ਅਹਂ ਵੈਸ਼੍ਵਾਨਰੋ ਭੂਤ੍ਵਾ — ਭੋਜਨ ਮਨ੍ਤ੍ਰ
अहं वैश्वानरो भूत्वा — भोजन मन्त्र in Punjabi (Gurmukhi) · ਪੰਜਾਬੀ
ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ/ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ
✦ ਅਰਥ
ਭਗਵਦ੍ਗੀਤਾ (15.14) ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਕਹੇ ਗਏ ਇਸ ਸ਼ਲੋਕ ਤੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਖ਼ੁਦ ਭਗਵਾਨ ਵੈਸ਼ਵਾਨਰ (ਜਠਰਾਗਨੀ) ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹਰ ਪ੍ਰਾਣੀ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਕੇ, ਪ੍ਰਾਣ-ਅਪਾਨ ਨਾਲ ਜੁੜ ਕੇ ਸਾਡੇ ਖਾਧੇ ਹੋਏ ਅੰਨ ਨੂੰ ਪਚਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਭੋਜਨ-ਮੰਤਰ ਵਜੋਂ ਵਿਆਪਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਯਾਦ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਾਚਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵੀ ਦਿਵਯ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਅੰਤਰਸਥ ਅਗਨੀ ਵਿੱਚ ਆਹੁਤੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਕਥਾ
Bhagavad Gita, Chapter 15, Verse 14 · Veda Vyasa (words of Sri Krishna) · Ancient (Mahabharata / Bhagavad Gita)
ਭਗਵਦ੍ਗੀਤਾ ਦੇ ਪੰਦਰਵੇਂ ਅਧਿਆਇ, ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮ ਯੋਗ ਵਿੱਚ, ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਆਪਣੀ ਸਰਬ-ਵਿਆਪੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸ਼ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਵੈਸ਼ਵਾਨਰ — ਪਾਚਨ-ਅਗਨੀ — ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਹ ਖ਼ੁਦ ਹਰ ਪ੍ਰਾਣੀ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਕੇ, ਜੀਵਨ-ਵਾਯੂਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜ ਕੇ ਖਾਧਾ ਹੋਇਆ ਸਭ ਕੁਝ ਪਚਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਭਗਤ ਇਸ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਭੋਜਨ ਇਸ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਨਾਲ ਹੋਵੇ ਕਿ ਅੰਦਰ ਵੱਸਦੇ ਭਗਵਾਨ ਹੀ ਸੱਚੇ ਭੋਕਤਾ ਅਤੇ ਪਾਚਨ-ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਦਾਤਾ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਕ ਆਮ ਕਾਰਜ ਉਪਾਸਨਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
✦ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ
ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸ਼ਲੋਕ ਨਾਲ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਕਦੇ ਹਾਨੀ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਵੈਸ਼ਵਾਨਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਖ਼ੁਦ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਅਰਪਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਪਚਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ — ਅਤੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਦਿਵਯ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਉਹ ਪ੍ਰਸਾਦ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਆਤਮਾ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਪੋਸ਼ਣ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਮੰਤਰ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਗਤੀ ਜਾਂ ▶ ਬਟਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਸੁਣੋ
ਅਹਂ ਵੈਸ਼੍ਵਾਨਰੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਾਣਿਨਾਂ ਦੇਹਮਾਸ਼੍ਰਿਤਃ । ਪ੍ਰਾਣਾਪਾਨਸਮਾਯੁਕ੍ਤਃ ਪਚਾਮ੍ਯਨ੍ਨਂ ਚਤੁਰ੍ਵਿਧਮ੍ ॥
Aham vaishvanaro bhutva praninam deham-ashritah Prana-apana-samayuktah pachamy-annam chatur-vidham
ਅਰਥ:ਮੈਂ ਵੈਸ਼ਵਾਨਰ (ਜਠਰਾਗਨੀ) ਰੂਪ ਹੋ ਕੇ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਣ ਤੇ ਅਪਾਨ ਵਾਯੂ ਨਾਲ ਜੁੜ ਕੇ ਚਾਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਅੰਨ ਨੂੰ ਪਚਾਉਂਦਾ ਹਾਂ।
ਸ਼ਬਦ-ਸ਼ਬਦ ਅਰਥ
ਉਚਾਰਨ ਸੁਣਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ਬਦ ਉੱਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
अहं वैश्वानरो भूत्वा — भोजन मन्त्र ਪਾਠ ਦੇ ਲਾਭ
ਇੱਕ ਭਗਵਦ੍ਗੀਤਾ ਸ਼ਲੋਕ (15.14) ਜੋ ਭੋਜਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਭੋਜਨ-ਮੰਤਰ ਵਜੋਂ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਵੱਸਦੇ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਬਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਭਗਤ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਾਚਨ-ਅਗਨੀ ਖ਼ੁਦ ਭਗਵਾਨ (ਵੈਸ਼ਵਾਨਰ) ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਖਾਧਾ ਹੋਇਆ ਅੰਨ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਗ੍ਰਹਿਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਨਿਮਰਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ੁਕਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ — ਪਾਚਨ ਦਾ ਕਾਰਜ ਵੀ 'ਸਾਡਾ' ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਦਿਵਯ ਦਾ ਹੀ ਕਾਰਜ ਹੈ।
ਜਾਗਰੂਕਤਾ, ਸੰਜਮ ਅਤੇ ਸਾਤ੍ਵਿਕ, ਪ੍ਰਾਰਥਨਾਪੂਰਨ ਭਾਵ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਘਰਾਂ, ਆਸ਼੍ਰਮਾਂ ਅਤੇ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਭੋਜਨ-ਪੂਰਵ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਦੇ ਅੰਗ ਵਜੋਂ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੰਖੇਪ, ਗੂੜ੍ਹਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾਰਪਣਮ੍ (ਗੀਤਾ 4.24) ਨਾਲ ਕੰਠਸਥ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸੌਖਾ।
अहं वैश्वानरो भूत्वा — भोजन मन्त्र ਪਾਠ ਵਿਧੀ
ਭੋਜਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਵਾਰ ਪੜ੍ਹੋ — ਅਕਸਰ ਬ੍ਰਹਮਾਰਪਣਮ੍ (ਗੀਤਾ 4.24) ਤੋਂ ਬਾਅਦ — ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਅੰਦਰ ਪਾਚਨ-ਅਗਨੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਅਰਪਿਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ। ਅੰਨ ਨੂੰ ਵੈਸ਼ਵਾਨਰ, ਅੰਤਰ-ਦਿਵਯ ਅਗਨੀ, ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਇਸ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਕਰੋ, ਅਤੇ ਸ਼ੁਕਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਤੇ ਮੌਨ ਵਿੱਚ ਆਹਾਰ ਕਰੋ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ॐ
ਪੂਰਾ अहं वैश्वानरो भूत्वा — भोजन मन्त्र ਸ਼ਲੋਕ-ਦਰ-ਸ਼ਲੋਕ ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੜ੍ਹੋ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਵੇਖੋ