ਹਰਿ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਮ੍
हरि स्तोत्रम् in Punjabi (Gurmukhi) · ਪੰਜਾਬੀ
ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ/ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ
✦ ਅਰਥ
ਹਰਿ ਸਤੋਤ੍ਰਮ੍ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਉਸਤਤ ਵਿੱਚ ਰਚਿਆ ਨੌਂ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਮਨੋਹਰ ਭਜਨ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਮੁੱਢਲੇ ਸ਼ਬਦ 'ਜਗੱਜਾਲਪਾਲਮ੍' ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਹਰ ਸ਼ਲੋਕ ਹਰਿ ਦੇ ਇੱਕ ਰੂਪ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ 'ਭਜੇਹੰ ਭਜੇਹਮ੍' ਦੀ ਭਗਤੀ-ਭਰੀ ਟੇਕ ਉੱਤੇ ਮੁੱਕਦਾ ਹੈ। ਅੰਤਿਮ ਸ਼ਲੋਕ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਪਾਠ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਸ਼ੋਕ-ਰਹਿਤ ਧਾਮ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਦਾ ਵਚਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਕਥਾ
A classical Sanskrit hymn to Vishnu · Traditionally attributed to Swami Brahmananda
ਹਰਿ ਸਤੋਤ੍ਰਮ੍ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਅੱਤ ਪਿਆਰੀ ਭਗਤੀ-ਰਚਨਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਮੁੱਢਲੇ ਸ਼ਬਦ 'ਜਗੱਜਾਲਪਾਲਮ੍' ਤੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਭੁਜੰਗਪ੍ਰਯਾਤ ਛੰਦ ਦੇ ਨੌਂ ਵਹਿੰਦੇ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਮਾਸਯੁਕਤ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣਾਂ ਦੀ ਝੜੀ ਲਾਉਂਦਾ ਹੈ — ਹਰਿ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਧਾਰਕ, ਅਸਮਾਨ-ਨੀਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਇਆ ਕੋਈ ਪਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਪਤੀ, ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਸੇਤੂ — ਅਤੇ ਹਰ ਸ਼ਲੋਕ ਦਿਲੋਂ ਨਿਕਲੀ ਟੇਕ 'ਭਜੇਹੰ ਭਜੇਹਮ੍', 'ਉਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਭਜਦਾ ਹਾਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਭਜਦਾ ਹਾਂ' ਉੱਤੇ ਮੁੱਕਦਾ ਹੈ। ਅੰਤਿਮ ਸ਼ਲੋਕ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਸ਼ੋਕ-ਰਹਿਤ ਧਾਮ ਅਤੇ ਪੁਨਰਜਨਮ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਵਚਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਸਵਾਮੀ ਬ੍ਰਹਮਾਨੰਦ ਨੂੰ ਆਰੋਪਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਵੀਰਵਾਰ ਤੇ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਲਈ ਪਿਆਰਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੂਰਾ ਪਾਠ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਗਤੀ ਜਾਂ ▶ ਬਟਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਸੁਣੋ
ਜਗਜ੍ਜਾਲਪਾਲਂ ਚਲਤ੍ਕਣ੍ਠਮਾਲਂ ਸ਼ਰਚ੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਭਾਲਂ ਮਹਾਦੈਤ੍ਯਕਾਲਮ੍। ਨਭੋਨੀਲਕਾਯਂ ਦੁਰਾਵਾਰਮਾਯਂ ਸੁਪਦ੍ਮਾਸਹਾਯਂ ਭਜੇऽਹਂ ਭਜੇऽਹਮ੍॥ ੧॥
Jagaj-jāla-pālaṃ chalat-kaṇṭha-mālaṃ Sharach-chandra-bhālaṃ mahā-daitya-kālam. Nabho-nīla-kāyaṃ durāvāra-māyaṃ Su-padmā-sahāyaṃ bhaje'haṃ bhaje'ham. (1)
ਅਰਥ:ਜੋ ਸਮੁੱਚੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਠ ਵਿੱਚ ਮਾਲਾ ਝੂਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੱਥਾ ਸ਼ਰਦ ਚੰਦ੍ਰਮਾ-ਸਮਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਦੈਤਾਂ ਲਈ ਕਾਲ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਰੀਰ ਆਕਾਸ਼-ਸਮਾਨ ਨੀਲਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਯਾ ਦੁਰਨਿਵਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਮਲਵਾਸਿਨੀ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਸਹਾਯਕ ਹਨ — ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਭਜਦਾ ਹਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਭਜਦਾ ਹਾਂ।
ਸਦਾਮ੍ਭੋਧਿਵਾਸਂ ਗਲਤ੍ਪੁਸ਼੍ਪਹਾਸਂ ਜਗਤ੍ਸਨ੍ਨਿਵਾਸਂ ਸ਼ਤਾਦਿਤ੍ਯਭਾਸਮ੍। ਗਦਾਚਕ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਂ ਲਸਤ੍ਪੀਤਵਸ੍ਤ੍ਰਂ ਹਸਚ੍ਚਾਰੁਵਕ੍ਤ੍ਰਂ ਭਜੇऽਹਂ ਭਜੇऽਹਮ੍॥ ੨॥
Sadāmbhodhi-vāsaṃ galat-puṣpa-hāsaṃ Jagat-sannivāsaṃ shatāditya-bhāsam. Gadā-chakra-shastraṃ lasat-pīta-vastraṃ Hasach-chāru-vaktraṃ bhaje'haṃ bhaje'ham. (2)
ਅਰਥ:ਜੋ ਸਦਾ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੁਸਕਾਨ ਖਿੜੇ ਪੁਸ਼ਪਾਂ-ਸਮਾਨ ਹੈ; ਜੋ ਸਮੁੱਚੇ ਜਗਤ ਦੇ ਆਸ਼ਰਯ ਹਨ, ਸੌ ਸੂਰਜਾਂ-ਸਮਾਨ ਆਭਾ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਜੋ ਗਦਾ ਅਤੇ ਚਕ੍ਰ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਦੀਪਤਿਮਾਨ ਪੀਤਾਂਬਰ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੁੰਦਰ ਮੁਖ ਹਾਸੇ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੈ — ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਭਜਦਾ ਹਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਭਜਦਾ ਹਾਂ।
ਰਮਾਕਣ੍ਠਹਾਰਂ ਸ਼੍ਰੁਤਿਵ੍ਰਾਤਸਾਰਂ ਜਲਾਨ੍ਤਰ੍ਵਿਹਾਰਂ ਧਰਾਭਾਰਹਾਰਮ੍। ਚਿਦਾਨਨ੍ਦਰੂਪਂ ਮਨੋਜ੍ਞਸ੍ਵਰੂਪਂ ਧ੍ਰਿਤਾਨੇਕਰੂਪਂ ਭਜੇऽਹਂ ਭਜੇऽਹਮ੍॥ ੩॥
Ramā-kaṇṭha-hāraṃ shruti-vrāta-sāraṃ Jalāntar-vihāraṃ dharā-bhāra-hāram. Chid-ānanda-rūpaṃ manojña-svarūpaṃ Dhṛtāneka-rūpaṃ bhaje'haṃ bhaje'ham. (3)
ਅਰਥ:ਜੋ ਰਮਾ (ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀ) ਦੇ ਕੰਠ ਦੇ ਹਾਰ ਹਨ, ਸਮੁੱਚੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਸਾਰ ਹਨ; ਜੋ ਜਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵਿਹਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਦਾ ਭਾਰ ਹਰਦੇ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਵਰੂਪ ਸੱਚਿਦਾਨੰਦ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਮਨੋਹਰ ਹੈ, ਜੋ ਅਨੇਕ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ — ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਭਜਦਾ ਹਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਭਜਦਾ ਹਾਂ।
ਜਰਾਜਨ੍ਮਹੀਨਂ ਪਰਾਨਨ੍ਦਪੀਨਂ ਸਮਾਧਾਨਲੀਨਂ ਸਦੈਵਾਨਵੀਨਮ੍। ਜਗਜ੍ਜਨ੍ਮਹੇਤੁਂ ਸੁਰਾਨੀਕਕੇਤੁਂ ਤ੍ਰਿਲੋਕੈਕਸੇਤੁਂ ਭਜੇऽਹਂ ਭਜੇऽਹਮ੍॥ ੪॥
Jarā-janma-hīnaṃ parānanda-pīnaṃ Samādhāna-līnaṃ sadaivā-navīnam. Jagaj-janma-hetuṃ surānīka-ketuṃ Tri-lokaika-setuṃ bhaje'haṃ bhaje'ham. (4)
ਅਰਥ:ਜੋ ਜਰਾ ਅਤੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ, ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਪਰਿਪੂਰਨ ਹਨ; ਜੋ ਸਮਾਧੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਸਦਾ ਨਵੀਨ (ਅਜਰ) ਹਨ। ਜੋ ਜਗਤ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹਨ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸੇਨਾ ਦੇ ਧ੍ਵਜ ਹਨ, ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਸੇਤੁ ਹਨ — ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਭਜਦਾ ਹਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਭਜਦਾ ਹਾਂ।
ਕ੍ਰਿਤਾਮ੍ਨਾਯਗਾਨਂ ਖਗਾਧੀਸ਼ਯਾਨਂ ਵਿਮੁਕ੍ਤੇਰ੍ਨਿਦਾਨਂ ਹਰਾਰਾਤਿਮਾਨਮ੍। ਸ੍ਵਭਕ੍ਤਾਨੁਕੂਲਂ ਜਗਦ੍ਵ੍ਰਿਕ੍ਸ਼ਮੂਲਂ ਨਿਰਸ੍ਤਾਰ੍ਤਸ਼ੂਲਂ ਭਜੇऽਹਂ ਭਜੇऽਹਮ੍॥ ੫॥
Kṛtāmnāya-gānaṃ khagādhīsha-yānaṃ Vimukter-nidānaṃ harārāti-mānam. Sva-bhaktānukūlaṃ jagad-vṛkṣa-mūlaṃ Nirastārta-shūlaṃ bhaje'haṃ bhaje'ham. (5)
ਅਰਥ:ਜੋ ਸਮੁੱਚੇ ਵੇਦਾਂ ਦੁਆਰਾ ਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਪਕ੍ਸ਼ਿਰਾਜ ਗਰੁੜ 'ਤੇ ਸਵਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਜੋ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਮੂਲ ਕਾਰਨ ਹਨ, ਸ਼ਤਰੂਆਂ ਦੇ ਮਾਨ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਜੋ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ 'ਤੇ ਸਦਾ ਅਨੁਕੂਲ ਹਨ, ਜਗਤ-ਰੂਪੀ ਵ੍ਰਿਕਸ਼ ਦੇ ਮੂਲ ਹਨ, ਜੋ ਪੀੜਾ ਦੇ ਸ਼ੂਲ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ — ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਭਜਦਾ ਹਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਭਜਦਾ ਹਾਂ।
ਸਮਸ੍ਤਾਮਰੇਸ਼ਂ ਦ੍ਵਿਰੇਫਾਭਕੇਸ਼ਂ ਜਗਦ੍ਬਿਮ੍ਬਲੇਸ਼ਂ ਹ੍ਰਿਦਾਕਾਸ਼ਦੇਸ਼ਮ੍। ਸਦਾ ਦਿਵ੍ਯਦੇਹਂ ਵਿਮੁਕ੍ਤਾਖਿਲੇਹਂ ਸੁਵੈਕੁਣ੍ਠਗੇਹਂ ਭਜੇऽਹਂ ਭਜੇऽਹਮ੍॥ ੬॥
Samastāmar-eshaṃ dvirephābha-keshaṃ Jagad-bimba-leshaṃ hṛd-ākāsha-desham. Sadā divya-dehaṃ vimuktākhil-ehaṃ Su-vaikuṇṭha-gehaṃ bhaje'haṃ bhaje'ham. (6)
ਅਰਥ:ਜੋ ਸਮੁੱਚੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੇਸ਼ ਭੌਰਿਆਂ-ਸਮਾਨ ਸ਼ਯਾਮ ਹਨ; ਇਹ ਸੰਪੂਰਨ ਦ੍ਰਿਸ਼੍ਯ ਜਗਤ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਅੰਸ਼ਮਾਤ੍ਰ ਹੈ, ਜੋ ਹਿਰਦੇ-ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦਿਵ੍ਯ ਦੇਹ ਸਦਾ ਵਿਦ੍ਯਮਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਸਮੁੱਚੀਆਂ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਧਾਮ ਪਰਮ ਵੈਕੁੰਠ ਹੈ — ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਭਜਦਾ ਹਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਭਜਦਾ ਹਾਂ।
ਸੁਰਾਲਿਬਲਿਸ਼੍ਠਂ ਤ੍ਰਿਲੋਕੀਵਰਿਸ਼੍ਠਂ ਗੁਰੂਣਾਂ ਗਰਿਸ਼੍ਠਂ ਸ੍ਵਰੂਪੈਕਨਿਸ਼੍ਠਮ੍। ਸਦਾ ਯੁਦ੍ਧਧੀਰਂ ਮਹਾਵੀਰਵੀਰਂ ਮਹਾਮ੍ਭੋਧਿਤੀਰਂ ਭਜੇऽਹਂ ਭਜੇऽਹਮ੍॥ ੭॥
Surāli-baliṣṭhaṃ tri-lokī-variṣṭhaṃ Gurūṇāṃ gariṣṭhaṃ svarūpaika-niṣṭham. Sadā yuddha-dhīraṃ mahā-vīra-vīraṃ Mahāmbhodhi-tīraṃ bhaje'haṃ bhaje'ham. (7)
ਅਰਥ:ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੰਕਤੀ ਵਿੱਚ ਸਰਵਾਧਿਕ ਬਲਵਾਨ ਹਨ, ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹਨ; ਜੋ ਗੁਰੂਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਗਰਿਸ਼ਠ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਸਵਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਇਕਨਿਸ਼ਠ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਧੀਰ ਹਨ, ਮਹਾਵੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਹਾਵੀਰ ਹਨ, ਜੋ ਮਹਾਸਾਗਰ ਦੇ ਤਟ 'ਤੇ ਬਿਰਾਜਦੇ ਹਨ — ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਭਜਦਾ ਹਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਭਜਦਾ ਹਾਂ।
ਰਮਾਵਾਮਭਾਗਂ ਤਲਾਨਗ੍ਰਨਾਗਂ ਕ੍ਰਿਤਾਧੀਨਯਾਗਂ ਗਤਾਰਾਗਰਾਗਮ੍। ਮੁਨੀਨ੍ਦ੍ਰੈਃ ਸੁਗੀਤਂ ਸੁਰੈਃ ਸਮ੍ਪਰੀਤਂ ਗੁਣੌਘੈਰਤੀਤਂ ਭਜੇऽਹਂ ਭਜੇऽਹਮ੍॥ ੮॥
Ramā-vāma-bhāgaṃ talān-agra-nāgaṃ Kṛtādhīna-yāgaṃ gatārāga-rāgam. Munīndraiḥ su-gītaṃ suraiḥ samparītaṃ Guṇaughair-atītaṃ bhaje'haṃ bhaje'ham. (8)
ਅਰਥ:ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਾਮ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਰਮਾ (ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀ) ਬਿਰਾਜਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ੇਸ਼ਨਾਗ 'ਤੇ ਸ਼ਯਨ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸਮੁੱਚੇ ਯਜ੍ਞ ਹਨ, ਜੋ ਰਾਗ ਅਤੇ ਆਸਕਤੀ ਤੋਂ ਸਰਵਥਾ ਰਹਿਤ ਹਨ। ਜੋ ਮੁਨੀਨ੍ਦ੍ਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੁੰਦਰ ਰੀਤੀ ਨਾਲ ਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਮੁੱਚੇ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਤੋਂ ਅਤੀਤ ਹਨ — ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਭਜਦਾ ਹਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਭਜਦਾ ਹਾਂ।
ਇਦਂ ਯਸ੍ਤੁ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸਮਾਧਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਠੇਦਸ਼੍ਟਕਂ ਕਣ੍ਠਹਾਰਂ ਮੁਰਾਰੇਃ। ਸ ਵਿਸ਼੍ਣੋਰ੍ਵਿਸ਼ੋਕਂ ਧ੍ਰੁਵਂ ਯਾਤਿ ਲੋਕਂ ਜਰਾਜਨ੍ਮਸ਼ੋਕਂ ਪੁਨਰ੍ਵਿਨ੍ਦਤੇ ਨੋ॥ ੯॥
Idaṃ yas tu nityaṃ samādhāya chittaṃ Paṭhed aṣṭakaṃ kaṇṭha-hāraṃ murāreḥ. Sa viṣṇor vishokaṃ dhruvaṃ yāti lokaṃ Jarā-janma-shokaṃ punar vindate no. (9)
ਅਰਥ:ਜੋ ਕੋਈ ਇਕਾਗ੍ਰ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਪ੍ਰਤਿਦਿਨ ਮੁਰਾਰਿ (ਵਿਸ਼ਣੂ) ਦੇ ਇਸ ਕੰਠਹਾਰ-ਰੂਪੀ ਅਸ਼੍ਟਕ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਸ਼ੋਕਰਹਿਤ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਕਦੇ ਜਰਾ, ਜਨਮ ਅਤੇ ਸ਼ੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਸ਼ਬਦ-ਸ਼ਬਦ ਅਰਥ
ਉਚਾਰਨ ਸੁਣਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ਬਦ ਉੱਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
हरि स्तोत्रम् ਪਾਠ ਦੇ ਲਾਭ
ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਸਤੋਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਤਨ — ਅੱਠ ਅਲੰਕ੍ਰਿਤ ਸ਼ਲੋਕ (ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਫਲਸ਼੍ਰੁਤੀ ਸਮੇਤ), ਜੋ ਆਪਣੇ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦ-ਲਾਲਿਤਯ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ, 'ਜਗੱਜਾਲਪਾਲਮ੍' ਤੋਂ ਆਰੰਭ।
ਹਰ ਸ਼ਲੋਕ ਹਰਿ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਨੂੰ ਚਿਤਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮ-ਭਰੀ ਟੇਕ 'ਭਜੇਹੰ ਭਜੇਹਮ੍' — 'ਉਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਭਜਦਾ ਹਾਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਭਜਦਾ ਹਾਂ' ਉੱਤੇ ਮੁੱਕਦਾ ਹੈ।
ਅੰਤਿਮ ਸ਼ਲੋਕ ਵਚਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਸਥਿਰ ਮਨ ਨਾਲ ਇਸ ਦਾ ਨਿੱਤ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਸ਼ੋਕ-ਰਹਿਤ ਧਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੁਨਰਜਨਮ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਖ਼ਾਸ ਕਰ ਕੇ ਵੀਰਵਾਰ (ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਦਿਨ), ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਅਤੇ ਵੈਕੁੰਠ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਉੱਤੇ ਪਾਠ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭਗਤੀ, ਮਨ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ, ਸ਼ੋਕ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਮੋਕਸ਼ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਦਾ ਵਹਿੰਦਾ ਭੁਜੰਗਪ੍ਰਯਾਤ ਛੰਦ ਇਸ ਨੂੰ ਮਧੁਰ ਨਿੱਤ ਪਾਠ ਲਈ ਪਿਆਰਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
हरि स्तोत्रम् ਪਾਠ ਵਿਧੀ
ਇਸ਼ਨਾਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰ ਕੇ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਅੱਗੇ ਬੈਠੋ। ਸਾਰੇ ਨੌਂ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਪਾਠ ਕਰੋ, ਭੁਜੰਗਪ੍ਰਯਾਤ ਛੰਦ ਦੀ ਲੈਅ ਨੂੰ 'ਭਜੇਹੰ ਭਜੇਹਮ੍' ਟੇਕ ਨਾਲ ਵਹਿਣ ਦਿਓ। ਇਸ ਨੂੰ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਵੀਰਵਾਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਮਧੁਰ ਭੇਟ ਵਜੋਂ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਅੰਤਿਮ ਫਲਸ਼੍ਰੁਤੀ ਸ਼ਲੋਕ ਦੇ ਅਰਥ ਉੱਤੇ ਕੁਝ ਪਲ ਧਿਆਨ ਕਰ ਕੇ ਸਮਾਪਤ ਕਰੋ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ॐ
ਪੂਰਾ हरि स्तोत्रम् ਸ਼ਲੋਕ-ਦਰ-ਸ਼ਲੋਕ ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੜ੍ਹੋ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਵੇਖੋ