ಸುಖಕರ್ತಾ ದುಖಹರ್ತಾ — ಗಣೇಶ ಆರತೀ
सुखकर्ता दुखहर्ता — गणेश आरती in Kannada · ಕನ್ನಡ
ನಿಮ್ಮ ಭಾಷೆ/ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಓದಿ
✦ ಅರ್ಥ
'ಸುಖಕರ್ತಾ ದುಃಖಹರ್ತಾ' ಸಂತ ರಾಮದಾಸರು ಮರಾಠಿಯಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದ ಶ್ರೀ ಗಣೇಶನ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಆರತಿ. ಇದು ಸುಖ ನೀಡುವ, ದುಃಖ ತೊಲಗಿಸುವ ವಿಘ್ನಹರ್ತ ಗಣೇಶನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತದೆ. ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಮತ್ತು ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಇದನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಹಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಮೂಲ & ಕಥೆ
Composed by Sant Ramdas · Samarth Ramdas · 17th century CE
ಸಂತ ರಾಮದಾಸರು (1608-1681), ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜರ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಗುರು, ತಮ್ಮ ಮರಾಠಿ ಭಕ್ತಿ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಭಾಗವಾಗಿ ಈ ಆರತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ಇದು ಸರಳ, ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಮರಾಠಿ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಗಣೇಶ ಆರಾಧನೆಯ ಸಾರವನ್ನು ಅಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಈ ಆರತಿ ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿ ಆಚರಣೆಗಳ ಪರ್ಯಾಯ ಪದವಾಯಿತು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ 1893ರಲ್ಲಿ ಲೋಕಮಾನ್ಯ ತಿಲಕರು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳವಳಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಗಣೇಶೋತ್ಸವಗಳನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರ.
✦ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದಂತೆ
ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಕೋಟ್ಯಂತರ ಗಣೇಶ ವಿಗ್ರಹಗಳು ಹಾಲಿನ ನೈವೇದ್ಯವನ್ನು 'ಕುಡಿದವು' — 1995ರಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ, ಕೋಟ್ಯಂತರ ಜನ ಕಂಡ ಘಟನೆ. ವಿಜ್ಞಾನ ಇದನ್ನು ಕೇಶನಾಳಿಕಾ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಭಕ್ತರು ಇದನ್ನು ಗಣೇಶನು ತಮ್ಮ ನೈವೇದ್ಯವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದಾಗಿ ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ. 'ಸುಖಕರ್ತಾ ದುಃಖಹರ್ತಾ' ಆರತಿಯ ವಚನ — 'ದರ್ಶನಮಾತ್ರೇ ಮನಕಾಮನಾ ಪೂರ್ತಿ' (ದರ್ಶನದಿಂದಲೇ ಕೋರಿಕೆಗಳು ಈಡೇರುತ್ತವೆ) — ಅಸಂಖ್ಯ ಭಕ್ತರಿಂದ ಸಾಬೀತಾಗಿದೆ, ಅವರು ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೋರಿಕೆಗಳ ಅದ್ಭುತ ಈಡೇರಿಕೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ಕೇಳುತ್ತಾ ಪಠಿಸಿ
ಅರ್ಥದೊಂದಿಗೆ ಪೂರ್ಣ ಪಾಠ
ಯಾವುದೇ ಸಾಲನ್ನು ಅಥವಾ ▶ ಬಟನ್ ಒತ್ತಿ ಕೇಳಿ
ಸುಖಕರ್ತಾ ದುಖಹರ್ತಾ ವಾರ್ತಾ ವಿಘ್ನಾಚೀ। ನುರವೀ ಪುರವೀ ಪ್ರೇಮ ಕೃಪಾ ಜಯಾಚೀ। ಸರ್ವಾಂಗೀ ಸುಂದರ ಉಟೀ ಶೇಂದುರಾಚೀ। ಕಂಠೀ ಝಳಕೇ ಮಾಳ ಮುಕ್ತಾಫಳಾಚೀ॥
Sukhkarta Dukhharta Varta Vighnachi Nuravi Puravi Prem Krupa Jayachi Sarvangi Sundar Uti Shendurachi Kanthi Jhalke Mal Muktaphalachi
ಅರ್ಥ:ಸುಖವನ್ನು ನೀಡಿ ದುಃಖವನ್ನು ತೊಲಗಿಸುವವನು, ಎಲ್ಲ ವಿಘ್ನಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವವನು. ಆತನು ವಿಜಯಿಯ ಪ್ರೇಮ, ಕೃಪೆಯಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದಾನೆ. ಆತನ ಸುಂದರ ಶರೀರವೆಲ್ಲ ಸಿಂಧೂರದಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾಗಿದೆ. ಆತನ ಕಂಠದಲ್ಲಿ ಮುತ್ತಿನ ಮಾಲೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತದೆ.
ಜಯ ದೇವ ಜಯ ದೇವ ಜಯ ಮಂಗಲಮೂರ್ತೀ। ದರ್ಶನಮಾತ್ರೇ ಮನಕಾಮನಾ ಪುರತೀ। ಜಯ ದೇವ ಜಯ ದೇವ॥
Jai Dev Jai Dev Jai Mangalmurti Darshanmatre Mankamana Purti Jai Dev Jai Dev
ಅರ್ಥ:ಜಯ ದೇವಾ, ಜಯ ದೇವಾ, ಜಯ ಮಂಗಳಮೂರ್ತೀ! ಕೇವಲ ದರ್ಶನ ಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಎಲ್ಲ ಮನೋಕಾಮನೆಗಳು ನೆರವೇರುತ್ತವೆ. ಜಯ ದೇವಾ, ಜಯ ದೇವಾ!
ರತ್ನಖಚಿತ ಫರಾ ತುಜ ಗೌರೀಕುಮರಾ। ಚಂದನಾಚೀ ಉಟೀ ಕುಂಕುಮಕೇಶರಾ। ಹಿರೇಜಡಿತ ಮುಕುಟ ಶೋಭತೋ ಬರಾ। ರುಣಝುಣತೀ ನೂಪುರೇ ಚರಣೀ ಘಾಗರಿಯಾ॥
Ratnakhachit Fara Tuj Gaurikumara Chandanachi Uti Kumkumkeshara Hirejdit Mukut Shobhato Bara Runjhunati Noopure Charani Ghagariya
ಅರ್ಥ:ಓ ಗೌರಿಯ ಮಗನೇ, ನಿನ್ನ ಸಿಂಹಾಸನ ರತ್ನಗಳಿಂದ ಕೆತ್ತಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ನೀನು ಚಂದನ, ಕುಂಕುಮ, ಕೇಸರಿಯಿಂದ ಅಲಂಕೃತನಾಗಿರುವೆ. ವಜ್ರಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಕಿರೀಟ ನಿನ್ನ ಮೇಲೆ ಸುಂದರವಾಗಿ ಶೋಭಿಸುತ್ತದೆ. ನಿನ್ನ ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ಗೆಜ್ಜೆಗಳು ಘಲ್ಲೆನ್ನುತ್ತವೆ.
ಜಯ ದೇವ ಜಯ ದೇವ ಜಯ ಮಂಗಲಮೂರ್ತೀ। ದರ್ಶನಮಾತ್ರೇ ಮನಕಾಮನಾ ಪುರತೀ। ಜಯ ದೇವ ಜಯ ದೇವ॥
Jai Dev Jai Dev Jai Mangalmurti Darshanmatre Mankamana Purti Jai Dev Jai Dev
ಅರ್ಥ:ಜಯ ದೇವಾ, ಜಯ ದೇವಾ, ಜಯ ಮಂಗಳಮೂರ್ತೀ! ಕೇವಲ ದರ್ಶನ ಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಎಲ್ಲ ಮನೋಕಾಮನೆಗಳು ನೆರವೇರುತ್ತವೆ. ಜಯ ದೇವಾ, ಜಯ ದೇವಾ!
ಲಂಬೋದರ ಪೀತಾಂಬರ ಫಣಿವರಬಂಧನಾ। ಸರಳ ಸೋಂಡ ವಕ್ರತುಂಡ ತ್ರಿನಯನಾ। ದಾಸ ರಾಮಾಚೇ ವಾಟ ಪಾಹೇ ಸದನಾ। ಸಂಕಟೀ ಪಾವಾವೇ ನಿರ್ವಾಣೀ ರಕ್ಷಾವೇ ಸುರವರವಂದನಾ॥
Lambodar Pitambar Phanivar Bandhana Saral Sond Vakratunda Trinayana Das Ramache Vaat Pahe Sadana Sankati Pavave Nirvani Rakshave SurvarVandana
ಅರ್ಥ:ಓ ಲಂಬೋದರಾ, ಪೀತಾಂಬರಧಾರಿ, ಸರ್ಪರಾಜನಿಂದ ಬಂಧಿತನಾದವನೇ. ನೇರ ಸೊಂಡಿಲು ಮತ್ತು ವಕ್ರತುಂಡವುಳ್ಳವನೇ, ತ್ರಿನೇತ್ರಧಾರಿ. ಓ ರಾಮನ ಸೇವಕನೇ, ನಿನ್ನ ಭಕ್ತರು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ನಿನಗಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಸಂಕಟ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಬಳಿಗೆ ಬಾ, ಅಂತಿಮ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು, ಓ ದೇವತೆಗಳಿಂದ ವಂದಿತನೇ.
ಜಯ ದೇವ ಜಯ ದೇವ ಜಯ ಮಂಗಲಮೂರ್ತೀ। ದರ್ಶನಮಾತ್ರೇ ಮನಕಾಮನಾ ಪುರತೀ। ಜಯ ದೇವ ಜಯ ದೇವ॥
Jai Dev Jai Dev Jai Mangalmurti Darshanmatre Mankamana Purti Jai Dev Jai Dev
ಅರ್ಥ:ಜಯ ದೇವಾ, ಜಯ ದೇವಾ, ಜಯ ಮಂಗಳಮೂರ್ತೀ! ಕೇವಲ ದರ್ಶನ ಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಎಲ್ಲ ಮನೋಕಾಮನೆಗಳು ನೆರವೇರುತ್ತವೆ. ಜಯ ದೇವಾ, ಜಯ ದೇವಾ!
ಪದ-ಪದ ಅರ್ಥ
ಉಚ್ಚಾರಣೆ ಕೇಳಲು ಯಾವುದೇ ಪದವನ್ನು ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ
सुखकर्ता दुखहर्ता — गणेश आरती ಪಾರಾಯಣದ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು
ಗಣೇಶನ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಆರತಿ — ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಮತ್ತು ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಪ್ರತಿ ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿಯಲ್ಲೂ ಹಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
'ದರ್ಶನಮಾತ್ರೇ ಮನಕಾಮನಾ ಪೂರ್ತಿ' — ಕೇವಲ ಗಣೇಶನ ದರ್ಶನದಿಂದಲೇ ಎಲ್ಲ ಕೋರಿಕೆಗಳು ಈಡೇರುತ್ತವೆ.
ಮರಾಠಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ — ವಿಶಾಲ ಮರಾಠಿ ಭಕ್ತ ಸಮುದಾಯದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ.
ಕೋಟ್ಯಂತರ ಜನ ಆಚರಿಸುವ 10 ದಿನಗಳ ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿ ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಗತ್ಯ.
ವಿಘ್ನಗಳನ್ನು ತೊಲಗಿಸುತ್ತದೆ (ವಿಘ್ನಹರ್ತ), ಸುಖವನ್ನು ಅನುಗ್ರಹಿಸುತ್ತದೆ (ಸುಖಕರ್ತ).
ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಅತ್ಯಂತ ಭಾವಪೂರ್ಣ ಆರತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು.
सुखकर्ता दुखहर्ता — गणेश आरती ಪಾರಾಯಣ ವಿಧಿ
ಈ ಆರತಿಯನ್ನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಗಣೇಶ ಪೂಜೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮರಾಠಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ 10 ದಿನಗಳ ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿ ಉತ್ಸವದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ. ಬಹು-ಬತ್ತಿ ದೀಪ (ಪಂಚಾರತಿ) ಹಚ್ಚಿ. ಗಣೇಶ ವಿಗ್ರಹದ ಮುಂದೆ ಅದನ್ನು ವೃತ್ತಾಕಾರವಾಗಿ ತಿರುಗಿಸಿ. ಇಡೀ ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಹಾಡುತ್ತದೆ, 'ಜಯ ದೇವ್ ಜಯ ದೇವ್' ಪಲ್ಲವಿ ಅತ್ಯಂತ ಭಾವಪೂರ್ಣ ಕ್ಷಣ. ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿಯಂದು ಮರಾಠಿಯೇತರರೂ ಈ ಆರತಿಯನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಾರೆ.
ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
ಇವನ್ನೂ ಓದಿ
ॐ
ಪೂರ್ಣ सुखकर्ता दुखहर्ता — गणेश आरतीವನ್ನು ಶ್ಲೋಕ-ಶ್ಲೋಕ ಅರ್ಥದೊಂದಿಗೆ ಓದಿ, ಅಥವಾ ಇನ್ನಷ್ಟು ಪವಿತ್ರ ಪಾಠಗಳನ್ನು ನೋಡಿ