bhaja-govindamshankaracharyaself-inquirydetachment

કા તે કાન્તા કસ્તે પુત્રઃ

का ते कान्ता कस्ते पुत्रः in Gujarati · ગુજરાતી

🕉️ hindu·📿 11× જપ·🕐 આત્મ-ચિંતનની શાંત ઘડીઓ, વિશેષ કરીને સવારે અથવા સૂતા પહેલાં·📜 Bhaja Govindam (Moha Mudgara), verse on self-inquiry

તમારી ભાષા/લિપિમાં વાંચો

हिन्दी / देवनागरी తెలుగు தமிழ்ಕನ್ನಡ മലയാളംગુજરાતીবাংলা ଓଡ଼ିଆ ਪੰਜਾਬੀ English සිංහල 𑌗𑍍𑌰𑌨𑍍𑌥

✦ અર્થ

આદિ શંકરાચાર્યના 'ભજ ગોવિન્દમ્' નો આ પ્રસિદ્ધ શ્લોક સાધક સમક્ષ આત્મ-વિચારના મહાન પ્રશ્નો મૂકે છે. 'તારી પત્ની કોણ? તારો પુત્ર કોણ? તું કોણ છે? ક્યાંથી આવ્યો?' એમ પૂછીને એ કુટુંબ અને શરીર સાથેના મિથ્યા તાદાત્મ્યને શિથિલ કરે છે. આ વિચિત્ર સંસારને પ્રશ્ન કરીને, પ્રેમથી 'ભાઈ' કહેવાયેલા શ્રોતાને અહીં જ, અત્યારે જ આત્મતત્ત્વનો વિચાર કરવા પ્રેરે છે.

ઉત્પત્તિ અને કથા

Bhaja Govindam (Moha Mudgara), verse on self-inquiry · Adi Shankaracharya · 8th century CE (circa 788-820)

આ શ્લોક આદિ શંકરાચાર્યના ભજ ગોવિન્દમ્ નો ભાગ છે, જે કાશીમાં સાંસારિક મોહથી આત્માને જગાડવા ગવાયો હતો. ધન, શરીર અને સંબંધોની ક્ષણભંગુરતા દર્શાવ્યા પછી, શંકરાચાર્ય અહીં સાધકનું ધ્યાન વેદાન્તના શાશ્વત પ્રશ્નો — તું કોણ છે? કોનો છે? ક્યાંથી આવ્યો? — તરફ વાળે છે, અને સંસારના વિચિત્ર દૃશ્યના મૂળમાં રહેલા આત્માના ચિંતનનું નિમંત્રણ આપે છે.

✦ શાસ્ત્રોમાં કહ્યા પ્રમાણે

આ જ પ્રશ્નો — 'હું કોણ છું? ક્યાંથી આવ્યો છું?' — આત્મ-વિચારના બીજ બન્યા, જેનો ઉપયોગ આધુનિક ઋષિઓ સહિત અસંખ્ય સાધકોએ આત્મ-સાક્ષાત્કાર માટે કર્યો છે. કહેવાય છે કે આ શ્લોક સાથે સાચા મનથી બેસવું એ એ અંતર્યાત્રાનો આરંભ છે જે સર્વ દુઃખનો અંત કરે છે.

0કુલ જપ

મંત્ર

કોઈપણ પંક્તિ અથવા ▶ બટન દબાવી સાંભળો

કા તે કાન્તા કસ્તે પુત્રઃ સંસારોઽયમતીવ વિચિત્રઃ । કસ્ય ત્વં કઃ કુત આયાતઃ તત્ત્વં ચિન્તય તદિહ ભ્રાતઃ ॥

Ka te kanta kaste putrah samsaroyamativa vichitrah Kasya tvam kah kuta ayatah tattvam chintaya tadiha bhratah

અર્થ:તારી પત્ની કોણ? તારો પુત્ર કોણ? આ સંસાર અત્યંત વિચિત્ર છે. તું કોનો છે? તું કોણ છે? ક્યાંથી આવ્યો છે? હે ભાઈ! એ તત્ત્વનો અહીં જ, અત્યારે જ વિચાર કર.

શબ્દ-શબ્દ અર્થ

ઉચ્ચારણ સાંભળવા કોઈપણ શબ્દ પર ક્લિક કરો

કા🔊Kaકોણ (છે)

તે🔊Teતારી

કાન્તા🔊Kantaપત્ની, પ્રિયા

કસ્તે પુત્રઃ🔊Kaste putrahતારો પુત્ર કોણ છે?

સંસારઃ અયમ્🔊Samsarah ayamઆ સાંસારિક અસ્તિત્વ

અતીવ વિચિત્રઃ🔊Ativa vichitrahઅત્યંત વિચિત્ર અને અદ્ભુત

કસ્ય ત્વં🔊Kasya tvamતું કોનો છે?

કઃ🔊Kahતું કોણ છે?

કુત આયાતઃ🔊Kuta ayatahક્યાંથી આવ્યો છે?

તત્ત્વં🔊Tattvamતત્ત્વ, મૂળ સત્ય

ચિન્તય🔊Chintayaવિચાર કર, મનન કર

તદિહ🔊Tad-ihaતે, અહીં જ (આ જ જીવનમાં)

ભ્રાતઃ🔊Bhratahહે ભાઈ!

का ते कान्ता कस्ते पुत्रः પાઠના લાભ

✦

ઊંડા આત્મ-વિચારને જગાડે છે — 'હું કોણ છું? ક્યાંથી આવ્યો છું?'

✦

કાયમી મનાતા કુટુંબ સંબંધો પ્રત્યેની આસક્તિને શિથિલ કરે છે

✦

સાંસારિક અસ્તિત્વ (સંસાર) ની વિચિત્ર, સ્વપ્ન સમાન પ્રકૃતિને પ્રગટ કરે છે

✦

મનને શાશ્વત આત્મા (આત્મન્) ના ચિંતન તરફ વાળે છે

✦

સાધકને 'ભાઈ' કહીને અપાયેલ કોમળ છતાં હૃદયભેદી શિક્ષા

✦

આદિ શંકરાચાર્યના અદ્વૈતની દાર્શનિક ઊંડાઈ સમાવે છે

का ते कान्ता कस्ते पुत्रः જપ વિધિ

જપ સંખ્યા11વાર

ઉત્તમ સમયઆત્મ-ચિંતનની શાંત ઘડીઓ, વિશેષ કરીને સવારે અથવા સૂતા પહેલાં

આ શ્લોકનો ધ્યાન તરીકે પાઠ કરો, દરેક પ્રશ્ન પર અટકીને — 'તારી પત્ની કોણ? તારો પુત્ર કોણ? તું કોણ છે?' — ઓળખની દૃઢ ધારણાઓને ઓગળવા દો. ઝડપી જવાબ ન શોધો; પ્રશ્નોને જ મનને અંતર્મુખ કરવા દો. સમાપનના શબ્દો 'તત્ત્વં ચિન્તય' (સત્યનું ચિંતન કર) મૌન આત્મ-વિચારમાં બેસવાનું નિમંત્રણ છે.

વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો

આ પાના પર સંપૂર્ણ का ते कान्ता कस्ते पुत्रः ગુજરાતી લિપિમાં છે — એ જ મૂળ શ્લોકો, અક્ષર-અક્ષર લિપ્યંતરિત, જેથી તમે સરળતાથી વાંચી અને જપી શકો. કોઈપણ પંક્તિ (અથવા ▶ બટન) દબાવી તેનો પાઠ સાંભળો.

હા — માત્ર લિપિ બદલાય છે; શબ્દો અને તેમનો અર્થ મૂળ જ રહે છે. આ પાનાનો શ્લોક-શ્લોક અર્થ, લાભ અને જપ વિધિ એ જ રીતે લાગુ પડે છે.

તેનો અર્થ છે 'તારી પત્ની કોણ? તારો પુત્ર કોણ?' આદિ શંકરાચાર્ય આ પ્રશ્નોથી દર્શાવે છે કે આપણા સંબંધો આપણી સાચી ઓળખ નથી, અને આપણને એ વિચારવા પ્રેરે છે કે આપણે ખરેખર કોણ છીએ અને ક્યાંથી આવ્યા છીએ.

એ આત્મ-વિચાર (આત્મ-વિચાર) નું આહ્વાન છે. આપણી આસક્તિઓ પર પ્રશ્ન કરીને અને 'હું કોણ છું? ક્યાંથી આવ્યો?' પૂછીને, આ શ્લોક શરીર અને કુટુંબથી પર શાશ્વત આત્મા તરફ સંકેત કરે છે, અને આ તત્ત્વનો આપણા વર્તમાન જીવનમાં વિચાર કરવા આગ્રહ કરે છે.

શંકરાચાર્ય સાધકને પ્રેમથી 'ભાઈ' કહીને સંબોધે છે, એ દર્શાવવા કે આ શિક્ષા નિંદાથી નહીં પણ કરુણાથી અપાઈ છે. એ એક સહજીવને સત્ય તરફ જગાડવા ઈચ્છતા ગુરુનો પ્રેમાળ ઉપદેશ છે.

એ આઠમી સદીમાં આદિ શંકરાચાર્ય દ્વારા રચાયેલ ભજ ગોવિન્દમ્ (મોહ મુદ્ગર) માંથી છે. આત્મ-વિચાર અને વૈરાગ્ય વિશે આ સ્તોત્રના સૌથી વધુ ઉદ્ધૃત શ્લોકોમાં એ એક છે.

આ પણ વાંચો

भज गोविन्दम्भज गोविन्दम्कस्त्वं कोऽहं कुत आयातःकस्त्वं कोऽहं कुत आयातः गोविन्दं भज मूढमतेगोविन्दं भज मूढमते पुनरपि जननं पुनरपि मरणम्पुनरपि जननं पुनरपि मरणम्सत्सङ्गत्वे निस्सङ्गत्वम्सत्सङ्गत्वे निस्सङ्गत्वम्असतो मा सद्गमयअसतो मा सद्गमय ॐ नमः शिवायॐ नमः शिवाय

ઉપયોગી લાગ્યું? સ્વજનો સાથે વહેંચો 🙏

ॐ

સંપૂર્ણ का ते कान्ता कस्ते पुत्रः શ્લોક-શ્લોક અર્થ સહિત વાંચો, અથવા વધુ પવિત્ર પાઠ જુઓ

સંપૂર્ણ का ते कान्ता कस्ते पुत्रः (દેવનાગરી)બધા મંત્રો હેતુ પ્રમાણે શોધો