શ્રી રામચન્દ્ર કૃપાલુ ભજમન
श्री रामचन्द्र कृपालु भजमन in Gujarati · ગુજરાતી
તમારી ભાષા/લિપિમાં વાંચો
✦ અર્થ
શ્રી રામચંદ્ર કૃપાલુ ભજમન ગોસ્વામી તુલસીદાસ રચિત રામચરિતમાનસની એક સુંદર સ્તુતિ છે, જે ભગવાન રામના દિવ્ય સ્વરૂપનું અત્યંત મનોહર વર્ણન કરે છે. તે કમળ-નયન, નીલકમળ-વર્ણ રામના સ્વરૂપનું ધ્યાન કરાવે છે અને હૃદયમાં કામ, ક્રોધ જેવા વિકારોનો નાશ કરે છે.
ઉત્પત્તિ અને કથા
Ramcharitmanas (Balkand) · Goswami Tulsidas · 16th century CE
તુલસીદાસે આ સ્તુતિ રામચરિતમાનસના ભાગ રૂપે રચી, જે અવધીમાં રામાયણનું તેમનું મહાન પુનઃકથન છે. આ વિશેષ અંશ રામના દિવ્ય સ્વરૂપનું એટલા ઉત્કૃષ્ટ સૌંદર્યથી વર્ણન કરે છે કે તેને અલગ કરીને સદીઓથી સ્વતંત્ર રૂપે ગાવામાં આવે છે. કહેવાય છે કે તુલસીદાસને ભગવાન રામનું પ્રત્યક્ષ દર્શન (દર્શન) થયું હતું, અને આ સ્તુતિ તેમણે જોયેલા સૌંદર્યને પ્રતિબિંબિત કરે છે.
✦ શાસ્ત્રોમાં કહ્યા પ્રમાણે
તુલસીદાસ રામચરિતમાનસમાં લખે છે કે ભગવાન રામ સ્વયં તેમની સમક્ષ પ્રગટ થયા. ભક્તમાલ અને અન્ય સ્રોતો અનુસાર, તુલસીદાસ વારાણસીના સંકટ મોચન મંદિરમાં હનુમાનને મળ્યા, અને હનુમાને ભગવાન રામ સાથે તેમની મુલાકાત ગોઠવવામાં મદદ કરી. જ્યારે તુલસીદાસે અંતે રામનું દિવ્ય સ્વરૂપ જોયું, ત્યારે તેઓ આનંદમાં મૂર્છિત થઈ ગયા. આ સ્તુતિ એ જ દિવ્ય દર્શનનું પ્રત્યક્ષ વર્ણન મનાય છે — કલ્પના નહીં, પણ ઈશ્વરના સૌંદર્યની પ્રત્યક્ષદર્શી સાક્ષી.
સાંભળતાં સાંભળતાં જપો
અર્થ સહિત સંપૂર્ણ પાઠ
કોઈપણ પંક્તિ અથવા ▶ બટન દબાવી સાંભળો
શ્રી રામચન્દ્ર કૃપાલુ ભજમન હરણ ભવભય દારુણમ્। નવકંજ લોચન કંજમુખ કર કંજ પદ કંજારુણમ્॥
Shri Ramchandra Kripalu Bhajaman Haran Bhavabhaya Darunam Navakanja Lochana Kanjamukh Kar Kanja Pad Kanjarunam
અર્થ:હે મારા મન! કરુણામય શ્રીરામચંદ્રનું ભજન કર, જે સંસારના દારુણ ભયને હરે છે. તેમના નેત્ર નવીન કમળ જેવા છે, મુખ કમળ જેવું છે, હાથ અને ચરણ કમળ જેવા કોમળ અને અરુણ છે.
કન્દર્પ અગણિત અમિત છવિ નવનીલ નીરજ સુન્દરમ્। પટપીત માનહું તડ़િત રુચિ શુચિ નૌમિ જનક સુતાવરમ્॥
Kandarpa Aganit Amit Chhavi Navaneel Neeraj Sundaram Patapeet Manahun Tadit Ruchi Shuchi Naumi Janak Sutavaram
અર્થ:તેમનું સૌંદર્ય કરોડો કામદેવોથી ચઢિયાતું છે. તેઓ નવીન નીલકમળ જેવા સુંદર છે. તેમના પીત વસ્ત્ર વીજળી જેવા ચમકે છે. જનકની પુત્રી સીતાના પવિત્ર વરને હું પ્રણામ કરું છું.
ભજુ દીનબન્ધુ દિનેશ દાનવ દૈત્યવંશ નિકન્દનમ્। રઘુનન્દ આનન્દકન્દ કોસલ ચન્દ દશરથ નન્દનમ્॥
Bhaju Deenbandhu Dinesh Danav Daityavansh Nikandanam Raghunand Anandakand Kosal Chand Dashrath Nandanam
અર્થ:હે મન! દીનોના બંધુ, સૂર્યકુળના સ્વામી, દાનવ-દૈત્યવંશના નાશકનું ભજન કર. તેઓ રઘુનંદન છે, આનંદના મૂળ, કોસલના ચંદ્ર, દશરથના પુત્ર છે.
સિર મુકુટ કુણ્ડલ તિલક ચારુ ઉદારુ અંગ વિભૂષણમ્। આજાનુભુજ શર ચાપ ધર સંગ્રામ જિત ખરદૂષણમ્॥
Sir Mukut Kundal Tilak Charu Udaru Ang Vibhushanam Aajanubhuj Shar Chap Dhar Sangram Jit Khardushanam
અર્થ:તેઓ માથે મુકુટ, કુંડળ અને સુંદર તિલક ધારણ કરે છે — તેમના અંગ ઉદાર આભૂષણોથી શોભે છે. ઘૂંટણ સુધી લાંબી ભુજાઓ સાથે, ધનુષ-બાણ ધારણ કરી યુદ્ધમાં ખર અને દૂષણને જીત્યા.
ઇતિ વદતિ તુલસીદાસ શંકર શેષ મુનિ મન રંજનમ્। મમ હૃદય કંજ નિવાસ કરુ કામાદિ ખલ દલ ગંજનમ્॥
Iti Vadati Tulsidas Shankar Shesh Muni Man Ranjanam Mam Hriday Kanj Nivas Karu Kamadi Khal Dal Ganjanam
અર્થ:આ રીતે તુલસીદાસ કહે છે — જે શંકર, શેષ અને મુનિઓના મનને આનંદિત કરે છે — હે પ્રભુ! મારા હૃદય રૂપી કમળમાં નિવાસ કરો અને કામ આદિ દુષ્ટોની સેનાનો નાશ કરો.
શબ્દ-શબ્દ અર્થ
ઉચ્ચારણ સાંભળવા કોઈપણ શબ્દ પર ક્લિક કરો
श्री रामचन्द्र कृपालु भजमन પાઠના લાભ
સમસ્ત હિંદુ સાહિત્યમાં ભગવાન રામના સૌથી સુંદર વર્ણનોમાંનું એક
તુલસીદાસ દ્વારા રચિત — એ જ સંત જેમણે હનુમાન ચાલીસા અને રામચરિતમાનસ રચ્યું
ઊંડી ભક્તિ ભાવના અને રામ પ્રત્યે ભાવનાત્મક જોડાણ ઉત્પન્ન કરે છે
કમળ-નયન, કમળ-મુખ અને કમળ-કરની કલ્પના દિવ્ય સૌંદર્યને જગાડે છે
'કામાદિ ખલ'નો નાશ કરે છે — હૃદયની અંદરના કામ, ક્રોધ, લોભની સેના
સંધ્યા ભક્તિ અને રામના દિવ્ય સ્વરૂપના ધ્યાન માટે ઉત્તમ
श्री रामचन्द्र कृपालु भजमन જપ વિધિ
આ સ્તુતિ મધુરતાથી ગાવા માટે છે — તેનું સૌંદર્ય તુલસીદાસની અવધી કવિતાના સંગીતમય પ્રવાહમાં રહેલું છે. પહેલા એક પ્રસ્તુતિ સાંભળો (ઘણી સુંદર પ્રસ્તુતિઓ ઉપલબ્ધ છે). આંખો બંધ કરો અને વર્ણન અનુસાર રામની કલ્પના કરો — કમળ-નયન, નીલકમળ-વર્ણ, પીતાંબર, હાથમાં ધનુષ. દરેક વર્ણનને તમારા હૃદયમાં દિવ્ય સ્વરૂપ ચિતરતું અનુભવો. ભક્તિપૂર્વક 3 વાર જપ કરો.
વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો
આ પણ વાંચો
ॐ
સંપૂર્ણ श्री रामचन्द्र कृपालु भजमन શ્લોક-શ્લોક અર્થ સહિત વાંચો, અથવા વધુ પવિત્ર પાઠ જુઓ