అర్ధనారీనటేశ్వర స్తోత్రమ్
अर्धनारीनटेश्वर स्तोत्रम् in Telugu · తెలుగు
మీ భాష/లిపిలో చదవండి
✦ అర్థం
అర్ధనారీనటేశ్వర స్తోత్రం, ఆది శంకరాచార్యులు రచించినది, అర్ధనారీశ్వరుని — సగం శివుడు, సగం పార్వతి స్వరూపం — యొక్క ఎనిమిది శ్లోకాల స్తోత్రం. ప్రతి శ్లోకం దేవి గుణాన్ని దేవుని తదనుగుణ గుణంతో జతచేస్తుంది మరియు ప్రసిద్ధ పల్లవి 'నమః శివాయై చ నమః శివాయ'తో ముగుస్తుంది, ఇది చైతన్యం, శక్తి అభిన్న సంయోగాన్ని కీర్తిస్తుంది. తొమ్మిదవ శ్లోకం ఫలశ్రుతి, పఠించేవారికి గౌరవం, దీర్ఘాయువు, శాశ్వత సౌభాగ్యం వాగ్దానం చేస్తుంది.
మూలం & కథ
Shaiva-Shakta stotra corpus attributed to Adi Shankaracharya · Adi Shankaracharya (traditionally) · c. 8th century CE
ఆది శంకరాచార్యులు, అద్వైతంలో శివ, శక్తి ఉపాసనను సమన్వయం చేసినవారు, అర్ధనారీశ్వరుని — దివ్యత్వం యొక్క అర్ధ-పురుష, అర్ధ-స్త్రీ స్వరూపం — యొక్క ఈ స్తోత్రాన్ని రచించారు. ప్రతి శ్లోకం ఒక సుచింతిత జంట: ఒకవైపు దేవి కుంకుమ, రత్నాలు, పట్టుతో అలంకరించబడింది; మరోవైపు ప్రభువు భస్మంతో పూయబడి, కపాల-మాలతో అలంకరించబడి, దిగంబరుడు — అయినా ఒకే శరీరం, సృష్టికి తండ్రి, తల్లి, సృష్టి నర్తకుడు (లాస్యం), సంహార నర్తకుడు (తాండవం) ఎప్పటికీ ఒక్కటేనని ప్రకటిస్తుంది.
✦ శాస్త్రాలలో చెప్పినట్లు
సంప్రదాయపరంగా అర్ధనారీశ్వర స్వరూప ధ్యానం సాధకుని ద్వైత-భావం, అంతర్గత సంఘర్షణను కరిగిస్తుందని చెబుతారు; ఈ స్తోత్రాన్ని కలిసి పఠించే దంపతులు లోతైన సామరస్యంతో ఆశీర్వదించబడతారని, ఈ ఏకీకృత స్వరూప ఉపాసన సాంసారిక సౌభాగ్యం (దేవి కృప), ముక్తి (శివ కృప) — రెండింటినీ కలిపి తెస్తుందని భక్తులు చెబుతారు.
అర్థంతో పూర్తి పాఠం
ఏ పంక్తిపైన అయినా లేదా ▶ బటన్పై తాకి వినండి
చామ్పేయగౌరార్ధశరీరకాయై కర్పూరగౌరార్ధశరీరకాయ। ధమ్మిల్లకాయై చ జటాధరాయ నమః శివాయై చ నమః శివాయ॥౧॥
Champeya-Gaura-Ardha-Sharira-Kayai Karpura-Gaura-Ardha-Sharira-Kaya Dhammilla-Kayai Cha Jata-Dharaya Namah Shivayai Cha Namah Shivaya (1)
అర్థం:ఆ దేవికి, ఆ దేవునికి నమస్కారం — సగం శరీరం చంపక పుష్పం వలె స్వర్ణవర్ణంగా ప్రకాశించే ఆమెకు (పార్వతి), సగం శరీరం కర్పూరం వలె తెల్లగా ఉన్న ఆయనకు (శివుడు); అందమైన జడ కలిగిన ఆమెకు, జటాధారి అయిన ఆయనకు.
కస్తూరికాకుఙ్కుమచర్చితాయై చితారజఃపుఞ్జవిచర్చితాయ। కృతస్మరాయై వికృతస్మరాయ నమః శివాయై చ నమః శివాయ॥౨॥
Kasturika-Kunkuma-Charchitayai Chita-Rajah-Punja-Vicharchitaya Krita-Smarayai Vikrita-Smaraya Namah Shivayai Cha Namah Shivaya (2)
అర్థం:నమస్కారం — కస్తూరి, కుంకుమతో అలంకరించబడిన ఆమెకు, చితాభస్మంతో పూయబడిన ఆయనకు; కామాన్ని (ప్రేమను) ఉత్పన్నం చేసే ఆమెకు, కామదేవుని భస్మం చేసిన (వికృతం చేసిన) ఆయనకు.
ఝణత్క్వణత్కఙ్కణనూపురాయై పాదాబ్జరాజత్ఫణినూపురాయ। హేమాఙ్గదాయై భుజగాఙ్గదాయ నమః శివాయై చ నమః శివాయ॥౩॥
Jhanat-Kvanat-Kankana-Nupurayai Pada-Abja-Rajat-Phani-Nupuraya Hema-Angadayai Bhujaga-Angadaya Namah Shivayai Cha Namah Shivaya (3)
అర్థం:నమస్కారం — ఘల్లుఘల్లుమను కంకణాలు, నూపురాలు ధరించిన ఆమెకు, పాదపద్మాలలో సర్పాలు నూపురాలుగా శోభించే ఆయనకు; స్వర్ణ అంగదాలు ధరించిన ఆమెకు, సర్ప అంగదాలు ధరించిన ఆయనకు.
విశాలనీలోత్పలలోచనాయై వికాసిపఙ్కేరుహలోచనాయ। సమేక్షణాయై విషమేక్షణాయ నమః శివాయై చ నమః శివాయ॥౪॥
Vishala-Nila-Utpala-Lochanayai Vikasi-Pankeruha-Lochanaya Samekshanayai Vishamekshanaya Namah Shivayai Cha Namah Shivaya (4)
అర్థం:నమస్కారం — విశాల నీలోత్పల నేత్రాలు కలిగిన ఆమెకు, వికసిత పద్మం వంటి నేత్రాలు కలిగిన ఆయనకు; సమ (రెండు) నేత్రాలు కలిగిన ఆమెకు, విషమ (మూడు) నేత్రాలు కలిగిన ఆయనకు.
మన్దారమాలాకలితాలకాయై కపాలమాలాఙ్కితకన్ధరాయ। దివ్యామ్బరాయై చ దిగమ్బరాయ నమః శివాయై చ నమః శివాయ॥౫॥
Mandara-Mala-Kalita-Alakayai Kapala-Mala-Ankita-Kandharaya Divya-Ambarayai Cha Digambaraya Namah Shivayai Cha Namah Shivaya (5)
అర్థం:నమస్కారం — మందార మాలతో అలంకరించబడిన కేశాలు కలిగిన ఆమెకు, కపాల మాలతో అంకితమైన కంఠం కలిగిన ఆయనకు; దివ్య వస్త్రాలు ధరించిన ఆమెకు, దిగంబరుడైన ఆయనకు.
అమ్భోధరశ్యామలకున్తలాయై తడిత్ప్రభాతామ్రజటాధరాయ। నిరీశ్వరాయై నిఖిలేశ్వరాయ నమః శివాయై చ నమః శివాయ॥౬॥
Ambhodhara-Shyamala-Kuntalayai Tadit-Prabha-Tamra-Jata-Dharaya Nir-Ishvarayai Nikhila-Ishvaraya Namah Shivayai Cha Namah Shivaya (6)
అర్థం:నమస్కారం — మేఘం వలె నల్లని కేశాలు కలిగిన ఆమెకు, మెరుపు వంటి తామ్రవర్ణ జటలు కలిగిన ఆయనకు; నిరీశ్వర (స్వయం పరా) అయిన ఆమెకు, నిఖిలేశ్వరుడైన ఆయనకు.
ప్రపఞ్చసృష్ట్యున్ముఖలాస్యకాయై సమస్తసంహారకతాణ్డవాయ। జగజ్జనన్యై జగదేకపిత్రే నమః శివాయై చ నమః శివాయ॥౭॥
Prapancha-Srishti-Unmukha-Lasya-Kayai Samasta-Samhara-Kata-Tandavaya Jagaj-Jananyai Jagad-Eka-Pitre Namah Shivayai Cha Namah Shivaya (7)
అర్థం:నమస్కారం — లాస్య నృత్యంతో జగత్ సృష్టికి ఉన్ముఖమయ్యే ఆమెకు, తాండవంతో సమస్త సంహారం చేసే ఆయనకు; జగజ్జనని అయిన ఆమెకు, జగత్తుకు ఏకైక తండ్రి అయిన ఆయనకు.
ప్రదీప్తరత్నోజ్జ్వలకుణ్డలాయై స్ఫురన్మహాపన్నగభూషణాయ। శివాన్వితాయై చ శివాన్వితాయ నమః శివాయై చ నమః శివాయ॥౮॥
Pradipta-Ratna-Ujjvala-Kundalayai Sphuran-Maha-Pannaga-Bhushanaya Shiva-Anvitayai Cha Shiva-Anvitaya Namah Shivayai Cha Namah Shivaya (8)
అర్థం:నమస్కారం — ప్రదీప్త రత్నాలతో ఉజ్జ్వలమైన కుండలాలు ధరించిన ఆమెకు, స్ఫురిత మహాసర్పంతో అలంకృతుడైన ఆయనకు; శివునితో కూడిన ఆమెకు, శివా (శక్తి) తో కూడిన ఆయనకు.
ఏతత్పఠేదష్టకమిష్టదం యో భక్త్యా స మాన్యో భువి దీర్ఘజీవీ। ప్రాప్నోతి సౌభాగ్యమనన్తకాలం భూయాత్సదా తస్య సమస్తసిద్ధిః॥౯॥
Etat-Pathed-Ashtakam-Ishtadam Yo Bhaktya Sa Manyo Bhuvi Dirgha-Jivi Prapnoti Saubhagyam-Ananta-Kalam Bhuyat-Sada Tasya Samasta-Siddhih (9)
అర్థం:భక్తితో ఈ ఇష్టప్రద అష్టకాన్ని పఠించేవాడు భూమిపై గౌరవనీయుడు, దీర్ఘజీవి అవుతాడు; అతడు అనంత కాలం సౌభాగ్యం పొందుతాడు, సదా అతనికి సమస్త సిద్ధులు లభించుగాక.
పదం-పదం అర్థం
ఉచ్చారణ వినడానికి ఏ పదంపైన అయినా క్లిక్ చేయండి
अर्धनारीनटेश्वर स्तोत्रम् పారాయణ ప్రయోజనాలు
శివ, శక్తి (చైతన్యం, శక్తి) అభిన్న సంయోగాన్ని గౌరవిస్తుంది
దాంపత్యానికి, వైవాహిక సామరస్యానికి అత్యంత శుభప్రదంగా భావిస్తారు
ఫలశ్రుతి భూమిపై గౌరవం, దీర్ఘాయువు, శాశ్వత సౌభాగ్యం వాగ్దానం చేస్తుంది
సాధకునిలో పురుష, స్త్రీ శక్తులను సమతుల్యం చేస్తుంది
ఏకీకృత దివ్యత్వంపై భక్తిని పెంపొందిస్తుంది — శివుడు మాత్రమే కాదు, దేవి మాత్రమే కాదు
దాని లయబద్ధ జంట-నిర్మాణం దీనిని అందమైన, స్మరణీయ నిత్య ప్రార్థనగా చేస్తుంది
अर्धनारीनटेश्वर स्तोत्रम् పారాయణ విధి
ఎనిమిది శ్లోకాలను భక్తితో పఠించండి, ప్రతి పంక్తిలో దేవి, దేవుని జంట-చిత్రంపై దృష్టి కేంద్రీకరిస్తూ, తొమ్మిదవ ఫలశ్రుతి శ్లోకంతో పూర్తి చేయండి. దీనిని అర్ధనారీశ్వర విగ్రహం లేదా శివలింగం ముందు జపించవచ్చు. ప్రతి శ్లోకం 'నమః శివాయై చ నమః శివాయ'తో ముగుస్తుంది కాబట్టి, ఆ పల్లవి శివ, శక్తి ఒక్కటేనన్న అవగాహనలో మనసును స్థిరపరచనివ్వండి. నిత్య పఠనం, లేదా సోమవారం, శుక్రవారం వారానికోసారి పఠనం సంప్రదాయం, ముఖ్యంగా దంపతులు సామరస్యం కోసం దీనిని పఠిస్తారు.
తరచూ అడిగే ప్రశ్నలు
ఇవి కూడా చదవండి
ॐ
పూర్తి अर्धनारीनटेश्वर स्तोत्रम्ను శ్లోకం-శ్లోకం అర్థంతో చదవండి, లేదా మరిన్ని పవిత్ర పాఠాలు చూడండి