ଶ୍ରୀ ଵାତପୁରନାଥାଷ୍ଟକମ୍
श्री वातपुरनाथाष्टकम् in Odia · ଓଡ଼ିଆ
ଆପଣଙ୍କ ଭାଷା/ଲିପିରେ ପଢ଼ନ୍ତୁ
ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ କଥା
Sri Vatapuranatha Ashtakam (hymn to Guruvayurappan) · Mahamahopadhyaya Brahmasri Ganapati Sastri · Modern (composed at Guruvayur)
This ashtakam was composed by the great Sanskrit savant Mahamahopadhyaya Ganapati Sastri during his stay at the Guruvayur temple in Kerala, overwhelmed by the beauty of Lord Guruvayurappan. Set in an intricate, musical metre, its eight verses describe the Lord's jasmine-soft smile, His cloud-dark form, His childhood sports, and His grace as protector and healer of His devotees, each verse ending with the loving instruction to enshrine Him in the heart-lotus.
✦ ଶାସ୍ତ୍ରରେ କୁହାଯାଇଥିବା ପରି
Guruvayur is renowned for miraculous cures: the saint-poet Melpathur Narayana Bhattathiri is said to have been freed of crippling paralysis by composing the Narayaniyam before Guruvayurappan, and countless devotees through the centuries have reported the Lord of Vatapura healing their ailments when they took refuge in Him.
ଅର୍ଥ ସହିତ ସମ୍ପୂର୍ଣ ପାଠ
ଯେକୌଣସି ଧାଡ଼ି କିମ୍ବା ▶ ବଟନ୍ ଛୁଇଁ ଶୁଣନ୍ତୁ
କୁନ୍ଦସୁମଵୃନ୍ଦସମମନ୍ଦହସିତାସ୍ଯଂ ନନ୍ଦକୁଲନନ୍ଦଭରତୁନ୍ଦଲନକନ୍ଦମ୍ । ପୂତନିଜଗୀତଲଵଧୂତଦୁରିତଂ ତଂ ଵାତପୁରନାଥମିମମାତନୁ ହୃଦବ୍ଜେ ॥ ୧ ॥
kundasumavṛndasamamandahasitāsyaṃ nandakulanandabharatundalanakandam | pūtanijagītalavadhūtaduritaṃ taṃ vātapuranāthamimamātanu hṛdabje || 1 ||
ଅର୍ଥ:उस वातपुर (गुरुवायुर) के नाथ को अपने हृदय-कमल में स्थापित करो, जिनका मुख कुन्द-पुष्पों के गुच्छ-समान मन्द हास से युक्त है, जो नन्द के कुल का परम आनन्द हैं, और जो पवित्रता से उनका गुणगान करने वालों के पाप को धो देते हैं। (1)
ନୀଲତରଜାଲଧରଭାଲହରିରମ୍ଯଂ ଲୋଲତରଶୀଲଯୁତବାଲଜନଲୀଲମ୍ । ଜାଲନତିଶୀଲମପି ପାଲଯିତୁକାମଂ ଵାତପୁରନାଥମିମମାତନୁ ହୃଦବ୍ଜେ ॥ ୨ ॥
nīlatarajāladharabhālahariramyaṃ lolataraśīlayutabālajanalīlam | jālanatiśīlamapi pālayitukāmaṃ vātapuranāthamimamātanu hṛdabje || 2 ||
ଅର୍ଥ:उस गुरुवायुर के नाथ को हृदय-कमल में स्थापित करो, जो गहरे जलधर (मेघ) समान नील एवं रमणीय हैं, बाल-लीला में रत हैं, तथा थोड़ा सा भी नमन करने वालों की भी रक्षा करना चाहते हैं। (2)
କଂସରଣହିଂସମିହ ସଂସରଣଜାତ- କ୍ଲାନ୍ତିଭରଶାନ୍ତିକରକାନ୍ତିଝରଵୀତମ୍ । ଵାତମୁଖଧାତୁଜନିପାତଭଯଘାତଂ ଵାତପୁରନାଥମିମମାତନୁ ହୃଦବ୍ଜେ ॥ ୩ ॥
kaṃsaraṇahiṃsamiha saṃsaraṇajāta- klāntibharaśāntikarakāntijharavītam | vātamukhadhātujanipātabhayaghātaṃ vātapuranāthamimamātanu hṛdabje || 3 ||
ଅର୍ଥ:उस गुरुवायुर के नाथ को हृदय में स्थापित करो, जो कंस के संहारक हैं, जो संसार-जनित क्लान्ति को शान्त करने वाली कान्ति-धारा से व्याप्त हैं, तथा वात आदि धातुओं से उत्पन्न रोग-भय का नाश करते हैं। (3)
ଜାତୁଧୁରିପାତୁକମିହାତୁରଜନଂ ଦ୍ରାକ୍ ଶୋକଭରମୂକମପି ତୋକମିଵ ପାନ୍ତମ୍ । ଭୃଙ୍ଗରୁଚିସଙ୍ଗରକୃଦଙ୍ଗଲତିକଂ ତଂ ଵାତପୁରନାଥମିମମାତନୁ ହୃଦବ୍ଜେ ॥ ୪ ॥
jātudhuripātukamihāturajanaṃ drāk śokabharamūkamapi tokamiva pāntam | bhṛṅgarucisaṅgarakṛdaṅgalatikaṃ taṃ vātapuranāthamimamātanu hṛdabje || 4 ||
ଅର୍ଥ:उस गुरुवायुर के नाथ को हृदय में स्थापित करो, जो आतुर जनों की तत्क्षण रक्षा करते हैं — शोक के भार से मूक हुए जीव की भी शिशु के समान रक्षा करते हैं — जिनका अङ्ग भ्रमर की कान्ति-समान लता-सदृश सुन्दर है। (4)
ପାପଭଵତାପଭରକୋପଶମନାର୍ଥା- ଶ୍ଵାସକରଭାସମୃଦୁହାସରୁଚିରାସ୍ଯମ୍ । ରୋଗଚଯଭୋଗଭଯଵେଗହରମେକଂ ଵାତପୁରନାଥମିମମାତନୁ ହୃଦବ୍ଜେ ॥ ୫ ॥
pāpabhavatāpabharakopaśamanārthā- śvāsakarabhāsamṛduhāsarucirāsyam | rogacayabhogabhayavegaharamekaṃ vātapuranāthamimamātanu hṛdabje || 5 ||
ଅର୍ଥ:उस एकमात्र गुरुवायुर के नाथ को हृदय में स्थापित करो, जिनका आश्वासन देने वाला, मृदु हास से रुचिर मुख पाप एवं भव-ताप से उत्पन्न कोप का शमन करता है, और जो रोग-समूह, भोग एवं भय के वेग का हरण करते हैं। (5)
ଘୋଷକୁଲଦୋଷହରଵେଷମୁପଯାନ୍ତଂ ପୂଷଶତଦୂଷକଵିଭୂଷଣଗଣାଢ୍ଯମ୍ । ଭୁକ୍ତିମପି ମୁକ୍ତିମତିଭକ୍ତିଷୁ ଦଦାନଂ ଵାତପୁରନାଥମିମମାତନୁ ହୃଦବ୍ଜେ ॥ ୬ ॥
ghoṣakuladoṣaharaveṣamupayāntaṃ pūṣaśatadūṣakavibhūṣaṇagaṇāḍhyam | bhuktimapi muktimatibhaktiṣu dadānaṃ vātapuranāthamimamātanu hṛdabje || 6 ||
ଅର୍ଥ:उस गुरुवायुर के नाथ को हृदय में स्थापित करो, जो गोपकुल के दोष-नाशक वेष में प्रकट होते हैं, सौ सूर्यों को मात देने वाले आभूषण-समूह से सुसज्जित हैं, तथा अत्यन्त भक्तिमानों को भुक्ति एवं मुक्ति दोनों प्रदान करते हैं। (6)
ପାପକଦୁରାପମତିତାପହରଶୋଭ- ସ୍ଵାପଘନମାମତଦୁମାପତିସମେତମ୍ । ଦୂନତରଦୀନସୁଖଦାନକୃତଦୀକ୍ଷଂ ଵାତପୁରନାଥମିମମାତନୁ ହୃଦବ୍ଜେ ॥ ୭ ॥
pāpakadurāpamatitāpaharaśobha- svāpaghanamāmatadumāpatisametam | dūnataradīnasukhadānakṛtadīkṣaṃ vātapuranāthamimamātanu hṛdabje || 7 ||
ଅର୍ଥ:उस गुरुवायुर के नाथ को हृदय में स्थापित करो, जिनकी शोभा दुर्जनों के लिए दुर्लभ है तथा महान् ताप का हरण करती है — जो विश्राम के घन (मेघ) हैं — जो यहाँ उमापति (शिव) सहित विराजमान हैं, तथा अत्यन्त दीन-दुखियों को सुख देने का व्रत किए हुए हैं। (7)
ପାଦପତଦାଦରଣମୋଦପରିପୂର୍ଣଂ ଜୀଵମୁଖଦେଵଜନସେଵନଫଲାଙ୍ଘ୍ରିମ୍ । ରୂକ୍ଷଭଵମୋକ୍ଷକୃତଦୀକ୍ଷନିଜଵୀକ୍ଷଂ ଵାତପୁରନାଥମିମମାତନୁ ହୃଦବ୍ଜେ ॥ ୮ ॥
pādapatadādaraṇamodaparipūrṇaṃ jīvamukhadevajanasevanaphalāṅghrim | rūkṣabhavamokṣakṛtadīkṣanijavīkṣaṃ vātapuranāthamimamātanu hṛdabje || 8 ||
ଅର୍ଥ:उस गुरुवायुर के नाथ को हृदय में स्थापित करो, जो अपने चरणों में गिरने वालों के आदर से परिपूर्ण आनन्दित होते हैं — जिनके चरण जीवों एवं देवगणों की सेवा के फल-स्वरूप हैं — और जिनकी दृष्टि रूक्ष संसार से जीवों को मुक्त करने हेतु संकल्पित है। (8)
॥ ଇତି ମହାମହୋପାଧ୍ଯାଯ ବ୍ରହ୍ମଶ୍ରୀ ଗଣପତିଶାସ୍ତ୍ରିଵିରଚିତଂ ଶ୍ରୀଵାତପୁରନାଥାଷ୍ଟକମ୍ ସମ୍ପୂର୍ଣମ୍ ॥
|| iti mahāmahopādhyāya brahmaśrī gaṇapatiśāstriviracitaṃ śrīvātapuranāthāṣṭakam sampūrṇam ||
ଅର୍ଥ:इस प्रकार महामहोपाध्याय ब्रह्मश्री गणपति शास्त्री द्वारा रचित श्रीवातपुरनाथाष्टकम् सम्पूर्ण हुआ।
ଶବ୍ଦ-ଶବ୍ଦ ଅର୍ଥ
ଉଚ୍ଚାରଣ ଶୁଣିବାକୁ ଯେକୌଣସି ଶବ୍ଦରେ କ୍ଲିକ୍ କରନ୍ତୁ
श्री वातपुरनाथाष्टकम् ପାଠର ଲାଭ
Invokes the grace of Guruvayurappan, the beloved Lord of Guruvayur (Kerala)
Each verse anchors the Lord's beautiful form firmly in the devotee's heart through meditation
Traditionally cherished for invoking the Lord's healing power over disease and affliction
Cultivates deep, childlike devotion (bhakti) to Krishna-Vishnu
Brings peace by stilling the weariness and fear born of worldly existence (samsara)
Believed to grant both worldly well-being (bhukti) and liberation (mukti) to the devout
श्री वातपुरनाथाष्टकम् ପାଠ ବିଧି
Bathe and sit calmly facing an image of Guruvayurappan or Krishna. Recite the eight verses slowly and melodiously, and at each refrain 'vātapuranāthamimamātanu hṛdabje' visualise the dark-hued, smiling Lord and lovingly install Him in the lotus of your heart. It is especially dear to those who pray at Guruvayur for health and protection. Reciting all eight verses daily with devotion is the traditional practice.
ବାରମ୍ବାର ପଚରାଯାଉଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ
ଏଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ପଢ଼ନ୍ତୁ
ॐ
ସମ୍ପୂର୍ଣ श्री वातपुरनाथाष्टकम् ଶ୍ଳୋକ-ଶ୍ଳୋକ ଅର୍ଥ ସହିତ ପଢ଼ନ୍ତୁ, କିମ୍ବା ଅଧିକ ପବିତ୍ର ପାଠ ଦେଖନ୍ତୁ