विश्वनाथ अष्टकम्
उत्पत्ति और कथा
Traditional · Traditional · Classical
The Vishwanatha Ashtakam is a cherished traditional hymn. Eight verses in praise of Vishwanatha — Lord Shiva as the Lord of Kashi (Varanasi) — the supreme refuge of the city of liberation. A beloved hymn of pilgrims to the holy city on the Ganga.
✦ शास्त्रों में वर्णित
It is said that to recite the Vishwanatha Ashtakam with a sincere and devoted heart is to draw near to the grace of the Lord, who never forsakes those who lovingly call upon Him.
मंत्र
किसी भी पंक्ति या ▶ बटन पर टैप कर सुनें
आदिशम्भु-स्वरूप-मुनिवर-चन्द्रशीश-जटाधरं मुण्डमाल-विशाललोचन-वाहनं वृषभध्वजम् । नागचन्द्र-त्रिशूलडमरू भस्म-अङ्गविभूषणं श्रीनीलकण्ठ-हिमाद्रिजलधर-विश्वनाथविश्वेश्वरम् ॥ १॥ गङ्गसङ्ग-उमाङ्गवामे-कामदेव-सुसेवितं नादबिन्दुज-योगसाधन-पञ्चवक्तत्रिलोचनम् । इन्दु-बिन्दुविराज-शशिधर-शङ्करं सुरवन्दितं श्रीनीलकण्ठ-हिमाद्रिजलधर-विश्वनाथविश्वेश्वरम् ॥ २॥ ज्योतिलिङ्ग-स्फुलिङ्गफणिमणि-दिव्यदेवसुसेवितं मालतीसुर -पुष्पमाला -कञ्ज-धूप-निवेदितम् । अनलकुम्भ-सुकुम्भझलकत-कलशकञ्चनशोभितं श्रीनीलकण्ठहिमाद्रिजलधर-विश्वनाथविश्वेश्वरम् ॥ ३॥ मुकुटक्रीट-सुकनककुण्डलरञ्जितं मुनिमण्डितं हारमुक्ता-कनकसूत्रित-सुन्दरं सुविशेषितम् । गन्धमादन-शैल-आसन-दिव्यज्योतिप्रकाशनं श्रीनीलकण्ठ-हिमाद्रिजलधर-विश्वनाथ-विश्वेश्वरम् ॥ ४॥ मेघडम्वरछत्रधारण-चरणकमल-विलासितं पुष्परथ-परमदनमूरति-गौरिसङ्गसदाशिवम् । क्षेत्रपाल-कपाल-भैरव-कुसुम-नवग्रहभूषितं श्रीनीलकण्ठ-हिमाद्रिजलधर-विश्वनाथ-विश्वेश्वरम् ॥ ५॥ त्रिपुरदैत्य-विनाशकारक-शङ्करं फलदायकं रावणाद्दशकमलमस्तक-पूजितं वरदायकम् । कोटिमन्मथमथन-विषधर-हारभूषण-भूषितं श्रीनीलकण्ठ-हिमाद्रिजलधर-विश्वनाथविश्वेश्वरम् ॥ ६॥ मथितजलधिज-शेषविगलित-कालकूटविशोषणं ज्योतिविगलितदीपनयन-त्रिनेत्रशम्भु-सुरेश्वरम् । महादेवसुदेव-सुरपतिसेव्य-देवविश्वम्भरं श्रीनीलकण्ठ-हिमाद्रिजलधर-विश्वनाथविश्वेश्वरम् ॥ ७॥ रुद्ररूपभयङ्करं कृतभूरिपान-हलाहलं गगनवेधित-विश्वमूल-त्रिशूलकरधर-शङ्करम् । कामकुञ्जर-मानमर्दन-महाकाल-विश्वेश्वरं श्रीनीलकण्ठ-हिमाद्रिजलधर-विश्वेनाथविश्वेश्वरम् ॥ ८॥ ऋतुवसन्तविलास-चहुँदिशि दीप्यते फलदायकं दिव्यकाशिकधामवासी-मनुजमङ्गलदायकम् । अम्बिकातट-वैद्यनाथं शैलशिखरमहेश्वरं श्रीनीलकण्ठ-हिमाद्रिजलधर-विश्वनाथविश्वेश्वरम् ॥ ९॥ शिवस्तोत्र-प्रतिदिन-ध्यानधर-आनन्दमय-प्रतिपादितं धन-धान्य-सम्पति-गृहविलासित-विश्वनाथ-प्रसादजम् । हर-धाम-चिरगण-सङ्गशोभित-भक्तवर-प्रियमण्डितं आनन्दवन-आनन्दछवि-आनन्द-कन्द-विभूषितम् ॥ १०॥ इति श्रीशिवदत्तमिश्रशास्त्रिसंस्कृतं विश्वनाथाष्टकस्तोत्रं सम्पूर्णम् ।
ādiśambhu-svarūpa-munivara-candraśīśa-jaṭādharaṃ muṇḍamāla-viśālalocana-vāhanaṃ vṛṣabhadhvajam | nāgacandra-triśūlaḍamarū bhasma-aṅgavibhūṣaṇaṃ śrīnīlakaṇṭha-himādrijaladhara-viśvanāthaviśveśvaram || 1|| gaṅgasaṅga-umāṅgavāme-kāmadeva-susevitaṃ nādabinduja-yogasādhana-pañcavaktatrilocanam | indu-binduvirāja-śaśidhara-śaṅkaraṃ suravanditaṃ śrīnīlakaṇṭha-himādrijaladhara-viśvanāthaviśveśvaram || 2|| jyotiliṅga-sphuliṅgaphaṇimaṇi-divyadevasusevitaṃ mālatīsura -puṣpamālā -kañja-dhūpa-niveditam | analakumbha-sukumbhajhalakata-kalaśakañcanaśobhitaṃ śrīnīlakaṇṭhahimādrijaladhara-viśvanāthaviśveśvaram || 3|| mukuṭakrīṭa-sukanakakuṇḍalarañjitaṃ munimaṇḍitaṃ hāramuktā-kanakasūtrita-sundaraṃ suviśeṣitam | gandhamādana-śaila-āsana-divyajyotiprakāśanaṃ śrīnīlakaṇṭha-himādrijaladhara-viśvanātha-viśveśvaram || 4|| meghaḍamvarachatradhāraṇa-caraṇakamala-vilāsitaṃ puṣparatha-paramadanamūrati-gaurisaṅgasadāśivam | kṣetrapāla-kapāla-bhairava-kusuma-navagrahabhūṣitaṃ śrīnīlakaṇṭha-himādrijaladhara-viśvanātha-viśveśvaram || 5|| tripuradaitya-vināśakāraka-śaṅkaraṃ phaladāyakaṃ rāvaṇāddaśakamalamastaka-pūjitaṃ varadāyakam | koṭimanmathamathana-viṣadhara-hārabhūṣaṇa-bhūṣitaṃ śrīnīlakaṇṭha-himādrijaladhara-viśvanāthaviśveśvaram || 6|| mathitajaladhija-śeṣavigalita-kālakūṭaviśoṣaṇaṃ jyotivigalitadīpanayana-trinetraśambhu-sureśvaram | mahādevasudeva-surapatisevya-devaviśvambharaṃ śrīnīlakaṇṭha-himādrijaladhara-viśvanāthaviśveśvaram || 7|| rudrarūpabhayaṅkaraṃ kṛtabhūripāna-halāhalaṃ gaganavedhita-viśvamūla-triśūlakaradhara-śaṅkaram | kāmakuñjara-mānamardana-mahākāla-viśveśvaraṃ śrīnīlakaṇṭha-himādrijaladhara-viśvenāthaviśveśvaram || 8|| ṛtuvasantavilāsa-cahu~diśi dīpyate phaladāyakaṃ divyakāśikadhāmavāsī-manujamaṅgaladāyakam | ambikātaṭa-vaidyanāthaṃ śailaśikharamaheśvaraṃ śrīnīlakaṇṭha-himādrijaladhara-viśvanāthaviśveśvaram || 9|| śivastotra-pratidina-dhyānadhara-ānandamaya-pratipāditaṃ dhana-dhānya-sampati-gṛhavilāsita-viśvanātha-prasādajam | hara-dhāma-ciragaṇa-saṅgaśobhita-bhaktavara-priyamaṇḍitaṃ ānandavana-ānandachavi-ānanda-kanda-vibhūṣitam || 10|| iti śrīśivadattamiśraśāstrisaṃskṛtaṃ viśvanāthāṣṭakastotraṃ sampūrṇam |
अर्थ:विश्वनाथ — काशी (वाराणसी) के अधिपति भगवान शिव — की स्तुति के आठ श्लोक, जो मोक्षपुरी के परम आश्रय हैं। गंगातट की पवित्र नगरी के तीर्थयात्रियों का प्रिय स्तोत्र।
विश्वनाथ अष्टकम् पाठ के लाभ
Recitation of the Vishwanatha Ashtakam is held to bring the grace, blessings and protection of the Lord.
Cultivates devotion, calms the mind and steadies the heart in the Lord’s remembrance.
Most auspicious on Mondays, and during Maha Shivaratri, Pradosh and the month of Shravan.
A short, melodious hymn that anyone can learn and recite daily with faith.
विश्वनाथ अष्टकम् जप विधि
Bathe and sit facing east or north before an image of the deity. Light a lamp and recite the Vishwanatha Ashtakam slowly and with devotion. It may be chanted daily, or especially during Maha Shivaratri, Pradosh and the month of Shravan. Conclude with a prayer for grace and protection.
अक्सर पूछे जाने वाले प्रश्न
ये भी पढ़ें
ॐ
Explore more sacred mantras with complete meaning and chanting guides