શિવ તાંડવ સ્તોત્રમ્
शिव तांडव स्तोत्रम् in Gujarati · ગુજરાતી
તમારી ભાષા/લિપિમાં વાંચો
✦ અર્થ
શિવ તાંડવ સ્તોત્ર લંકાપતિ રાવણે રચેલી ઓજસ્વી સ્તુતિ છે — તે શિવના બ્રહ્માંડીય તાંડવ નૃત્યની મહિમા ગાય છે. ડમરુના નાદ જેવા ગર્જતા છંદોમાં જટામાં ગંગા, ગળામાં સર્પમાળા અને ડમરુના તાલ સાથેના શિવનું તે વર્ણન કરે છે. તેનો પાઠ અડગ ભક્તિ, બળ, સમૃદ્ધિ અને શિવની શીઘ્ર કૃપા આપનાર મનાય છે.
ઉત્પત્તિ અને કથા
Composed independently · Ravana, King of Lanka · Treta Yuga (mythological era)
રામાયણ અનુસાર રાવણ ભગવાન શિવના સૌથી મોટા ભક્તોમાંનો એક હતો. જ્યારે તેણે કૈલાસ પર્વતને ઊંચકવાનો પ્રયાસ કર્યો, ત્યારે શિવે પર્વતને દબાવી રાવણની આંગળીઓ કચડી નાખી. વેદના અને ભક્તિમાં રાવણે શિવ તાંડવ સ્તોત્રની રચના કરી — જે એટલું પ્રભાવશાળી હતું કે શિવે પ્રસન્ન થઈ તેને અજેય ખડ્ગનું વરદાન આપ્યું.
✦ શાસ્ત્રોમાં કહ્યા પ્રમાણે
શિવ આ સ્તોત્રથી એટલા પ્રસન્ન થયા કે કૈલાસને ઉખાડવાના પ્રયાસ માટે રાવણને માફ કરી તેને ચંદ્રહાસ ખડ્ગ આપ્યું. આ દર્શાવે છે કે સાચી ભક્તિ માટે શિવનો પ્રેમ અહંકારના કૃત્યોથી પણ ઉપર છે.
સાંભળતાં સાંભળતાં જપો
અર્થ સહિત સંપૂર્ણ પાઠ
કોઈપણ પંક્તિ અથવા ▶ બટન દબાવી સાંભળો
જટાટવી ગલજ્જલ પ્રવાહ પાવિતસ્થલે ગલેવલમ્બ્ય લમ્બિતાં ભુજઙ્ગતુઙ્ગમાલિકામ્ । ડમડ્ડમડ્ડમડ્ડમન્નિનાદવડ્ડમર્વયં ચકાર ચણ્ડતાણ્ડવં તનોતુ નઃ શિવઃ શિવમ્ ॥
Jatatavi galajjala pravaha pavitasthale Galevalambya lambitam bhujangatungamalikam Damaddamaddamaddamanninadavaddamarvayam Chakara chandatandavam tanotu nah shivah shivam
અર્થ:તેમની જટારૂપી ગાઢ વનમાંથી વહેતી પવિત્ર ગંગાની ધારા સ્થળને પાવન કરે છે; ગળામાં ઊંચી સર્પમાળા લટકે છે. 'ડમડ્-ડમડ્-ડમડ્' ડમરુ વગાડતા શિવે ઉગ્ર તાંડવ કર્યું — તેઓ આપણને મંગળ આપે.
જટાકટાહસમ્ભ્રમભ્રમન્નિલિમ્પનિર્ઝરી વિલોલવીચિવલ્લરી વિરાજમાનમૂર્ધનિ । ધગદ્ધગદ્ધગજ્જ્વલલ્લલાટ પટ્ટપાવકે કિશોરચન્દ્રશેખરે રતિઃ પ્રતિક્ષણં મમ ॥
Jatakatahasambhramabhramannilimpanirjhari Vilolavichivallari virajamanamurdhani Dhagaddhagaddhagajjvalallalata pattapavake Kishorachandrashekhare ratih pratikshanam mama
અર્થ:મારું મન પ્રતિક્ષણ શિવમાં આનંદ પામે છે — જેમના મસ્તકની જટામાં દિવ્ય ગંગા ઘૂમે છે, જેમના લલાટ પર 'ધગદ્-ધગદ્-ધગદ્' અગ્નિ બળે છે, અને જે બીજના ચંદ્રને શિરોભૂષણ રૂપે ધારણ કરે છે.
ધરાધરેન્દ્ર નન્દિની વિલાસબન્ધુ બન્ધુર સ્ફુરદ્દિગન્ત સન્તતિ પ્રમોદ માનમાનસે । કૃપાકટાક્ષધોરણી નિરુદ્ધ દુર્ધરાપદિ ક્વચિદ્દિગમ્બરે મનોવિનોદમેતુ વસ્તુનિ ॥
Dharadharendra nandini vilasabandhu bandhura Sphuraddiganta santati pramoda manamanase Kripakatakshadhorani niruddha durdharapadi Kvachiddigambare manovinodametu vastuni
અર્થ:મારું મન દિગંબર શિવમાં આનંદ પામે — પર્વતરાજપુત્રી (પાર્વતી)ના પ્રિય સખા, સમસ્ત લોકોમાં મન આનંદિત કરનાર, જેમની કરુણાભરી દૃષ્ટિ અતિ ભયંકર આપત્તિઓને રોકે છે.
જટાભુજઙ્ગ પિઙ્ગલ સ્ફુરત્ફણા મણિપ્રભા કદમ્બ કુઙ્કુમ દ્રવ પ્રલિપ્ત દિગ્વધૂમુખે । મદાન્ધ સિન્ધુર સ્ફુરત્ત્વગુત્તરીયમેદુરે મનો વિનોદમદ્ભુતં બિભર્તુ ભૂતભર્તરિ ॥
Jatabhujanga pingala sphuratphana maniprabha Kadamba kunkuma drava pralipta digvadhumukhe Madandha sindhura sphurattvaguttariyamedure Mano vinodamadbhutam bibhartu bhutabhartari
અર્થ:પ્રાણીઓના પાલક શિવમાં મારું મન અદ્ભુત આનંદ ધારણ કરે — તેમની જટાના મણિફણ પિંગળ સર્પોની પ્રભા દિશાઓના મુખને કદંબ-કુંકુમ લેપ સમાન રંગે છે, ગજચર્મ તેમનું ઝળહળતું ઉત્તરીય છે.
સહસ્રલોચન પ્રભૃત્યશેષલેખ શેખર પ્રસૂનધૂલિ ધોરણી વિધૂસરાઙ્ઘ્રિ પીઠભૂઃ । ભુજઙ્ગરાજમાલયા નિબદ્ધ જાટજૂટકઃ શ્રિયૈ ચિરાય જાયતાં ચકોરબન્ધુ શેખરઃ ॥
Sahasralochana prabhrityasheshalekha shekhara Prasunadhuli dhorani vidhusaranghri pithabhuh Bhujangarajamalaya nibaddha jatajutakah Shriyai chiraya jayatam chakorabandhu shekharah
અર્થ:શિવ આપણને ચિરકાળ સંપદા આપે — ઇન્દ્ર આદિ નમન કરતા દેવોના મસ્તકથી પડતી પુષ્પધૂળથી તેમનું ચરણપીઠ ધૂસર છે, તેમની જટા સર્પરાજે બાંધી છે, ચકોરના મિત્ર ચંદ્રને શિખર રૂપે ધારણ કરે છે.
લલાટ ચત્વરજ્વલદ્ધનઞ્જય સ્ફુલિઙ્ગભા નિપીત પઞ્ચસાયકં નમન્નિલિમ્પનાયકમ્ । સુધામયૂખલેખયા વિરાજમાન શેખરં મહાકપાલિ સમ્પદે શિરોજટાલમસ્તુ નઃ ॥
Lalata chatvarajvaladdhananjaya sphulingabha Nipita panchasayakam namannilimpanayakam Sudhamayukhalekhaya virajamana shekharam Mahakapali sampade shirojatalamastu nah
અર્થ:શિવની જટા આપણને મહા સૌભાગ્ય આપે — લલાટ પર બળતી અગ્નિમાં પંચસાયક કામદેવને પી જનાર, જેમની સામે દેવનાયક નમે છે, અમૃતકિરણ ચંદ્રકલાથી અલંકૃત.
કરાલ ફાલપટ્ટિકા ધગદ્ધગદ્ધગજ્જ્વલ દ્ધનઞ્જયાહુતીકૃત પ્રચણ્ડ પઞ્ચસાયકે । ધરાધરેન્દ્ર નન્દિની કુચાગ્ર ચિત્રપત્રક પ્રકલ્પનૈકશિલ્પિનિ ત્રિલોચને રતિર્મમ ॥
Karala phalapattika dhagaddhagaddhagajjvala Ddhananjayahutikrita prachanda panchasayake Dharadharendra nandini kuchagra chitrapatraka Prakalpanaikashilpini trilochane ratirmama
અર્થ:ત્રિનેત્ર શિવમાં મારો આનંદ — પાર્વતીના વક્ષ પર ચિત્ર રચનાર એકમાત્ર શિલ્પી, જેમની ભયંકર લલાટ-અગ્નિમાં ઉગ્ર પંચસાયક કામદેવ આહુતિ રૂપે અર્પાયો.
નવીનમેઘમણ્ડલી નિરુદ્ધ દુર્ધર સ્ફુરત્ કુહૂ નિશીથિની તમઃ પ્રબન્ધ બદ્ધ કન્ધરઃ । નિલિમ્પ નિર્ઝરીધરસ્તનોતુ કૃત્તિસિન્ધુરઃ કલાનિધાન બન્ધુરઃ શ્રિયં જગદ્ધુરન્ધરઃ ॥
Navinameghamandali niruddha durdhara sphurat Kuhu nishithini tamah prabandha baddha kandharah Nilimpa nirjharidharastanotu krittisindhurah Kalanidhana bandhurah shriyam jagaddhurandharah
અર્થ:શિવ આપણને સંપદા આપે — જેમનો કંઠ અમાસની મધ્યરાત્રિના નવમેઘ સમૂહ સમાન શ્યામ છે, જે ગંગા અને ગજચર્મ ધારણ કરે છે, ચંદ્રના આશ્રય, જગતનો ભાર વહન કરનાર.
પ્રફુલ્લ નીલ પઙ્કજ પ્રપઞ્ચ કાલિમપ્રભા વલમ્બિ કણ્ઠ કન્દલી રુચિ પ્રબદ્ધ કન્ધરમ્ । સ્મરચ્છિદં પુરચ્છિદં ભવચ્છિદં મખચ્છિદં ગજચ્છિદાન્ધકચ્છિદં તમન્તકચ્છિદં ભજે ॥
Praphulla nila pankaja prapancha kalimaprabha Valambi kantha kandali ruchi prabaddha kandharam Smarachchhidam purachchhidam bhavachchhidam makhachchhidam Gajachchhidandhakachchhidam tamantakachchhidam bhaje
અર્થ:શિવનું હું ભજન કરું છું — જેમનો કંઠ ખીલેલા નીલકમલ સમાન, વિશ્વાંધકાર સમાન શ્યામ છે; કામ, ત્રિપુર, સંસાર, દક્ષયજ્ઞ, ગજાસુર, અંધકાસુર અને છેવટે યમ (મૃત્યુ)નો પણ નાશ કરનાર.
અખર્વ સર્વમઙ્ગલા કલાકદમ્બમઞ્જરી રસપ્રવાહ માધુરી વિજૃમ્ભણા મધુવ્રતમ્ । સ્મરાન્તકં પુરાન્તકં ભવાન્તકં મખાન્તકં ગજાન્તકાન્ધકાન્તકં તમન્તકાન્તકં ભજે ॥
Akharva sarvamangala kalakadambamanjari Rasapravaha madhuri vijrimbhana madhuvratam Smarantakam purantakam bhavantakam makhantakam Gajantakandhakantakam tamantakantakam bhaje
અર્થ:સર્વમંગળ સમસ્ત કળાઓના ખીલેલા પુષ્પનો મધુર અમૃતપ્રવાહ પીનાર ભ્રમર શિવનું હું ભજન કરું છું — કામ, ત્રિપુર, ભવ, યજ્ઞ, ગજાસુર, અંધકાસુરનો અંત કરનાર, મૃત્યુનો જ અંત કરનાર.
જયત્વદભ્ર વિભ્રમ ભ્રમદ્ભુજઙ્ગમશ્વસ દ્વિનિર્ગમત્ ક્રમસ્ફુરત્ કરાલ ફાલહવ્યવાટ્ । ધિમિદ્ધિમિદ્ધિમિધ્વનન્ મૃદઙ્ગ તુઙ્ગ મઙ્ગલ ધ્વનિક્રમ પ્રવર્તિત પ્રચણ્ડ તાણ્ડવઃ શિવઃ ॥
Jayatvadabhra vibhrama bhramadbhujangamashvasa Dvinirgamat kramasphurat karala phalahavyavat Dhimiddhimiddhimidhvanan mridanga tunga mangala Dhvanikrama pravartita prachanda tandavah shivah
અર્થ:ઉગ્ર તાંડવ કરતા શિવ વિજયી થાઓ — વળ ખાતા સર્પોની ફૂંફાડા અને લલાટની ભયંકર અગ્નિ વચ્ચે, ઊંચા મૃદંગના 'ધિમિદ્-ધિમિદ્' મંગળ તાલે.
દૃષદ્વિચિત્ર તલ્પયોર્ભુજઙ્ગ મૌક્તિક સ્રજો ર્ગરિષ્ઠ રત્નલોષ્ઠયોઃ સુહૃદ્વિપક્ષ પક્ષયોઃ । તૃણારવિન્દ ચક્ષુષોઃ પ્રજામહી મહેન્દ્રયોઃ સમપ્રવૃત્તિકઃ કદા સદાશિવં ભજામ્યહમ્ ॥
Drishadvichitra talpayorbhujanga mauktika srajo Rgarishtha ratnaloshthayoh suhridvipaksha pakshayoh Trinaravinda chakshushoh prajamahi mahendrayoh Samapravrittikah kada sadashivam bhajamyaham
અર્થ:પથ્થરની શય્યા અને રત્નશય્યા, સર્પ અને મોતીમાળા, કાંકરા અને બહુમૂલ્ય રત્ન, મિત્ર અને શત્રુ, તૃણ અને કમલનયની સુંદરી, સામાન્ય પ્રજા અને મહા સમ્રાટ — આ સૌમાં સમાન દૃષ્ટિ રાખીને હું સદાશિવનું ભજન ક્યારે કરીશ?
કદા નિલિમ્પનિર્ઝરી નિકુઞ્જકોટરે વસન્ વિમુક્ત દુર્મતિઃ સદા શિરસ્થમઞ્જલિં વહન્ । વિલોલ લોલલોચનો લલામફાલલગ્નકઃ શિવેતિ મન્ત્રમુચ્ચરન્ કદા સુખી ભવામ્યહમ્ ॥
Kada nilimpanirjhari nikunjakotare vasan Vimukta durmatih sada shirasthamanjalim vahan Vilola lolalochano lalamaphalalagnakah Shiveti mantramuchcharan kada sukhi bhavamyaham
અર્થ:ગંગાના કુંજોની ગુફામાં વસતા, દુર્બુદ્ધિથી મુક્ત, માથે સદા અંજલિ ધારણ કરી, ચંચળ નેત્રો પાવન કરી, 'શિવ' મંત્રનું ઉચ્ચારણ કરતા હું ક્યારે સાચે સુખી થઈશ?
ઇમં હિ નિત્યમેવમુક્તમુત્તમોત્તમં સ્તવં પઠન્ સ્મરન્ બ્રુવન્નરો વિશુદ્ધિમેતિ સન્તતમ્ । હરે ગુરૌ સુભક્તિમાશુ યાતિ નાન્યથા ગતિં વિમોહનં હિ દેહિનાં સુશઙ્કરસ્ય ચિન્તનમ્ ॥
Imam hi nityamevamuktamuttamottamam stavam Pathan smaran bruvannaro vishuddhimeti santatam Hare gurau subhaktimashu yati nanyatha gatim Vimohanam hi dehinam sushankarasya chintanam
અર્થ:આ ઉત્તમોત્તમ સ્તોત્રનો જે નિત્ય પાઠ, સ્મરણ અથવા ઉચ્ચારણ કરે છે, તે નિરંતર શુદ્ધ થાય છે અને શીઘ્ર જ હર તથા ગુરુમાં દૃઢ ભક્તિ પામે છે; એ વિના બીજી કોઈ ગતિ નથી — શંકરનું ચિંતન દેહધારીઓના મોહનો નાશ કરે છે.
પૂજાવસાનસમયે દશવક્ત્રગીતં યઃ શમ્ભુપૂજનપરં પઠતિ પ્રદોષે । તસ્ય સ્થિરાં રથગજેન્દ્ર તુરઙ્ગયુક્તાં લક્ષ્મીં સદૈવ સુમુખીં પ્રદદાતિ શમ્ભુઃ ॥
Pujavasanasamaye dashavaktragitam Yah shambhupujanaparam pathati pradoshe Tasya sthiram rathagajendra turangayuktam Lakshmim sadaiva sumukhim pradadati shambhuh
અર્થ:જે પ્રદોષકાળમાં શંભુની પૂજાના અંતે દશમુખ રાવણ રચિત આ સ્તોત્રનો પાઠ કરે છે, તેને શંભુ રથ-ગજ-અશ્વ સહિત સ્થિર લક્ષ્મી (સંપદા) સદા આપે છે.
॥ ઇતિ શ્રીરાવણકૃતં શિવતાણ્ડવસ્તોત્રં સમ્પૂર્ણમ્ ॥
Iti shriravanakritam shivatandavastotram sampurnam
અર્થ:આ પ્રકારે દશમુખ રાવણ રચિત શ્રી શિવતાંડવ સ્તોત્ર સંપૂર્ણ થયું.
શબ્દ-શબ્દ અર્થ
ઉચ્ચારણ સાંભળવા કોઈપણ શબ્દ પર ક્લિક કરો
शिव तांडव स्तोत्रम् પાઠના લાભ
ભગવાન શિવની પ્રચંડ રક્ષક ઊર્જાનું આવાહન કરે છે.
નકારાત્મકતા, નજરદોષ અને અશુભ શક્તિઓનો નાશ કરે છે.
અપાર સાહસ, નિર્ભયતા અને આંતરિક બળ આપે છે.
આધ્યાત્મિક પરિવર્તન અને જાગૃતિ માટે અત્યંત પ્રભાવશાળી છે.
ભગવાન શિવને ઊંડાણથી પ્રસન્ન કરે છે — કહેવાય છે કે તે તેમનું પ્રિય સ્તોત્ર છે.
ભક્તિથી પાઠ કરવાથી અડચણો અને શત્રુઓ દૂર કરે છે.
शिव तांडव स्तोत्रम् જપ વિધિ
આ ભગવાન શિવની સ્તુતિમાં સ્વયં રાવણે રચેલું પ્રભાવશાળી સ્તોત્ર છે. ઊંડી એકાગ્રતા અને શ્રદ્ધાથી પાઠ કરો. પ્રદોષ કાળ (સંધ્યા સમય)માં પાઠ કરવો શ્રેષ્ઠ છે. શક્ય હોય તો દીવો પ્રગટાવી બિલ્વપત્ર અર્પણ કરો. સંસ્કૃતની લય અને શક્તિ આવશ્યક છે — બની શકે ત્યાં સુધી એ જ છંદ-ગતિ જાળવો.
વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો
આ પણ વાંચો
ॐ
સંપૂર્ણ शिव तांडव स्तोत्रम् શ્લોક-શ્લોક અર્થ સહિત વાંચો, અથવા વધુ પવિત્ર પાઠ જુઓ