ଶିଵ ତାଂଡଵ ସ୍ତୋତ୍ରମ୍
शिव तांडव स्तोत्रम् in Odia · ଓଡ଼ିଆ
✦ ଅର୍ଥ
ଶିବ ତାଣ୍ଡବ ସ୍ତୋତ୍ର ଲଙ୍କାଧିପତି ରାବଣ ରଚିତ ଏକ ଓଜସ୍ୱୀ ସ୍ତୁତି — ଏହା ଶିବଙ୍କ ବିଶ୍ୱ ତାଣ୍ଡବ ନୃତ୍ୟର ମହିମା ଗାନ କରେ। ଜଟାରେ ଗଙ୍ଗା, ବେକରେ ସର୍ପମାଳା ଓ ଡମରୁ ତାଳ ସହିତ ଶିବଙ୍କୁ ଏହା ଗମ୍ଭୀର ଛନ୍ଦରେ ବର୍ଣନା କରେ। ଏହାର ପାଠ ଅଟଳ ଭକ୍ତି, ବଳ, ସମୃଦ୍ଧି ଓ ଶିବଙ୍କ ଶୀଘ୍ର କୃପା ପ୍ରଦାନ କରେ ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ।
ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ କଥା
Composed independently · Ravana, King of Lanka · Treta Yuga (mythological era)
According to the Ramayana, Ravana was one of the greatest Shiva devotees. When he tried to lift Mount Kailash, Shiva pressed it down, crushing Ravana's fingers. In agony and devotion, Ravana composed the Shiva Tandava Stotram — so powerful that Shiva blessed him with an invincible sword.
✦ ଶାସ୍ତ୍ରରେ କୁହାଯାଇଥିବା ପରି
Shiva was so moved by this stotram that he forgave Ravana for trying to uproot Kailash and granted him the Chandrahasa sword. This demonstrates that Shiva's love for genuine devotion transcends even acts of arrogance.
ଶୁଣି ଶୁଣି ଜପ କରନ୍ତୁ
ଅର୍ଥ ସହିତ ସମ୍ପୂର୍ଣ ପାଠ
ଯେକୌଣସି ଧାଡ଼ି କିମ୍ବା ▶ ବଟନ୍ ଛୁଇଁ ଶୁଣନ୍ତୁ
ଜଟାଟଵୀ ଗଲଜ୍ଜଲ ପ୍ରଵାହ ପାଵିତସ୍ଥଲେ ଗଲେଵଲମ୍ବ୍ଯ ଲମ୍ବିତାଂ ଭୁଜଙ୍ଗତୁଙ୍ଗମାଲିକାମ୍ । ଡମଡ୍ଡମଡ୍ଡମଡ୍ଡମନ୍ନିନାଦଵଡ୍ଡମର୍ଵଯଂ ଚକାର ଚଣ୍ଡତାଣ୍ଡଵଂ ତନୋତୁ ନଃ ଶିଵଃ ଶିଵମ୍ ॥
Jatatavi galajjala pravaha pavitasthale Galevalambya lambitam bhujangatungamalikam Damaddamaddamaddamanninadavaddamarvayam Chakara chandatandavam tanotu nah shivah shivam
ଅର୍ଥ:जिनकी जटारूपी अटवी से बहती गंगा की धारा ने स्थल को पवित्र किया है, गले में सर्पों की ऊँची माला लटकाए, 'डमड्-डमड्-डमड्' डमरू बजाते हुए जिन्होंने प्रचण्ड ताण्डव किया — वे शिव हमारा कल्याण करें।
ଜଟାକଟାହସମ୍ଭ୍ରମଭ୍ରମନ୍ନିଲିମ୍ପନିର୍ଝରୀ ଵିଲୋଲଵୀଚିଵଲ୍ଲରୀ ଵିରାଜମାନମୂର୍ଧନି । ଧଗଦ୍ଧଗଦ୍ଧଗଜ୍ଜ୍ଵଲଲ୍ଲଲାଟ ପଟ୍ଟପାଵକେ କିଶୋରଚନ୍ଦ୍ରଶେଖରେ ରତିଃ ପ୍ରତିକ୍ଷଣଂ ମମ ॥
Jatakatahasambhramabhramannilimpanirjhari Vilolavichivallari virajamanamurdhani Dhagaddhagaddhagajjvalallalata pattapavake Kishorachandrashekhare ratih pratikshanam mama
ଅର୍ଥ:जिनके मस्तक पर जटाओं में गंगा वेग से घूमती है, जिनके ललाट पर 'धगद्-धगद्' अग्नि जलती है, और जो किशोर चन्द्र को शेखर रूप में धारण किए हैं — उन शिव में मेरा अनुराग प्रतिक्षण बना रहे।
ଧରାଧରେନ୍ଦ୍ର ନନ୍ଦିନୀ ଵିଲାସବନ୍ଧୁ ବନ୍ଧୁର ସ୍ଫୁରଦ୍ଦିଗନ୍ତ ସନ୍ତତି ପ୍ରମୋଦ ମାନମାନସେ । କୃପାକଟାକ୍ଷଧୋରଣୀ ନିରୁଦ୍ଧ ଦୁର୍ଧରାପଦି କ୍ଵଚିଦ୍ଦିଗମ୍ବରେ ମନୋଵିନୋଦମେତୁ ଵସ୍ତୁନି ॥
Dharadharendra nandini vilasabandhu bandhura Sphuraddiganta santati pramoda manamanase Kripakatakshadhorani niruddha durdharapadi Kvachiddigambare manovinodametu vastuni
ଅର୍ଥ:पर्वतराजपुत्री (पार्वती) के विलास के बन्धु, समस्त दिशाओं को आनन्दित करने वाले मन वाले, जिनकी कृपाकटाक्ष-धारा दुर्धर आपदाओं को रोक देती है — उन दिगम्बर शिव में मेरा मन विनोद पाए।
ଜଟାଭୁଜଙ୍ଗ ପିଙ୍ଗଲ ସ୍ଫୁରତ୍ଫଣା ମଣିପ୍ରଭା କଦମ୍ବ କୁଙ୍କୁମ ଦ୍ରଵ ପ୍ରଲିପ୍ତ ଦିଗ୍ଵଧୂମୁଖେ । ମଦାନ୍ଧ ସିନ୍ଧୁର ସ୍ଫୁରତ୍ତ୍ଵଗୁତ୍ତରୀଯମେଦୁରେ ମନୋ ଵିନୋଦମଦ୍ଭୁତଂ ବିଭର୍ତୁ ଭୂତଭର୍ତରି ॥
Jatabhujanga pingala sphuratphana maniprabha Kadamba kunkuma drava pralipta digvadhumukhe Madandha sindhura sphurattvaguttariyamedure Mano vinodamadbhutam bibhartu bhutabhartari
ଅର୍ଥ:जटाओं के सर्पों की पिंगल फणमणियों की प्रभा जिनके चारों ओर कदम्ब-कुंकुम-सी छा रही है, मदमत्त गजचर्म का उत्तरीय धारण किए — उन भूतभर्ता शिव में मेरा मन अद्भुत विनोद धारण करे।
ସହସ୍ରଲୋଚନ ପ୍ରଭୃତ୍ଯଶେଷଲେଖ ଶେଖର ପ୍ରସୂନଧୂଲି ଧୋରଣୀ ଵିଧୂସରାଙ୍ଘ୍ରି ପୀଠଭୂଃ । ଭୁଜଙ୍ଗରାଜମାଲଯା ନିବଦ୍ଧ ଜାଟଜୂଟକଃ ଶ୍ରିଯୈ ଚିରାଯ ଜାଯତାଂ ଚକୋରବନ୍ଧୁ ଶେଖରଃ ॥
Sahasralochana prabhrityasheshalekha shekhara Prasunadhuli dhorani vidhusaranghri pithabhuh Bhujangarajamalaya nibaddha jatajutakah Shriyai chiraya jayatam chakorabandhu shekharah
ଅର୍ଥ:इन्द्र आदि समस्त देवों के नमन से उनके मुकुटपुष्पों की धूलि से जिनका चरणपीठ धूसरित है, सर्पराज की माला से जिनकी जटा बँधी है, चन्द्रशेखर — वे शिव हमें चिर श्री (सम्पदा) दें।
ଲଲାଟ ଚତ୍ଵରଜ୍ଵଲଦ୍ଧନଞ୍ଜଯ ସ୍ଫୁଲିଙ୍ଗଭା ନିପୀତ ପଞ୍ଚସାଯକଂ ନମନ୍ନିଲିମ୍ପନାଯକମ୍ । ସୁଧାମଯୂଖଲେଖଯା ଵିରାଜମାନ ଶେଖରଂ ମହାକପାଲି ସମ୍ପଦେ ଶିରୋଜଟାଲମସ୍ତୁ ନଃ ॥
Lalata chatvarajvaladdhananjaya sphulingabha Nipita panchasayakam namannilimpanayakam Sudhamayukhalekhaya virajamana shekharam Mahakapali sampade shirojatalamastu nah
ଅର୍ଥ:ललाट की अग्नि से कामदेव (पंचसायक) को पी जाने वाले, जिन्हें देवनायक नमन करते हैं, अमृतमय चन्द्रकला से सुशोभित मुकुट वाले — उन महाकपाली की जटा हमें सम्पदा दे।
କରାଲ ଫାଲପଟ୍ଟିକା ଧଗଦ୍ଧଗଦ୍ଧଗଜ୍ଜ୍ଵଲ ଦ୍ଧନଞ୍ଜଯାହୁତୀକୃତ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ପଞ୍ଚସାଯକେ । ଧରାଧରେନ୍ଦ୍ର ନନ୍ଦିନୀ କୁଚାଗ୍ର ଚିତ୍ରପତ୍ରକ ପ୍ରକଲ୍ପନୈକଶିଲ୍ପିନି ତ୍ରିଲୋଚନେ ରତିର୍ମମ ॥
Karala phalapattika dhagaddhagaddhagajjvala Ddhananjayahutikrita prachanda panchasayake Dharadharendra nandini kuchagra chitrapatraka Prakalpanaikashilpini trilochane ratirmama
ଅର୍ଥ:जिनके कराल ललाट की 'धगद्-धगद्' जलती अग्नि में प्रचण्ड पंचसायक (काम) की आहुति दी गई, जो पार्वती के वक्ष पर चित्र रचने वाले एकमात्र शिल्पी हैं — उन त्रिलोचन में मेरा अनुराग हो।
ନଵୀନମେଘମଣ୍ଡଲୀ ନିରୁଦ୍ଧ ଦୁର୍ଧର ସ୍ଫୁରତ୍ କୁହୂ ନିଶୀଥିନୀ ତମଃ ପ୍ରବନ୍ଧ ବଦ୍ଧ କନ୍ଧରଃ । ନିଲିମ୍ପ ନିର୍ଝରୀଧରସ୍ତନୋତୁ କୃତ୍ତିସିନ୍ଧୁରଃ କଲାନିଧାନ ବନ୍ଧୁରଃ ଶ୍ରିଯଂ ଜଗଦ୍ଧୁରନ୍ଧରଃ ॥
Navinameghamandali niruddha durdhara sphurat Kuhu nishithini tamah prabandha baddha kandharah Nilimpa nirjharidharastanotu krittisindhurah Kalanidhana bandhurah shriyam jagaddhurandharah
ଅର୍ଥ:नवीन मेघमण्डली-सी, अमावस्या की रात्रि के तम-समान श्याम कण्ठ वाले, गंगा और गजचर्म धारण किए, चन्द्र के आश्रय, जगत् का भार वहन करने वाले — वे शिव हमें श्री प्रदान करें।
ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ ନୀଲ ପଙ୍କଜ ପ୍ରପଞ୍ଚ କାଲିମପ୍ରଭା ଵଲମ୍ବି କଣ୍ଠ କନ୍ଦଲୀ ରୁଚି ପ୍ରବଦ୍ଧ କନ୍ଧରମ୍ । ସ୍ମରଚ୍ଛିଦଂ ପୁରଚ୍ଛିଦଂ ଭଵଚ୍ଛିଦଂ ମଖଚ୍ଛିଦଂ ଗଜଚ୍ଛିଦାନ୍ଧକଚ୍ଛିଦଂ ତମନ୍ତକଚ୍ଛିଦଂ ଭଜେ ॥
Praphulla nila pankaja prapancha kalimaprabha Valambi kantha kandali ruchi prabaddha kandharam Smarachchhidam purachchhidam bhavachchhidam makhachchhidam Gajachchhidandhakachchhidam tamantakachchhidam bhaje
ଅର୍ଥ:खिले नील कमल की श्यामप्रभा-सा सुशोभित कण्ठ वाले; काम, त्रिपुर, संसार, दक्षयज्ञ, गज और अन्धकासुर का तथा यम (मृत्यु) तक का नाश करने वाले — उन शिव का मैं भजन करता हूँ।
ଅଖର୍ଵ ସର୍ଵମଙ୍ଗଲା କଲାକଦମ୍ବମଞ୍ଜରୀ ରସପ୍ରଵାହ ମାଧୁରୀ ଵିଜୃମ୍ଭଣା ମଧୁଵ୍ରତମ୍ । ସ୍ମରାନ୍ତକଂ ପୁରାନ୍ତକଂ ଭଵାନ୍ତକଂ ମଖାନ୍ତକଂ ଗଜାନ୍ତକାନ୍ଧକାନ୍ତକଂ ତମନ୍ତକାନ୍ତକଂ ଭଜେ ॥
Akharva sarvamangala kalakadambamanjari Rasapravaha madhuri vijrimbhana madhuvratam Smarantakam purantakam bhavantakam makhantakam Gajantakandhakantakam tamantakantakam bhaje
ଅର୍ଥ:समस्त मंगलमयी कलाओं की कदम्बमंजरी के मधुर रसप्रवाह का पान करने वाले भ्रमर; काम, त्रिपुर, भव, यज्ञ, गज और अन्धक का तथा यम का अन्त करने वाले — उन शिव का मैं भजन करता हूँ।
ଜଯତ୍ଵଦଭ୍ର ଵିଭ୍ରମ ଭ୍ରମଦ୍ଭୁଜଙ୍ଗମଶ୍ଵସ ଦ୍ଵିନିର୍ଗମତ୍ କ୍ରମସ୍ଫୁରତ୍ କରାଲ ଫାଲହଵ୍ଯଵାଟ୍ । ଧିମିଦ୍ଧିମିଦ୍ଧିମିଧ୍ଵନନ୍ ମୃଦଙ୍ଗ ତୁଙ୍ଗ ମଙ୍ଗଲ ଧ୍ଵନିକ୍ରମ ପ୍ରଵର୍ତିତ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ତାଣ୍ଡଵଃ ଶିଵଃ ॥
Jayatvadabhra vibhrama bhramadbhujangamashvasa Dvinirgamat kramasphurat karala phalahavyavat Dhimiddhimiddhimidhvanan mridanga tunga mangala Dhvanikrama pravartita prachanda tandavah shivah
ଅର୍ଥ:लहराते सर्पों की फुफकार और कराल ललाटाग्नि के बीच, 'धिमिद्-धिमिद्' मृदंग की मंगलध्वनि पर प्रचण्ड ताण्डव करते हुए शिव विजयी हों।
ଦୃଷଦ୍ଵିଚିତ୍ର ତଲ୍ପଯୋର୍ଭୁଜଙ୍ଗ ମୌକ୍ତିକ ସ୍ରଜୋ ର୍ଗରିଷ୍ଠ ରତ୍ନଲୋଷ୍ଠଯୋଃ ସୁହୃଦ୍ଵିପକ୍ଷ ପକ୍ଷଯୋଃ । ତୃଣାରଵିନ୍ଦ ଚକ୍ଷୁଷୋଃ ପ୍ରଜାମହୀ ମହେନ୍ଦ୍ରଯୋଃ ସମପ୍ରଵୃତ୍ତିକଃ କଦା ସଦାଶିଵଂ ଭଜାମ୍ଯହମ୍ ॥
Drishadvichitra talpayorbhujanga mauktika srajo Rgarishtha ratnaloshthayoh suhridvipaksha pakshayoh Trinaravinda chakshushoh prajamahi mahendrayoh Samapravrittikah kada sadashivam bhajamyaham
ଅର୍ଥ:पत्थर और रत्नशय्या, सर्प और मोतीमाला, कंकड़ और बहुमूल्य रत्न, मित्र और शत्रु, तृण और कमलनयना सुन्दरी, प्रजा और महान सम्राट — इन सबमें समान दृष्टि रखते हुए मैं सदाशिव का भजन कब करूँगा?
କଦା ନିଲିମ୍ପନିର୍ଝରୀ ନିକୁଞ୍ଜକୋଟରେ ଵସନ୍ ଵିମୁକ୍ତ ଦୁର୍ମତିଃ ସଦା ଶିରସ୍ଥମଞ୍ଜଲିଂ ଵହନ୍ । ଵିଲୋଲ ଲୋଲଲୋଚନୋ ଲଲାମଫାଲଲଗ୍ନକଃ ଶିଵେତି ମନ୍ତ୍ରମୁଚ୍ଚରନ୍ କଦା ସୁଖୀ ଭଵାମ୍ଯହମ୍ ॥
Kada nilimpanirjhari nikunjakotare vasan Vimukta durmatih sada shirasthamanjalim vahan Vilola lolalochano lalamaphalalagnakah Shiveti mantramuchcharan kada sukhi bhavamyaham
ଅର୍ଥ:गंगा के कुंजों की कन्दरा में निवास करते हुए, दुर्बुद्धि से मुक्त, सिर पर सदा अंजलि धारण किए, चंचल नेत्रों को पवित्र कर, 'शिव' मन्त्र का उच्चारण करते हुए मैं कब सुखी होऊँगा?
ଇମଂ ହି ନିତ୍ଯମେଵମୁକ୍ତମୁତ୍ତମୋତ୍ତମଂ ସ୍ତଵଂ ପଠନ୍ ସ୍ମରନ୍ ବ୍ରୁଵନ୍ନରୋ ଵିଶୁଦ୍ଧିମେତି ସନ୍ତତମ୍ । ହରେ ଗୁରୌ ସୁଭକ୍ତିମାଶୁ ଯାତି ନାନ୍ଯଥା ଗତିଂ ଵିମୋହନଂ ହି ଦେହିନାଂ ସୁଶଙ୍କରସ୍ଯ ଚିନ୍ତନମ୍ ॥
Imam hi nityamevamuktamuttamottamam stavam Pathan smaran bruvannaro vishuddhimeti santatam Hare gurau subhaktimashu yati nanyatha gatim Vimohanam hi dehinam sushankarasya chintanam
ଅର୍ଥ:इस उत्तमोत्तम स्तोत्र का जो नित्य पाठ, स्मरण अथवा उच्चारण करता है, वह निरन्तर शुद्ध होता है और शीघ्र ही हर तथा गुरु में सुदृढ़ भक्ति पाता है — इसके बिना अन्य कोई गति नहीं; शंकर का चिन्तन देहधारियों के मोह का नाश करता है।
ପୂଜାଵସାନସମଯେ ଦଶଵକ୍ତ୍ରଗୀତଂ ଯଃ ଶମ୍ଭୁପୂଜନପରଂ ପଠତି ପ୍ରଦୋଷେ । ତସ୍ଯ ସ୍ଥିରାଂ ରଥଗଜେନ୍ଦ୍ର ତୁରଙ୍ଗଯୁକ୍ତାଂ ଲକ୍ଷ୍ମୀଂ ସଦୈଵ ସୁମୁଖୀଂ ପ୍ରଦଦାତି ଶମ୍ଭୁଃ ॥
Pujavasanasamaye dashavaktragitam Yah shambhupujanaparam pathati pradoshe Tasya sthiram rathagajendra turangayuktam Lakshmim sadaiva sumukhim pradadati shambhuh
ଅର୍ଥ:जो प्रदोषकाल में, शम्भु की पूजा के अन्त में, दशमुख रावण द्वारा रचित इस स्तोत्र का पाठ करता है, उसे शम्भु रथ-गज-अश्व से युक्त स्थिर लक्ष्मी (सम्पदा) सदा प्रदान करते हैं।
॥ ଇତି ଶ୍ରୀରାଵଣକୃତଂ ଶିଵତାଣ୍ଡଵସ୍ତୋତ୍ରଂ ସମ୍ପୂର୍ଣମ୍ ॥
Iti shriravanakritam shivatandavastotram sampurnam
ଅର୍ଥ:इस प्रकार दशमुख रावण द्वारा रचित श्रीशिवताण्डवस्तोत्र सम्पूर्ण हुआ।
ଶବ୍ଦ-ଶବ୍ଦ ଅର୍ଥ
ଉଚ୍ଚାରଣ ଶୁଣିବାକୁ ଯେକୌଣସି ଶବ୍ଦରେ କ୍ଲିକ୍ କରନ୍ତୁ
शिव तांडव स्तोत्रम् ପାଠର ଲାଭ
Invokes the fierce protective energy of Lord Shiva
Destroys negativity, evil eye and dark energies
Grants immense courage, fearlessness and inner strength
Highly powerful for spiritual transformation and awakening
Pleases Lord Shiva deeply — said to be his favorite stotram
Removes obstacles and enemies when chanted with devotion
शिव तांडव स्तोत्रम् ପାଠ ବିଧି
This is a powerful stotram composed by Ravana himself in praise of Lord Shiva. Chant with deep concentration and reverence. Best recited during Pradosh Kaal (evening twilight). Light a diya and offer bilva leaves if possible. The rhythm and power of the Sanskrit is essential — try to maintain the cadence even if you use transliteration.
ବାରମ୍ବାର ପଚରାଯାଉଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ
ଏଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ପଢ଼ନ୍ତୁ
ॐ
ସମ୍ପୂର୍ଣ शिव तांडव स्तोत्रम् ଶ୍ଳୋକ-ଶ୍ଳୋକ ଅର୍ଥ ସହିତ ପଢ଼ନ୍ତୁ, କିମ୍ବା ଅଧିକ ପବିତ୍ର ପାଠ ଦେଖନ୍ତୁ