ശിവ സഹസ്രനാമ
शिव सहस्रनाम in Malayalam · മലയാളം
ഉത്ഭവം & കഥ
Mahabharata, Anushasana Parva (Book 13), Chapter 17 · Composed by Sage Tandi; revealed by Lord Krishna, narrated by Upamanyu · Ancient — traditionally c. 3000 BCE; scholarly c. 400 BCE
In the Anushasana Parva of the Mahabharata, Lord Krishna recounts to Yudhishthira how the sage Upamanyu taught him the thousand names of Shiva — names first uttered by Brahma and the sages and set down by the great ascetic Tandi, who had won them through fierce penance in the abode of Brahma. Krishna, the very form of Vishnu, performed austerities to Shiva and was granted boons through these names, establishing the Sahasranama as a supreme path of devotion revered across every Hindu tradition.
✦ ശാസ്ത്രങ്ങളിൽ പറഞ്ഞതുപോലെ
The Phalashruti records that this hymn passed from Brahma to Indra, from Indra to Death, from Death to the Rudras, and at last through the penance of Tandi to the world — a secret 'set in the very heart of Brahma.' Lord Krishna himself is said to have obtained his mighty boons by praising Shiva with these names. The tradition holds that one who recites it daily for a year before Rudra attains whatever he sincerely desires, and that for the true devotee of Shiva no fear of death or disaster remains.
കേട്ടുകൊണ്ട് ജപിക്കൂ
അർഥസഹിതം പൂർണ പാഠം
ഏതെങ്കിലും വരിയിലോ ▶ ബട്ടണിലോ തൊട്ട് കേൾക്കൂ
ധ്യായേന്നിത്യം മഹേശം രജതഗിരിനിഭം ചാരുചന്ദ്രാവതംസം രത്നാകല്പോജ്ജ്വലാങ്ഗം പരശുമൃഗവരാഭീതിഹസ്തം പ്രസന്നമ് । പദ്മാസീനം സമന്താത് സ്തുതമമരഗണൈര്വ്യാഘ്രകൃത്തിം വസാനം വിശ്വാദ്യം വിശ്വവന്ദ്യം നിഖിലഭയഹരം പഞ്ചവക്ത്രം ത്രിനേത്രമ് ॥
Dhyayennityam mahesham rajatagirinibham charuchandravatamsam Ratnakalpojjvalangam parashumrigavarabhitihastam prasannam Padmasinam samantat stutamamaraganairvyaghrakrittim vasanam Vishvadyam vishvavandyam nikhilabhayaharam panchavaktram trinetram
അർഥം:महेश का सदा ध्यान करें — जो रजत-पर्वत (कैलास) के समान देदीप्यमान हैं, मस्तक पर सुन्दर बालचन्द्र धारण किए हुए, रत्नजटित आभूषणों से जिनके अंग जगमगा रहे हैं, जिनके हाथों में परशु, मृग, वरमुद्रा और अभयमुद्रा शोभित हैं, जो शान्त-स्वरूप हैं; पद्मासन में विराजमान, चारों ओर से देवगणों द्वारा स्तुत, व्याघ्रचर्म धारण किए हुए; जो विश्व के आदिकारण हैं, विश्व द्वारा पूजित, समस्त भय के हर्ता, पंचमुख और त्रिनेत्र हैं।
ഉപമന്യുരുവാച — ബ്രഹ്മപ്രോക്തൈരൃഷിപ്രോക്തൈര്വേദവേദാങ്ഗസമ്ഭവൈഃ । സര്വലോകേഷു വിഖ്യാതം സ്തുത്യം സ്തോഷ്യാമി നാമഭിഃ ॥ മഹദ്ഭിര്വിഹിതൈഃ സത്യൈഃ സിദ്ധൈഃ സര്വാര്ഥസാധകൈഃ । ഋഷിണാ തണ്ഡിനാ ഭക്ത്യാ കൃതൈര്വേദകൃതാത്മനാ ॥
Upamanyuruvacha — Brahmaproktairrishiproktairvedavedangasambhavaih Sarvalokeshu vikhyatam stutyam stoshyami namabhih Mahadbhirvihitaih satyaih siddhaih sarvarthasadhakaih Rishina tandina bhaktya kritairvedakritatmana
അർഥം:उपमन्यु बोले — ब्रह्मा और ऋषियों द्वारा कहे गए, वेद और वेदांगों से उद्भूत, समस्त लोकों में विख्यात और स्तुति-योग्य उन नामों से मैं उनकी स्तुति करूँगा — जो महान्, सत्य और पूर्ण द्वारा निर्धारित, समस्त कामनाओं को पूर्ण करने वाले हैं, और जिन्हें वेदस्वरूप ऋषि ताण्डि ने भक्तिपूर्वक रचा।
॥ അഥ ശിവസഹസ്രനാമസ്തോത്രമ് ॥
Atha shivasahasranamastotram
അർഥം:अब श्री शिव के सहस्र नामों का पाठ आरम्भ होता है।
സ്ഥിരഃ സ്ഥാണുഃ പ്രഭുര്ഭീമഃ പ്രവരോ വരദോ വരഃ । സര്വാത്മാ സര്വവിഖ്യാതഃ സര്വഃ സര്വകരോ ഭവഃ ॥ ൧॥
Sthirah sthanuh prabhurbhimah pravaro varado varah Sarvatma sarvavikhyatah sarvah sarvakaro bhavah
അർഥം:स्थिर, स्थाणु (अचल स्तम्भ), प्रभु, भयंकर भीम, श्रेष्ठ, वरद; सर्वात्मा, सर्वत्र विख्यात, सर्व, सर्वकर्ता, अस्तित्व के मूल भव।
ജടീ ചര്മീ ശിഖീ ഖഡ്ഗീ സര്വാങ്ഗഃ സര്വഭാവനഃ । ഹരശ്ച ഹരിണാക്ഷശ്ച സര്വഭൂതഹരഃ പ്രഭുഃ ॥ ൨॥
Jati charmi shikhi khadgi sarvangah sarvabhavanah Harashcha harinakshashcha sarvabhutaharah prabhuh
അർഥം:जटा, मृगचर्म और शिखा धारण करने वाले, खड्गधारी; पूर्णांग, समस्त भावों के स्रष्टा; संहारकर्ता हर, मृगनयन, समस्त प्राणियों का संहरण करने वाले प्रभु।
പ്രവൃത്തിശ്ച നിവൃത്തിശ്ച നിയതഃ ശാശ്വതോ ധ്രുവഃ । ശ്മശാനവാസീ ഭഗവാന്ഖചരോ ഗോചരോഽര്ദനഃ ॥ ൩॥
Pravrittishcha nivrittishcha niyatah shashvato dhruvah Shmashanavasi bhagavankhacharo gocharordanah
അർഥം:जो प्रवृत्ति और निवृत्ति रूप हैं, नियमित, नित्य, सदा स्थिर; श्मशानवासी प्रभु, आकाश में और पृथ्वी पर विचरण करने वाले, शत्रुओं के नाशक।
അഭിവാദ്യോ മഹാകര്മാ തപസ്വീ ഭൂതഭാവനഃ । ഉന്മത്തവേഷപ്രച്ഛന്നഃ സര്വലോകപ്രജാപതിഃ ॥ ൪॥
Abhivadyo mahakarma tapasvi bhutabhavanah Unmattaveshaprachchhannah sarvalokaprajapatih
അർഥം:नमस्कार-योग्य, महान् कर्मों वाले, महातपस्वी, भूतों के स्रोत; अवधूत वेश में गुप्त, समस्त लोकों के प्राणियों के स्वामी।
മഹാരൂപോ മഹാകായോ വൃഷരൂപോ മഹായശാഃ । മഹാത്മാ സര്വഭൂതാത്മാ വിശ്വരൂപോ മഹാഹനുഃ ॥ ൫॥
Maharupo mahakayo vrisharupo mahayashah Mahatma sarvabhutatma vishvarupo mahahanuh
അർഥം:विशाल रूप और विशाल देह वाले, वृषभरूप, महायशस्वी; महान् आत्मा, समस्त प्राणियों की आत्मा, विश्वरूप, महाहनु।
ലോകപാലോഽന്തര്ഹിതാത്മാ പ്രസാദോ ഹയഗര്ദഭിഃ । പവിത്രം ച മഹാംശ്ചൈവ നിയമോ നിയമാശ്രിതഃ ॥ ൬॥
Lokapalontarhitatma prasado hayagardabhih Pavitram cha mahamshchaiva niyamo niyamashritah
അർഥം:लोकों के रक्षक, हृदय में गुप्त रूप से वास करने वाली आत्मा, कृपास्वरूप, अश्व और खच्चर से वाहित; पावन, महान्, संयमस्वरूप, तपस्या में स्थित।
സര്വകര്മാ സ്വയമ്ഭൂത ആദിരാദികരോ നിധിഃ । സഹസ്രാക്ഷോ വിശാലാക്ഷഃ സോമോ നക്ഷത്രസാധകഃ ॥ ൭॥
Sarvakarma svayambhuta adiradikaro nidhih Sahasraksho vishalakshah somo nakshatrasadhakah
അർഥം:समस्त कर्मों के कर्ता, स्वयम्भू, आदि, आदिकारण, निधि; सहस्राक्ष, विशालाक्ष, सोम, नक्षत्रों के सिद्धिदाता।
ചന്ദ്രഃ സൂര്യഃ ശനിഃ കേതുര്ഗ്രഹോ ഗ്രഹപതിര്വരഃ । അത്രിരത്ര്യാനമസ്കര്താ മൃഗബാണാര്പണോഽനഘഃ ॥ ൮॥
Chandrah suryah shanih keturgraho grahapatirvarah Atriratryanamaskarta mrigabanarpanonaghah
അർഥം:चन्द्र, सूर्य, शनि, केतु, ग्रह और ग्रहपति, वरदाता; अत्रि ऋषि और अत्रि-पत्नी द्वारा वन्दित, मृगांक धारण करने वाले, निष्पाप।
മഹാതപാ ഘോരതപാ അദീനോ ദീനസാധകഃ । സംവത്സരകരോ മന്ത്രഃ പ്രമാണം പരമം തപഃ ॥ ൯॥
Mahatapa ghoratapa adino dinasadhakah Samvatsarakaro mantrah pramanam paramam tapah
അർഥം:महातप और उग्रतप वाले, अदीन जो दीनों का उद्धार करते हैं; संवत्सर के कर्ता, पवित्र मन्त्र, सर्व के मापक, परम तप।
യോഗീ യോജ്യോ മഹാബീജോ മഹാരേതാ മഹാബലഃ । സുവര്ണരേതാഃ സര്വജ്ഞഃ സുബീജോ ബീജവാഹനഃ ॥ ൧൦॥
Yogi yojyo mahabijo mahareta mahabalah Suvarnaretah sarvajnah subijo bijavahanah
അർഥം:योगी, योग के लक्ष्य, महावीर्य और महाशक्ति वाले, महाबल; स्वर्णवीर्य, सर्वज्ञ, शुभवीर्य, बीज के धारक।
ദശബാഹുസ്ത്വനിമിഷോ നീലകണ്ഠ ഉമാപതിഃ । വിശ്വരൂപഃ സ്വയംശ്രേഷ്ഠോ ബലവീരോ ബലോ ഗണഃ ॥ ൧൧॥
Dashabahustvanimisho nilakantha umapatih Vishvarupah svayamshreshtho balaviro balo ganah
അർഥം:दशभुज, अनिमिष, नीलकण्ठ, उमापति; विश्वरूप, स्वेच्छा से सर्वश्रेष्ठ, बलवान् और वीर, बलस्वरूप, गणपति।
ഗണകര്താ ഗണപതിര്ദിഗ്വാസാഃ കാമ ഏവ ച । മന്ത്രവിത്പരമോ മന്ത്രഃ സര്വഭാവകരോ ഹരഃ ॥ ൧൨॥
Ganakarta ganapatirdigvasah kama eva cha Mantravitparamo mantrah sarvabhavakaro harah
അർഥം:गणों के कर्ता और स्वामी, दिगम्बर, और काम-स्वरूप; मन्त्रज्ञ, परम मन्त्र, समस्त भावों के कर्ता, हर।
കമണ്ഡലുധരോ ധന്വീ ബാണഹസ്തഃ കപാലവാന് । അശനീ ശതഘ്നീ ഖഡ്ഗീ പട്ടിശീ ചായുധീ മഹാന് ॥ ൧൩॥
Kamandaludharo dhanvi banahastah kapalavan Ashani shataghni khadgi pattishi chayudhi mahan
അർഥം:कमण्डलु, धनुष, हाथों में बाण और कपाल धारण करने वाले; वज्र, शतघ्नी, खड्ग और शूल से सज्जित — महान् आयुधधारी।
സ്രുവഹസ്തഃ സുരൂപശ്ച തേജസ്തേജസ്കരോ നിധിഃ । ഉഷ്ണീഷീ ച സുവക്ത്രശ്ച ഉദഗ്രോ വിനതസ്തഥാ ॥ ൧൪॥
Sruvahastah surupashcha tejastejaskaro nidhih Ushnishi cha suvaktrashcha udagro vinatastatha
അർഥം:स्रुवा धारण करने वाले, सुन्दर रूप वाले, तेज और तेज के कर्ता, निधि; उष्णीषधारी, सुमुख, उन्नत और विनम्र दोनों।
ദീര്ഘശ്ച ഹരികേശശ്ച സുതീര്ഥഃ കൃഷ്ണ ഏവ ച । ശൃഗാലരൂപഃ സിദ്ധാര്ഥോ മുണ്ഡഃ സര്വശുഭങ്കരഃ ॥ ൧൫॥
Dirghashcha harikeshashcha sutirthah krishna eva cha Shrigalarupah siddhartho mundah sarvashubhankarah
അർഥം:उन्नत, पिंगलकेश, तीर्थस्वरूप, और कृष्ण (श्याम); शृगालरूप, सिद्धार्थ, मुण्डित-शिर, सर्वशुभंकर।
അജശ്ച ബഹുരൂപശ്ച ഗന്ധധാരീ കപര്ദ്യപി । ഊര്ധ്വരേതാ ഊര്ധ്വലിങ്ഗ ഊര്ധ്വശായീ നഭഃസ്ഥലഃ ॥ ൧൬॥
Ajashcha bahurupashcha gandhadhari kapardyapi Urdhvareta urdhvalinga urdhvashayi nabhahsthalah
അർഥം:अजन्मा, अनेक रूप वाले, सुगन्ध धारण करने वाले, कपर्दी; ऊर्ध्वरेता, ऊर्ध्वलिंग, ऊर्ध्वशायी, आकाशवासी।
ത്രിജടീ ചീരവാസാശ്ച രുദ്രഃ സേനാപതിര്വിഭുഃ । അഹശ്ചരോ നക്തഞ്ചരസ്തിഗ്മമന്യുഃ സുവര്ചസഃ ॥ ൧൭॥
Trijati chiravasashcha rudrah senapatirvibhuh Ahashcharo naktancharastigmamanyuh suvarchasah
അർഥം:त्रिजटाधारी, चीरवस्त्रधारी, रुद्र, सेनापति, सर्वव्यापी; दिन और रात विचरण करने वाले, उग्र क्रोध वाले फिर भी देदीप्यमान तेजवाले।
ഗജഹാ ദൈത്യഹാ കാലോ ലോകധാതാ ഗുണാകരഃ । സിംഹശാര്ദൂലരൂപശ്ച ആര്ദ്രചര്മാമ്ബരാവൃതഃ ॥ ൧൮॥
Gajaha daityaha kalo lokadhata gunakarah Simhashardularupashcha ardracharmambaravritah
അർഥം:गजासुर और दैत्यों के संहारक, काल-स्वरूप, लोकों के धारक, गुणों की खान; सिंह और व्याघ्र रूप वाले, ताजे चर्म में लिपटे हुए।
കാലയോഗീ മഹാനാദഃ സര്വകാമശ്ചതുഷ്പഥഃ । നിശാചരഃ പ്രേതചാരീ ഭൂതചാരീ മഹേശ്വരഃ ॥ ൧൯॥
Kalayogi mahanadah sarvakamashchatushpathah Nishacharah pretachari bhutachari maheshvarah
അർഥം:कल्प के योगी, महागर्जन वाले, समस्त कामनाओं के पूर्तिकर्ता, चतुष्पथ वाले; रात्रिचर, भूत-प्रेतों में विचरने वाले, महेश्वर महाप्रभु।
ബഹുഭൂതോ ബഹുധരഃ സ്വര്ഭാനുരമിതോ ഗതിഃ । നൃത്യപ്രിയോ നിത്യനര്തോ നര്തകഃ സര്വലാലസഃ ॥ ൨൦॥
Bahubhuto bahudharah svarbhanuramito gatih Nrityapriyo nityanarto nartakah sarvalalasah
അർഥം:अनेक रूप वाले, सर्वधारक, स्वर्भानु (राहु-प्रकाश), अप्रमेय गति वाले; नृत्यप्रिय, सदा नृत्य करने वाले, नर्तक, सर्व के लिए उत्सुक।
ഘോരോ മഹാതപാഃ പാശോ നിത്യോ ഗിരിരുഹോ നഭഃ । സഹസ്രഹസ്തോ വിജയോ വ്യവസായോ ഹ്യതന്ദ്രിതഃ ॥ ൨൧॥
Ghoro mahatapah pasho nityo giriruho nabhah Sahasrahasto vijayo vyavasayo hyatandritah
അർഥം:भयंकर, महातपस्वी, पाश, शाश्वत, पर्वत से उत्पन्न, आकाश-सा विशाल; सहस्रबाहु, विजयी, दृढ़ प्रयत्न वाले, अथक।
അധര്ഷണോ ധര്ഷണാത്മാ യജ്ഞഹാ കാമനാശകഃ । ദക്ഷയാഗാപഹാരീ ച സുസഹോ മധ്യമസ്തഥാ ॥ ൨൨॥
Adharshano dharshanatma yajnaha kamanashakah Dakshayagapahari cha susaho madhyamastatha
അർഥം:अजेय फिर भी आक्रमणकारी आत्मा, (दक्ष-)यज्ञ के नाशक, काम के संहारक; दक्ष की आहुति हरने वाले, सर्वसहिष्णु, मध्यवर्ती।
തേജോപഹാരീ ബലഹാ മുദിതോഽര്ഥോഽജിതോഽവരഃ । ഗമ്ഭീരഘോഷാ ഗമ്ഭീരോ ഗമ്ഭീരബലവാഹനഃ ॥ ൨൩॥
Tejopahari balaha muditorthojitovarah Gambhiraghosha gambhiro gambhirabalavahanah
അർഥം:दूसरों के बल को हरने वाले, अहंकार के नाशक, आनन्दमय, लक्ष्य, अजेय, श्रेष्ठतम; गम्भीर वाणी और गम्भीर स्वभाव वाले, गहन बल और धैर्य वाले।
ന്യഗ്രോധരൂപോ ന്യഗ്രോധോ വൃക്ഷപര്ണസ്ഥിതിര്വിഭുഃ । സുതീക്ഷ്ണദശനശ്ചൈവ മഹാകായോ മഹാനനഃ ॥ ൨൪॥
Nyagrodharupo nyagrodho vrikshaparnasthitirvibhuh Sutikshnadashanashchaiva mahakayo mahananah
അർഥം:वटरूप, वट, उसके पत्र पर विराजमान, सर्वव्यापी; तीक्ष्ण दाँतों वाले, विशाल देह और विशाल मुख वाले।
വിഷ്വക്സേനോ ഹരിര്യജ്ഞഃ സംയുഗാപീഡവാഹനഃ । തീക്ഷ്ണതാപശ്ച ഹര്യശ്വഃ സഹായഃ കര്മകാലവിത് ॥ ൨൫॥
Vishvakseno hariryajnah samyugapidavahanah Tikshnatapashcha haryashvah sahayah karmakalavit
അർഥം:विष्वक्सेन, हरि, यज्ञ, युद्ध की भीड़ में वाहित; उग्र ताप वाले, पिंगल अश्वों वाले, सहायक, कर्म और काल के ज्ञाता।
വിഷ്ണുപ്രസാദിതോ യജ്ഞഃ സമുദ്രോ വഡവാമുഖഃ । ഹുതാശനസഹായശ്ച പ്രശാന്താത്മാ ഹുതാശനഃ ॥ ൨൬॥
Vishnuprasadito yajnah samudro vadavamukhah Hutashanasahayashcha prashantatma hutashanah
അർഥം:विष्णु द्वारा प्रसन्न किए गए, यज्ञ, सागर और उसमें स्थित वडवानल; अग्नि के साथी, शान्त आत्मा, और स्वयं भक्षक अग्नि।
ഉഗ്രതേജാ മഹാതേജാ ജന്യോ വിജയകാലവിത് । ജ്യോതിഷാമയനം സിദ്ധിഃ സര്വവിഗ്രഹ ഏവ ച ॥ ൨൭॥
Ugrateja mahateja janyo vijayakalavit Jyotishamayanam siddhih sarvavigraha eva cha
അർഥം:उग्र तेज और महातेज वाले, युद्ध में उत्पन्न, विजय के क्षण के ज्ञाता; (स्वर्ग के) ज्योतियों का मार्ग, सिद्धि-स्वरूप, और सर्वरूप।
ശിഖീ മുണ്ഡീ ജടീ ജ്വാലീ മൂര്തിജോ മൂര്ധഗോ ബലീ । വേണവീ പണവീ താലീ ഖലീ കാലകടങ്കടഃ ॥ ൨൮॥
Shikhi mundi jati jvali murtijo murdhago bali Venavi panavi tali khali kalakatankatah
അർഥം:शिखाधारी, मुण्डित, जटाधारी, प्रज्वलित, स्व-प्रतिमा से उत्पन्न, मस्तक का मुकुट, महाबली; वंशी, मृदंग और झाँझ बजाने वाले, मर्दन करने वाले — कालकटंकट।
നക്ഷത്രവിഗ്രഹമതിര്ഗുണബുദ്ധിര്ലയോ ഗമഃ । പ്രജാപതിര്വിശ്വബാഹുര്വിഭാഗഃ സര്വഗോമുഖഃ ॥ ൨൯॥
Nakshatravigrahamatirgunabuddhirlayo gamah Prajapatirvishvabahurvibhagah sarvagomukhah
അർഥം:तारों-सी उज्ज्वल बुद्धि वाले, गुणयुक्त प्रज्ञा वाले, प्रलय और गन्ता; प्रजापति, विश्वबाहु, वितरण-स्वरूप, गोमुख होकर सर्व की ओर अभिमुख।
വിമോചനഃ സുസരണോ ഹിരണ്യകവചോദ്ഭവഃ । മേഢ്രജോ ബലചാരീ ച മഹീചാരീ സ്രുതസ്തഥാ ॥ ൩൦॥
Vimochanah susarano hiranyakavachodbhavah Medhrajo balachari cha mahichari srutastatha
അർഥം:मोचक (मुक्तिदाता), सुशरण, हिरण्यकवच से उत्पन्न; सृष्टि के स्रोत, बल में विचरण करने वाले, पृथ्वी पर विचरने वाले, श्रुत (विख्यात)।
സര്വതൂര്യനിനാദീ ച സര്വാതോദ്യപരിഗ്രഹഃ । വ്യാലരൂപോ ഗുഹാവാസീ ഗുഹോ മാലീ തരങ്ഗവിത് ॥ ൩൧॥
Sarvaturyaninadi cha sarvatodyaparigrahah Vyalarupo guhavasi guho mali tarangavit
അർഥം:समस्त वाद्यों को बजाने वाले, हर संगीत के स्वामी; सर्परूप, गुहावासी, गुप्त, मालाधारी, (अस्तित्व की) तरंग के ज्ञाता।
ത്രിദശസ്ത്രികാലധൃക്കര്മസര്വബന്ധവിമോചനഃ । ബന്ധനസ്ത്വസുരേന്ദ്രാണാം യുധി ശത്രുവിനാശനഃ ॥ ൩൨॥
Tridashastrikaladhrikkarmasarvabandhavimochanah Bandhanastvasurendranam yudhi shatruvinashanah
അർഥം:त्रिदश (देवगण), तीनों कालों के धारक, कर्म के हर बन्धन से मुक्त करने वाले; असुर-स्वामियों के बन्धक, युद्ध में शत्रुओं के संहारक।
സാങ്ഖ്യപ്രസാദോ ദുര്വാസാഃ സര്വസാധുനിഷേവിതഃ । പ്രസ്കന്ദനോ വിഭാഗജ്ഞോ അതുല്യോ യജ്ഞഭാഗവിത് ॥ ൩൩॥
Sankhyaprasado durvasah sarvasadhunishevitah Praskandano vibhagajno atulyo yajnabhagavit
അർഥം:सांख्य की कृपा, दुर्वासा, समस्त संतों द्वारा सेवित; प्रकट होने वाले, भेदों के ज्ञाता, अनुपम, यज्ञभाग के ज्ञाता।
സര്വവാസഃ സര്വചാരീ ദുര്വാസാ വാസവോഽമരഃ । ഹൈമോ ഹേമകരോ യജ്ഞഃ സര്വധാരീ ധരോത്തമഃ ॥ ൩൪॥
Sarvavasah sarvachari durvasa vasavomarah Haimo hemakaro yajnah sarvadhari dharottamah
അർഥം:सर्वत्र वास करने वाले, सर्वत्र विचरने वाले, दुर्वासा, वासव (इन्द्र), अमर; स्वर्णमय, स्वर्णकार, यज्ञ, सर्वधारक, धारकों में श्रेष्ठ।
ലോഹിതാക്ഷോ മഹാക്ഷശ്ച വിജയാക്ഷോ വിശാരദഃ । സങ്ഗ്രഹോ നിഗ്രഹഃ കര്താ സര്പചീരനിവാസനഃ ॥ ൩൫॥
Lohitaksho mahakshashcha vijayaksho visharadah Sangraho nigrahah karta sarpachiranivasanah
അർഥം:रक्तनेत्र, विशालनेत्र, विजयनेत्र, विद्वान्; संग्रह और संयम करने वाले, कर्ता, सर्प-कंचुक धारण करने वाले।
മുഖ്യോഽമുഖ്യശ്ച ദേഹശ്ച കാഹലിഃ സര്വകാമദഃ । സര്വകാസപ്രസാദശ്ച സുബലോ ബലരൂപധൃത് ॥ ൩൬॥
Mukhyomukhyashcha dehashcha kahalih sarvakamadah Sarvakasaprasadashcha subalo balarupadhrit
അർഥം:मुख्य और अमुख्य, देहधारी, कहल (दुन्दुभि), समस्त कामनाओं के दाता; हर खाँसी और रोग में कृपालु, महाबली, बल-रूप के धारक।
സര്വകാമവരശ്ചൈവ സര്വദഃ സര്വതോമുഖഃ । ആകാശനിര്വിരൂപശ്ച നിപാതീ ഹ്യവശഃ ഖഗഃ ॥ ൩൭॥
Sarvakamavarashchaiva sarvadah sarvatomukhah Akashanirvirupashcha nipati hyavashah khagah
അർഥം:समस्त कामनाओं के वरदाता, सर्वदाता, सब दिशाओं की ओर अभिमुख; आकाश-सा निराकार, झपट्टा मारने वाले, स्वतन्त्र और अबन्ध, आकाशगामी।
രൌദ്രരൂപോംഽശുരാദിത്യോ ബഹുരശ്മിഃ സുവര്ചസീ । വസുവേഗോ മഹാവേഗോ മനോവേഗോ നിശാചരഃ ॥ ൩൮॥
Raudrarupomshuradityo bahurashmih suvarchasi Vasuvego mahavego manovego nishacharah
അർഥം:उग्र रूप वाले, अनेक किरणों और प्रचण्ड प्रभा वाले देदीप्यमान सूर्य; वसुओं-सा वेगवान्, महावेग वाले, मन-सा शीघ्र, रात्रिचर।
സര്വവാസീ ശ്രിയാവാസീ ഉപദേശകരോഽകരഃ । മുനിരാത്മനിരാലോകഃ സമ്ഭഗ്നശ്ച സഹസ്രദഃ ॥ ൩൯॥
Sarvavasi shriyavasi upadeshakarokarah Muniratmaniralokah sambhagnashcha sahasradah
അർഥം:सब में वास करने वाले, श्री (समृद्धि) में वास करने वाले, उपदेश के दाता, निष्क्रिय; मौनी मुनि, दृष्टि से परे स्वयं-प्रकाश, विभक्त, सहस्रों के दाता।
പക്ഷീ ച പക്ഷരൂപശ്ച അതിദീപ്തോ വിശാമ്പതിഃ । ഉന്മാദോ മദനഃ കാമോ ഹ്യശ്വത്ഥോഽര്ഥകരോ യശഃ ॥ ൪൦॥
Pakshi cha paksharupashcha atidipto vishampatih Unmado madanah kamo hyashvatthorthakaro yashah
അർഥം:पक्षी और पक्षिरूप, अति देदीप्यमान, प्रजा के स्वामी; उन्माद, उन्मादक, काम, अश्वत्थ (पीपल), धन के कर्ता, यश।
വാമദേവശ്ച വാമശ്ച പ്രാഗ്ദക്ഷിണശ്ച വാമനഃ । സിദ്ധയോഗീ മഹര്ഷിശ്ച സിദ്ധാര്ഥഃ സിദ്ധസാധകഃ ॥ ൪൧॥
Vamadevashcha vamashcha pragdakshinashcha vamanah Siddhayogi maharshishcha siddharthah siddhasadhakah
അർഥം:वामदेव, सुन्दर, पूर्व और दक्षिण (मुखों) वाले, वामन (बौने); सिद्ध योगी, महर्षि, सिद्धार्थ, सिद्धों के पूर्तिकर्ता।
ഭിക്ഷുശ്ച ഭിക്ഷുരൂപശ്ച വിപണോ മൃദുരവ്യയഃ । മഹാസേനോ വിശാഖശ്ച ഷഷ്ടിഭാഗോ ഗവാമ്പതിഃ ॥ ൪൨॥
Bhikshushcha bhikshurupashcha vipano mriduravyayah Mahaseno vishakhashcha shashtibhago gavampatih
അർഥം:भिक्षु और भिक्षुरूप, व्यापारी, सौम्य और अविनाशी; महासेन (स्कन्द), विशाख, षष्ठांश, पशुपति।
വജ്രഹസ്തശ്ച വിഷ്കമ്ഭീ ചമൂസ്തമ്ഭന ഏവ ച । വൃത്താവൃത്തകരസ്താലോ മധുര്മധുകലോചനഃ ॥ ൪൩॥
Vajrahastashcha vishkambhi chamustambhana eva cha Vrittavrittakarastalo madhurmadhukalochanah
അർഥം:हाथ में वज्र, आधार, और सेनाओं को स्तम्भित करने वाले; चक्र और उसके भंग के कर्ता, ताल, मधुर, मधुनयन।
വാചസ്പത്യോ വാജസനോ നിത്യമാശ്രമപൂജിതഃ । ബ്രഹ്മചാരീ ലോകചാരീ സര്വചാരീ വിചാരവിത് ॥ ൪൪॥
Vachaspatyo vajasano nityamashramapujitah Brahmachari lokachari sarvachari vicharavit
അർഥം:वाणी के स्वामी, शीघ्रगामी, आश्रमों में सदा पूजित; ब्रह्मचारी, लोकों में विचरने वाले, सर्वगामी, सम्यक् विचार के ज्ञाता।
ഈശാന ഈശ്വരഃ കാലോ നിശാചാരീ പിനാകവാന് । നിമിത്തസ്ഥോ നിമിത്തം ച നന്ദിര്നന്ദികരോ ഹരിഃ ॥ ൪൫॥
Ishana ishvarah kalo nishachari pinakavan Nimittastho nimittam cha nandirnandikaro harih
അർഥം:ईशान शासक, प्रभु, काल, रात्रिचर, पिनाक धनुष धारक; कारण और मूल कारण रूप में स्थित, नन्दी और आनन्द के कर्ता, हरि।
നന്ദീശ്വരശ്ച നന്ദീ ച നന്ദനോ നന്ദിവര്ധനഃ । ഭഗഹാരീ നിഹന്താ ച കാലോ ബ്രഹ്മാ പിതാമഹഃ ॥ ൪൬॥
Nandishvarashcha nandi cha nandano nandivardhanah Bhagahari nihanta cha kalo brahma pitamahah
അർഥം:नन्दीश्वर और नन्दी, आनन्दमय, आनन्द के वर्धक; (प्रलय में) सम्पदाओं के हर्ता, संहारक, काल, ब्रह्मा, पितामह।
ചതുര്മുഖോ മഹാലിങ്ഗശ്ചാരുലിങ്ഗസ്തഥൈവ ച । ലിങ്ഗാധ്യക്ഷഃ സുരാധ്യക്ഷോ യോഗാധ്യക്ഷോ യുഗാവഹഃ ॥ ൪൭॥
Chaturmukho mahalingashcharulingastathaiva cha Lingadhyakshah suradhyaksho yogadhyaksho yugavahah
അർഥം:चतुर्मुख, महालिंग और सुन्दर लिंग वाले; लिंग, देवों और योग के अध्यक्ष, युगों के प्रवर्तक।
ബീജാധ്യക്ഷോ ബീജകര്താ അവ്യാത്മാഽനുഗതോ ബലഃ । ഇതിഹാസഃ സകല്പശ്ച ഗൌതമോഽഥ നിശാകരഃ ॥ ൪൮॥
Bijadhyaksho bijakarta avyatmanugato balah Itihasah sakalpashcha gautamotha nishakarah
അർഥം:(सृष्टि के) बीज के अध्यक्ष और कर्ता, अन्तर्यामी, अनुगत, बलवान्; इतिहास-स्वरूप, कल्प सहित, गौतम, और निशाकर (चन्द्र)।
ദമ്ഭോ ഹ്യദമ്ഭോ വൈദമ്ഭോ വശ്യോ വശകരഃ കലിഃ । ലോകകര്താ പശുപതിര്മഹാകര്താ ഹ്യനൌഷധഃ ॥ ൪൯॥
Dambho hyadambho vaidambho vashyo vashakarah kalih Lokakarta pashupatirmahakarta hyanaushadhah
അർഥം:अहंकार और निरहंकार और अहंकार के स्वामी, नियम्य और नियन्ता, कलि (कलह); लोकों के कर्ता, पशुपति, महाकर्ता, निरौषध।
അക്ഷരം പരമം ബ്രഹ്മ ബലവച്ഛക്ര ഏവ ച । നീതിര്ഹ്യനീതിഃ ശുദ്ധാത്മാ ശുദ്ധോ മാന്യോ ഗതാഗതഃ ॥ ൫൦॥
Aksharam paramam brahma balavachchhakra eva cha Nitirhyanitih shuddhatma shuddho manyo gatagatah
അർഥം:अविनाशी परब्रह्म, महान् इन्द्र (शक्र); धर्म और धर्मातीत दोनों, शुद्ध आत्मा, पवित्र, सम्मानित, गन्ता-आगन्ता।
ബഹുപ്രസാദഃ സുസ്വപ്നോ ദര്പണോഽഥ ത്വമിത്രജിത് । വേദകാരോ മന്ത്രകാരോ വിദ്വാന്സമരമര്ദനഃ ॥ ൫൧॥
Bahuprasadah susvapno darpanotha tvamitrajit Vedakaro mantrakaro vidvansamaramardanah
അർഥം:प्रचुर कृपा वाले, सुन्दर स्वप्न वाले, दर्पण, शत्रुओं के विजेता; वेद और मन्त्रों के कर्ता, ज्ञानी, युद्ध में पराभव करने वाले।
മഹാമേഘനിവാസീ ച മഹാഘോരോ വശീകരഃ । അഗ്നിര്ജ്വാലോ മഹാജ്വാലോ അതിധൂമ്രോ ഹുതോ ഹവിഃ ॥ ൫൨॥
Mahameghanivasi cha mahaghoro vashikarah Agnirjvalo mahajvalo atidhumro huto havih
അർഥം:महामेघ में वास करने वाले, अत्यन्त भयंकर, दमनकारी; अग्नि, ज्वाला और महाज्वाला, गहन धूम्र-श्याम, अर्पित आहुति।
വൃഷണഃ ശങ്കരോ നിത്യം വര്ചസ്വീ ധൂമകേതനഃ । നീലസ്തഥാങ്ഗലുബ്ധശ്ച ശോഭനോ നിരവഗ്രഹഃ ॥ ൫൩॥
Vrishanah shankaro nityam varchasvi dhumaketanah Nilastathangalubdhashcha shobhano niravagrahah
അർഥം:वृषभ (और कृपा-वर्षक), शंकर कल्याणकारी, सदा देदीप्यमान, धूमध्वज; नीलवर्ण, भक्ति के अभिलाषी, सुन्दर, अबाध।
സ്വസ്തിദഃ സ്വസ്തിഭാവശ്ച ഭാഗീ ഭാഗകരോ ലഘുഃ । ഉത്സങ്ഗശ്ച മഹാങ്ഗശ്ച മഹാഗര്ഭപരായണഃ ॥ ൫൪॥
Svastidah svastibhavashcha bhagi bhagakaro laghuh Utsangashcha mahangashcha mahagarbhaparayanah
അർഥം:कल्याण के दाता, कल्याण-स्वरूप, भाग देने वाले और भाग के कर्ता, शीघ्र; विशाल गोद और विशाल देह वाले, महान् ब्रह्मगर्भ में रत।
കൃഷ്ണവര്ണഃ സുവര്ണശ്ച ഇന്ദ്രിയം സര്വദേഹിനാമ് । മഹാപാദോ മഹാഹസ്തോ മഹാകായോ മഹായശാഃ ॥ ൫൫॥
Krishnavarnah suvarnashcha indriyam sarvadehinam Mahapado mahahasto mahakayo mahayashah
അർഥം:श्यामवर्ण और स्वर्णवर्ण, समस्त देहधारियों की इन्द्रिय-शक्ति; महान् चरणों, महान् हाथों, महान् देह और महायश वाले।
മഹാമൂര്ധാ മഹാമാത്രോ മഹാനേത്രോ നിശാലയഃ । മഹാന്തകോ മഹാകര്ണോ മഹോഷ്ഠശ്ച മഹാഹനുഃ ॥ ൫൬॥
Mahamurdha mahamatro mahanetro nishalayah Mahantako mahakarno mahoshthashcha mahahanuh
അർഥം:महान् मस्तक, महान् माप, महान् नेत्रों वाले, रात्रि के धाम; महान् अन्तक, महान् कानों, महान् ओष्ठों और महाहनु वाले।
മഹാനാസോ മഹാകമ്ബുര്മഹാഗ്രീവഃ ശ്മശാനഭാക് । മഹാവക്ഷാ മഹോരസ്കോ ഹ്യന്തരാത്മാ മൃഗാലയഃ ॥ ൫൭॥
Mahanaso mahakamburmahagrivah shmashanabhak Mahavaksha mahorasko hyantaratma mrigalayah
അർഥം:महान् नासिका, शंख-सी ग्रीवा और विशाल कण्ठ वाले, श्मशान के निवासी; विशाल वक्ष और छाती वाले, अन्तरात्मा, मृग के विश्रामस्थल।
ലമ്ബനോ ലമ്ബിതോഷ്ഠശ്ച മഹാമായഃ പയോനിധിഃ । മഹാദന്തോ മഹാദംഷ്ട്രോ മഹാജിഹ്വോ മഹാമുഖഃ ॥ ൫൮॥
Lambano lambitoshthashcha mahamayah payonidhih Mahadanto mahadamshtro mahajihvo mahamukhah
അർഥം:लम्बित रूप और लटकते ओष्ठ वाले, महामाया वाले, क्षीरसागर; महान् दाँतों और दँष्ट्राओं, विशाल जिह्वा और महान् मुख वाले।
മഹാനഖോ മഹാരോമാ മഹാകേശോ മഹാജടഃ । പ്രസന്നശ്ച പ്രസാദശ്ച പ്രത്യയോ ഗിരിസാധനഃ ॥ ൫൯॥
Mahanakho maharoma mahakesho mahajatah Prasannashcha prasadashcha pratyayo girisadhanah
അർഥം:महान् नखों, महान् केशों, महान् जटाओं और महान् जटा-समूह वाले; कृपालु और कृपा-स्वरूप, दृढ़ निश्चय, पर्वत पर सिद्ध।
സ്നേഹനോഽസ്നേഹനശ്ചൈവ അജിതശ്ച മഹാമുനിഃ । വൃക്ഷാകാരോ വൃക്ഷകേതുരനലോ വായുവാഹനഃ ॥ ൬൦॥
Snehanosnehanashchaiva ajitashcha mahamunih Vrikshakaro vrikshaketuranalo vayuvahanah
അർഥം:प्रेममय और निर्लिप्त (आसक्ति से परे), अजेय, महर्षि; वृक्षरूप, वृक्षध्वज, अग्नि, वायु द्वारा वाहित।
ഗണ്ഡലീ മേരുധാമാ ച ദേവാധിപതിരേവ ച । അഥര്വശീര്ഷഃ സാമാസ്യ ഋക്സഹസ്രാമിതേക്ഷണഃ ॥ ൬൧॥
Gandali merudhama cha devadhipatireva cha Atharvashirshah samasya riksahasramitekshanah
അർഥം:कपोल-आभूषण वाले, मेरु पर विराजमान, और स्वयं देवेश; जिनका मस्तक अथर्व है, मुख साम है, सहस्र ऋचाओं से अप्रमेय दृष्टि वाले।
യജുഃപാദഭുജോ ഗുഹ്യഃ പ്രകാശോ ജങ്ഗമസ്തഥാ । അമോഘാര്ഥഃ പ്രസാദശ്ച അഭിഗമ്യഃ സുദര്ശനഃ ॥ ൬൨॥
Yajuhpadabhujo guhyah prakasho jangamastatha Amogharthah prasadashcha abhigamyah sudarshanah
അർഥം:जिनके चरण और भुजाएँ यजुस् हैं, गुप्त, प्रकट, गतिशील; अमोघ संकल्प वाले, कृपा, सुलभ, सुदर्शन (सुन्दर दर्शन वाले)।
ഉപകാരഃ പ്രിയഃ സര്വഃ കനകഃ കാഞ്ചനച്ഛവിഃ । നാഭിര്നന്ദികരോ ഭാവഃ പുഷ്കരസ്ഥപതിഃ സ്ഥിരഃ ॥ ൬൩॥
Upakarah priyah sarvah kanakah kanchanachchhavih Nabhirnandikaro bhavah pushkarasthapatih sthirah
അർഥം:हितकारी, प्रिय, सर्व, स्वर्ण, स्वर्णकान्ति वाले; नाभि (केन्द्र), आनन्द के कर्ता, सत्ता-स्वरूप, कमल पर दृढ़ स्थित।
ദ്വാദശസ്ത്രാസനശ്ചാദ്യോ യജ്ഞോ യജ്ഞസമാഹിതഃ । നക്തം കലിശ്ച കാലശ്ച മകരഃ കാലപൂജിതഃ ॥ ൬൪॥
Dvadashastrasanashchadyo yajno yajnasamahitah Naktam kalishcha kalashcha makarah kalapujitah
അർഥം:द्वादश (आदित्य), सिंहासन वाले, आदि, पूर्ण-संगृहीत यज्ञ; रात्रि, कलह और काल, मकर, युगों से पूजित।
സഗണോ ഗണകാരശ്ച ഭൂതവാഹനസാരഥിഃ । ഭസ്മശയോ ഭസ്മഗോപ്താ ഭസ്മഭൂതസ്തരുര്ഗണഃ ॥ ൬൫॥
Sagano ganakarashcha bhutavahanasarathih Bhasmashayo bhasmagopta bhasmabhutastarurganah
അർഥം:अपने गणों और उनके कर्ता सहित, भूतगणों द्वारा खींचे रथ वाले सारथि; भस्म पर विश्राम करने वाले, भस्म के रक्षक, भस्मीभूत, वृक्ष, गण।
ലോകപാലസ്തഥാ ലോകോ മഹാത്മാ സര്വപൂജിതഃ । ശുക്ലസ്ത്രിശുക്ലഃ സമ്പന്നഃ ശുചിര്ഭൂതനിഷേവിതഃ ॥ ൬൬॥
Lokapalastatha loko mahatma sarvapujitah Shuklastrishuklah sampannah shuchirbhutanishevitah
അർഥം:लोकों के रक्षक, लोक, महान् आत्मा, सर्वपूजित; श्वेत, त्रिश्वेत, पूर्ण, पवित्र, समस्त प्राणियों द्वारा सेवित।
ആശ്രമസ്ഥഃ ക്രിയാവസ്ഥോ വിശ്വകര്മമതിര്വരഃ । വിശാലശാഖസ്താമ്രോഷ്ഠോ ഹ്യമ്ബുജാലഃ സുനിശ്ചലഃ ॥ ൬൭॥
Ashramasthah kriyavastho vishvakarmamatirvarah Vishalashakhastamroshtho hyambujalah sunishchalah
അർഥം:आश्रम में वास करने वाले, कर्म में स्थित, विश्वकर्मा-सी बुद्धि वाले, श्रेष्ठ; फैली शाखाओं वाले, ताम्र-ओष्ठ, कमल-जाल, पूर्ण शान्त।
കപിലഃ കപിശഃ ശുക്ല ആയുശ്ചൈവി പരോഽപരഃ । ഗന്ധര്വോ ഹ്യദിതിസ്താര്ക്ഷ്യഃ സുവിജ്ഞേയഃ സുശാരദഃ ॥ ൬൮॥
Kapilah kapishah shukla ayushchaivi paroparah Gandharvo hyaditistarkshyah suvijneyah susharadah
അർഥം:पिंगल, भूरे और श्वेत, आयु-स्वरूप, उच्च और निम्न; गन्धर्व, अदिति, गरुड़ (तार्क्ष्य), सुगम-ज्ञेय, सूक्ष्म बुद्धि वाले।
പരശ്വധായുധോ ദേവ അനുകാരീ സുബാന്ധവഃ । തുമ്ബവീണോ മഹാക്രോധ ഊര്ധ്വരേതാ ജലേശയഃ ॥ ൬൯॥
Parashvadhayudho deva anukari subandhavah Tumbavino mahakrodha urdhvareta jaleshayah
അർഥം:फरसा धारण करने वाले देव, अनुकरणकर्ता, सत्कुल-बन्धु; तुम्बी-वीणा वाले, महाक्रोधी, ऊर्ध्वरेता, जल पर विश्राम करने वाले।
ഉഗ്രോ വംശകരോ വംശോ വംശനാദോ ഹ്യനിന്ദിതഃ । സര്വാങ്ഗരൂപോ മായാവീ സുഹൃദോ ഹ്യനിലോഽനലഃ ॥ ൭൦॥
Ugro vamshakaro vamsho vamshanado hyaninditah Sarvangarupo mayavi suhrido hyanilonalah
അർഥം:उग्र, वंश के कर्ता, वंश और उसका स्वर, अनिन्द्य; पूर्णांग, मायावी (माया के स्वामी), कृपालु मित्र, वायु और अग्नि।
ബന്ധനോ ബന്ധകര്താ ച സുബന്ധനവിമോചനഃ । സ യജ്ഞാരിഃ സ കാമാരിര്മഹാദംഷ്ട്രോ മഹായുധഃ ॥ ൭൧॥
Bandhano bandhakarta cha subandhanavimochanah Sa yajnarih sa kamarirmahadamshtro mahayudhah
അർഥം:बन्धन और उसके कर्ता और हर बन्धन से मुक्त करने वाले; (दक्ष-)यज्ञ के शत्रु, काम के शत्रु, महान् दँष्ट्राओं और शक्तिशाली आयुधों वाले।
ബഹുധാനിന്ദിതഃ ശര്വഃ ശങ്കരഃ ശങ്കരോഽധനഃ । അമരേശോ മഹാദേവോ വിശ്വദേവഃ സുരാരിഹാ ॥ ൭൨॥
Bahudhaninditah sharvah shankarah shankarodhanah Amaresho mahadevo vishvadevah surariha
അർഥം:विविध रूप से स्तुत, शर्व, शंकर शान्ति के दाता, अनासक्त; अमरों के स्वामी, महादेव, विश्व के देव, देव-शत्रुओं के संहारक।
അഹിര്ബുധ്ന്യോഽനിലാഭശ്ച ചേകിതാനോ ഹവിസ്തഥാ । അജൈകപാച്ച കാപാലീ ത്രിശങ്കുരജിതഃ ശിവഃ ॥ ൭൩॥
Ahirbudhnyonilabhashcha chekitano havistatha Ajaikapachcha kapali trishankurajitah shivah
അർഥം:अहिर्बुध्न्य (गहराई का नाग), निर्वात-कान्ति, चेकितान, आहुति; अजैकपाद, कपाली, त्रिशंकु, अजेय, शिव (कल्याणकारी)।
ധന്വന്തരിര്ധൂമകേതുഃ സ്കന്ദോ വൈശ്രവണസ്തഥാ । ധാതാ ശക്രശ്ച വിഷ്ണുശ്ച മിത്രസ്ത്വഷ്ടാ ധ്രുവോ ധരഃ ॥ ൭൪॥
Dhanvantarirdhumaketuh skando vaishravanastatha Dhata shakrashcha vishnushcha mitrastvashta dhruvo dharah
അർഥം:धन्वन्तरि, धूमकेतु, स्कन्द, वैश्रवण (कुबेर); धाता, शक्र, विष्णु, मित्र, त्वष्टा, ध्रुव, धारक।
പ്രഭാവഃ സര്വഗോ വായുരര്യമാ സവിതാ രവിഃ । ഉഷങ്ഗുശ്ച വിധാതാ ച മാന്ധാതാ ഭൂതഭാവനഃ ॥ ൭൫॥
Prabhavah sarvago vayuraryama savita ravih Ushangushcha vidhata cha mandhata bhutabhavanah
അർഥം:शक्ति और सर्वव्यापी, वायु, अर्यमा, सवितृ, सूर्य; उशनस्, विधाता, मान्धाता, भूतों के स्रोत।
വിഭുര്വര്ണവിഭാവീ ച സര്വകാമഗുണാവഹഃ । പദ്മനാഭോ മഹാഗര്ഭശ്ചന്ദ്രവക്ത്രോഽനിലോഽനലഃ ॥ ൭൬॥
Vibhurvarnavibhavi cha sarvakamagunavahah Padmanabho mahagarbhashchandravaktronilonalah
അർഥം:सर्वव्यापी, विविध प्रकाश वाले, समस्त कामनाओं और गुणों के धारक; पद्मनाभ, महागर्भ, चन्द्रमुख, वायु और अग्नि।
ബലവാംശ്ചോപശാന്തശ്ച പുരാണഃ പുണ്യചഞ്ചുരീ । കുരുകര്താ കുരുവാസീ കുരുഭൂതോ ഗുണൌഷധഃ ॥ ൭൭॥
Balavamshchopashantashcha puranah punyachanchuri Kurukarta kuruvasi kurubhuto gunaushadhah
അർഥം:बलवान् और गहन शान्त, प्राचीन, पुण्यकीर्ति; कुरुभूमि के कर्ता, निवासी और स्वरूप, गुणों की औषधि।
സര്വാശയോ ദര്ഭചാരീ സര്വേഷാം പ്രാണിനാം പതിഃ । ദേവദേവഃ സുഖാസക്തഃ സദസത്സര്വരത്നവിത് ॥ ൭൮॥
Sarvashayo darbhachari sarvesham praninam patih Devadevah sukhasaktah sadasatsarvaratnavit
അർഥം:सर्व के आश्रय, कुश पर विचरने वाले, समस्त प्राणियों के स्वामी; देवों के देव, आनन्द में स्थित, सत्, असत् और समस्त रत्नों के ज्ञाता।
കൈലാസഗിരിവാസീ ച ഹിമവദ്ഗിരിസംശ്രയഃ । കൂലഹാരീ കൂലകര്താ ബഹുവിദ്യോ ബഹുപ്രദഃ ॥ ൭൯॥
Kailasagirivasi cha himavadgirisamshrayah Kulahari kulakarta bahuvidyo bahupradah
അർഥം:कैलास पर्वत पर वास करने वाले और हिमालय का आश्रय लेने वाले; तटों (सीमाओं) के नाशक और कर्ता, विविध ज्ञान वाले, बहुत के दाता।
വണിജോ വര്ധകീ വൃക്ഷോ ബകുലശ്ചന്ദനശ്ഛദഃ । സാരഗ്രീവോ മഹാജത്രുരലോലശ്ച മഹൌഷധഃ ॥ ൮൦॥
Vanijo vardhaki vriksho bakulashchandanashchhadah Saragrivo mahajatruralolashcha mahaushadhah
അർഥം:व्यापारी, बढ़ई, वृक्ष, बकुल, चन्दन और पत्र; दृढ़ ग्रीवा और मजबूत कन्धों वाले, अचंचल, महान् औषधि।
സിദ്ധാര്ഥകാരീ സിദ്ധാര്ഥശ്ഛന്ദോവ്യാകരണോത്തരഃ । സിംഹനാദഃ സിംഹദംഷ്ട്രഃ സിംഹഗഃ സിംഹവാഹനഃ ॥ ൮൧॥
Siddharthakari siddharthashchhandovyakaranottarah Simhanadah simhadamshtrah simhagah simhavahanah
അർഥം:सिद्ध-अर्थ के कर्ता और धारक, छन्द और व्याकरण में सर्वोच्च; सिंह-गर्जन और सिंह-दँष्ट्रा वाले, सिंह-गति, सिंह-वाहित।
പ്രഭാവാത്മാ ജഗത്കാലസ്ഥാലോ ലോകഹിതസ്തരുഃ । സാരങ്ഗോ നവചക്രാങ്ഗഃ കേതുമാലീ സഭാവനഃ ॥ ൮൨॥
Prabhavatma jagatkalasthalo lokahitastaruh Sarango navachakrangah ketumali sabhavanah
അർഥം:शक्तिशाली आत्मा वाले, जगत् के काल, चषक, जगत् के हितकारी, वृक्ष; शारंग (चितकबरे), नूतन नवचक्र वाले, ध्वजाओं से मण्डित, शुभ-संकल्प वाले।
ഭൂതാലയോ ഭൂതപതിരഹോരാത്രമനിന്ദിതഃ ॥ ൮൩॥
Bhutalayo bhutapatirahoratramaninditah
അർഥം:समस्त प्राणियों के धाम, भूतों के स्वामी, दिन-रात स्वरूप, अनिन्द्य।
വാഹിതാ സര്വഭൂതാനാം നിലയശ്ച വിഭുര്ഭവഃ । അമോഘഃ സംയതോ ഹ്യശ്വോ ഭോജനഃ പ്രാണധാരണഃ ॥ ൮൪॥
Vahita sarvabhutanam nilayashcha vibhurbhavah Amoghah samyato hyashvo bhojanah pranadharanah
അർഥം:समस्त प्राणियों के धारक, विश्रामस्थल, सर्वव्यापी भव; अमोघ, संयमी, वेगवान् अश्व, अन्न, प्राण के धारक।
ധൃതിമാന്മതിമാന്ദക്ഷഃ സത്കൃതശ്ച യുഗാധിപഃ । ഗോപാലിര്ഗോപതിര്ഗ്രാമോ ഗോചര്മവസനോ ഹരിഃ। ഹിരണ്യബാഹുശ്ച തഥാ ഗുഹാപാലഃ പ്രവേശിനാമ് । പ്രകൃഷ്ടാരിര്മഹാഹര്ഷോ ജിതകാമോ ജിതേന്ദ്രിയഃ ॥ ൮൫॥
Dhritimanmatimandakshah satkritashcha yugadhipah Gopalirgopatirgramo gocharmavasano harih Hiranyabahushcha tatha guhapalah praveshinam Prakrishtarirmahaharsho jitakamo jitendriyah
അർഥം:दृढ़ संकल्प वाले, प्रज्ञावान्, सक्षम, सुसम्मानित, कल्प के स्वामी; गोपाल, गोस्वामी, ग्राम, गोचर्मधारी, हरि; स्वर्णबाहु, प्रवेश करने वालों के लिए गुहा के रक्षक, महान् शत्रु-दमनकर्ता, परम आनन्दमय, काम और इन्द्रियों के विजेता।
ഗാന്ധാരശ്ച സുവാസശ്ച തപഃസക്തോ രതിര്നരഃ । മഹാഗീതോ മഹാനൃത്യോ ഹ്യപ്സരോഗണസേവിതഃ ॥ ൮൬॥
Gandharashcha suvasashcha tapahsakto ratirnarah Mahagito mahanrityo hyapsaroganasevitah
അർഥം:गान्धार (स्वर) वाले, सुन्दर निवास वाले, तप, आनन्द और (विराट) पुरुष में रत; महागान और महानृत्य वाले, अप्सरा-गणों द्वारा सेवित।
മഹാകേതുര്മഹാധാതുര്നൈകസാനുചരശ്ചലഃ । ആവേദനീയ ആദേശഃ സര്വഗന്ധസുഖാവഹഃ ॥ ൮൭॥
Mahaketurmahadhaturnaikasanucharashchalah Avedaniya adeshah sarvagandhasukhavahah
അർഥം:महान् ध्वज और महान् तत्त्व वाले, अनेक शिखरों वाले, गतिशील; ज्ञेय, आज्ञा, समस्त सुगन्ध और आनन्द के दाता।
തോരണസ്താരണോ വാതഃ പരിധീ പതിഖേചരഃ । സംയോഗോ വര്ധനോ വൃദ്ധോ അതിവൃദ്ധോ ഗുണാധികഃ ॥ ൮൮॥
Toranastarano vatah paridhi patikhecharah Samyogo vardhano vriddho ativriddho gunadhikah
അർഥം:तोरण और उद्धारक, वायु, प्राकार, आकाशचारियों के स्वामी; योग, वृद्धि, वृद्ध, अति प्राचीन, गुणों में श्रेष्ठ।
നിത്യ ആത്മസഹായശ്ച ദേവാസുരപതിഃ പതിഃ । യുക്തശ്ച യുക്തബാഹുശ്ച ദേവോ ദിവി സുപര്വണഃ ॥ ൮൯॥
Nitya atmasahayashcha devasurapatih patih Yuktashcha yuktabahushcha devo divi suparvanah
അർഥം:शाश्वत, स्व-सहायक, देवों और असुरों के स्वामी, अधिपति; संयुक्त और संयुक्त-भुज, स्वर्ग में सुसन्धि के देव।
ആഷാഢശ്ച സുഷാണ്ഢശ്ച ധ്രുവോഽഥ ഹരിണോ ഹരഃ । വപുരാവര്തമാനേഭ്യോ വസുശ്രേഷ്ഠോ മഹാപഥഃ ॥ ൯൦॥
Ashadhashcha sushandhashcha dhruvotha harino harah Vapuravartamanebhyo vasushreshtho mahapathah
അർഥം:आषाढ और सुषन्ध, ध्रुव, हरिण (मृग), हर; घूमते (लोकों) से परे देह वाले, वसुओं में श्रेष्ठ, महापथ।
ശിരോഹാരീ വിമര്ശശ്ച സര്വലക്ഷണലക്ഷിതഃ । അക്ഷശ്ച രഥയോഗീ ച സര്വയോഗീ മഹാബലഃ ॥ ൯൧॥
Shirohari vimarshashcha sarvalakshanalakshitah Akshashcha rathayogi cha sarvayogi mahabalah
അർഥം:(खप्परों का) शिरोधारी, प्रतिबिम्ब-स्वरूप, समस्त शुभ लक्षणों से अंकित; अक्ष और रथ में जुते, सर्वयोगी, महाबली।
സമാമ്നായോഽസമാമ്നായസ്തീര്ഥദേവോ മഹാരഥഃ । നിര്ജീവോ ജീവനോ മന്ത്രഃ ശുഭാക്ഷോ ബഹുകര്കശഃ ॥ ൯൨॥
Samamnayosamamnayastirthadevo maharathah Nirjivo jivano mantrah shubhaksho bahukarkashah
അർഥം:परम्परा और परम्परा से परे, तीर्थों के देव, महारथी; निर्जीव और जीवनदाता, मन्त्र, शुभ नेत्रों वाले, अत्यन्त दुर्गम।
രത്നപ്രഭൂതോ രത്നാങ്ഗോ മഹാര്ണവനിപാനവിത് । മൂലം വിശാലോ ഹ്യമൃതോ വ്യക്താവ്യക്തസ്തപോനിധിഃ ॥ ൯൩॥
Ratnaprabhuto ratnango maharnavanipanavit Mulam vishalo hyamrito vyaktavyaktastaponidhih
അർഥം:रत्नों से उत्पन्न, रत्न-अंग वाले, महासागर की गहराइयों के ज्ञाता; मूल, विशाल, अमर, व्यक्त-अव्यक्त, तप के कोष।
ആരോഹണോഽധിരോഹശ്ച ശീലധാരീ മഹായശാഃ । സേനാകല്പോ മഹാകല്പോ യോഗോ യുഗകരോ ഹരിഃ ॥ ൯൪॥
Arohanodhirohashcha shiladhari mahayashah Senakalpo mahakalpo yogo yugakaro harih
അർഥം:आरोहण और अति-आरोहण, सदाचार के धारक, महायशस्वी; सेना के विधाता, महाकल्प वाले, योग-स्वरूप, युगों के कर्ता, हरि।
യുഗരൂപോ മഹാരൂപോ മഹാനാഗഹനോ വധഃ । ന്യായനിര്വപണഃ പാദഃ പണ്ഡിതോ ഹ്യചലോപമഃ ॥ ൯൫॥
Yugarupo maharupo mahanagahano vadhah Nyayanirvapanah padah pandito hyachalopamah
അർഥം:युगों के रूप वाले, विशाल रूप वाले, महासर्प के संहारक, संहारक; न्याय के दाता, चरण, ज्ञानी, अचल पर्वत-समान।
ബഹുമാലോ മഹാമാലഃ ശശീ ഹരസുലോചനഃ । വിസ്താരോ ലവണഃ കൂപസ്ത്രിയുഗഃ സഫലോദയഃ ॥ ൯൬॥
Bahumalo mahamalah shashi harasulochanah Vistaro lavanah kupastriyugah saphalodayah
അർഥം:अनेक मालाओं और महामाला वाले, चन्द्र, हर के सुन्दर नेत्र; विस्तार, लवणसागर, कूप, तीन युगों वाले, फलप्रद उदय वाले।
ത്രിലോചനോ വിഷണ്ണാങ്ഗോ മണിവിദ്ധോ ജടാധരഃ । ബിന്ദുര്വിസര്ഗഃ സുമുഖഃ ശരഃ സര്വായുധഃ സഹഃ ॥ ൯൭॥
Trilochano vishannango manividdho jatadharah Bindurvisargah sumukhah sharah sarvayudhah sahah
അർഥം:त्रिलोचन, झुके अंग वाले, रत्न-विद्ध, जटाधारी; बिन्दु और विसर्ग, सुमुख, बाण, समस्त आयुध, सहनशील।
നിവേദനഃ സുഖാജാതഃ സുഗന്ധാരോ മഹാധനുഃ । ഗന്ധപാലീ ച ഭഗവാനുത്ഥാനഃ സര്വകര്മണാമ് ॥ ൯൮॥
Nivedanah sukhajatah sugandharo mahadhanuh Gandhapali cha bhagavanutthanah sarvakarmanam
അർഥം:उद्घोषक, सुख से उत्पन्न, सुगन्धार वाले, महाधनुष; सुगन्ध के रक्षक, प्रभु, समस्त कर्मों के उत्थान।
മന്ഥാനോ ബഹുലോ വായുഃ സകലഃ സര്വലോചനഃ । തലസ്താലഃ കരസ്ഥാലീ ഊര്ധ്വസംഹനനോ മഹാന് ॥ ൯൯॥
Manthano bahulo vayuh sakalah sarvalochanah Talastalah karasthali urdhvasamhanano mahan
അർഥം:मन्थन-दण्ड, प्रचुर, वायु, समस्त, सर्वनेत्र; धरातल, ताल, हाथ में चषक, ऊर्ध्व देह वाले, महान्।
ഛത്രം സുച്ഛത്രോ വിഖ്യാതോ ലോകഃ സര്വാശ്രയഃ ക്രമഃ । മുണ്ഡോ വിരൂപോ വികൃതോ ദണ്ഡീ കുണ്ഡീ വികുര്വണഃ। ഹര്യക്ഷഃ കകുഭോ വജ്രോ ശതജിഹ്വഃ സഹസ്രപാത് । സഹസ്രമൂര്ധാ ദേവേന്ദ്രഃ സര്വദേവമയോ ഗുരുഃ ॥ ൧൦൦॥
Chhatram suchchhatro vikhyato lokah sarvashrayah kramah Mundo virupo vikrito dandi kundi vikurvanah Haryakshah kakubho vajro shatajihvah sahasrapat Sahasramurdha devendrah sarvadevamayo guruh
അർഥം:छत्र और सुन्दर छत्र वाले, विख्यात, जगत्, सर्व के आश्रय, पग; मुण्डित, विकृत और कुरूप, दण्डधारी, मुद्रिकाधारी, परिवर्तनकर्ता; सिंह-नेत्र, शिखर, वज्र, शत-जिह्व, सहस्रपाद, सहस्रशीर्ष देवेन्द्र, सर्वदेवमय, गुरु।
സഹസ്രബാഹുഃ സര്വാങ്ഗഃ ശരണ്യഃ സര്വലോകകൃത് । പവിത്രം ത്രികകുന്മന്ത്രഃ കനിഷ്ഠഃ കൃഷ്ണപിങ്ഗലഃ। ബ്രഹ്മദണ്ഡവിനിര്മാതാ ശതഘ്നീപാശശക്തിമാന് । പദ്മഗര്ഭോ മഹാഗര്ഭോ ബ്രഹ്മഗര്ഭോ ജലോദ്ഭവഃ ॥ ൧൦൧॥
Sahasrabahuh sarvangah sharanyah sarvalokakrit Pavitram trikakunmantrah kanishthah krishnapingalah Brahmadandavinirmata shataghnipashashaktiman Padmagarbho mahagarbho brahmagarbho jalodbhavah
അർഥം:सहस्रबाहु, पूर्णांग, आश्रय, समस्त लोकों के कर्ता; पवित्र, त्रिशिखर, मन्त्र, कनिष्ठ, कृष्ण-पिंगल; ब्रह्मदण्ड के कर्ता, शतघ्नी, पाश और शूल धारक; पद्मगर्भ, महागर्भ, ब्रह्मगर्भ, जल से उत्पन्न।
ഗഭസ്തിര്ബ്രഹ്മകൃദ്ബ്രഹ്മീ ബ്രഹ്മവിദ്ബ്രാഹ്മണോ ഗതിഃ । അനന്തരൂപോ നൈകാത്മാ തിഗ്മതേജാഃ സ്വയമ്ഭുവഃ ॥ ൧൦൨॥
Gabhastirbrahmakridbrahmi brahmavidbrahmano gatih Anantarupo naikatma tigmatejah svayambhuvah
അർഥം:ज्योति-किरण, ब्रह्म और ब्रह्मन् के कर्ता, ब्रह्मज्ञ, ब्राह्मण, लक्ष्य; अनन्त रूप, बहु-आत्मा, उग्र तेज, स्वयम्भू।
ഊര്ധ്വഗാത്മാ പശുപതിര്വാതരംഹാ മനോജവഃ । ചന്ദനീ പദ്മനാലാഗ്രഃ സുരഭ്യുത്തരണോ നരഃ ॥ ൧൦൩॥
Urdhvagatma pashupatirvataramha manojavah Chandani padmanalagrah surabhyuttarano narah
അർഥം:ऊर्ध्वगामी आत्मा, पशुपति, वायु-सा शीघ्र, मन-सा शीघ्र; चन्दन-अनुलिप्त, कमल-नाल का अग्र, कामधेनु के उद्धारक, पुरुष।
കര്ണികാരമഹാസ്രഗ്വീ നീലമൌലിഃ പിനാകധൃത് । ഉമാപതിരുമാകാന്തോ ജാഹ്നവീധൃഗുമാധവഃ ॥ ൧൦൪॥
Karnikaramahasragvi nilamaulih pinakadhrit Umapatirumakanto jahnavidhrigumadhavah
അർഥം:महान् कर्णिकार पुष्पों से मण्डित, नीलशिख, पिनाकधारी; उमा के स्वामी और प्रिय, गंगा (जाह्नवी) के धारक, उमा के पति।
വരോ വരാഹോ വരദോ വരേണ്യഃ സുമഹാസ്വനഃ । മഹാപ്രസാദോ ദമനഃ ശത്രുഹാ ശ്വേതപിങ്ഗലഃ ॥ ൧൦൫॥
Varo varaho varado varenyah sumahasvanah Mahaprasado damanah shatruha shvetapingalah
അർഥം:वर और वराह, वरदाता, परम योग्य, महानाद वाले; महाकृपालु, दमनकर्ता, शत्रु-संहारक, श्वेत-पिंगल।
പീതാത്മാ പരമാത്മാ ച പ്രയതാത്മാ പ്രധാനധൃത് । സര്വപാര്ശ്വമുഖസ്ത്ര്യക്ഷോ ധര്മസാധാരണോ വരഃ ॥ ൧൦൬॥
Pitatma paramatma cha prayatatma pradhanadhrit Sarvaparshvamukhastryaksho dharmasadharano varah
അർഥം:स्वर्ण आत्मा, परमात्मा, संयत आत्मा, प्रधान के धारक; सर्वाभिमुख, त्रिनेत्र, धर्म की समान भूमि, श्रेष्ठ।
ചരാചരാത്മാ സൂക്ഷ്മാത്മാ അമൃതോ ഗോവൃഷേശ്വരഃ । സാധ്യര്ഷിര്വസുരാദിത്യോ വിവസ്വാന്സവിതാഽമൃതഃ। വ്യാസഃ സര്ഗഃ സുസങ്ക്ഷേപോ വിസ്തരഃ പര്യയോ നരഃ । ഋതു സംവത്സരോ മാസഃ പക്ഷഃ സങ്ഖ്യാസമാപനഃ ॥ ൧൦൭॥
Characharatma sukshmatma amrito govrisheshvarah Sadhyarshirvasuradityo vivasvansavitamritah Vyasah sargah susankshepo vistarah paryayo narah Ritu samvatsaro masah pakshah sankhyasamapanah
അർഥം:चर और अचर की आत्मा, सूक्ष्म आत्मा, अमर, वृष और गो के स्वामी; साध्य-ऋषि, वसु, आदित्य, विवस्वान्, सवितृ, अमर; व्यास, सृष्टि, सूक्ष्म संक्षेप और विस्तार, पुनरावृत्ति, पुरुष; ऋतु, वर्ष, मास, पक्ष, समस्त गणना की पूर्णता।
കലാ കാഷ്ഠാ ലവാ മാത്രാ മുഹൂര്താഹഃക്ഷപാഃ ക്ഷണാഃ । വിശ്വക്ഷേത്രം പ്രജാബീജം ലിങ്ഗമാദ്യസ്തു നിര്ഗമഃ ॥ ൧൦൮॥
Kala kashtha lava matra muhurtahahkshapah kshanah Vishvakshetram prajabijam lingamadyastu nirgamah
അർഥം:कला, काष्ठा, लव, मात्रा, मुहूर्त, दिन, रात्रि और क्षण (काल के विभाग); विश्व-क्षेत्र, भूतों का बीज, लिंग, आदि, प्रस्थान।
സദസദ്വ്യക്തമവ്യക്തം പിതാ മാതാ പിതാമഹഃ । സ്വര്ഗദ്വാരം പ്രജാദ്വാരം മോക്ഷദ്വാരം ത്രിവിഷ്ടപമ് ॥ ൧൦൯॥
Sadasadvyaktamavyaktam pita mata pitamahah Svargadvaram prajadvaram mokshadvaram trivishtapam
അർഥം:सत् और असत्, व्यक्त और अव्यक्त, पिता, माता और पितामह; स्वर्ग का द्वार, भूतों का द्वार, मोक्ष का द्वार, दिव्य धाम।
നിര്വാണം ഹ്ലാദനശ്ചൈവ ബ്രഹ്മലോകഃ പരാ ഗതിഃ । ദേവാസുരവിനിര്മാതാ ദേവാസുരപരായണഃ ॥ ൧൧൦॥
Nirvanam hladanashchaiva brahmalokah para gatih Devasuravinirmata devasuraparayanah
അർഥം:निर्वाण और आह्लादक, ब्रह्मलोक, परम लक्ष्य; देवों और असुरों के कर्ता, देवों और असुरों के आश्रय।
ദേവാസുരഗുരുര്ദേവോ ദേവാസുരനമസ്കൃതഃ । ദേവാസുരമഹാമാത്രോ ദേവാസുരഗണാശ്രയഃ ॥ ൧൧൧॥
Devasuragururdevo devasuranamaskritah Devasuramahamatro devasuraganashrayah
അർഥം:देवों और असुरों के गुरु, देव, देवों और असुरों द्वारा वन्दित; देवों और असुरों के महामन्त्री, उनके गणों के आधार।
ദേവാസുരഗണാധ്യക്ഷോ ദേവാസുരഗണാഗ്രണീഃ । ദേവാതിദേവോ ദേവര്ഷിര്ദേവാസുരവരപ്രദഃ ॥ ൧൧൨॥
Devasuraganadhyaksho devasuraganagranih Devatidevo devarshirdevasuravarapradah
അർഥം:देवों और असुरों के गणों के अध्यक्ष, उनमें अग्रणी; देवों से परे देव, देवर्षि, देवों और असुरों को वरदान देने वाले।
ദേവാസുരേശ്വരോ വിശ്വോ ദേവാസുരമഹേശ്വരഃ । സര്വദേവമയോഽചിന്ത്യോ ദേവതാത്മാഽഽത്മസമ്ഭവഃ ॥ ൧൧൩॥
Devasureshvaro vishvo devasuramaheshvarah Sarvadevamayochintyo devatatmatmasambhavah
അർഥം:देवों और असुरों के स्वामी, विश्व, देवों और असुरों के महेश्वर; सर्वदेवमय, अचिन्त्य, देवता की आत्मा, स्वयम्भू।
ഉദ്ഭിത്ത്രിവിക്രമോ വൈദ്യോ വിരജോ നീരജോഽമരഃ ॥ ഈഡ്യോ ഹസ്തീശ്വരോ വ്യാഘ്രോ ദേവസിംഹോ നരര്ഷഭഃ ॥ ൧൧൪॥
Udbhittrivikramo vaidyo virajo nirajomarah Idyo hastishvaro vyaghro devasimho nararshabhah
അർഥം:प्रकट, त्रिविक्रम, वैद्य, निर्विकार, निर्मल, अमर; स्तुत्य, गजेन्द्र, व्याघ्र, दिव्य सिंह, नरों में वृषभ।
വിബുധോഽഗ്രവരഃ സൂക്ഷ്മഃ സര്വദേവസ്തപോമയഃ । സുയുക്തഃ ശോഭനോ വജ്രീ പ്രാസാനാം പ്രഭവോഽവ്യയഃ ॥ ൧൧൫॥
Vibudhogravarah sukshmah sarvadevastapomayah Suyuktah shobhano vajri prasanam prabhavovyayah
അർഥം:ज्ञानी, श्रेष्ठतम, सूक्ष्म, सर्वदेव, तपोमय; सुसंयुक्त, देदीप्यमान, वज्रधारी, शूलों के स्रोत, अविनाशी।
ഗുഹഃ കാന്തോ നിജഃ സര്ഗഃ പവിത്രം സര്വപാവനഃ । ശൃങ്ഗീ ശൃങ്ഗപ്രിയോ ബഭ്രൂ രാജരാജോ നിരാമയഃ ॥ ൧൧൬॥
Guhah kanto nijah sargah pavitram sarvapavanah Shringi shringapriyo babhru rajarajo niramayah
അർഥം:गुह (गुप्त), प्रिय, निजस्व, सृष्टि, पवित्र, सर्व-पावन; शृंगी, शृंग-प्रिय, बभ्रु (पिंगल), राजाधिराज, निरोग।
അഭിരാമഃ സുരഗണോ വിരാമഃ സര്വസാധനഃ । ലലാടാക്ഷോ വിശ്വദേവോ ഹരിണോ ബ്രഹ്മവര്ചസഃ ॥ ൧൧൭॥
Abhiramah suragano viramah sarvasadhanah Lalataksho vishvadevo harino brahmavarchasah
അർഥം:आह्लादक, देवगण, उपरति, समस्त सिद्धि के साधन; ललाटाक्ष, सर्वदेव, मृग, ब्राह्मी प्रभा वाले।
സ്ഥാവരാണാം പതിശ്ചൈവ നിയമേന്ദ്രിയവര്ധനഃ । സിദ്ധാര്ഥഃ സിദ്ധഭൂതാര്ഥോഽചിന്ത്യഃ സത്യവ്രതഃ ശുചിഃ ॥ ൧൧൮॥
Sthavaranam patishchaiva niyamendriyavardhanah Siddharthah siddhabhutarthochintyah satyavratah shuchih
അർഥം:समस्त अचर वस्तुओं के स्वामी, संयमित इन्द्रियों के वर्धक; सिद्धार्थ, सिद्ध-भाव और संकल्प वाले, अचिन्त्य, सत्यव्रत, पवित्र।
വ്രതാധിപഃ പരം ബ്രഹ്മ ഭക്താനാം പരമാ ഗതിഃ । വിമുക്തോ മുക്തതേജാശ്ച ശ്രീമാന്ശ്രീവര്ധനോ ജഗത് ॥ ൧൧൯॥
Vratadhipah param brahma bhaktanam parama gatih Vimukto muktatejashcha shrimanshrivardhano jagat
അർഥം:व्रतों के स्वामी, परब्रह्म, भक्तों के परम लक्ष्य; मुक्त, मुक्त-तेज वाले, यशस्वी, यश के वर्धक — जो स्वयं जगत् हैं।
॥ ഫലശ്രുതിഃ ॥
Phalashrutih
അർഥം:फलश्रुति — श्री शिव के इन सहस्र नामों के पाठ का फल:
ശിവമേഭിഃ സ്തുവന്ദേവം നാമഭിഃ പുഷ്ടിവര്ധനൈഃ । നിത്യയുക്തഃ ശുചിര്ഭക്തഃ പ്രാപ്നോത്യാത്മാനമാത്മനാ ॥ ഏതദ്ധി പരമം ബ്രഹ്മ പരം ബ്രഹ്മാധിഗച്ഛതി ॥
Shivamebhih stuvandevam namabhih pushtivardhanaih Nityayuktah shuchirbhaktah prapnotyatmanamatmana Etaddhi paramam brahma param brahmadhigachchhati
അർഥം:कल्याण बढ़ाने वाले इन नामों से देव शिव की स्तुति करता हुआ, सदा भक्तिनिष्ठ शुद्ध भक्त आत्मा द्वारा आत्मा को प्राप्त करता है। क्योंकि यही परब्रह्म है, और इसी के द्वारा मनुष्य परब्रह्म को प्राप्त होता है।
ഇദം പുണ്യം പവിത്രം ച സര്വദാ പാപനാശനമ് । യോഗദം മോക്ഷദം ചൈവ സ്വര്ഗദം തോഷദം തഥാ ॥ ഏവമേതത്പഠന്തേ യ ഏകഭക്ത്യാ തു ശങ്കരമ് । യാ ഗതിഃ സാങ്ഖ്യയോഗാനാം വ്രജന്ത്യേതാം ഗതിം തദാ ॥
Idam punyam pavitram cha sarvada papanashanam Yogadam mokshadam chaiva svargadam toshadam tatha Evametatpathante ya ekabhaktya tu shankaram Ya gatih sankhyayoganam vrajantyetam gatim tada
അർഥം:यह स्तोत्र पुण्यमय और पवित्र है, सदा पाप का नाश करने वाला; यह योग, मोक्ष, स्वर्ग और सन्तोष प्रदान करता है। जो एकाग्र भक्ति से शंकर का स्मरण करते हुए इसका पाठ करते हैं, वे उसी गति को प्राप्त होते हैं जिसे सांख्य और योग के आचार्य प्राप्त करते हैं।
സ്തവമേതം പ്രയത്നേന സദാ രുദ്രസ്യ സന്നിധൌ । അബ്ദമേകം ചരേദ്ഭക്തഃ പ്രാപ്നുയാദീപ്സിതം ഫലമ് ॥ ഏതദ്രഹസ്യം പരമം ബ്രഹ്മണോ ഹൃദി സംസ്ഥിതമ് ।
Stavametam prayatnena sada rudrasya sannidhau Abdamekam charedbhaktah prapnuyadipsitam phalam Etadrahasyam paramam brahmano hridi samsthitam
അർഥം:जो भक्त रुद्र के समक्ष पूरे एक वर्ष तक श्रद्धापूर्वक इस स्तोत्र का पाठ करता है, वह अपनी अभिलषित कामना का फल पाता है। यह परम रहस्य है, जो ब्रह्मा के हृदय में ही स्थित है।
ഇതി ശ്രീമഹാഭാരതേ അനുശാസനപര്വണി ശ്രീശിവസഹസ്രനാമസ്തോത്രം സമ്പൂര്ണമ് ॥ ഓം നമഃ ശിവായ ॥
Iti shrimahabharate anushasanaparvani shrishivasahasranamastotram sampurnam Om namah shivaya
അർഥം:इस प्रकार महाभारत के अनुशासन पर्व से श्री शिव सहस्रनाम स्तोत्र सम्पूर्ण हुआ। ॐ नमः शिवाय।
പദം-പദം അർഥം
ഉച്ചാരണം കേൾക്കാൻ ഏതെങ്കിലും പദത്തിൽ ക്ലിക്ക് ചെയ്യൂ
शिव सहस्रनाम പാരായണ ഫലങ്ങൾ
Recitation of all 1000 names of Lord Shiva is among the most powerful spiritual practices for liberation (moksha) and inner peace.
The Phalashruti promises it is 'ever destroying sin' and bestows yoga, liberation, heaven and contentment (yogadam mokshadam svargadam toshadam).
Removes fear, disease and untimely death — Shiva as Mrityunjaya is the conqueror of death.
Reciting it with single-pointed devotion grants the very goal attained by the masters of Sankhya and Yoga.
The tradition states that a devotee who recites it daily for one year before Shiva attains his heart's desire.
Calms anger and restlessness, deepens meditation, and steadies the mind in devotion to Mahadeva.
Especially powerful on Mondays (Somvar), Pradosh, Maha Shivaratri and during the month of Shravan.
Drawn from the Mahabharata, where it was revealed by Lord Krishna himself — carrying the authority of the highest scripture.
शिव सहस्रनाम പാരായണ വിധി
Bathe and sit facing east or north before a Shiva Linga or image of Mahadeva. Light a lamp, offer bilva (bel) leaves and water, and begin with the opening dhyana of Mahesha. Recite the thousand names slowly and clearly with devotion; the complete path takes about 25–30 minutes. Conclude with the Phalashruti and 'Om Namah Shivaya'. Reciting before a Shiva Linga, especially during Pradosh, is held to be most fruitful.
പതിവായി ചോദിക്കുന്ന ചോദ്യങ്ങൾ
ഇവയും വായിക്കൂ
ॐ
പൂർണ शिव सहस्रनाम ശ്ലോകം-ശ്ലോകം അർഥസഹിതം വായിക്കൂ, അല്ലെങ്കിൽ കൂടുതൽ പവിത്ര പാഠങ്ങൾ കാണൂ