ಅರ್ಧನಾರೀನಟೇಶ್ವರ ಸ್ತೋತ್ರಮ್
अर्धनारीनटेश्वर स्तोत्रम् in Kannada · ಕನ್ನಡ
ನಿಮ್ಮ ಭಾಷೆ/ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಓದಿ
✦ ಅರ್ಥ
ಅರ್ಧನಾರೀನಟೇಶ್ವರ ಸ್ತೋತ್ರವು, ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರಿಂದ ರಚಿತವಾದದ್ದು, ಅರ್ಧನಾರೀಶ್ವರ — ಅರ್ಧ ಶಿವ, ಅರ್ಧ ಪಾರ್ವತಿ ಸ್ವರೂಪ — ದ ಎಂಟು ಶ್ಲೋಕಗಳ ಸ್ತೋತ್ರ. ಪ್ರತಿ ಶ್ಲೋಕವೂ ದೇವಿಯ ಗುಣವನ್ನು ದೇವನ ತದನುಗುಣ ಗುಣದೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸಿ, ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪಲ್ಲವಿ 'ನಮಃ ಶಿವಾಯೈ ಚ ನಮಃ ಶಿವಾಯ'ದೊಂದಿಗೆ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ, ಇದು ಚೈತನ್ಯ, ಶಕ್ತಿಯ ಅಭಿನ್ನ ಸಂಯೋಗವನ್ನು ಕೊಂಡಾಡುತ್ತದೆ. ಒಂಬತ್ತನೆಯ ಶ್ಲೋಕ ಫಲಶ್ರುತಿ, ಪಠಿಸುವವರಿಗೆ ಗೌರವ, ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯ, ಶಾಶ್ವತ ಸೌಭಾಗ್ಯ ವಾಗ್ದಾನ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಮೂಲ & ಕಥೆ
Shaiva-Shakta stotra corpus attributed to Adi Shankaracharya · Adi Shankaracharya (traditionally) · c. 8th century CE
ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು, ಅದ್ವೈತದಲ್ಲಿ ಶಿವ, ಶಕ್ತಿ ಉಪಾಸನೆಯನ್ನು ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸಿದವರು, ಅರ್ಧನಾರೀಶ್ವರ — ದಿವ್ಯತ್ವದ ಅರ್ಧ-ಪುರುಷ, ಅರ್ಧ-ಸ್ತ್ರೀ ಸ್ವರೂಪ — ದ ಈ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ಪ್ರತಿ ಶ್ಲೋಕವೂ ಒಂದು ಸುಚಿಂತಿತ ಜೋಡಿ: ಒಂದೆಡೆ ದೇವಿ ಕುಂಕುಮ, ರತ್ನ, ರೇಷ್ಮೆಯಿಂದ ಅಲಂಕೃತ; ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ಪ್ರಭು ಭಸ್ಮದಿಂದ ಲೇಪಿತ, ಕಪಾಲ-ಮಾಲೆಯಿಂದ ಅಲಂಕೃತ, ದಿಗಂಬರ — ಆದರೂ ಒಂದೇ ಶರೀರ, ಸೃಷ್ಟಿಯ ತಂದೆ, ತಾಯಿ, ಸೃಷ್ಟಿ ನರ್ತಕ (ಲಾಸ್ಯ), ಸಂಹಾರ ನರ್ತಕ (ತಾಂಡವ) ಸದಾ ಒಂದೇ ಎಂದು ಘೋಷಿಸುತ್ತದೆ.
✦ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದಂತೆ
ಸಂಪ್ರದಾಯದಂತೆ ಅರ್ಧನಾರೀಶ್ವರ ಸ್ವರೂಪ ಧ್ಯಾನ ಸಾಧಕನ ದ್ವೈತ-ಭಾವ, ಆಂತರಿಕ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ಕರಗಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ; ಈ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಪಠಿಸುವ ದಂಪತಿಗಳು ಆಳವಾದ ಸಾಮರಸ್ಯದಿಂದ ಆಶೀರ್ವದಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ, ಈ ಏಕೀಕೃತ ಸ್ವರೂಪ ಉಪಾಸನೆ ಲೌಕಿಕ ಸೌಭಾಗ್ಯ (ದೇವಿ ಕೃಪೆ), ಮುಕ್ತಿ (ಶಿವ ಕೃಪೆ) — ಎರಡನ್ನೂ ಜೊತೆಗೆ ತರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಭಕ್ತರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ಅರ್ಥದೊಂದಿಗೆ ಪೂರ್ಣ ಪಾಠ
ಯಾವುದೇ ಸಾಲನ್ನು ಅಥವಾ ▶ ಬಟನ್ ಒತ್ತಿ ಕೇಳಿ
ಚಾಮ್ಪೇಯಗೌರಾರ್ಧಶರೀರಕಾಯೈ ಕರ್ಪೂರಗೌರಾರ್ಧಶರೀರಕಾಯ। ಧಮ್ಮಿಲ್ಲಕಾಯೈ ಚ ಜಟಾಧರಾಯ ನಮಃ ಶಿವಾಯೈ ಚ ನಮಃ ಶಿವಾಯ॥೧॥
Champeya-Gaura-Ardha-Sharira-Kayai Karpura-Gaura-Ardha-Sharira-Kaya Dhammilla-Kayai Cha Jata-Dharaya Namah Shivayai Cha Namah Shivaya (1)
ಅರ್ಥ:ಆ ದೇವಿಗೆ ಮತ್ತು ಆ ದೇವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ — ಅರ್ಧ ಶರೀರ ಚಂಪಕ ಪುಷ್ಪದಂತೆ ಸ್ವರ್ಣವರ್ಣವಾಗಿ ಹೊಳೆಯುವ ಅವಳಿಗೆ (ಪಾರ್ವತಿ), ಅರ್ಧ ಶರೀರ ಕರ್ಪೂರದಂತೆ ಬಿಳಿಯಾಗಿರುವ ಅವನಿಗೆ (ಶಿವ); ಸುಂದರ ಜಡೆಯುಳ್ಳ ಅವಳಿಗೆ, ಜಟಾಧಾರಿಯಾದ ಅವನಿಗೆ.
ಕಸ್ತೂರಿಕಾಕುಙ್ಕುಮಚರ್ಚಿತಾಯೈ ಚಿತಾರಜಃಪುಞ್ಜವಿಚರ್ಚಿತಾಯ। ಕೃತಸ್ಮರಾಯೈ ವಿಕೃತಸ್ಮರಾಯ ನಮಃ ಶಿವಾಯೈ ಚ ನಮಃ ಶಿವಾಯ॥೨॥
Kasturika-Kunkuma-Charchitayai Chita-Rajah-Punja-Vicharchitaya Krita-Smarayai Vikrita-Smaraya Namah Shivayai Cha Namah Shivaya (2)
ಅರ್ಥ:ನಮಸ್ಕಾರ — ಕಸ್ತೂರಿ, ಕುಂಕುಮದಿಂದ ಅಲಂಕೃತಳಾದ ಅವಳಿಗೆ, ಚಿತಾಭಸ್ಮದಿಂದ ಲೇಪಿತನಾದ ಅವನಿಗೆ; ಕಾಮವನ್ನು (ಪ್ರೇಮವನ್ನು) ಉತ್ಪನ್ನ ಮಾಡುವ ಅವಳಿಗೆ, ಕಾಮದೇವನನ್ನು ವಿಕೃತ (ಭಸ್ಮ) ಮಾಡಿದ ಅವನಿಗೆ.
ಝಣತ್ಕ್ವಣತ್ಕಙ್ಕಣನೂಪುರಾಯೈ ಪಾದಾಬ್ಜರಾಜತ್ಫಣಿನೂಪುರಾಯ। ಹೇಮಾಙ್ಗದಾಯೈ ಭುಜಗಾಙ್ಗದಾಯ ನಮಃ ಶಿವಾಯೈ ಚ ನಮಃ ಶಿವಾಯ॥೩॥
Jhanat-Kvanat-Kankana-Nupurayai Pada-Abja-Rajat-Phani-Nupuraya Hema-Angadayai Bhujaga-Angadaya Namah Shivayai Cha Namah Shivaya (3)
ಅರ್ಥ:ನಮಸ್ಕಾರ — ಝಣಝಣಿಸುವ ಕಂಕಣ, ನೂಪುರಗಳುಳ್ಳ ಅವಳಿಗೆ, ಪಾದಪದ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಸರ್ಪಗಳು ನೂಪುರಗಳಾಗಿ ಶೋಭಿಸುವ ಅವನಿಗೆ; ಸ್ವರ್ಣ ಅಂಗದಗಳುಳ್ಳ ಅವಳಿಗೆ, ಸರ್ಪ ಅಂಗದಗಳುಳ್ಳ ಅವನಿಗೆ.
ವಿಶಾಲನೀಲೋತ್ಪಲಲೋಚನಾಯೈ ವಿಕಾಸಿಪಙ್ಕೇರುಹಲೋಚನಾಯ। ಸಮೇಕ್ಷಣಾಯೈ ವಿಷಮೇಕ್ಷಣಾಯ ನಮಃ ಶಿವಾಯೈ ಚ ನಮಃ ಶಿವಾಯ॥೪॥
Vishala-Nila-Utpala-Lochanayai Vikasi-Pankeruha-Lochanaya Samekshanayai Vishamekshanaya Namah Shivayai Cha Namah Shivaya (4)
ಅರ್ಥ:ನಮಸ್ಕಾರ — ವಿಶಾಲ ನೀಲೋತ್ಪಲ ನೇತ್ರಗಳುಳ್ಳ ಅವಳಿಗೆ, ವಿಕಸಿತ ಪದ್ಮದಂತ ನೇತ್ರಗಳುಳ್ಳ ಅವನಿಗೆ; ಸಮ (ಎರಡು) ನೇತ್ರಗಳುಳ್ಳ ಅವಳಿಗೆ, ವಿಷಮ (ಮೂರು) ನೇತ್ರಗಳುಳ್ಳ ಅವನಿಗೆ.
ಮನ್ದಾರಮಾಲಾಕಲಿತಾಲಕಾಯೈ ಕಪಾಲಮಾಲಾಙ್ಕಿತಕನ್ಧರಾಯ। ದಿವ್ಯಾಮ್ಬರಾಯೈ ಚ ದಿಗಮ್ಬರಾಯ ನಮಃ ಶಿವಾಯೈ ಚ ನಮಃ ಶಿವಾಯ॥೫॥
Mandara-Mala-Kalita-Alakayai Kapala-Mala-Ankita-Kandharaya Divya-Ambarayai Cha Digambaraya Namah Shivayai Cha Namah Shivaya (5)
ಅರ್ಥ:ನಮಸ್ಕಾರ — ಮಂದಾರ ಮಾಲೆಯಿಂದ ಅಲಂಕೃತ ಕೇಶಗಳುಳ್ಳ ಅವಳಿಗೆ, ಕಪಾಲ ಮಾಲೆಯಿಂದ ಅಂಕಿತ ಕಂಠವುಳ್ಳ ಅವನಿಗೆ; ದಿವ್ಯ ವಸ್ತ್ರಗಳುಳ್ಳ ಅವಳಿಗೆ, ದಿಗಂಬರನಾದ ಅವನಿಗೆ.
ಅಮ್ಭೋಧರಶ್ಯಾಮಲಕುನ್ತಲಾಯೈ ತಡಿತ್ಪ್ರಭಾತಾಮ್ರಜಟಾಧರಾಯ। ನಿರೀಶ್ವರಾಯೈ ನಿಖಿಲೇಶ್ವರಾಯ ನಮಃ ಶಿವಾಯೈ ಚ ನಮಃ ಶಿವಾಯ॥೬॥
Ambhodhara-Shyamala-Kuntalayai Tadit-Prabha-Tamra-Jata-Dharaya Nir-Ishvarayai Nikhila-Ishvaraya Namah Shivayai Cha Namah Shivaya (6)
ಅರ್ಥ:ನಮಸ್ಕಾರ — ಮೋಡದಂತೆ ಕಪ್ಪಾದ ಕೇಶಗಳುಳ್ಳ ಅವಳಿಗೆ, ಮಿಂಚಿನಂತೆ ತಾಮ್ರವರ್ಣ ಜಟೆಗಳುಳ್ಳ ಅವನಿಗೆ; ನಿರೀಶ್ವರಿಯಾದ (ಸ್ವಯಂ ಪರಾ) ಅವಳಿಗೆ, ನಿಖಿಲೇಶ್ವರನಾದ ಅವನಿಗೆ.
ಪ್ರಪಞ್ಚಸೃಷ್ಟ್ಯುನ್ಮುಖಲಾಸ್ಯಕಾಯೈ ಸಮಸ್ತಸಂಹಾರಕತಾಣ್ಡವಾಯ। ಜಗಜ್ಜನನ್ಯೈ ಜಗದೇಕಪಿತ್ರೇ ನಮಃ ಶಿವಾಯೈ ಚ ನಮಃ ಶಿವಾಯ॥೭॥
Prapancha-Srishti-Unmukha-Lasya-Kayai Samasta-Samhara-Kata-Tandavaya Jagaj-Jananyai Jagad-Eka-Pitre Namah Shivayai Cha Namah Shivaya (7)
ಅರ್ಥ:ನಮಸ್ಕಾರ — ಲಾಸ್ಯ ನೃತ್ಯದಿಂದ ಜಗತ್ತಿನ ಸೃಷ್ಟಿಗೆ ಉನ್ಮುಖವಾಗುವ ಅವಳಿಗೆ, ತಾಂಡವದಿಂದ ಸಮಸ್ತ ಸಂಹಾರ ಮಾಡುವ ಅವನಿಗೆ; ಜಗಜ್ಜನನಿಯಾದ ಅವಳಿಗೆ, ಜಗತ್ತಿನ ಏಕೈಕ ತಂದೆಯಾದ ಅವನಿಗೆ.
ಪ್ರದೀಪ್ತರತ್ನೋಜ್ಜ್ವಲಕುಣ್ಡಲಾಯೈ ಸ್ಫುರನ್ಮಹಾಪನ್ನಗಭೂಷಣಾಯ। ಶಿವಾನ್ವಿತಾಯೈ ಚ ಶಿವಾನ್ವಿತಾಯ ನಮಃ ಶಿವಾಯೈ ಚ ನಮಃ ಶಿವಾಯ॥೮॥
Pradipta-Ratna-Ujjvala-Kundalayai Sphuran-Maha-Pannaga-Bhushanaya Shiva-Anvitayai Cha Shiva-Anvitaya Namah Shivayai Cha Namah Shivaya (8)
ಅರ್ಥ:ನಮಸ್ಕಾರ — ಪ್ರದೀಪ್ತ ರತ್ನಗಳಿಂದ ಉಜ್ಜ್ವಲ ಕುಂಡಲಗಳುಳ್ಳ ಅವಳಿಗೆ, ಸ್ಫುರಿತ ಮಹಾಸರ್ಪದಿಂದ ಭೂಷಿತನಾದ ಅವನಿಗೆ; ಶಿವನೊಂದಿಗೆ ಕೂಡಿದ ಅವಳಿಗೆ, ಶಿವಾ (ಶಕ್ತಿ) ಯೊಂದಿಗೆ ಕೂಡಿದ ಅವನಿಗೆ.
ಏತತ್ಪಠೇದಷ್ಟಕಮಿಷ್ಟದಂ ಯೋ ಭಕ್ತ್ಯಾ ಸ ಮಾನ್ಯೋ ಭುವಿ ದೀರ್ಘಜೀವೀ। ಪ್ರಾಪ್ನೋತಿ ಸೌಭಾಗ್ಯಮನನ್ತಕಾಲಂ ಭೂಯಾತ್ಸದಾ ತಸ್ಯ ಸಮಸ್ತಸಿದ್ಧಿಃ॥೯॥
Etat-Pathed-Ashtakam-Ishtadam Yo Bhaktya Sa Manyo Bhuvi Dirgha-Jivi Prapnoti Saubhagyam-Ananta-Kalam Bhuyat-Sada Tasya Samasta-Siddhih (9)
ಅರ್ಥ:ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಈ ಇಷ್ಟಪ್ರದ ಅಷ್ಟಕವನ್ನು ಪಠಿಸುವವನು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಮಾನ್ಯನೂ ದೀರ್ಘಜೀವಿಯೂ ಆಗುತ್ತಾನೆ; ಅವನು ಅನಂತ ಕಾಲ ಸೌಭಾಗ್ಯ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ, ಸದಾ ಅವನಿಗೆ ಸಮಸ್ತ ಸಿದ್ಧಿಗಳು ಲಭಿಸಲಿ.
ಪದ-ಪದ ಅರ್ಥ
ಉಚ್ಚಾರಣೆ ಕೇಳಲು ಯಾವುದೇ ಪದವನ್ನು ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ
अर्धनारीनटेश्वर स्तोत्रम् ಪಾರಾಯಣದ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು
ಶಿವ, ಶಕ್ತಿ (ಚೈತನ್ಯ, ಶಕ್ತಿ) ಅಭಿನ್ನ ಸಂಯೋಗವನ್ನು ಗೌರವಿಸುತ್ತದೆ
ದಾಂಪತ್ಯ, ವೈವಾಹಿಕ ಸಾಮರಸ್ಯಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಂತ ಶುಭಪ್ರದವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ
ಫಲಶ್ರುತಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಗೌರವ, ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯ, ಶಾಶ್ವತ ಸೌಭಾಗ್ಯ ವಾಗ್ದಾನ ಮಾಡುತ್ತದೆ
ಸಾಧಕನಲ್ಲಿ ಪುರುಷ, ಸ್ತ್ರೀ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಸಮತೋಲನಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ
ಏಕೀಕೃತ ದಿವ್ಯತ್ವದ ಮೇಲೆ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತದೆ — ಶಿವ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ದೇವಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ
ಅದರ ಲಯಬದ್ಧ ಜೋಡಿ-ರಚನೆ ಇದನ್ನು ಸುಂದರ, ಸ್ಮರಣೀಯ ನಿತ್ಯ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯಾಗಿಸುತ್ತದೆ
अर्धनारीनटेश्वर स्तोत्रम् ಪಾರಾಯಣ ವಿಧಿ
ಎಂಟು ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪಠಿಸಿ, ಪ್ರತಿ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ದೇವಿ, ದೇವನ ಜೋಡಿ-ಚಿತ್ರದ ಮೇಲೆ ಗಮನ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿ, ಒಂಬತ್ತನೆಯ ಫಲಶ್ರುತಿ ಶ್ಲೋಕದೊಂದಿಗೆ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿ. ಇದನ್ನು ಅರ್ಧನಾರೀಶ್ವರ ವಿಗ್ರಹ ಅಥವಾ ಶಿವಲಿಂಗದ ಮುಂದೆ ಜಪಿಸಬಹುದು. ಪ್ರತಿ ಶ್ಲೋಕವೂ 'ನಮಃ ಶಿವಾಯೈ ಚ ನಮಃ ಶಿವಾಯ'ದೊಂದಿಗೆ ಮುಗಿಯುವುದರಿಂದ, ಆ ಪಲ್ಲವಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಶಿವ, ಶಕ್ತಿ ಒಂದೇ ಎಂಬ ಅರಿವಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಲಿ. ನಿತ್ಯ ಪಠನ, ಅಥವಾ ಸೋಮವಾರ, ಶುಕ್ರವಾರ ವಾರಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಪಠನ ಸಂಪ್ರದಾಯ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ದಂಪತಿಗಳು ಸಾಮರಸ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಇದನ್ನು ಪಠಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
ಇವನ್ನೂ ಓದಿ
ॐ
ಪೂರ್ಣ अर्धनारीनटेश्वर स्तोत्रम्ವನ್ನು ಶ್ಲೋಕ-ಶ್ಲೋಕ ಅರ್ಥದೊಂದಿಗೆ ಓದಿ, ಅಥವಾ ಇನ್ನಷ್ಟು ಪವಿತ್ರ ಪಾಠಗಳನ್ನು ನೋಡಿ