શિવ સહસ્રનામ
शिव सहस्रनाम in Gujarati · ગુજરાતી
ઉત્પત્તિ અને કથા
Mahabharata, Anushasana Parva (Book 13), Chapter 17 · Composed by Sage Tandi; revealed by Lord Krishna, narrated by Upamanyu · Ancient — traditionally c. 3000 BCE; scholarly c. 400 BCE
In the Anushasana Parva of the Mahabharata, Lord Krishna recounts to Yudhishthira how the sage Upamanyu taught him the thousand names of Shiva — names first uttered by Brahma and the sages and set down by the great ascetic Tandi, who had won them through fierce penance in the abode of Brahma. Krishna, the very form of Vishnu, performed austerities to Shiva and was granted boons through these names, establishing the Sahasranama as a supreme path of devotion revered across every Hindu tradition.
✦ શાસ્ત્રોમાં કહ્યા પ્રમાણે
The Phalashruti records that this hymn passed from Brahma to Indra, from Indra to Death, from Death to the Rudras, and at last through the penance of Tandi to the world — a secret 'set in the very heart of Brahma.' Lord Krishna himself is said to have obtained his mighty boons by praising Shiva with these names. The tradition holds that one who recites it daily for a year before Rudra attains whatever he sincerely desires, and that for the true devotee of Shiva no fear of death or disaster remains.
સાંભળતાં સાંભળતાં જપો
અર્થ સહિત સંપૂર્ણ પાઠ
કોઈપણ પંક્તિ અથવા ▶ બટન દબાવી સાંભળો
ધ્યાયેન્નિત્યં મહેશં રજતગિરિનિભં ચારુચન્દ્રાવતંસં રત્નાકલ્પોજ્જ્વલાઙ્ગં પરશુમૃગવરાભીતિહસ્તં પ્રસન્નમ્ । પદ્માસીનં સમન્તાત્ સ્તુતમમરગણૈર્વ્યાઘ્રકૃત્તિં વસાનં વિશ્વાદ્યં વિશ્વવન્દ્યં નિખિલભયહરં પઞ્ચવક્ત્રં ત્રિનેત્રમ્ ॥
Dhyayennityam mahesham rajatagirinibham charuchandravatamsam Ratnakalpojjvalangam parashumrigavarabhitihastam prasannam Padmasinam samantat stutamamaraganairvyaghrakrittim vasanam Vishvadyam vishvavandyam nikhilabhayaharam panchavaktram trinetram
અર્થ:महेश का सदा ध्यान करें — जो रजत-पर्वत (कैलास) के समान देदीप्यमान हैं, मस्तक पर सुन्दर बालचन्द्र धारण किए हुए, रत्नजटित आभूषणों से जिनके अंग जगमगा रहे हैं, जिनके हाथों में परशु, मृग, वरमुद्रा और अभयमुद्रा शोभित हैं, जो शान्त-स्वरूप हैं; पद्मासन में विराजमान, चारों ओर से देवगणों द्वारा स्तुत, व्याघ्रचर्म धारण किए हुए; जो विश्व के आदिकारण हैं, विश्व द्वारा पूजित, समस्त भय के हर्ता, पंचमुख और त्रिनेत्र हैं।
ઉપમન્યુરુવાચ — બ્રહ્મપ્રોક્તૈરૃષિપ્રોક્તૈર્વેદવેદાઙ્ગસમ્ભવૈઃ । સર્વલોકેષુ વિખ્યાતં સ્તુત્યં સ્તોષ્યામિ નામભિઃ ॥ મહદ્ભિર્વિહિતૈઃ સત્યૈઃ સિદ્ધૈઃ સર્વાર્થસાધકૈઃ । ઋષિણા તણ્ડિના ભક્ત્યા કૃતૈર્વેદકૃતાત્મના ॥
Upamanyuruvacha — Brahmaproktairrishiproktairvedavedangasambhavaih Sarvalokeshu vikhyatam stutyam stoshyami namabhih Mahadbhirvihitaih satyaih siddhaih sarvarthasadhakaih Rishina tandina bhaktya kritairvedakritatmana
અર્થ:उपमन्यु बोले — ब्रह्मा और ऋषियों द्वारा कहे गए, वेद और वेदांगों से उद्भूत, समस्त लोकों में विख्यात और स्तुति-योग्य उन नामों से मैं उनकी स्तुति करूँगा — जो महान्, सत्य और पूर्ण द्वारा निर्धारित, समस्त कामनाओं को पूर्ण करने वाले हैं, और जिन्हें वेदस्वरूप ऋषि ताण्डि ने भक्तिपूर्वक रचा।
॥ અથ શિવસહસ્રનામસ્તોત્રમ્ ॥
Atha shivasahasranamastotram
અર્થ:अब श्री शिव के सहस्र नामों का पाठ आरम्भ होता है।
સ્થિરઃ સ્થાણુઃ પ્રભુર્ભીમઃ પ્રવરો વરદો વરઃ । સર્વાત્મા સર્વવિખ્યાતઃ સર્વઃ સર્વકરો ભવઃ ॥ ૧॥
Sthirah sthanuh prabhurbhimah pravaro varado varah Sarvatma sarvavikhyatah sarvah sarvakaro bhavah
અર્થ:स्थिर, स्थाणु (अचल स्तम्भ), प्रभु, भयंकर भीम, श्रेष्ठ, वरद; सर्वात्मा, सर्वत्र विख्यात, सर्व, सर्वकर्ता, अस्तित्व के मूल भव।
જટી ચર્મી શિખી ખડ્ગી સર્વાઙ્ગઃ સર્વભાવનઃ । હરશ્ચ હરિણાક્ષશ્ચ સર્વભૂતહરઃ પ્રભુઃ ॥ ૨॥
Jati charmi shikhi khadgi sarvangah sarvabhavanah Harashcha harinakshashcha sarvabhutaharah prabhuh
અર્થ:जटा, मृगचर्म और शिखा धारण करने वाले, खड्गधारी; पूर्णांग, समस्त भावों के स्रष्टा; संहारकर्ता हर, मृगनयन, समस्त प्राणियों का संहरण करने वाले प्रभु।
પ્રવૃત્તિશ્ચ નિવૃત્તિશ્ચ નિયતઃ શાશ્વતો ધ્રુવઃ । શ્મશાનવાસી ભગવાન્ખચરો ગોચરોઽર્દનઃ ॥ ૩॥
Pravrittishcha nivrittishcha niyatah shashvato dhruvah Shmashanavasi bhagavankhacharo gocharordanah
અર્થ:जो प्रवृत्ति और निवृत्ति रूप हैं, नियमित, नित्य, सदा स्थिर; श्मशानवासी प्रभु, आकाश में और पृथ्वी पर विचरण करने वाले, शत्रुओं के नाशक।
અભિવાદ્યો મહાકર્મા તપસ્વી ભૂતભાવનઃ । ઉન્મત્તવેષપ્રચ્છન્નઃ સર્વલોકપ્રજાપતિઃ ॥ ૪॥
Abhivadyo mahakarma tapasvi bhutabhavanah Unmattaveshaprachchhannah sarvalokaprajapatih
અર્થ:नमस्कार-योग्य, महान् कर्मों वाले, महातपस्वी, भूतों के स्रोत; अवधूत वेश में गुप्त, समस्त लोकों के प्राणियों के स्वामी।
મહારૂપો મહાકાયો વૃષરૂપો મહાયશાઃ । મહાત્મા સર્વભૂતાત્મા વિશ્વરૂપો મહાહનુઃ ॥ ૫॥
Maharupo mahakayo vrisharupo mahayashah Mahatma sarvabhutatma vishvarupo mahahanuh
અર્થ:विशाल रूप और विशाल देह वाले, वृषभरूप, महायशस्वी; महान् आत्मा, समस्त प्राणियों की आत्मा, विश्वरूप, महाहनु।
લોકપાલોઽન્તર્હિતાત્મા પ્રસાદો હયગર્દભિઃ । પવિત્રં ચ મહાંશ્ચૈવ નિયમો નિયમાશ્રિતઃ ॥ ૬॥
Lokapalontarhitatma prasado hayagardabhih Pavitram cha mahamshchaiva niyamo niyamashritah
અર્થ:लोकों के रक्षक, हृदय में गुप्त रूप से वास करने वाली आत्मा, कृपास्वरूप, अश्व और खच्चर से वाहित; पावन, महान्, संयमस्वरूप, तपस्या में स्थित।
સર્વકર્મા સ્વયમ્ભૂત આદિરાદિકરો નિધિઃ । સહસ્રાક્ષો વિશાલાક્ષઃ સોમો નક્ષત્રસાધકઃ ॥ ૭॥
Sarvakarma svayambhuta adiradikaro nidhih Sahasraksho vishalakshah somo nakshatrasadhakah
અર્થ:समस्त कर्मों के कर्ता, स्वयम्भू, आदि, आदिकारण, निधि; सहस्राक्ष, विशालाक्ष, सोम, नक्षत्रों के सिद्धिदाता।
ચન્દ્રઃ સૂર્યઃ શનિઃ કેતુર્ગ્રહો ગ્રહપતિર્વરઃ । અત્રિરત્ર્યાનમસ્કર્તા મૃગબાણાર્પણોઽનઘઃ ॥ ૮॥
Chandrah suryah shanih keturgraho grahapatirvarah Atriratryanamaskarta mrigabanarpanonaghah
અર્થ:चन्द्र, सूर्य, शनि, केतु, ग्रह और ग्रहपति, वरदाता; अत्रि ऋषि और अत्रि-पत्नी द्वारा वन्दित, मृगांक धारण करने वाले, निष्पाप।
મહાતપા ઘોરતપા અદીનો દીનસાધકઃ । સંવત્સરકરો મન્ત્રઃ પ્રમાણં પરમં તપઃ ॥ ૯॥
Mahatapa ghoratapa adino dinasadhakah Samvatsarakaro mantrah pramanam paramam tapah
અર્થ:महातप और उग्रतप वाले, अदीन जो दीनों का उद्धार करते हैं; संवत्सर के कर्ता, पवित्र मन्त्र, सर्व के मापक, परम तप।
યોગી યોજ્યો મહાબીજો મહારેતા મહાબલઃ । સુવર્ણરેતાઃ સર્વજ્ઞઃ સુબીજો બીજવાહનઃ ॥ ૧૦॥
Yogi yojyo mahabijo mahareta mahabalah Suvarnaretah sarvajnah subijo bijavahanah
અર્થ:योगी, योग के लक्ष्य, महावीर्य और महाशक्ति वाले, महाबल; स्वर्णवीर्य, सर्वज्ञ, शुभवीर्य, बीज के धारक।
દશબાહુસ્ત્વનિમિષો નીલકણ્ઠ ઉમાપતિઃ । વિશ્વરૂપઃ સ્વયંશ્રેષ્ઠો બલવીરો બલો ગણઃ ॥ ૧૧॥
Dashabahustvanimisho nilakantha umapatih Vishvarupah svayamshreshtho balaviro balo ganah
અર્થ:दशभुज, अनिमिष, नीलकण्ठ, उमापति; विश्वरूप, स्वेच्छा से सर्वश्रेष्ठ, बलवान् और वीर, बलस्वरूप, गणपति।
ગણકર્તા ગણપતિર્દિગ્વાસાઃ કામ એવ ચ । મન્ત્રવિત્પરમો મન્ત્રઃ સર્વભાવકરો હરઃ ॥ ૧૨॥
Ganakarta ganapatirdigvasah kama eva cha Mantravitparamo mantrah sarvabhavakaro harah
અર્થ:गणों के कर्ता और स्वामी, दिगम्बर, और काम-स्वरूप; मन्त्रज्ञ, परम मन्त्र, समस्त भावों के कर्ता, हर।
કમણ્ડલુધરો ધન્વી બાણહસ્તઃ કપાલવાન્ । અશની શતઘ્ની ખડ્ગી પટ્ટિશી ચાયુધી મહાન્ ॥ ૧૩॥
Kamandaludharo dhanvi banahastah kapalavan Ashani shataghni khadgi pattishi chayudhi mahan
અર્થ:कमण्डलु, धनुष, हाथों में बाण और कपाल धारण करने वाले; वज्र, शतघ्नी, खड्ग और शूल से सज्जित — महान् आयुधधारी।
સ્રુવહસ્તઃ સુરૂપશ્ચ તેજસ્તેજસ્કરો નિધિઃ । ઉષ્ણીષી ચ સુવક્ત્રશ્ચ ઉદગ્રો વિનતસ્તથા ॥ ૧૪॥
Sruvahastah surupashcha tejastejaskaro nidhih Ushnishi cha suvaktrashcha udagro vinatastatha
અર્થ:स्रुवा धारण करने वाले, सुन्दर रूप वाले, तेज और तेज के कर्ता, निधि; उष्णीषधारी, सुमुख, उन्नत और विनम्र दोनों।
દીર્ઘશ્ચ હરિકેશશ્ચ સુતીર્થઃ કૃષ્ણ એવ ચ । શૃગાલરૂપઃ સિદ્ધાર્થો મુણ્ડઃ સર્વશુભઙ્કરઃ ॥ ૧૫॥
Dirghashcha harikeshashcha sutirthah krishna eva cha Shrigalarupah siddhartho mundah sarvashubhankarah
અર્થ:उन्नत, पिंगलकेश, तीर्थस्वरूप, और कृष्ण (श्याम); शृगालरूप, सिद्धार्थ, मुण्डित-शिर, सर्वशुभंकर।
અજશ્ચ બહુરૂપશ્ચ ગન્ધધારી કપર્દ્યપિ । ઊર્ધ્વરેતા ઊર્ધ્વલિઙ્ગ ઊર્ધ્વશાયી નભઃસ્થલઃ ॥ ૧૬॥
Ajashcha bahurupashcha gandhadhari kapardyapi Urdhvareta urdhvalinga urdhvashayi nabhahsthalah
અર્થ:अजन्मा, अनेक रूप वाले, सुगन्ध धारण करने वाले, कपर्दी; ऊर्ध्वरेता, ऊर्ध्वलिंग, ऊर्ध्वशायी, आकाशवासी।
ત્રિજટી ચીરવાસાશ્ચ રુદ્રઃ સેનાપતિર્વિભુઃ । અહશ્ચરો નક્તઞ્ચરસ્તિગ્મમન્યુઃ સુવર્ચસઃ ॥ ૧૭॥
Trijati chiravasashcha rudrah senapatirvibhuh Ahashcharo naktancharastigmamanyuh suvarchasah
અર્થ:त्रिजटाधारी, चीरवस्त्रधारी, रुद्र, सेनापति, सर्वव्यापी; दिन और रात विचरण करने वाले, उग्र क्रोध वाले फिर भी देदीप्यमान तेजवाले।
ગજહા દૈત્યહા કાલો લોકધાતા ગુણાકરઃ । સિંહશાર્દૂલરૂપશ્ચ આર્દ્રચર્મામ્બરાવૃતઃ ॥ ૧૮॥
Gajaha daityaha kalo lokadhata gunakarah Simhashardularupashcha ardracharmambaravritah
અર્થ:गजासुर और दैत्यों के संहारक, काल-स्वरूप, लोकों के धारक, गुणों की खान; सिंह और व्याघ्र रूप वाले, ताजे चर्म में लिपटे हुए।
કાલયોગી મહાનાદઃ સર્વકામશ્ચતુષ્પથઃ । નિશાચરઃ પ્રેતચારી ભૂતચારી મહેશ્વરઃ ॥ ૧૯॥
Kalayogi mahanadah sarvakamashchatushpathah Nishacharah pretachari bhutachari maheshvarah
અર્થ:कल्प के योगी, महागर्जन वाले, समस्त कामनाओं के पूर्तिकर्ता, चतुष्पथ वाले; रात्रिचर, भूत-प्रेतों में विचरने वाले, महेश्वर महाप्रभु।
બહુભૂતો બહુધરઃ સ્વર્ભાનુરમિતો ગતિઃ । નૃત્યપ્રિયો નિત્યનર્તો નર્તકઃ સર્વલાલસઃ ॥ ૨૦॥
Bahubhuto bahudharah svarbhanuramito gatih Nrityapriyo nityanarto nartakah sarvalalasah
અર્થ:अनेक रूप वाले, सर्वधारक, स्वर्भानु (राहु-प्रकाश), अप्रमेय गति वाले; नृत्यप्रिय, सदा नृत्य करने वाले, नर्तक, सर्व के लिए उत्सुक।
ઘોરો મહાતપાઃ પાશો નિત્યો ગિરિરુહો નભઃ । સહસ્રહસ્તો વિજયો વ્યવસાયો હ્યતન્દ્રિતઃ ॥ ૨૧॥
Ghoro mahatapah pasho nityo giriruho nabhah Sahasrahasto vijayo vyavasayo hyatandritah
અર્થ:भयंकर, महातपस्वी, पाश, शाश्वत, पर्वत से उत्पन्न, आकाश-सा विशाल; सहस्रबाहु, विजयी, दृढ़ प्रयत्न वाले, अथक।
અધર્ષણો ધર્ષણાત્મા યજ્ઞહા કામનાશકઃ । દક્ષયાગાપહારી ચ સુસહો મધ્યમસ્તથા ॥ ૨૨॥
Adharshano dharshanatma yajnaha kamanashakah Dakshayagapahari cha susaho madhyamastatha
અર્થ:अजेय फिर भी आक्रमणकारी आत्मा, (दक्ष-)यज्ञ के नाशक, काम के संहारक; दक्ष की आहुति हरने वाले, सर्वसहिष्णु, मध्यवर्ती।
તેજોપહારી બલહા મુદિતોઽર્થોઽજિતોઽવરઃ । ગમ્ભીરઘોષા ગમ્ભીરો ગમ્ભીરબલવાહનઃ ॥ ૨૩॥
Tejopahari balaha muditorthojitovarah Gambhiraghosha gambhiro gambhirabalavahanah
અર્થ:दूसरों के बल को हरने वाले, अहंकार के नाशक, आनन्दमय, लक्ष्य, अजेय, श्रेष्ठतम; गम्भीर वाणी और गम्भीर स्वभाव वाले, गहन बल और धैर्य वाले।
ન્યગ્રોધરૂપો ન્યગ્રોધો વૃક્ષપર્ણસ્થિતિર્વિભુઃ । સુતીક્ષ્ણદશનશ્ચૈવ મહાકાયો મહાનનઃ ॥ ૨૪॥
Nyagrodharupo nyagrodho vrikshaparnasthitirvibhuh Sutikshnadashanashchaiva mahakayo mahananah
અર્થ:वटरूप, वट, उसके पत्र पर विराजमान, सर्वव्यापी; तीक्ष्ण दाँतों वाले, विशाल देह और विशाल मुख वाले।
વિષ્વક્સેનો હરિર્યજ્ઞઃ સંયુગાપીડવાહનઃ । તીક્ષ્ણતાપશ્ચ હર્યશ્વઃ સહાયઃ કર્મકાલવિત્ ॥ ૨૫॥
Vishvakseno hariryajnah samyugapidavahanah Tikshnatapashcha haryashvah sahayah karmakalavit
અર્થ:विष्वक्सेन, हरि, यज्ञ, युद्ध की भीड़ में वाहित; उग्र ताप वाले, पिंगल अश्वों वाले, सहायक, कर्म और काल के ज्ञाता।
વિષ્ણુપ્રસાદિતો યજ્ઞઃ સમુદ્રો વડવામુખઃ । હુતાશનસહાયશ્ચ પ્રશાન્તાત્મા હુતાશનઃ ॥ ૨૬॥
Vishnuprasadito yajnah samudro vadavamukhah Hutashanasahayashcha prashantatma hutashanah
અર્થ:विष्णु द्वारा प्रसन्न किए गए, यज्ञ, सागर और उसमें स्थित वडवानल; अग्नि के साथी, शान्त आत्मा, और स्वयं भक्षक अग्नि।
ઉગ્રતેજા મહાતેજા જન્યો વિજયકાલવિત્ । જ્યોતિષામયનં સિદ્ધિઃ સર્વવિગ્રહ એવ ચ ॥ ૨૭॥
Ugrateja mahateja janyo vijayakalavit Jyotishamayanam siddhih sarvavigraha eva cha
અર્થ:उग्र तेज और महातेज वाले, युद्ध में उत्पन्न, विजय के क्षण के ज्ञाता; (स्वर्ग के) ज्योतियों का मार्ग, सिद्धि-स्वरूप, और सर्वरूप।
શિખી મુણ્ડી જટી જ્વાલી મૂર્તિજો મૂર્ધગો બલી । વેણવી પણવી તાલી ખલી કાલકટઙ્કટઃ ॥ ૨૮॥
Shikhi mundi jati jvali murtijo murdhago bali Venavi panavi tali khali kalakatankatah
અર્થ:शिखाधारी, मुण्डित, जटाधारी, प्रज्वलित, स्व-प्रतिमा से उत्पन्न, मस्तक का मुकुट, महाबली; वंशी, मृदंग और झाँझ बजाने वाले, मर्दन करने वाले — कालकटंकट।
નક્ષત્રવિગ્રહમતિર્ગુણબુદ્ધિર્લયો ગમઃ । પ્રજાપતિર્વિશ્વબાહુર્વિભાગઃ સર્વગોમુખઃ ॥ ૨૯॥
Nakshatravigrahamatirgunabuddhirlayo gamah Prajapatirvishvabahurvibhagah sarvagomukhah
અર્થ:तारों-सी उज्ज्वल बुद्धि वाले, गुणयुक्त प्रज्ञा वाले, प्रलय और गन्ता; प्रजापति, विश्वबाहु, वितरण-स्वरूप, गोमुख होकर सर्व की ओर अभिमुख।
વિમોચનઃ સુસરણો હિરણ્યકવચોદ્ભવઃ । મેઢ્રજો બલચારી ચ મહીચારી સ્રુતસ્તથા ॥ ૩૦॥
Vimochanah susarano hiranyakavachodbhavah Medhrajo balachari cha mahichari srutastatha
અર્થ:मोचक (मुक्तिदाता), सुशरण, हिरण्यकवच से उत्पन्न; सृष्टि के स्रोत, बल में विचरण करने वाले, पृथ्वी पर विचरने वाले, श्रुत (विख्यात)।
સર્વતૂર્યનિનાદી ચ સર્વાતોદ્યપરિગ્રહઃ । વ્યાલરૂપો ગુહાવાસી ગુહો માલી તરઙ્ગવિત્ ॥ ૩૧॥
Sarvaturyaninadi cha sarvatodyaparigrahah Vyalarupo guhavasi guho mali tarangavit
અર્થ:समस्त वाद्यों को बजाने वाले, हर संगीत के स्वामी; सर्परूप, गुहावासी, गुप्त, मालाधारी, (अस्तित्व की) तरंग के ज्ञाता।
ત્રિદશસ્ત્રિકાલધૃક્કર્મસર્વબન્ધવિમોચનઃ । બન્ધનસ્ત્વસુરેન્દ્રાણાં યુધિ શત્રુવિનાશનઃ ॥ ૩૨॥
Tridashastrikaladhrikkarmasarvabandhavimochanah Bandhanastvasurendranam yudhi shatruvinashanah
અર્થ:त्रिदश (देवगण), तीनों कालों के धारक, कर्म के हर बन्धन से मुक्त करने वाले; असुर-स्वामियों के बन्धक, युद्ध में शत्रुओं के संहारक।
સાઙ્ખ્યપ્રસાદો દુર્વાસાઃ સર્વસાધુનિષેવિતઃ । પ્રસ્કન્દનો વિભાગજ્ઞો અતુલ્યો યજ્ઞભાગવિત્ ॥ ૩૩॥
Sankhyaprasado durvasah sarvasadhunishevitah Praskandano vibhagajno atulyo yajnabhagavit
અર્થ:सांख्य की कृपा, दुर्वासा, समस्त संतों द्वारा सेवित; प्रकट होने वाले, भेदों के ज्ञाता, अनुपम, यज्ञभाग के ज्ञाता।
સર્વવાસઃ સર્વચારી દુર્વાસા વાસવોઽમરઃ । હૈમો હેમકરો યજ્ઞઃ સર્વધારી ધરોત્તમઃ ॥ ૩૪॥
Sarvavasah sarvachari durvasa vasavomarah Haimo hemakaro yajnah sarvadhari dharottamah
અર્થ:सर्वत्र वास करने वाले, सर्वत्र विचरने वाले, दुर्वासा, वासव (इन्द्र), अमर; स्वर्णमय, स्वर्णकार, यज्ञ, सर्वधारक, धारकों में श्रेष्ठ।
લોહિતાક્ષો મહાક્ષશ્ચ વિજયાક્ષો વિશારદઃ । સઙ્ગ્રહો નિગ્રહઃ કર્તા સર્પચીરનિવાસનઃ ॥ ૩૫॥
Lohitaksho mahakshashcha vijayaksho visharadah Sangraho nigrahah karta sarpachiranivasanah
અર્થ:रक्तनेत्र, विशालनेत्र, विजयनेत्र, विद्वान्; संग्रह और संयम करने वाले, कर्ता, सर्प-कंचुक धारण करने वाले।
મુખ્યોઽમુખ્યશ્ચ દેહશ્ચ કાહલિઃ સર્વકામદઃ । સર્વકાસપ્રસાદશ્ચ સુબલો બલરૂપધૃત્ ॥ ૩૬॥
Mukhyomukhyashcha dehashcha kahalih sarvakamadah Sarvakasaprasadashcha subalo balarupadhrit
અર્થ:मुख्य और अमुख्य, देहधारी, कहल (दुन्दुभि), समस्त कामनाओं के दाता; हर खाँसी और रोग में कृपालु, महाबली, बल-रूप के धारक।
સર્વકામવરશ્ચૈવ સર્વદઃ સર્વતોમુખઃ । આકાશનિર્વિરૂપશ્ચ નિપાતી હ્યવશઃ ખગઃ ॥ ૩૭॥
Sarvakamavarashchaiva sarvadah sarvatomukhah Akashanirvirupashcha nipati hyavashah khagah
અર્થ:समस्त कामनाओं के वरदाता, सर्वदाता, सब दिशाओं की ओर अभिमुख; आकाश-सा निराकार, झपट्टा मारने वाले, स्वतन्त्र और अबन्ध, आकाशगामी।
રૌદ્રરૂપોંઽશુરાદિત્યો બહુરશ્મિઃ સુવર્ચસી । વસુવેગો મહાવેગો મનોવેગો નિશાચરઃ ॥ ૩૮॥
Raudrarupomshuradityo bahurashmih suvarchasi Vasuvego mahavego manovego nishacharah
અર્થ:उग्र रूप वाले, अनेक किरणों और प्रचण्ड प्रभा वाले देदीप्यमान सूर्य; वसुओं-सा वेगवान्, महावेग वाले, मन-सा शीघ्र, रात्रिचर।
સર્વવાસી શ્રિયાવાસી ઉપદેશકરોઽકરઃ । મુનિરાત્મનિરાલોકઃ સમ્ભગ્નશ્ચ સહસ્રદઃ ॥ ૩૯॥
Sarvavasi shriyavasi upadeshakarokarah Muniratmaniralokah sambhagnashcha sahasradah
અર્થ:सब में वास करने वाले, श्री (समृद्धि) में वास करने वाले, उपदेश के दाता, निष्क्रिय; मौनी मुनि, दृष्टि से परे स्वयं-प्रकाश, विभक्त, सहस्रों के दाता।
પક્ષી ચ પક્ષરૂપશ્ચ અતિદીપ્તો વિશામ્પતિઃ । ઉન્માદો મદનઃ કામો હ્યશ્વત્થોઽર્થકરો યશઃ ॥ ૪૦॥
Pakshi cha paksharupashcha atidipto vishampatih Unmado madanah kamo hyashvatthorthakaro yashah
અર્થ:पक्षी और पक्षिरूप, अति देदीप्यमान, प्रजा के स्वामी; उन्माद, उन्मादक, काम, अश्वत्थ (पीपल), धन के कर्ता, यश।
વામદેવશ્ચ વામશ્ચ પ્રાગ્દક્ષિણશ્ચ વામનઃ । સિદ્ધયોગી મહર્ષિશ્ચ સિદ્ધાર્થઃ સિદ્ધસાધકઃ ॥ ૪૧॥
Vamadevashcha vamashcha pragdakshinashcha vamanah Siddhayogi maharshishcha siddharthah siddhasadhakah
અર્થ:वामदेव, सुन्दर, पूर्व और दक्षिण (मुखों) वाले, वामन (बौने); सिद्ध योगी, महर्षि, सिद्धार्थ, सिद्धों के पूर्तिकर्ता।
ભિક્ષુશ્ચ ભિક્ષુરૂપશ્ચ વિપણો મૃદુરવ્યયઃ । મહાસેનો વિશાખશ્ચ ષષ્ટિભાગો ગવામ્પતિઃ ॥ ૪૨॥
Bhikshushcha bhikshurupashcha vipano mriduravyayah Mahaseno vishakhashcha shashtibhago gavampatih
અર્થ:भिक्षु और भिक्षुरूप, व्यापारी, सौम्य और अविनाशी; महासेन (स्कन्द), विशाख, षष्ठांश, पशुपति।
વજ્રહસ્તશ્ચ વિષ્કમ્ભી ચમૂસ્તમ્ભન એવ ચ । વૃત્તાવૃત્તકરસ્તાલો મધુર્મધુકલોચનઃ ॥ ૪૩॥
Vajrahastashcha vishkambhi chamustambhana eva cha Vrittavrittakarastalo madhurmadhukalochanah
અર્થ:हाथ में वज्र, आधार, और सेनाओं को स्तम्भित करने वाले; चक्र और उसके भंग के कर्ता, ताल, मधुर, मधुनयन।
વાચસ્પત્યો વાજસનો નિત્યમાશ્રમપૂજિતઃ । બ્રહ્મચારી લોકચારી સર્વચારી વિચારવિત્ ॥ ૪૪॥
Vachaspatyo vajasano nityamashramapujitah Brahmachari lokachari sarvachari vicharavit
અર્થ:वाणी के स्वामी, शीघ्रगामी, आश्रमों में सदा पूजित; ब्रह्मचारी, लोकों में विचरने वाले, सर्वगामी, सम्यक् विचार के ज्ञाता।
ઈશાન ઈશ્વરઃ કાલો નિશાચારી પિનાકવાન્ । નિમિત્તસ્થો નિમિત્તં ચ નન્દિર્નન્દિકરો હરિઃ ॥ ૪૫॥
Ishana ishvarah kalo nishachari pinakavan Nimittastho nimittam cha nandirnandikaro harih
અર્થ:ईशान शासक, प्रभु, काल, रात्रिचर, पिनाक धनुष धारक; कारण और मूल कारण रूप में स्थित, नन्दी और आनन्द के कर्ता, हरि।
નન્દીશ્વરશ્ચ નન્દી ચ નન્દનો નન્દિવર્ધનઃ । ભગહારી નિહન્તા ચ કાલો બ્રહ્મા પિતામહઃ ॥ ૪૬॥
Nandishvarashcha nandi cha nandano nandivardhanah Bhagahari nihanta cha kalo brahma pitamahah
અર્થ:नन्दीश्वर और नन्दी, आनन्दमय, आनन्द के वर्धक; (प्रलय में) सम्पदाओं के हर्ता, संहारक, काल, ब्रह्मा, पितामह।
ચતુર્મુખો મહાલિઙ્ગશ્ચારુલિઙ્ગસ્તથૈવ ચ । લિઙ્ગાધ્યક્ષઃ સુરાધ્યક્ષો યોગાધ્યક્ષો યુગાવહઃ ॥ ૪૭॥
Chaturmukho mahalingashcharulingastathaiva cha Lingadhyakshah suradhyaksho yogadhyaksho yugavahah
અર્થ:चतुर्मुख, महालिंग और सुन्दर लिंग वाले; लिंग, देवों और योग के अध्यक्ष, युगों के प्रवर्तक।
બીજાધ્યક્ષો બીજકર્તા અવ્યાત્માઽનુગતો બલઃ । ઇતિહાસઃ સકલ્પશ્ચ ગૌતમોઽથ નિશાકરઃ ॥ ૪૮॥
Bijadhyaksho bijakarta avyatmanugato balah Itihasah sakalpashcha gautamotha nishakarah
અર્થ:(सृष्टि के) बीज के अध्यक्ष और कर्ता, अन्तर्यामी, अनुगत, बलवान्; इतिहास-स्वरूप, कल्प सहित, गौतम, और निशाकर (चन्द्र)।
દમ્ભો હ્યદમ્ભો વૈદમ્ભો વશ્યો વશકરઃ કલિઃ । લોકકર્તા પશુપતિર્મહાકર્તા હ્યનૌષધઃ ॥ ૪૯॥
Dambho hyadambho vaidambho vashyo vashakarah kalih Lokakarta pashupatirmahakarta hyanaushadhah
અર્થ:अहंकार और निरहंकार और अहंकार के स्वामी, नियम्य और नियन्ता, कलि (कलह); लोकों के कर्ता, पशुपति, महाकर्ता, निरौषध।
અક્ષરં પરમં બ્રહ્મ બલવચ્છક્ર એવ ચ । નીતિર્હ્યનીતિઃ શુદ્ધાત્મા શુદ્ધો માન્યો ગતાગતઃ ॥ ૫૦॥
Aksharam paramam brahma balavachchhakra eva cha Nitirhyanitih shuddhatma shuddho manyo gatagatah
અર્થ:अविनाशी परब्रह्म, महान् इन्द्र (शक्र); धर्म और धर्मातीत दोनों, शुद्ध आत्मा, पवित्र, सम्मानित, गन्ता-आगन्ता।
બહુપ્રસાદઃ સુસ્વપ્નો દર્પણોઽથ ત્વમિત્રજિત્ । વેદકારો મન્ત્રકારો વિદ્વાન્સમરમર્દનઃ ॥ ૫૧॥
Bahuprasadah susvapno darpanotha tvamitrajit Vedakaro mantrakaro vidvansamaramardanah
અર્થ:प्रचुर कृपा वाले, सुन्दर स्वप्न वाले, दर्पण, शत्रुओं के विजेता; वेद और मन्त्रों के कर्ता, ज्ञानी, युद्ध में पराभव करने वाले।
મહામેઘનિવાસી ચ મહાઘોરો વશીકરઃ । અગ્નિર્જ્વાલો મહાજ્વાલો અતિધૂમ્રો હુતો હવિઃ ॥ ૫૨॥
Mahameghanivasi cha mahaghoro vashikarah Agnirjvalo mahajvalo atidhumro huto havih
અર્થ:महामेघ में वास करने वाले, अत्यन्त भयंकर, दमनकारी; अग्नि, ज्वाला और महाज्वाला, गहन धूम्र-श्याम, अर्पित आहुति।
વૃષણઃ શઙ્કરો નિત્યં વર્ચસ્વી ધૂમકેતનઃ । નીલસ્તથાઙ્ગલુબ્ધશ્ચ શોભનો નિરવગ્રહઃ ॥ ૫૩॥
Vrishanah shankaro nityam varchasvi dhumaketanah Nilastathangalubdhashcha shobhano niravagrahah
અર્થ:वृषभ (और कृपा-वर्षक), शंकर कल्याणकारी, सदा देदीप्यमान, धूमध्वज; नीलवर्ण, भक्ति के अभिलाषी, सुन्दर, अबाध।
સ્વસ્તિદઃ સ્વસ્તિભાવશ્ચ ભાગી ભાગકરો લઘુઃ । ઉત્સઙ્ગશ્ચ મહાઙ્ગશ્ચ મહાગર્ભપરાયણઃ ॥ ૫૪॥
Svastidah svastibhavashcha bhagi bhagakaro laghuh Utsangashcha mahangashcha mahagarbhaparayanah
અર્થ:कल्याण के दाता, कल्याण-स्वरूप, भाग देने वाले और भाग के कर्ता, शीघ्र; विशाल गोद और विशाल देह वाले, महान् ब्रह्मगर्भ में रत।
કૃષ્ણવર્ણઃ સુવર્ણશ્ચ ઇન્દ્રિયં સર્વદેહિનામ્ । મહાપાદો મહાહસ્તો મહાકાયો મહાયશાઃ ॥ ૫૫॥
Krishnavarnah suvarnashcha indriyam sarvadehinam Mahapado mahahasto mahakayo mahayashah
અર્થ:श्यामवर्ण और स्वर्णवर्ण, समस्त देहधारियों की इन्द्रिय-शक्ति; महान् चरणों, महान् हाथों, महान् देह और महायश वाले।
મહામૂર્ધા મહામાત્રો મહાનેત્રો નિશાલયઃ । મહાન્તકો મહાકર્ણો મહોષ્ઠશ્ચ મહાહનુઃ ॥ ૫૬॥
Mahamurdha mahamatro mahanetro nishalayah Mahantako mahakarno mahoshthashcha mahahanuh
અર્થ:महान् मस्तक, महान् माप, महान् नेत्रों वाले, रात्रि के धाम; महान् अन्तक, महान् कानों, महान् ओष्ठों और महाहनु वाले।
મહાનાસો મહાકમ્બુર્મહાગ્રીવઃ શ્મશાનભાક્ । મહાવક્ષા મહોરસ્કો હ્યન્તરાત્મા મૃગાલયઃ ॥ ૫૭॥
Mahanaso mahakamburmahagrivah shmashanabhak Mahavaksha mahorasko hyantaratma mrigalayah
અર્થ:महान् नासिका, शंख-सी ग्रीवा और विशाल कण्ठ वाले, श्मशान के निवासी; विशाल वक्ष और छाती वाले, अन्तरात्मा, मृग के विश्रामस्थल।
લમ્બનો લમ્બિતોષ્ઠશ્ચ મહામાયઃ પયોનિધિઃ । મહાદન્તો મહાદંષ્ટ્રો મહાજિહ્વો મહામુખઃ ॥ ૫૮॥
Lambano lambitoshthashcha mahamayah payonidhih Mahadanto mahadamshtro mahajihvo mahamukhah
અર્થ:लम्बित रूप और लटकते ओष्ठ वाले, महामाया वाले, क्षीरसागर; महान् दाँतों और दँष्ट्राओं, विशाल जिह्वा और महान् मुख वाले।
મહાનખો મહારોમા મહાકેશો મહાજટઃ । પ્રસન્નશ્ચ પ્રસાદશ્ચ પ્રત્યયો ગિરિસાધનઃ ॥ ૫૯॥
Mahanakho maharoma mahakesho mahajatah Prasannashcha prasadashcha pratyayo girisadhanah
અર્થ:महान् नखों, महान् केशों, महान् जटाओं और महान् जटा-समूह वाले; कृपालु और कृपा-स्वरूप, दृढ़ निश्चय, पर्वत पर सिद्ध।
સ્નેહનોઽસ્નેહનશ્ચૈવ અજિતશ્ચ મહામુનિઃ । વૃક્ષાકારો વૃક્ષકેતુરનલો વાયુવાહનઃ ॥ ૬૦॥
Snehanosnehanashchaiva ajitashcha mahamunih Vrikshakaro vrikshaketuranalo vayuvahanah
અર્થ:प्रेममय और निर्लिप्त (आसक्ति से परे), अजेय, महर्षि; वृक्षरूप, वृक्षध्वज, अग्नि, वायु द्वारा वाहित।
ગણ્ડલી મેરુધામા ચ દેવાધિપતિરેવ ચ । અથર્વશીર્ષઃ સામાસ્ય ઋક્સહસ્રામિતેક્ષણઃ ॥ ૬૧॥
Gandali merudhama cha devadhipatireva cha Atharvashirshah samasya riksahasramitekshanah
અર્થ:कपोल-आभूषण वाले, मेरु पर विराजमान, और स्वयं देवेश; जिनका मस्तक अथर्व है, मुख साम है, सहस्र ऋचाओं से अप्रमेय दृष्टि वाले।
યજુઃપાદભુજો ગુહ્યઃ પ્રકાશો જઙ્ગમસ્તથા । અમોઘાર્થઃ પ્રસાદશ્ચ અભિગમ્યઃ સુદર્શનઃ ॥ ૬૨॥
Yajuhpadabhujo guhyah prakasho jangamastatha Amogharthah prasadashcha abhigamyah sudarshanah
અર્થ:जिनके चरण और भुजाएँ यजुस् हैं, गुप्त, प्रकट, गतिशील; अमोघ संकल्प वाले, कृपा, सुलभ, सुदर्शन (सुन्दर दर्शन वाले)।
ઉપકારઃ પ્રિયઃ સર્વઃ કનકઃ કાઞ્ચનચ્છવિઃ । નાભિર્નન્દિકરો ભાવઃ પુષ્કરસ્થપતિઃ સ્થિરઃ ॥ ૬૩॥
Upakarah priyah sarvah kanakah kanchanachchhavih Nabhirnandikaro bhavah pushkarasthapatih sthirah
અર્થ:हितकारी, प्रिय, सर्व, स्वर्ण, स्वर्णकान्ति वाले; नाभि (केन्द्र), आनन्द के कर्ता, सत्ता-स्वरूप, कमल पर दृढ़ स्थित।
દ્વાદશસ્ત્રાસનશ્ચાદ્યો યજ્ઞો યજ્ઞસમાહિતઃ । નક્તં કલિશ્ચ કાલશ્ચ મકરઃ કાલપૂજિતઃ ॥ ૬૪॥
Dvadashastrasanashchadyo yajno yajnasamahitah Naktam kalishcha kalashcha makarah kalapujitah
અર્થ:द्वादश (आदित्य), सिंहासन वाले, आदि, पूर्ण-संगृहीत यज्ञ; रात्रि, कलह और काल, मकर, युगों से पूजित।
સગણો ગણકારશ્ચ ભૂતવાહનસારથિઃ । ભસ્મશયો ભસ્મગોપ્તા ભસ્મભૂતસ્તરુર્ગણઃ ॥ ૬૫॥
Sagano ganakarashcha bhutavahanasarathih Bhasmashayo bhasmagopta bhasmabhutastarurganah
અર્થ:अपने गणों और उनके कर्ता सहित, भूतगणों द्वारा खींचे रथ वाले सारथि; भस्म पर विश्राम करने वाले, भस्म के रक्षक, भस्मीभूत, वृक्ष, गण।
લોકપાલસ્તથા લોકો મહાત્મા સર્વપૂજિતઃ । શુક્લસ્ત્રિશુક્લઃ સમ્પન્નઃ શુચિર્ભૂતનિષેવિતઃ ॥ ૬૬॥
Lokapalastatha loko mahatma sarvapujitah Shuklastrishuklah sampannah shuchirbhutanishevitah
અર્થ:लोकों के रक्षक, लोक, महान् आत्मा, सर्वपूजित; श्वेत, त्रिश्वेत, पूर्ण, पवित्र, समस्त प्राणियों द्वारा सेवित।
આશ્રમસ્થઃ ક્રિયાવસ્થો વિશ્વકર્મમતિર્વરઃ । વિશાલશાખસ્તામ્રોષ્ઠો હ્યમ્બુજાલઃ સુનિશ્ચલઃ ॥ ૬૭॥
Ashramasthah kriyavastho vishvakarmamatirvarah Vishalashakhastamroshtho hyambujalah sunishchalah
અર્થ:आश्रम में वास करने वाले, कर्म में स्थित, विश्वकर्मा-सी बुद्धि वाले, श्रेष्ठ; फैली शाखाओं वाले, ताम्र-ओष्ठ, कमल-जाल, पूर्ण शान्त।
કપિલઃ કપિશઃ શુક્લ આયુશ્ચૈવિ પરોઽપરઃ । ગન્ધર્વો હ્યદિતિસ્તાર્ક્ષ્યઃ સુવિજ્ઞેયઃ સુશારદઃ ॥ ૬૮॥
Kapilah kapishah shukla ayushchaivi paroparah Gandharvo hyaditistarkshyah suvijneyah susharadah
અર્થ:पिंगल, भूरे और श्वेत, आयु-स्वरूप, उच्च और निम्न; गन्धर्व, अदिति, गरुड़ (तार्क्ष्य), सुगम-ज्ञेय, सूक्ष्म बुद्धि वाले।
પરશ્વધાયુધો દેવ અનુકારી સુબાન્ધવઃ । તુમ્બવીણો મહાક્રોધ ઊર્ધ્વરેતા જલેશયઃ ॥ ૬૯॥
Parashvadhayudho deva anukari subandhavah Tumbavino mahakrodha urdhvareta jaleshayah
અર્થ:फरसा धारण करने वाले देव, अनुकरणकर्ता, सत्कुल-बन्धु; तुम्बी-वीणा वाले, महाक्रोधी, ऊर्ध्वरेता, जल पर विश्राम करने वाले।
ઉગ્રો વંશકરો વંશો વંશનાદો હ્યનિન્દિતઃ । સર્વાઙ્ગરૂપો માયાવી સુહૃદો હ્યનિલોઽનલઃ ॥ ૭૦॥
Ugro vamshakaro vamsho vamshanado hyaninditah Sarvangarupo mayavi suhrido hyanilonalah
અર્થ:उग्र, वंश के कर्ता, वंश और उसका स्वर, अनिन्द्य; पूर्णांग, मायावी (माया के स्वामी), कृपालु मित्र, वायु और अग्नि।
બન્ધનો બન્ધકર્તા ચ સુબન્ધનવિમોચનઃ । સ યજ્ઞારિઃ સ કામારિર્મહાદંષ્ટ્રો મહાયુધઃ ॥ ૭૧॥
Bandhano bandhakarta cha subandhanavimochanah Sa yajnarih sa kamarirmahadamshtro mahayudhah
અર્થ:बन्धन और उसके कर्ता और हर बन्धन से मुक्त करने वाले; (दक्ष-)यज्ञ के शत्रु, काम के शत्रु, महान् दँष्ट्राओं और शक्तिशाली आयुधों वाले।
બહુધાનિન્દિતઃ શર્વઃ શઙ્કરઃ શઙ્કરોઽધનઃ । અમરેશો મહાદેવો વિશ્વદેવઃ સુરારિહા ॥ ૭૨॥
Bahudhaninditah sharvah shankarah shankarodhanah Amaresho mahadevo vishvadevah surariha
અર્થ:विविध रूप से स्तुत, शर्व, शंकर शान्ति के दाता, अनासक्त; अमरों के स्वामी, महादेव, विश्व के देव, देव-शत्रुओं के संहारक।
અહિર્બુધ્ન્યોઽનિલાભશ્ચ ચેકિતાનો હવિસ્તથા । અજૈકપાચ્ચ કાપાલી ત્રિશઙ્કુરજિતઃ શિવઃ ॥ ૭૩॥
Ahirbudhnyonilabhashcha chekitano havistatha Ajaikapachcha kapali trishankurajitah shivah
અર્થ:अहिर्बुध्न्य (गहराई का नाग), निर्वात-कान्ति, चेकितान, आहुति; अजैकपाद, कपाली, त्रिशंकु, अजेय, शिव (कल्याणकारी)।
ધન્વન્તરિર્ધૂમકેતુઃ સ્કન્દો વૈશ્રવણસ્તથા । ધાતા શક્રશ્ચ વિષ્ણુશ્ચ મિત્રસ્ત્વષ્ટા ધ્રુવો ધરઃ ॥ ૭૪॥
Dhanvantarirdhumaketuh skando vaishravanastatha Dhata shakrashcha vishnushcha mitrastvashta dhruvo dharah
અર્થ:धन्वन्तरि, धूमकेतु, स्कन्द, वैश्रवण (कुबेर); धाता, शक्र, विष्णु, मित्र, त्वष्टा, ध्रुव, धारक।
પ્રભાવઃ સર્વગો વાયુરર્યમા સવિતા રવિઃ । ઉષઙ્ગુશ્ચ વિધાતા ચ માન્ધાતા ભૂતભાવનઃ ॥ ૭૫॥
Prabhavah sarvago vayuraryama savita ravih Ushangushcha vidhata cha mandhata bhutabhavanah
અર્થ:शक्ति और सर्वव्यापी, वायु, अर्यमा, सवितृ, सूर्य; उशनस्, विधाता, मान्धाता, भूतों के स्रोत।
વિભુર્વર્ણવિભાવી ચ સર્વકામગુણાવહઃ । પદ્મનાભો મહાગર્ભશ્ચન્દ્રવક્ત્રોઽનિલોઽનલઃ ॥ ૭૬॥
Vibhurvarnavibhavi cha sarvakamagunavahah Padmanabho mahagarbhashchandravaktronilonalah
અર્થ:सर्वव्यापी, विविध प्रकाश वाले, समस्त कामनाओं और गुणों के धारक; पद्मनाभ, महागर्भ, चन्द्रमुख, वायु और अग्नि।
બલવાંશ્ચોપશાન્તશ્ચ પુરાણઃ પુણ્યચઞ્ચુરી । કુરુકર્તા કુરુવાસી કુરુભૂતો ગુણૌષધઃ ॥ ૭૭॥
Balavamshchopashantashcha puranah punyachanchuri Kurukarta kuruvasi kurubhuto gunaushadhah
અર્થ:बलवान् और गहन शान्त, प्राचीन, पुण्यकीर्ति; कुरुभूमि के कर्ता, निवासी और स्वरूप, गुणों की औषधि।
સર્વાશયો દર્ભચારી સર્વેષાં પ્રાણિનાં પતિઃ । દેવદેવઃ સુખાસક્તઃ સદસત્સર્વરત્નવિત્ ॥ ૭૮॥
Sarvashayo darbhachari sarvesham praninam patih Devadevah sukhasaktah sadasatsarvaratnavit
અર્થ:सर्व के आश्रय, कुश पर विचरने वाले, समस्त प्राणियों के स्वामी; देवों के देव, आनन्द में स्थित, सत्, असत् और समस्त रत्नों के ज्ञाता।
કૈલાસગિરિવાસી ચ હિમવદ્ગિરિસંશ્રયઃ । કૂલહારી કૂલકર્તા બહુવિદ્યો બહુપ્રદઃ ॥ ૭૯॥
Kailasagirivasi cha himavadgirisamshrayah Kulahari kulakarta bahuvidyo bahupradah
અર્થ:कैलास पर्वत पर वास करने वाले और हिमालय का आश्रय लेने वाले; तटों (सीमाओं) के नाशक और कर्ता, विविध ज्ञान वाले, बहुत के दाता।
વણિજો વર્ધકી વૃક્ષો બકુલશ્ચન્દનશ્છદઃ । સારગ્રીવો મહાજત્રુરલોલશ્ચ મહૌષધઃ ॥ ૮૦॥
Vanijo vardhaki vriksho bakulashchandanashchhadah Saragrivo mahajatruralolashcha mahaushadhah
અર્થ:व्यापारी, बढ़ई, वृक्ष, बकुल, चन्दन और पत्र; दृढ़ ग्रीवा और मजबूत कन्धों वाले, अचंचल, महान् औषधि।
સિદ્ધાર્થકારી સિદ્ધાર્થશ્છન્દોવ્યાકરણોત્તરઃ । સિંહનાદઃ સિંહદંષ્ટ્રઃ સિંહગઃ સિંહવાહનઃ ॥ ૮૧॥
Siddharthakari siddharthashchhandovyakaranottarah Simhanadah simhadamshtrah simhagah simhavahanah
અર્થ:सिद्ध-अर्थ के कर्ता और धारक, छन्द और व्याकरण में सर्वोच्च; सिंह-गर्जन और सिंह-दँष्ट्रा वाले, सिंह-गति, सिंह-वाहित।
પ્રભાવાત્મા જગત્કાલસ્થાલો લોકહિતસ્તરુઃ । સારઙ્ગો નવચક્રાઙ્ગઃ કેતુમાલી સભાવનઃ ॥ ૮૨॥
Prabhavatma jagatkalasthalo lokahitastaruh Sarango navachakrangah ketumali sabhavanah
અર્થ:शक्तिशाली आत्मा वाले, जगत् के काल, चषक, जगत् के हितकारी, वृक्ष; शारंग (चितकबरे), नूतन नवचक्र वाले, ध्वजाओं से मण्डित, शुभ-संकल्प वाले।
ભૂતાલયો ભૂતપતિરહોરાત્રમનિન્દિતઃ ॥ ૮૩॥
Bhutalayo bhutapatirahoratramaninditah
અર્થ:समस्त प्राणियों के धाम, भूतों के स्वामी, दिन-रात स्वरूप, अनिन्द्य।
વાહિતા સર્વભૂતાનાં નિલયશ્ચ વિભુર્ભવઃ । અમોઘઃ સંયતો હ્યશ્વો ભોજનઃ પ્રાણધારણઃ ॥ ૮૪॥
Vahita sarvabhutanam nilayashcha vibhurbhavah Amoghah samyato hyashvo bhojanah pranadharanah
અર્થ:समस्त प्राणियों के धारक, विश्रामस्थल, सर्वव्यापी भव; अमोघ, संयमी, वेगवान् अश्व, अन्न, प्राण के धारक।
ધૃતિમાન્મતિમાન્દક્ષઃ સત્કૃતશ્ચ યુગાધિપઃ । ગોપાલિર્ગોપતિર્ગ્રામો ગોચર્મવસનો હરિઃ। હિરણ્યબાહુશ્ચ તથા ગુહાપાલઃ પ્રવેશિનામ્ । પ્રકૃષ્ટારિર્મહાહર્ષો જિતકામો જિતેન્દ્રિયઃ ॥ ૮૫॥
Dhritimanmatimandakshah satkritashcha yugadhipah Gopalirgopatirgramo gocharmavasano harih Hiranyabahushcha tatha guhapalah praveshinam Prakrishtarirmahaharsho jitakamo jitendriyah
અર્થ:दृढ़ संकल्प वाले, प्रज्ञावान्, सक्षम, सुसम्मानित, कल्प के स्वामी; गोपाल, गोस्वामी, ग्राम, गोचर्मधारी, हरि; स्वर्णबाहु, प्रवेश करने वालों के लिए गुहा के रक्षक, महान् शत्रु-दमनकर्ता, परम आनन्दमय, काम और इन्द्रियों के विजेता।
ગાન્ધારશ્ચ સુવાસશ્ચ તપઃસક્તો રતિર્નરઃ । મહાગીતો મહાનૃત્યો હ્યપ્સરોગણસેવિતઃ ॥ ૮૬॥
Gandharashcha suvasashcha tapahsakto ratirnarah Mahagito mahanrityo hyapsaroganasevitah
અર્થ:गान्धार (स्वर) वाले, सुन्दर निवास वाले, तप, आनन्द और (विराट) पुरुष में रत; महागान और महानृत्य वाले, अप्सरा-गणों द्वारा सेवित।
મહાકેતુર્મહાધાતુર્નૈકસાનુચરશ્ચલઃ । આવેદનીય આદેશઃ સર્વગન્ધસુખાવહઃ ॥ ૮૭॥
Mahaketurmahadhaturnaikasanucharashchalah Avedaniya adeshah sarvagandhasukhavahah
અર્થ:महान् ध्वज और महान् तत्त्व वाले, अनेक शिखरों वाले, गतिशील; ज्ञेय, आज्ञा, समस्त सुगन्ध और आनन्द के दाता।
તોરણસ્તારણો વાતઃ પરિધી પતિખેચરઃ । સંયોગો વર્ધનો વૃદ્ધો અતિવૃદ્ધો ગુણાધિકઃ ॥ ૮૮॥
Toranastarano vatah paridhi patikhecharah Samyogo vardhano vriddho ativriddho gunadhikah
અર્થ:तोरण और उद्धारक, वायु, प्राकार, आकाशचारियों के स्वामी; योग, वृद्धि, वृद्ध, अति प्राचीन, गुणों में श्रेष्ठ।
નિત્ય આત્મસહાયશ્ચ દેવાસુરપતિઃ પતિઃ । યુક્તશ્ચ યુક્તબાહુશ્ચ દેવો દિવિ સુપર્વણઃ ॥ ૮૯॥
Nitya atmasahayashcha devasurapatih patih Yuktashcha yuktabahushcha devo divi suparvanah
અર્થ:शाश्वत, स्व-सहायक, देवों और असुरों के स्वामी, अधिपति; संयुक्त और संयुक्त-भुज, स्वर्ग में सुसन्धि के देव।
આષાઢશ્ચ સુષાણ્ઢશ્ચ ધ્રુવોઽથ હરિણો હરઃ । વપુરાવર્તમાનેભ્યો વસુશ્રેષ્ઠો મહાપથઃ ॥ ૯૦॥
Ashadhashcha sushandhashcha dhruvotha harino harah Vapuravartamanebhyo vasushreshtho mahapathah
અર્થ:आषाढ और सुषन्ध, ध्रुव, हरिण (मृग), हर; घूमते (लोकों) से परे देह वाले, वसुओं में श्रेष्ठ, महापथ।
શિરોહારી વિમર્શશ્ચ સર્વલક્ષણલક્ષિતઃ । અક્ષશ્ચ રથયોગી ચ સર્વયોગી મહાબલઃ ॥ ૯૧॥
Shirohari vimarshashcha sarvalakshanalakshitah Akshashcha rathayogi cha sarvayogi mahabalah
અર્થ:(खप्परों का) शिरोधारी, प्रतिबिम्ब-स्वरूप, समस्त शुभ लक्षणों से अंकित; अक्ष और रथ में जुते, सर्वयोगी, महाबली।
સમામ્નાયોઽસમામ્નાયસ્તીર્થદેવો મહારથઃ । નિર્જીવો જીવનો મન્ત્રઃ શુભાક્ષો બહુકર્કશઃ ॥ ૯૨॥
Samamnayosamamnayastirthadevo maharathah Nirjivo jivano mantrah shubhaksho bahukarkashah
અર્થ:परम्परा और परम्परा से परे, तीर्थों के देव, महारथी; निर्जीव और जीवनदाता, मन्त्र, शुभ नेत्रों वाले, अत्यन्त दुर्गम।
રત્નપ્રભૂતો રત્નાઙ્ગો મહાર્ણવનિપાનવિત્ । મૂલં વિશાલો હ્યમૃતો વ્યક્તાવ્યક્તસ્તપોનિધિઃ ॥ ૯૩॥
Ratnaprabhuto ratnango maharnavanipanavit Mulam vishalo hyamrito vyaktavyaktastaponidhih
અર્થ:रत्नों से उत्पन्न, रत्न-अंग वाले, महासागर की गहराइयों के ज्ञाता; मूल, विशाल, अमर, व्यक्त-अव्यक्त, तप के कोष।
આરોહણોઽધિરોહશ્ચ શીલધારી મહાયશાઃ । સેનાકલ્પો મહાકલ્પો યોગો યુગકરો હરિઃ ॥ ૯૪॥
Arohanodhirohashcha shiladhari mahayashah Senakalpo mahakalpo yogo yugakaro harih
અર્થ:आरोहण और अति-आरोहण, सदाचार के धारक, महायशस्वी; सेना के विधाता, महाकल्प वाले, योग-स्वरूप, युगों के कर्ता, हरि।
યુગરૂપો મહારૂપો મહાનાગહનો વધઃ । ન્યાયનિર્વપણઃ પાદઃ પણ્ડિતો હ્યચલોપમઃ ॥ ૯૫॥
Yugarupo maharupo mahanagahano vadhah Nyayanirvapanah padah pandito hyachalopamah
અર્થ:युगों के रूप वाले, विशाल रूप वाले, महासर्प के संहारक, संहारक; न्याय के दाता, चरण, ज्ञानी, अचल पर्वत-समान।
બહુમાલો મહામાલઃ શશી હરસુલોચનઃ । વિસ્તારો લવણઃ કૂપસ્ત્રિયુગઃ સફલોદયઃ ॥ ૯૬॥
Bahumalo mahamalah shashi harasulochanah Vistaro lavanah kupastriyugah saphalodayah
અર્થ:अनेक मालाओं और महामाला वाले, चन्द्र, हर के सुन्दर नेत्र; विस्तार, लवणसागर, कूप, तीन युगों वाले, फलप्रद उदय वाले।
ત્રિલોચનો વિષણ્ણાઙ્ગો મણિવિદ્ધો જટાધરઃ । બિન્દુર્વિસર્ગઃ સુમુખઃ શરઃ સર્વાયુધઃ સહઃ ॥ ૯૭॥
Trilochano vishannango manividdho jatadharah Bindurvisargah sumukhah sharah sarvayudhah sahah
અર્થ:त्रिलोचन, झुके अंग वाले, रत्न-विद्ध, जटाधारी; बिन्दु और विसर्ग, सुमुख, बाण, समस्त आयुध, सहनशील।
નિવેદનઃ સુખાજાતઃ સુગન્ધારો મહાધનુઃ । ગન્ધપાલી ચ ભગવાનુત્થાનઃ સર્વકર્મણામ્ ॥ ૯૮॥
Nivedanah sukhajatah sugandharo mahadhanuh Gandhapali cha bhagavanutthanah sarvakarmanam
અર્થ:उद्घोषक, सुख से उत्पन्न, सुगन्धार वाले, महाधनुष; सुगन्ध के रक्षक, प्रभु, समस्त कर्मों के उत्थान।
મન્થાનો બહુલો વાયુઃ સકલઃ સર્વલોચનઃ । તલસ્તાલઃ કરસ્થાલી ઊર્ધ્વસંહનનો મહાન્ ॥ ૯૯॥
Manthano bahulo vayuh sakalah sarvalochanah Talastalah karasthali urdhvasamhanano mahan
અર્થ:मन्थन-दण्ड, प्रचुर, वायु, समस्त, सर्वनेत्र; धरातल, ताल, हाथ में चषक, ऊर्ध्व देह वाले, महान्।
છત્રં સુચ્છત્રો વિખ્યાતો લોકઃ સર્વાશ્રયઃ ક્રમઃ । મુણ્ડો વિરૂપો વિકૃતો દણ્ડી કુણ્ડી વિકુર્વણઃ। હર્યક્ષઃ કકુભો વજ્રો શતજિહ્વઃ સહસ્રપાત્ । સહસ્રમૂર્ધા દેવેન્દ્રઃ સર્વદેવમયો ગુરુઃ ॥ ૧૦૦॥
Chhatram suchchhatro vikhyato lokah sarvashrayah kramah Mundo virupo vikrito dandi kundi vikurvanah Haryakshah kakubho vajro shatajihvah sahasrapat Sahasramurdha devendrah sarvadevamayo guruh
અર્થ:छत्र और सुन्दर छत्र वाले, विख्यात, जगत्, सर्व के आश्रय, पग; मुण्डित, विकृत और कुरूप, दण्डधारी, मुद्रिकाधारी, परिवर्तनकर्ता; सिंह-नेत्र, शिखर, वज्र, शत-जिह्व, सहस्रपाद, सहस्रशीर्ष देवेन्द्र, सर्वदेवमय, गुरु।
સહસ્રબાહુઃ સર્વાઙ્ગઃ શરણ્યઃ સર્વલોકકૃત્ । પવિત્રં ત્રિકકુન્મન્ત્રઃ કનિષ્ઠઃ કૃષ્ણપિઙ્ગલઃ। બ્રહ્મદણ્ડવિનિર્માતા શતઘ્નીપાશશક્તિમાન્ । પદ્મગર્ભો મહાગર્ભો બ્રહ્મગર્ભો જલોદ્ભવઃ ॥ ૧૦૧॥
Sahasrabahuh sarvangah sharanyah sarvalokakrit Pavitram trikakunmantrah kanishthah krishnapingalah Brahmadandavinirmata shataghnipashashaktiman Padmagarbho mahagarbho brahmagarbho jalodbhavah
અર્થ:सहस्रबाहु, पूर्णांग, आश्रय, समस्त लोकों के कर्ता; पवित्र, त्रिशिखर, मन्त्र, कनिष्ठ, कृष्ण-पिंगल; ब्रह्मदण्ड के कर्ता, शतघ्नी, पाश और शूल धारक; पद्मगर्भ, महागर्भ, ब्रह्मगर्भ, जल से उत्पन्न।
ગભસ્તિર્બ્રહ્મકૃદ્બ્રહ્મી બ્રહ્મવિદ્બ્રાહ્મણો ગતિઃ । અનન્તરૂપો નૈકાત્મા તિગ્મતેજાઃ સ્વયમ્ભુવઃ ॥ ૧૦૨॥
Gabhastirbrahmakridbrahmi brahmavidbrahmano gatih Anantarupo naikatma tigmatejah svayambhuvah
અર્થ:ज्योति-किरण, ब्रह्म और ब्रह्मन् के कर्ता, ब्रह्मज्ञ, ब्राह्मण, लक्ष्य; अनन्त रूप, बहु-आत्मा, उग्र तेज, स्वयम्भू।
ઊર્ધ્વગાત્મા પશુપતિર્વાતરંહા મનોજવઃ । ચન્દની પદ્મનાલાગ્રઃ સુરભ્યુત્તરણો નરઃ ॥ ૧૦૩॥
Urdhvagatma pashupatirvataramha manojavah Chandani padmanalagrah surabhyuttarano narah
અર્થ:ऊर्ध्वगामी आत्मा, पशुपति, वायु-सा शीघ्र, मन-सा शीघ्र; चन्दन-अनुलिप्त, कमल-नाल का अग्र, कामधेनु के उद्धारक, पुरुष।
કર્ણિકારમહાસ્રગ્વી નીલમૌલિઃ પિનાકધૃત્ । ઉમાપતિરુમાકાન્તો જાહ્નવીધૃગુમાધવઃ ॥ ૧૦૪॥
Karnikaramahasragvi nilamaulih pinakadhrit Umapatirumakanto jahnavidhrigumadhavah
અર્થ:महान् कर्णिकार पुष्पों से मण्डित, नीलशिख, पिनाकधारी; उमा के स्वामी और प्रिय, गंगा (जाह्नवी) के धारक, उमा के पति।
વરો વરાહો વરદો વરેણ્યઃ સુમહાસ્વનઃ । મહાપ્રસાદો દમનઃ શત્રુહા શ્વેતપિઙ્ગલઃ ॥ ૧૦૫॥
Varo varaho varado varenyah sumahasvanah Mahaprasado damanah shatruha shvetapingalah
અર્થ:वर और वराह, वरदाता, परम योग्य, महानाद वाले; महाकृपालु, दमनकर्ता, शत्रु-संहारक, श्वेत-पिंगल।
પીતાત્મા પરમાત્મા ચ પ્રયતાત્મા પ્રધાનધૃત્ । સર્વપાર્શ્વમુખસ્ત્ર્યક્ષો ધર્મસાધારણો વરઃ ॥ ૧૦૬॥
Pitatma paramatma cha prayatatma pradhanadhrit Sarvaparshvamukhastryaksho dharmasadharano varah
અર્થ:स्वर्ण आत्मा, परमात्मा, संयत आत्मा, प्रधान के धारक; सर्वाभिमुख, त्रिनेत्र, धर्म की समान भूमि, श्रेष्ठ।
ચરાચરાત્મા સૂક્ષ્માત્મા અમૃતો ગોવૃષેશ્વરઃ । સાધ્યર્ષિર્વસુરાદિત્યો વિવસ્વાન્સવિતાઽમૃતઃ। વ્યાસઃ સર્ગઃ સુસઙ્ક્ષેપો વિસ્તરઃ પર્યયો નરઃ । ઋતુ સંવત્સરો માસઃ પક્ષઃ સઙ્ખ્યાસમાપનઃ ॥ ૧૦૭॥
Characharatma sukshmatma amrito govrisheshvarah Sadhyarshirvasuradityo vivasvansavitamritah Vyasah sargah susankshepo vistarah paryayo narah Ritu samvatsaro masah pakshah sankhyasamapanah
અર્થ:चर और अचर की आत्मा, सूक्ष्म आत्मा, अमर, वृष और गो के स्वामी; साध्य-ऋषि, वसु, आदित्य, विवस्वान्, सवितृ, अमर; व्यास, सृष्टि, सूक्ष्म संक्षेप और विस्तार, पुनरावृत्ति, पुरुष; ऋतु, वर्ष, मास, पक्ष, समस्त गणना की पूर्णता।
કલા કાષ્ઠા લવા માત્રા મુહૂર્તાહઃક્ષપાઃ ક્ષણાઃ । વિશ્વક્ષેત્રં પ્રજાબીજં લિઙ્ગમાદ્યસ્તુ નિર્ગમઃ ॥ ૧૦૮॥
Kala kashtha lava matra muhurtahahkshapah kshanah Vishvakshetram prajabijam lingamadyastu nirgamah
અર્થ:कला, काष्ठा, लव, मात्रा, मुहूर्त, दिन, रात्रि और क्षण (काल के विभाग); विश्व-क्षेत्र, भूतों का बीज, लिंग, आदि, प्रस्थान।
સદસદ્વ્યક્તમવ્યક્તં પિતા માતા પિતામહઃ । સ્વર્ગદ્વારં પ્રજાદ્વારં મોક્ષદ્વારં ત્રિવિષ્ટપમ્ ॥ ૧૦૯॥
Sadasadvyaktamavyaktam pita mata pitamahah Svargadvaram prajadvaram mokshadvaram trivishtapam
અર્થ:सत् और असत्, व्यक्त और अव्यक्त, पिता, माता और पितामह; स्वर्ग का द्वार, भूतों का द्वार, मोक्ष का द्वार, दिव्य धाम।
નિર્વાણં હ્લાદનશ્ચૈવ બ્રહ્મલોકઃ પરા ગતિઃ । દેવાસુરવિનિર્માતા દેવાસુરપરાયણઃ ॥ ૧૧૦॥
Nirvanam hladanashchaiva brahmalokah para gatih Devasuravinirmata devasuraparayanah
અર્થ:निर्वाण और आह्लादक, ब्रह्मलोक, परम लक्ष्य; देवों और असुरों के कर्ता, देवों और असुरों के आश्रय।
દેવાસુરગુરુર્દેવો દેવાસુરનમસ્કૃતઃ । દેવાસુરમહામાત્રો દેવાસુરગણાશ્રયઃ ॥ ૧૧૧॥
Devasuragururdevo devasuranamaskritah Devasuramahamatro devasuraganashrayah
અર્થ:देवों और असुरों के गुरु, देव, देवों और असुरों द्वारा वन्दित; देवों और असुरों के महामन्त्री, उनके गणों के आधार।
દેવાસુરગણાધ્યક્ષો દેવાસુરગણાગ્રણીઃ । દેવાતિદેવો દેવર્ષિર્દેવાસુરવરપ્રદઃ ॥ ૧૧૨॥
Devasuraganadhyaksho devasuraganagranih Devatidevo devarshirdevasuravarapradah
અર્થ:देवों और असुरों के गणों के अध्यक्ष, उनमें अग्रणी; देवों से परे देव, देवर्षि, देवों और असुरों को वरदान देने वाले।
દેવાસુરેશ્વરો વિશ્વો દેવાસુરમહેશ્વરઃ । સર્વદેવમયોઽચિન્ત્યો દેવતાત્માઽઽત્મસમ્ભવઃ ॥ ૧૧૩॥
Devasureshvaro vishvo devasuramaheshvarah Sarvadevamayochintyo devatatmatmasambhavah
અર્થ:देवों और असुरों के स्वामी, विश्व, देवों और असुरों के महेश्वर; सर्वदेवमय, अचिन्त्य, देवता की आत्मा, स्वयम्भू।
ઉદ્ભિત્ત્રિવિક્રમો વૈદ્યો વિરજો નીરજોઽમરઃ ॥ ઈડ્યો હસ્તીશ્વરો વ્યાઘ્રો દેવસિંહો નરર્ષભઃ ॥ ૧૧૪॥
Udbhittrivikramo vaidyo virajo nirajomarah Idyo hastishvaro vyaghro devasimho nararshabhah
અર્થ:प्रकट, त्रिविक्रम, वैद्य, निर्विकार, निर्मल, अमर; स्तुत्य, गजेन्द्र, व्याघ्र, दिव्य सिंह, नरों में वृषभ।
વિબુધોઽગ્રવરઃ સૂક્ષ્મઃ સર્વદેવસ્તપોમયઃ । સુયુક્તઃ શોભનો વજ્રી પ્રાસાનાં પ્રભવોઽવ્યયઃ ॥ ૧૧૫॥
Vibudhogravarah sukshmah sarvadevastapomayah Suyuktah shobhano vajri prasanam prabhavovyayah
અર્થ:ज्ञानी, श्रेष्ठतम, सूक्ष्म, सर्वदेव, तपोमय; सुसंयुक्त, देदीप्यमान, वज्रधारी, शूलों के स्रोत, अविनाशी।
ગુહઃ કાન્તો નિજઃ સર્ગઃ પવિત્રં સર્વપાવનઃ । શૃઙ્ગી શૃઙ્ગપ્રિયો બભ્રૂ રાજરાજો નિરામયઃ ॥ ૧૧૬॥
Guhah kanto nijah sargah pavitram sarvapavanah Shringi shringapriyo babhru rajarajo niramayah
અર્થ:गुह (गुप्त), प्रिय, निजस्व, सृष्टि, पवित्र, सर्व-पावन; शृंगी, शृंग-प्रिय, बभ्रु (पिंगल), राजाधिराज, निरोग।
અભિરામઃ સુરગણો વિરામઃ સર્વસાધનઃ । લલાટાક્ષો વિશ્વદેવો હરિણો બ્રહ્મવર્ચસઃ ॥ ૧૧૭॥
Abhiramah suragano viramah sarvasadhanah Lalataksho vishvadevo harino brahmavarchasah
અર્થ:आह्लादक, देवगण, उपरति, समस्त सिद्धि के साधन; ललाटाक्ष, सर्वदेव, मृग, ब्राह्मी प्रभा वाले।
સ્થાવરાણાં પતિશ્ચૈવ નિયમેન્દ્રિયવર્ધનઃ । સિદ્ધાર્થઃ સિદ્ધભૂતાર્થોઽચિન્ત્યઃ સત્યવ્રતઃ શુચિઃ ॥ ૧૧૮॥
Sthavaranam patishchaiva niyamendriyavardhanah Siddharthah siddhabhutarthochintyah satyavratah shuchih
અર્થ:समस्त अचर वस्तुओं के स्वामी, संयमित इन्द्रियों के वर्धक; सिद्धार्थ, सिद्ध-भाव और संकल्प वाले, अचिन्त्य, सत्यव्रत, पवित्र।
વ્રતાધિપઃ પરં બ્રહ્મ ભક્તાનાં પરમા ગતિઃ । વિમુક્તો મુક્તતેજાશ્ચ શ્રીમાન્શ્રીવર્ધનો જગત્ ॥ ૧૧૯॥
Vratadhipah param brahma bhaktanam parama gatih Vimukto muktatejashcha shrimanshrivardhano jagat
અર્થ:व्रतों के स्वामी, परब्रह्म, भक्तों के परम लक्ष्य; मुक्त, मुक्त-तेज वाले, यशस्वी, यश के वर्धक — जो स्वयं जगत् हैं।
॥ ફલશ્રુતિઃ ॥
Phalashrutih
અર્થ:फलश्रुति — श्री शिव के इन सहस्र नामों के पाठ का फल:
શિવમેભિઃ સ્તુવન્દેવં નામભિઃ પુષ્ટિવર્ધનૈઃ । નિત્યયુક્તઃ શુચિર્ભક્તઃ પ્રાપ્નોત્યાત્માનમાત્મના ॥ એતદ્ધિ પરમં બ્રહ્મ પરં બ્રહ્માધિગચ્છતિ ॥
Shivamebhih stuvandevam namabhih pushtivardhanaih Nityayuktah shuchirbhaktah prapnotyatmanamatmana Etaddhi paramam brahma param brahmadhigachchhati
અર્થ:कल्याण बढ़ाने वाले इन नामों से देव शिव की स्तुति करता हुआ, सदा भक्तिनिष्ठ शुद्ध भक्त आत्मा द्वारा आत्मा को प्राप्त करता है। क्योंकि यही परब्रह्म है, और इसी के द्वारा मनुष्य परब्रह्म को प्राप्त होता है।
ઇદં પુણ્યં પવિત્રં ચ સર્વદા પાપનાશનમ્ । યોગદં મોક્ષદં ચૈવ સ્વર્ગદં તોષદં તથા ॥ એવમેતત્પઠન્તે ય એકભક્ત્યા તુ શઙ્કરમ્ । યા ગતિઃ સાઙ્ખ્યયોગાનાં વ્રજન્ત્યેતાં ગતિં તદા ॥
Idam punyam pavitram cha sarvada papanashanam Yogadam mokshadam chaiva svargadam toshadam tatha Evametatpathante ya ekabhaktya tu shankaram Ya gatih sankhyayoganam vrajantyetam gatim tada
અર્થ:यह स्तोत्र पुण्यमय और पवित्र है, सदा पाप का नाश करने वाला; यह योग, मोक्ष, स्वर्ग और सन्तोष प्रदान करता है। जो एकाग्र भक्ति से शंकर का स्मरण करते हुए इसका पाठ करते हैं, वे उसी गति को प्राप्त होते हैं जिसे सांख्य और योग के आचार्य प्राप्त करते हैं।
સ્તવમેતં પ્રયત્નેન સદા રુદ્રસ્ય સન્નિધૌ । અબ્દમેકં ચરેદ્ભક્તઃ પ્રાપ્નુયાદીપ્સિતં ફલમ્ ॥ એતદ્રહસ્યં પરમં બ્રહ્મણો હૃદિ સંસ્થિતમ્ ।
Stavametam prayatnena sada rudrasya sannidhau Abdamekam charedbhaktah prapnuyadipsitam phalam Etadrahasyam paramam brahmano hridi samsthitam
અર્થ:जो भक्त रुद्र के समक्ष पूरे एक वर्ष तक श्रद्धापूर्वक इस स्तोत्र का पाठ करता है, वह अपनी अभिलषित कामना का फल पाता है। यह परम रहस्य है, जो ब्रह्मा के हृदय में ही स्थित है।
ઇતિ શ્રીમહાભારતે અનુશાસનપર્વણિ શ્રીશિવસહસ્રનામસ્તોત્રં સમ્પૂર્ણમ્ ॥ ૐ નમઃ શિવાય ॥
Iti shrimahabharate anushasanaparvani shrishivasahasranamastotram sampurnam Om namah shivaya
અર્થ:इस प्रकार महाभारत के अनुशासन पर्व से श्री शिव सहस्रनाम स्तोत्र सम्पूर्ण हुआ। ॐ नमः शिवाय।
શબ્દ-શબ્દ અર્થ
ઉચ્ચારણ સાંભળવા કોઈપણ શબ્દ પર ક્લિક કરો
शिव सहस्रनाम પાઠના લાભ
Recitation of all 1000 names of Lord Shiva is among the most powerful spiritual practices for liberation (moksha) and inner peace.
The Phalashruti promises it is 'ever destroying sin' and bestows yoga, liberation, heaven and contentment (yogadam mokshadam svargadam toshadam).
Removes fear, disease and untimely death — Shiva as Mrityunjaya is the conqueror of death.
Reciting it with single-pointed devotion grants the very goal attained by the masters of Sankhya and Yoga.
The tradition states that a devotee who recites it daily for one year before Shiva attains his heart's desire.
Calms anger and restlessness, deepens meditation, and steadies the mind in devotion to Mahadeva.
Especially powerful on Mondays (Somvar), Pradosh, Maha Shivaratri and during the month of Shravan.
Drawn from the Mahabharata, where it was revealed by Lord Krishna himself — carrying the authority of the highest scripture.
शिव सहस्रनाम જપ વિધિ
Bathe and sit facing east or north before a Shiva Linga or image of Mahadeva. Light a lamp, offer bilva (bel) leaves and water, and begin with the opening dhyana of Mahesha. Recite the thousand names slowly and clearly with devotion; the complete path takes about 25–30 minutes. Conclude with the Phalashruti and 'Om Namah Shivaya'. Reciting before a Shiva Linga, especially during Pradosh, is held to be most fruitful.
વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો
આ પણ વાંચો
ॐ
સંપૂર્ણ शिव सहस्रनाम શ્લોક-શ્લોક અર્થ સહિત વાંચો, અથવા વધુ પવિત્ર પાઠ જુઓ