श्री अनन्तपद्मनाभ मङ्गल स्तोत्रम्
अन्य नाम / खोज: anantha padmanabha mangala stotram · ananta padmanabha mangalam · padmanabha mangala stotram · anantapadmanabhaya mangalam · padmanabha swamy stotram · thiruvananthapuram padmanabha stotram
अपनी भाषा/लिपि में पढ़ें
✦ अर्थ
श्री अनन्तपद्मनाभ मङ्गल स्तोत्रम् केरल के तिरुवनन्तपुरम (स्यानन्दूर/अनन्तपुर) के महान् मन्दिर में अनन्त शेषनाग पर शयन करते भगवान् पद्मनाभ (विष्णु) को समर्पित तेरह श्लोकों की मङ्गल-स्तुति है, जिसका प्रत्येक श्लोक 'मङ्गलम्' से समाप्त होता है। वेङ्कटेश मङ्गलाशासनम् की शैली पर रचित यह भगवान् को लक्ष्मीपति, परब्रह्म, त्रावणकोर राजवंश के आराध्य तथा सर्ववाञ्छितदाता रूप में स्तुति करता है। इसे भगवान् के मङ्गल की कामना तथा उनकी कृपा एवं समृद्धि हेतु गाया जाता है।
उत्पत्ति और कथा
Traditional Mangala Stotram of Sri Anantha Padmanabhaswamy temple, Thiruvananthapuram · Traditional (Sri Vaishnava / temple tradition) · Traditional
This Mangala Stotram belongs to the worship of Lord Anantha Padmanabha at the great temple of Thiruvananthapuram, where the Lord reclines majestically on the serpent Ananta. Composed in the cherished style of the Venkatesha Mangalasasanam, it is sung as a benediction wishing the Lord long auspiciousness. It weaves together the temple's local glories — the golden vimana, the Shankha-tirtha, the city of Syanandura, the Travancore kings who serve as 'Padmanabha Dasa' — with the universal vision of the Lord as the Supreme Brahman praised in the Veda and in the Tamil prabandhas of Nammalvar.
✦ शास्त्रों में वर्णित
It is told that the sage Divakara Muni longed to behold the Lord, who appeared first as a mischievous child and then, vanishing into a tree, revealed Himself as the vast reclining Ananta Padmanabha — so immense that the sage could behold Him only in three sections through three doorways, the very form worshipped at Thiruvananthapuram to this day.
सम्पूर्ण पाठ अर्थ सहित
किसी भी पंक्ति या ▶ बटन पर टैप कर सुनें
श्रियःकान्ताय कल्याणनिधये निधयेऽर्थिनाम् । श्रीशेषशायिने अनन्तपद्मनाभाय मङ्गलम् ॥ १ ॥
śriyaḥkāntāya kalyāṇanidhaye nidhaye'rthinām | śrīśeṣaśāyine anantapadmanābhāya maṅgalam || 1 ||
अर्थ:श्री के प्रियतम, कल्याण के भण्डार, याचकों के धन, शेषनाग पर शयन करने वाले अनन्त पद्मनाभ का मङ्गल हो। (1)
स्यानन्दूरपुरीभाग्यभव्यरूपाय विष्णवे । आनन्दसिन्धवे अनन्तपद्मनाभाय मङ्गलम् ॥ २ ॥
syānandūrapurībhāgyabhavyarūpāya viṣṇave | ānandasindhave anantapadmanābhāya maṅgalam || 2 ||
अर्थ:आनन्द के सिन्धु, विष्णु, जिनका भव्य रूप स्यानन्दूर नगरी (तिरुवनन्तपुरम) का सौभाग्य है, उन अनन्त पद्मनाभ का मङ्गल हो। (2)
हेमकूटविमानान्तर्भ्राजमानाय हारिणे । हरिलक्ष्मीसमेताय पद्मनाभाय मङ्गलम् ॥ ३ ॥
hemakūṭavimānāntarbhrājamānāya hāriṇe | harilakṣmīsametāya padmanābhāya maṅgalam || 3 ||
अर्थ:स्वर्णिम विमान के भीतर देदीप्यमान, मनोहर, हरि की प्रिया लक्ष्मी सहित विराजमान पद्मनाभ का मङ्गल हो। (3)
श्रीवैकुण्ठविरक्ताय शङ्खतीर्थाम्बुधेस्तटे । रमया रममाणाय पद्मनाभाय मङ्गलम् ॥ ४ ॥
śrīvaikuṇṭhaviraktāya śaṅkhatīrthāmbudhestaṭe | ramayā ramamāṇāya padmanābhāya maṅgalam || 4 ||
अर्थ:श्रीवैकुण्ठ से भी विरक्त होकर शङ्खतीर्थ-सागर के तट पर रमा (लक्ष्मी) के साथ रमण करने वाले पद्मनाभ का मङ्गल हो। (4)
अशेषचिदचिद्वस्तुशेषिणे शेषशायिने । अशेषदायिने अनन्तपद्मनाभाय मङ्गलम् ॥ ५ ॥
aśeṣacidacidvastuśeṣiṇe śeṣaśāyine | aśeṣadāyine anantapadmanābhāya maṅgalam || 5 ||
अर्थ:समस्त चेतन-अचेतन वस्तुओं के स्वामी, शेषशायी, सब कुछ प्रदान करने वाले अनन्त पद्मनाभ का मङ्गल हो। (5)
यत्पदं परमं सेव्यं सदा पश्यन्ति सूरयः । सेनापतिमुखास्तस्मै पद्मनाभाय मङ्गलम् ॥ ६ ॥
yatpadaṃ paramaṃ sevyaṃ sadā paśyanti sūrayaḥ | senāpatimukhāstasmai padmanābhāya maṅgalam || 6 ||
अर्थ:जिनके परम पद को विष्वक्सेन आदि नित्यसूरि सदा देखते एवं सेवित करते हैं, उन पद्मनाभ का मङ्गल हो। (6)
चतुर्मुखेश्वरमुखैः पुत्रपौत्रादिशालिने । समस्तपरिवाराय पद्मनाभाय मङ्गलम् ॥ ७ ॥
caturmukheśvaramukhaiḥ putrapautrādiśāline | samastaparivārāya padmanābhāya maṅgalam || 7 ||
अर्थ:ब्रह्मा, शिव आदि को मानो पुत्र-पौत्रों के समान अपने समस्त परिवार रूप में रखने वाले पद्मनाभ का मङ्गल हो। (7)
दिवाकरयतीशानयोगिहृत्पद्मभानवे । परस्मै ब्रह्मणे अनन्तपद्मनाभाय मङ्गलम् ॥ ८ ॥
divākarayatīśānayogihṛtpadmabhānave | parasmai brahmaṇe anantapadmanābhāya maṅgalam || 8 ||
अर्थ:दिवाकर मुनि आदि योगियों के हृदय-कमल के सूर्य, परब्रह्म अनन्त पद्मनाभ का मङ्गल हो। (8)
पराङ्कुशप्रबन्धोक्तिप्रथिताय परमात्मने । पूर्णाय महते अनन्तपद्मनाभाय मङ्गलम् ॥ ९ ॥
parāṅkuśaprabandhoktiprathitāya paramātmane | pūrṇāya mahate anantapadmanābhāya maṅgalam || 9 ||
अर्थ:पराङ्कुश (नम्माळ्वार) के प्रबन्धों में प्रसिद्ध, पूर्ण एवं महान् परमात्मा अनन्त पद्मनाभ का मङ्गल हो। (9)
वञ्चिभूपशिरोरत्नरश्मिनीराजिताङ्घ्रये । वाञ्छिताखिलदायास्तु पद्मनाभाय मङ्गलम् ॥ १० ॥
vañcibhūpaśiroratnaraśminīrājitāṅghraye | vāñchitākhiladāyāstu padmanābhāya maṅgalam || 10 ||
अर्थ:वञ्चि-नरेशों (त्रावणकोर राजवंश) के मुकुट-मणियों की किरणों से जिनके चरण आरती किए जाते हैं, समस्त वाञ्छित प्रदान करने वाले पद्मनाभ का मङ्गल हो। (10)
सर्वावयवसौन्दर्यसौवर्णसुषमाजुषे । सदा सम्मोहनायास्तु पद्मनाभाय मङ्गलम् ॥ ११ ॥
sarvāvayavasaundaryasauvarṇasuṣamājuṣe | sadā sammohanāyāstu padmanābhāya maṅgalam || 11 ||
अर्थ:अपने प्रत्येक अङ्ग की स्वर्णिम सौन्दर्य-शोभा से युक्त, सदा सम्मोहित करने वाले पद्मनाभ का मङ्गल हो। (11)
योगेश्वराय कृष्णाय नरसिंहाय योगिने । योगमुद्राभिरामाय पद्मनाभाय मङ्गलम् ॥ १२ ॥
yogeśvarāya kṛṣṇāya narasiṃhāya yogine | yogamudrābhirāmāya padmanābhāya maṅgalam || 12 ||
अर्थ:योगेश्वर, कृष्ण-स्वरूप, नरसिंह-स्वरूप, योगी, योगमुद्रा में अभिराम पद्मनाभ का मङ्गल हो। (12)
अनन्तपुरनाथाय निरन्तरदयामुचे । अनन्तपद्मनाभाय नित्यश्रीर्नित्यमङ्गलम् ॥ १३ ॥
anantapuranāthāya nirantaradayāmuce | anantapadmanābhāya nityaśrīrnityamaṅgalam || 13 ||
अर्थ:अनन्तपुर (तिरुवनन्तपुरम) के नाथ, निरन्तर दया बरसाने वाले अनन्त पद्मनाभ को नित्य श्री एवं नित्य मङ्गल हो। (13)
शब्द-दर-शब्द अर्थ
उच्चारण सुनने के लिए किसी भी शब्द पर क्लिक करें
श्री अनन्तपद्मनाभ मङ्गल स्तोत्रम् पाठ के लाभ
Invokes the grace and blessings of Lord Ananta Padmanabha of Thiruvananthapuram
Sung as a benediction wishing the Lord auspiciousness at the close of worship
Cultivates devotion to Vishnu in His serene Anantashayana (reclining) form
Believed to bestow prosperity (Sri) and well-being upon the devotee
Brings peace of mind and a deep sense of surrender to the Lord's compassion
Connects the devotee to the sacred Sri Padmanabhaswamy temple tradition
श्री अनन्तपद्मनाभ मङ्गल स्तोत्रम् जप विधि
Sing this Mangala Stotram at the end of puja or after darshan, as a closing benediction wishing the Lord well. Face an image of the reclining Padmanabha, fold your hands, and recite all thirteen verses melodiously, dwelling on the refrain 'Mangalam' that closes each verse. It is fittingly chanted in the serene mood of the Lord's yoga-nidra (cosmic repose).
अक्सर पूछे जाने वाले प्रश्न
ये भी पढ़ें
ॐ
Explore more sacred mantras with complete meaning and chanting guides