, स्वर्ण और चम्पक के समान दीप्त गौरवर्ण विग्रह वाली, जिनके मुख की प्रभा करोड़ों शरद्-चन्द्रमण्डलों को पराजित करती है, जिनके नेत्र चकोर के शावक की भाँति विचित्र रूप से चंचल हैं — आप कब मुझे अपनी कृपाकटाक्ष का पात्र बनाएँगी?
ମଦୋନ୍ମଦାତିଯୌଵନେ ପ୍ରମୋଦମାନମଣ୍ଡିତେ ପ୍ରିଯାନୁରାଗରଞ୍ଜିତେ କଲାଵିଲାସପଣ୍ଡିତେ । ଅନନ୍ଯଧନ୍ଯକୁଞ୍ଜରାଜ୍ଯକାମକେଲିକୋଵିଦେ କଦା କରିଷ୍ଯସୀହ ମାଂ କୃପାକଟାକ୍ଷଭାଜନମ୍ ॥ ୫॥
madonmadāti-yauvane pramoda-māna-maṇḍite priyānurāga-rañjite kalā-vilāsa-paṇḍite | ananya-dhanya-kuñja-rājya-kāma-keli-kovide kadā kariṣyasīha māṁ kṛpā-kaṭākṣa-bhājanam || 5||
ଅର୍ଥ:हे मदमत्त नवयौवन से युक्त, हर्ष और मान से मण्डित, प्रिय के अनुराग से रंजित, कलाओं के विलास में प्रवीण, अनन्य धन्य कुंज-राज्य की काम-केलि में निपुण — आप कब मुझे अपनी कृपाकटाक्ष का पात्र बनाएँगी?
ଅଶେଷହାଵଭାଵଧୀରହୀରହାରଭୂଷିତେ ପ୍ରଭୂତଶାତକୁମ୍ଭକୁମ୍ଭକୁମ୍ଭିକୁମ୍ଭସୁସ୍ତନି । ପ୍ରଶସ୍ତମନ୍ଦହାସ୍ଯଚୂର୍ଣପୂର୍ଣସୌଖ୍ଯସାଗରେ କଦା କରିଷ୍ଯସୀହ ମାଂ କୃପାକଟାକ୍ଷଭାଜନମ୍ ॥ ୬॥
aśeṣa-hāva-bhāva-dhīra-hīra-hāra-bhūṣite prabhūta-śātakumbha-kumbha-kumbhi-kumbha-sustani | praśasta-manda-hāsya-cūrṇa-pūrṇa-saukhya-sāgare kadā kariṣyasīha māṁ kṛpā-kaṭākṣa-bhājanam || 6||
ଅର୍ଥ:हे समस्त हाव-भावों के साथ स्थिर हीरों के हारों से भूषित, स्वर्ण-कलश के समान सुन्दर वक्ष वाली, मधुर मन्द हास्य के चूर्ण से पूर्ण सौख्य के सागर — आप कब मुझे अपनी कृपाकटाक्ष का पात्र बनाएँगी?
ମୃଣାଲଵାଲଵଲ୍ଲରୀତରଙ୍ଗରଙ୍ଗଦୋର୍ଲତେ ଲତାଗ୍ରଲାସ୍ଯଲୋଲନୀଲଲୋଚନାଵଲୋକନେ । ଲଲଲ୍ଲୁଲନ୍ମିଲନ୍ମନୋଜ୍ଞମୁଗ୍ଧମୋହନାଶ୍ରିତେ କଦା କରିଷ୍ଯସୀହ ମାଂ କୃପାକଟାକ୍ଷଭାଜନମ୍ ॥ ୭॥
mṛṇāla-vāla-vallarī-taraṅga-raṅga-dor-late latāgra-lāsya-lola-nīla-locanāvalokane | lalal-lulan-milan-manojña-mugdha-mohanāśrite kadā kariṣyasīha māṁ kṛpā-kaṭākṣa-bhājanam || 7||
ଅର୍ଥ:हे मृणाल-लता की तरंगों के समान शोभायमान बाहुलता वाली, लता के अग्रभाग के नृत्य की भाँति चंचल नील नेत्रों से अवलोकन करने वाली, मनोहर एवं मुग्धकारी सौन्दर्य की आश्रयभूता — आप कब मुझे अपनी कृपाकटाक्ष का पात्र बनाएँगी?
ସୁଵର୍ଣମାଲିକାଞ୍ଚିତତ୍ରିରେଖକମ୍ବୁକଣ୍ଠଗେ ତ୍ରିସୂତ୍ରମଙ୍ଗଲୀଗୁଣତ୍ରିରତ୍ନଦୀପ୍ତିଦୀଧିତି । ସଲୋଲନୀଲକୁନ୍ତଲପ୍ରସୂନଗୁଚ୍ଛଗୁମ୍ଫିତେ କଦା କରିଷ୍ଯସୀହ ମାଂ କୃପାକଟାକ୍ଷଭାଜନମ୍ ॥ ୮॥
suvarṇa-mālikāñcita-tri-rekha-kambu-kaṇṭhage tri-sūtra-maṅgalī-guṇa-tri-ratna-dīpti-dīdhiti | sa-lola-nīla-kuntala-prasūna-guccha-gumphite kadā kariṣyasīha māṁ kṛpā-kaṭākṣa-bhājanam || 8||
ଅର୍ଥ:हे जिनके तीन रेखाओं वाले शंख-सदृश कण्ठ पर स्वर्ण-माला सुशोभित है, जो मंगलसूत्र के तीन रत्नों की दीप्ति से दीप्तिमान हैं, जिनके चंचल नील केश पुष्पगुच्छों से गुँथे हैं — आप कब मुझे अपनी कृपाकटाक्ष का पात्र बनाएँगी?
ନିତାମ୍ବବିମ୍ବଲମ୍ବମାନପୁଷ୍ପମେଖଲାଗୁଣେ ପ୍ରଶସ୍ତରତ୍ନକିଙ୍କିଣୀକଲାପମଧ୍ଯମଞ୍ଜୁଲେ । କରୀନ୍ଦ୍ରଶୁଣ୍ଡଦଣ୍ଡିକାଵରୋହସୌଭଗୋରୁକେ କଦା କରିଷ୍ଯସୀହ ମାଂ କୃପାକଟାକ୍ଷଭାଜନମ୍ ॥ ୯॥
nitāmba-bimba-lambamāna-puṣpa-mekhalā-guṇe praśasta-ratna-kiṅkiṇī-kalāpa-madhya-mañjule | karīndra-śuṇḍa-daṇḍikā-varoha-saubhagoruke kadā kariṣyasīha māṁ kṛpā-kaṭākṣa-bhājanam || 9||
ଅର୍ଥ:हे जिनके नितम्बबिम्ब पर पुष्पमय करधनी झूल रही है, जो रत्नमयी किंकिणियों के समूह से मध्यभाग में मंजुल हैं, जिनकी ऊरुयुगल गजराज की सूँड के समान सुन्दर हैं — आप कब मुझे अपनी कृपाकटाक्ष का पात्र बनाएँगी?
ଶବ୍ଦ-ଶବ୍ଦ ଅର୍ଥ
ଉଚ୍ଚାରଣ ଶୁଣିବାକୁ ଯେକୌଣସି ଶବ୍ଦରେ କ୍ଲିକ୍ କରନ୍ତୁ
श्री राधा कृपा कटाक्ष स्तोत्रम् ପାଠର ଲାଭ
Considered the foremost prayer for attaining the mercy (kripa) of Shri Radha Rani, the queen of Vrindavan
Each verse is a meditation on Radha's divine beauty, virtues and supremacy, deepening loving devotion (prema-bhakti)
Traditionally recited to gain entrance into the eternal loving service (seva) of Radha and Krishna in the groves of Vraja
Believed to remove the sorrows of the three worlds, as praised in its very first verse
Sung daily in temples throughout Braj (Vrindavan, Barsana) and cherished by Gaudiya and other Vaishnava devotees
Brings peace, sweetness of heart and the awakening of devotional longing (lalasa) for the Divine Couple
Revered as the words of Lord Shiva himself, the topmost of Vaishnavas, lending it special spiritual potency
श्री राधा कृपा कटाक्ष स्तोत्रम् ପାଠ ବିଧି
Bathe and sit before an image of Shri Radha or Radha-Krishna with a lamp and flowers. Recite the verses with feeling, dwelling on the meaning of each description of Radha and on the heartfelt refrain 'kada karishyasiha mam kripa-kataksha-bhajanam'. It may be sung in its traditional melody once daily, or more on special days. Many devotees in Vrindavan sing it as a group at dawn. Conclude by praying humbly for Radha's merciful glance and Her grace.
ବାରମ୍ବାର ପଚରାଯାଉଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ
ଏଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ପଢ଼ନ୍ତୁ
ॐ
ସମ୍ପୂର୍ଣ श्री राधा कृपा कटाक्ष स्तोत्रम् ଶ୍ଳୋକ-ଶ୍ଳୋକ ଅର୍ଥ ସହିତ ପଢ଼ନ୍ତୁ, କିମ୍ବା ଅଧିକ ପବିତ୍ର ପାଠ ଦେଖନ୍ତୁ