ਕਾਸ਼ੀ ਵਿਸ਼੍ਵਨਾਥਾਸ਼੍ਟਕਮ੍
काशी विश्वनाथाष्टकम् in Punjabi (Gurmukhi) · ਪੰਜਾਬੀ
ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ/ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ
ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਕਥਾ
Shaiva stotra tradition; popularly attributed to Adi Shankaracharya · Adi Shankaracharya (traditional attribution) · c. 8th century CE (traditional)
Kashi (Varanasi), on the banks of the Ganga, is revered as the eternal city of Lord Shiva, where he is enshrined as Vishwanatha — 'Lord of the Universe' — in one of the twelve Jyotirlingas. According to tradition, Shiva never abandons Kashi even at the time of cosmic dissolution, and those who die within its sacred bounds receive the 'Taraka mantra' from his own mouth, leading to liberation. The Vishwanathashtakam distills the glory of this Lord into eight luminous verses, each calling the devotee to 'worship Vishwanatha, the Lord of Varanasi.' It is sung daily by pilgrims and devotees across India.
✦ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ
It is traditionally held in Kashi that anyone who breathes their last within the sacred precincts of the city receives the Taraka (liberating) mantra directly from Lord Vishwanatha and crosses the ocean of birth and death — a grace echoed in the eighth and ninth verses of this hymn, which promise that steady meditation on the Lord seated in the heart leads to moksha at the body's end.
ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੂਰਾ ਪਾਠ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਗਤੀ ਜਾਂ ▶ ਬਟਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਸੁਣੋ
ਗਙ੍ਗਾਤਰਙ੍ਗਰਮਣੀਯਜਟਾਕਲਾਪਂ ਗੌਰੀਨਿਰਨ੍ਤਰਵਿਭੂਸ਼ਿਤਵਾਮਭਾਗਮ੍। ਨਾਰਾਯਣਪ੍ਰਿਯਮਨਙ੍ਗਮਦਾਪਹਾਰਂ ਵਾਰਾਣਸੀਪੁਰਪਤਿਂ ਭਜ ਵਿਸ਼੍ਵਨਾਥਮ੍॥੧॥
Gaṅgā-taraṅga-ramaṇīya-jaṭā-kalāpaṁ Gaurī-nirantara-vibhūṣita-vāma-bhāgam। Nārāyaṇa-priyam-anaṅga-madāpahāraṁ Vārāṇasī-pura-patiṁ bhaja Viśvanātham॥1॥
ਅਰਥ:वाराणसी नगरी के अधिपति विश्वनाथ का भजन करो — जिनका जटाजूट गंगा की तरंगों से रमणीय है, जिनका वाम भाग सदा गौरी से विभूषित है, जो नारायण के प्रिय हैं और जिन्होंने कामदेव के मद का हरण किया।
ਵਾਚਾਮਗੋਚਰਮਨੇਕਗੁਣਸ੍ਵਰੂਪਂ ਵਾਗੀਸ਼ਵਿਸ਼੍ਣੁਸੁਰਸੇਵਿਤਪਾਦਪੀਠਮ੍। ਵਾਮੇਨ ਵਿਗ੍ਰਹਵਰੇਣ ਕਲਤ੍ਰਵਨ੍ਤਂ ਵਾਰਾਣਸੀਪੁਰਪਤਿਂ ਭਜ ਵਿਸ਼੍ਵਨਾਥਮ੍॥੨॥
Vācām-agocaram-aneka-guṇa-svarūpaṁ Vāgīśa-viṣṇu-sura-sevita-pāda-pīṭham। Vāmena vigraha-vareṇa kalatra-vantaṁ Vārāṇasī-pura-patiṁ bhaja Viśvanātham॥2॥
ਅਰਥ:विश्वनाथ का भजन करो — जो वाणी के अगोचर हैं, अनेक गुणों के स्वरूप हैं, जिनके चरण-पीठ की सेवा ब्रह्मा, विष्णु और देवगण करते हैं, जो अपने सुन्दर वाम अंग में अपनी प्रिया (पार्वती) को धारण करते हैं।
ਭੂਤਾਧਿਪਂ ਭੁਜਗਭੂਸ਼ਣਭੂਸ਼ਿਤਾਙ੍ਗਂ ਵ੍ਯਾਘ੍ਰਾਜਿਨਾਮ੍ਬਰਧਰਂ ਜਟਿਲਂ ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰਮ੍। ਪਾਸ਼ਾਙ੍ਕੁਸ਼ਾਭਯਵਰਪ੍ਰਦਸ਼ੂਲਪਾਣਿਂ ਵਾਰਾਣਸੀਪੁਰਪਤਿਂ ਭਜ ਵਿਸ਼੍ਵਨਾਥਮ੍॥੩॥
Bhūtādhipaṁ bhujaga-bhūṣaṇa-bhūṣitāṅgaṁ Vyāghrājināmbara-dharaṁ jaṭilaṁ trinetram। Pāśāṅkuśābhaya-vara-prada-śūla-pāṇiṁ Vārāṇasī-pura-patiṁ bhaja Viśvanātham॥3॥
ਅਰਥ:विश्वनाथ का भजन करो — जो भूतों के अधिपति हैं, सर्पों के आभूषणों से अंग सुशोभित हैं, व्याघ्रचर्म धारण करते हैं, जटाधारी और त्रिनेत्र हैं, तथा हाथों में पाश, अंकुश, अभय एवं वरमुद्रा और त्रिशूल धारण करते हैं।
ਸ਼ੀਤਾਂਸ਼ੁਸ਼ੋਭਿਤਕਿਰੀਟਵਿਰਾਜਮਾਨਂ ਭਾਲੇਕ੍ਸ਼ਣਾਨਲਵਿਸ਼ੋਸ਼ਿਤਪਞ੍ਚਬਾਣਮ੍। ਨਾਗਾਧਿਪਾਰਚਿਤਭਾਸੁਰਕਰ੍ਣਪੂਰਂ ਵਾਰਾਣਸੀਪੁਰਪਤਿਂ ਭਜ ਵਿਸ਼੍ਵਨਾਥਮ੍॥੪॥
Śītāṁśu-śobhita-kirīṭa-virājamānaṁ Bhālekṣaṇānala-viśoṣita-pañca-bāṇam। Nāgādhipāracita-bhāsura-karṇa-pūraṁ Vārāṇasī-pura-patiṁ bhaja Viśvanātham॥4॥
ਅਰਥ:विश्वनाथ का भजन करो — जिनका किरीट चन्द्रमा से सुशोभित होकर विराजमान है, जिन्होंने ललाट-नेत्र की अग्नि से पञ्चबाण (कामदेव) को सुखा दिया, जिनके कर्ण नागराज से रचित कुण्डलों से देदीप्यमान हैं।
ਪਞ੍ਚਾਨਨਂ ਦੁਰਿਤਮਤ੍ਤਮਤਙ੍ਗਜਾਨਾਂ ਨਾਗਾਨ੍ਤਕਂ ਦਨੁਜਪੁਙ੍ਗਵਪਨ੍ਨਗਾਨਾਮ੍। ਦਾਵਾਨਲਂ ਮਰਣਸ਼ੋਕਜਰਾਟਵੀਨਾਂ ਵਾਰਾਣਸੀਪੁਰਪਤਿਂ ਭਜ ਵਿਸ਼੍ਵਨਾਥਮ੍॥੫॥
Pañcānanaṁ durita-matta-mataṅga-jānāṁ Nāgāntakaṁ danuja-puṅgava-pannagānām। Dāvānalaṁ maraṇa-śoka-jarāṭavīnāṁ Vārāṇasī-pura-patiṁ bhaja Viśvanātham॥5॥
ਅਰਥ:विश्वनाथ का भजन करो — जो पापरूपी मतवाले हाथियों के लिए सिंह हैं, दैत्यश्रेष्ठरूपी सर्पों के नाशक हैं, तथा मृत्यु, शोक एवं जरारूपी वन के लिए दावानल हैं।
ਤੇਜੋਮਯਂ ਸਗੁਣਨਿਰ੍ਗੁਣਮਦ੍ਵਿਤੀਯਮ੍ ਆਨਨ੍ਦਕਨ੍ਦਮਪਰਾਜਿਤਮਪ੍ਰਮੇਯਮ੍। ਨਾਗਾਤ੍ਮਕਂ ਸਕਲਨਿਸ਼੍ਕਲਮਾਤ੍ਮਰੂਪਂ ਵਾਰਾਣਸੀਪੁਰਪਤਿਂ ਭਜ ਵਿਸ਼੍ਵਨਾਥਮ੍॥੬॥
Tejomayaṁ saguṇa-nirguṇam-advitīyam Ānanda-kandam-aparājitam-aprameyam। Nāgātmakaṁ sakala-niṣkalam-ātma-rūpaṁ Vārāṇasī-pura-patiṁ bhaja Viśvanātham॥6॥
ਅਰਥ:विश्वनाथ का भजन करो — जो तेजोमय, सगुण एवं निर्गुण, अद्वितीय, आनन्द के मूल, अपराजित, अप्रमेय, नागस्वरूप, आत्मस्वरूप, सकल एवं निष्कल हैं।
ਰਾਗਾਦਿਦੋਸ਼ਰਹਿਤਂ ਸ੍ਵਜਨਾਨੁਰਾਗਂ ਵੈਰਾਗ੍ਯਸ਼ਾਨ੍ਤਿਨਿਲਯਂ ਗਿਰਿਜਾਸਹਾਯਮ੍। ਮਾਧੁਰ੍ਯਧੈਰ੍ਯਸੁਭਗਂ ਗਰਲਾਭਿਰਾਮਂ ਵਾਰਾਣਸੀਪੁਰਪਤਿਂ ਭਜ ਵਿਸ਼੍ਵਨਾਥਮ੍॥੭॥
Rāgādi-doṣa-rahitaṁ sva-janānurāgaṁ Vairāgya-śānti-nilayaṁ girijā-sahāyam। Mādhurya-dhairya-subhagaṁ garalābhirāmaṁ Vārāṇasī-pura-patiṁ bhaja Viśvanātham॥7॥
ਅਰਥ:विश्वनाथ का भजन करो — जो राग आदि दोषों से रहित होकर भी अपने जनों के प्रति अनुरागी हैं, वैराग्य एवं शान्ति के निलय हैं, गिरिजा के सहायक हैं, माधुर्य एवं धैर्य से सुभग हैं और विष को धारण करके भी अभिराम हैं।
ਆਸ਼ਾਂ ਵਿਹਾਯ ਪਰਿਹ੍ਰਿਤ੍ਯ ਪਰਸ੍ਯ ਨਿਨ੍ਦਾਂ ਪਾਪੇ ਰਤਿਂ ਚ ਸੁਨਿਵਾਰ੍ਯ ਮਨਃ ਸਮਾਧੌ। ਆਦਾਯ ਹ੍ਰਿਤ੍ਕਮਲਮਧ੍ਯਗਤਂ ਪਰੇਸ਼ਂ ਵਾਰਾਣਸੀਪੁਰਪਤਿਂ ਭਜ ਵਿਸ਼੍ਵਨਾਥਮ੍॥੮॥
Āśāṁ vihāya parihṛtya parasya nindāṁ Pāpe ratiṁ ca sunivārya manaḥ samādhau। Ādāya hṛt-kamala-madhya-gataṁ pareśaṁ Vārāṇasī-pura-patiṁ bhaja Viśvanātham॥8॥
ਅਰਥ:विश्वनाथ का भजन करो — आशा को त्यागकर, दूसरों की निन्दा छोड़कर, पाप में रति का निवारण करके, मन को समाधि में स्थिर कर, हृदय-कमल के मध्य विराजमान परमेश्वर को धारण करते हुए।
ਵਾਰਾਣਸੀਪੁਰਪਤੇਃ ਸ੍ਤਵਨਂ ਸ਼ਿਵਸ੍ਯ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤਮਸ਼੍ਟਕਮਿਦਂ ਪਠਤੇ ਮਨੁਸ਼੍ਯਃ। ਵਿਦ੍ਯਾਂ ਸ਼੍ਰਿਯਂ ਵਿਪੁਲਸੌਖ੍ਯਮਨਨ੍ਤਕੀਰ੍ਤਿਂ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਦੇਹਵਿਲਯੇ ਲਭਤੇ ਚ ਮੋਕ੍ਸ਼ਮ੍॥੯॥
Vārāṇasī-pura-pateḥ stavanaṁ śivasya Vyākhyātam-aṣṭakam-idaṁ paṭhate manuṣyaḥ। Vidyāṁ śriyaṁ vipula-saukhyam-ananta-kīrtiṁ Samprāpya deha-vilaye labhate ca mokṣam॥9॥
ਅਰਥ:जो मनुष्य वाराणसीपति शिव के इस व्याख्यात अष्टक का पाठ करता है, वह विद्या, श्री, विपुल सौख्य एवं अनन्त कीर्ति प्राप्त कर, देहत्याग पर मोक्ष को प्राप्त करता है।
ਸ਼ਬਦ-ਸ਼ਬਦ ਅਰਥ
ਉਚਾਰਨ ਸੁਣਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ਬਦ ਉੱਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
काशी विश्वनाथाष्टकम् ਪਾਠ ਦੇ ਲਾਭ
Invokes the grace and protection of Lord Vishwanatha, the presiding Jyotirlinga deity of Kashi (Varanasi)
Said to bestow knowledge (vidya), prosperity (shri), abundant happiness and lasting fame, as stated in the final verse
Cultivates dispassion and a meditative, one-pointed mind by its very theme of renouncing desire and slander
A complete contemplation on Shiva's form and supreme non-dual nature, ideal for daily devotion
Considered especially auspicious to recite on a pilgrimage to Kashi or before the Vishwanath Jyotirlinga
Recitation upon the fall of the body is traditionally held to lead the devotee to liberation (moksha)
काशी विश्वनाथाष्टकम् ਪਾਠ ਵਿਧੀ
Sit facing east or toward a Shiva Lingam, take a moment to still the mind, and recite all eight verses with the refrain 'Vārāṇasī-pura-patiṁ bhaja Viśvanātham', concluding with the ninth phala-shruti verse. It may be chanted once or in cycles of nine. As the eighth verse advises, recite it after letting go of worldly cravings and ill-will toward others, placing the mind in quiet meditation on the Lord seated in the heart-lotus. Chanting before the Kashi Vishwanath Jyotirlinga, or while mentally visualising Varanasi on the Ganga, deepens the devotion.
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ॐ
ਪੂਰਾ काशी विश्वनाथाष्टकम् ਸ਼ਲੋਕ-ਦਰ-ਸ਼ਲੋਕ ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੜ੍ਹੋ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਵੇਖੋ