କା ତେ କାନ୍ତା କସ୍ତେ ପୁତ୍ରଃ
का ते कान्ता कस्ते पुत्रः in Odia · ଓଡ଼ିଆ
ଆପଣଙ୍କ ଭାଷା/ଲିପିରେ ପଢ଼ନ୍ତୁ
✦ ଅର୍ଥ
ଆଦି ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ 'ଭଜ ଗୋବିନ୍ଦମ୍' ର ଏହି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଶ୍ଳୋକ ସାଧକ ସମ୍ମୁଖରେ ଆତ୍ମ-ବିଚାରର ମହାନ ପ୍ରଶ୍ନ ରଖେ। 'ତୁମ୍ଭର ସ୍ତ୍ରୀ କିଏ? ତୁମ୍ଭର ପୁତ୍ର କିଏ? ତୁମ୍ଭେ କିଏ? କେଉଁଠାରୁ ଆସିଛ?' ବୋଲି ପଚାରି ଏହା ପରିବାର ଓ ଶରୀର ସହ ମିଥ୍ୟା ତାଦାତ୍ମ୍ୟକୁ ଶିଥିଳ କରେ। ଏହି ବିଚିତ୍ର ସଂସାରକୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରି, ସ୍ନେହରେ 'ଭାଇ' ବୋଲି ସମ୍ବୋଧିତ ଶ୍ରୋତାଙ୍କୁ ଏଠାରେ ହିଁ, ଏବେ ହିଁ ଆତ୍ମତତ୍ତ୍ୱ ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ପ୍ରେରିତ କରେ।
ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ କଥା
Bhaja Govindam (Moha Mudgara), verse on self-inquiry · Adi Shankaracharya · 8th century CE (circa 788-820)
ଏହି ଶ୍ଳୋକ ଆଦି ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଭଜ ଗୋବିନ୍ଦମ୍ ର ଅଂଶ, ଯାହା କାଶୀରେ ସାଂସାରିକ ମୋହରୁ ଆତ୍ମାକୁ ଜାଗ୍ରତ କରିବାକୁ ଗାନ କରାଯାଇଥିଲା। ଧନ, ଶରୀର ଓ ସମ୍ପର୍କର କ୍ଷଣଭଙ୍ଗୁରତା ଦର୍ଶାଇବା ପରେ, ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟ ଏଠାରେ ସାଧକଙ୍କ ଧ୍ୟାନ ବେଦାନ୍ତର ଚିରନ୍ତନ ପ୍ରଶ୍ନ ଆଡ଼କୁ — ତୁମ୍ଭେ କିଏ? କାହାର? କେଉଁଠାରୁ ଆସିଛ? — ଫେରାନ୍ତି, ସଂସାର ନାମକ ବିଚିତ୍ର ଦୃଶ୍ୟର ମୂଳରେ ଥିବା ଆତ୍ମାର ଚିନ୍ତନକୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କରନ୍ତି।
✦ ଶାସ୍ତ୍ରରେ କୁହାଯାଇଥିବା ପରି
ଏହି ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକ ହିଁ — 'ମୁଁ କିଏ? କେଉଁଠାରୁ ଆସିଛି?' — ଆତ୍ମ-ବିଚାରର ବୀଜ ହୋଇ, ଆଧୁନିକ ଋଷିମାନଙ୍କ ସମେତ ଅସଂଖ୍ୟ ସାଧକ ଆତ୍ମ-ସାକ୍ଷାତ୍କାର ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରିଛନ୍ତି। କୁହାଯାଏ ଯେ ଏହି ଶ୍ଳୋକ ସହ ଆନ୍ତରିକ ଭାବେ ବସିବା ସେହି ଅନ୍ତର୍ଯାତ୍ରାର ଆରମ୍ଭ ଯାହା ସମସ୍ତ ଦୁଃଖର ଅନ୍ତ କରେ।
ମନ୍ତ୍ର
ଯେକୌଣସି ଧାଡ଼ି କିମ୍ବା ▶ ବଟନ୍ ଛୁଇଁ ଶୁଣନ୍ତୁ
କା ତେ କାନ୍ତା କସ୍ତେ ପୁତ୍ରଃ ସଂସାରୋଽଯମତୀଵ ଵିଚିତ୍ରଃ । କସ୍ଯ ତ୍ଵଂ କଃ କୁତ ଆଯାତଃ ତତ୍ତ୍ଵଂ ଚିନ୍ତଯ ତଦିହ ଭ୍ରାତଃ ॥
Ka te kanta kaste putrah samsaroyamativa vichitrah Kasya tvam kah kuta ayatah tattvam chintaya tadiha bhratah
ଅର୍ଥ:ତୁମ୍ଭର ସ୍ତ୍ରୀ କିଏ? ତୁମ୍ଭର ପୁତ୍ର କିଏ? ଏହି ସଂସାର ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିଚିତ୍ର। ତୁମ୍ଭେ କାହାର? ତୁମ୍ଭେ କିଏ? କେଉଁଠାରୁ ଆସିଛ? ହେ ଭାଇ! ସେହି ତତ୍ତ୍ୱ ଏଠାରେ ହିଁ, ଏବେ ହିଁ ଚିନ୍ତା କର।
ଶବ୍ଦ-ଶବ୍ଦ ଅର୍ଥ
ଉଚ୍ଚାରଣ ଶୁଣିବାକୁ ଯେକୌଣସି ଶବ୍ଦରେ କ୍ଲିକ୍ କରନ୍ତୁ
का ते कान्ता कस्ते पुत्रः ପାଠର ଲାଭ
ଗଭୀର ଆତ୍ମ-ବିଚାର ଜାଗ୍ରତ କରେ — 'ମୁଁ କିଏ? କେଉଁଠାରୁ ଆସିଛି?'
ସ୍ଥାୟୀ ବୋଲି ଭାବାଯାଉଥିବା ପାରିବାରିକ ସମ୍ପର୍କ ପ୍ରତି ଆସକ୍ତିକୁ ଶିଥିଳ କରେ
ସାଂସାରିକ ଅସ୍ତିତ୍ୱ (ସଂସାର) ର ବିଚିତ୍ର, ସ୍ୱପ୍ନସଦୃଶ ସ୍ୱଭାବକୁ ପ୍ରକାଶ କରେ
ମନକୁ ଶାଶ୍ୱତ ଆତ୍ମା (ଆତ୍ମନ୍) ର ଚିନ୍ତନ ଆଡ଼କୁ ଫେରାଏ
ସାଧକଙ୍କୁ 'ଭାଇ' ବୋଲି କହି ଦିଆଯାଇଥିବା ଏକ କୋମଳ ଅଥଚ ହୃଦୟଭେଦୀ ଶିକ୍ଷା
ଆଦି ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଅଦ୍ୱୈତର ଦାର୍ଶନିକ ଗଭୀରତାକୁ ଧାରଣ କରେ
का ते कान्ता कस्ते पुत्रः ପାଠ ବିଧି
ଏହି ଶ୍ଳୋକକୁ ଏକ ଧ୍ୟାନ ଭାବେ ପାଠ କରନ୍ତୁ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରଶ୍ନରେ ଅଟକି — 'ତୁମ୍ଭର ସ୍ତ୍ରୀ କିଏ? ତୁମ୍ଭର ପୁତ୍ର କିଏ? ତୁମ୍ଭେ କିଏ?' — ପରିଚୟର ଦୃଢ଼ ଧାରଣାକୁ ତରଳିଯିବାକୁ ଦିଅନ୍ତୁ। ଶୀଘ୍ର ଉତ୍ତର ଖୋଜନ୍ତୁ ନାହିଁ; ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକୁ ହିଁ ମନକୁ ଅନ୍ତର୍ମୁଖୀ କରିବାକୁ ଦିଅନ୍ତୁ। ସମାପ୍ତିର ଶବ୍ଦ 'ତତ୍ତ୍ୱଂ ଚିନ୍ତୟ' (ସତ୍ୟ ଚିନ୍ତା କର) ନୀରବ ଆତ୍ମ-ବିଚାରରେ ବସିବାର ନିମନ୍ତ୍ରଣ।
ବାରମ୍ବାର ପଚରାଯାଉଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ
ଏଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ପଢ଼ନ୍ତୁ
ॐ
ସମ୍ପୂର୍ଣ का ते कान्ता कस्ते पुत्रः ଶ୍ଳୋକ-ଶ୍ଳୋକ ଅର୍ଥ ସହିତ ପଢ଼ନ୍ତୁ, କିମ୍ବା ଅଧିକ ପବିତ୍ର ପାଠ ଦେଖନ୍ତୁ