શિવ રુદ્રાષ્ટકમ્
शिव रुद्राष्टकम् in Gujarati · ગુજરાતી
ઉત્પત્તિ અને કથા
Composed by Goswami Tulsidas · Goswami Tulsidas · 16th century CE
Tulsidas composed this ashtakam as an expression of his deepest devotion to Lord Shiva. While Tulsidas is primarily known as a Ram devotee, he held Shiva in the highest reverence — in the Ramcharitmanas, he presents Shiva as the first devotee of Ram. This ashtakam moves from the most abstract philosophy (Nirguna Brahman) to the most personal surrender (a helpless devotee crying out), mirroring the complete spiritual journey in just 8 verses.
✦ શાસ્ત્રોમાં કહ્યા પ્રમાણે
The final verse of this ashtakam — 'Na Janami Yogam Japam Naiva Poojam' (I know not yoga, japa or worship) — is considered one of the most powerful expressions of surrender in all of Hindu devotional literature. Saints and scholars teach that when a devotee truly means these words — admitting complete helplessness and dependence on God's grace alone — Shiva's protection becomes absolute. Tulsidas himself, despite being one of the greatest scholars of his age, chose to present himself as knowing nothing — because true wisdom begins with this humility.
સાંભળતાં સાંભળતાં જપો
અર્થ સહિત સંપૂર્ણ પાઠ
કોઈપણ પંક્તિ અથવા ▶ બટન દબાવી સાંભળો
નમામીશમીશાન નિર્વાણરૂપં વિભું વ્યાપકં બ્રહ્મવેદસ્વરૂપમ્। નિજં નિર્ગુણં નિર્વિકલ્પં નિરીહં ચિદાકાશમાકાશવાસં ભજેઽહમ્॥
Namamishamishan Nirvanarupam Vibhum Vyapakam Brahmavedasvarupam Nijam Nirgunam Nirvikalpam Nireeham Chidakashamakashvasam Bhajeham
અર્થ:हे ईशान! मैं उस ईश को नमन करता हूँ जो निर्वाणस्वरूप, विभु, सर्वव्यापक, ब्रह्म और वेदस्वरूप हैं; जो स्वरूप में स्थित, निर्गुण, निर्विकल्प और इच्छारहित हैं।
નિરાકારમોંકારમૂલં તુરીયં ગિરા જ્ઞાન ગોતીતમીશં ગિરીશમ્। કરાલં મહાકાલ કાલં કૃપાલં ગુણાગાર સંસારપારં નતોઽહમ્॥
Nirakaramonkaramulam Turiyam Gira Gyana Goteetameesha Girisham Karalam Mahakala Kalam Kripalam Gunagara Sansaraparam Natoham
અર્થ:निराकार, ओंकार के मूल, तुरीय; वाणी-ज्ञान-इन्द्रियों से परे, गिरीश; कराल, महाकाल के भी काल, कृपालु, गुणों के आगार, संसार से पार करने वाले — उन्हें नमन।
તુષારાદ્રિ સંકાશ ગૌરં ગભીરં મનોભૂત કોટિપ્રભા શ્રી શરીરમ્। સ્ફુરન્મૌલિ કલ્લોલિની ચારુગંગા લસદ્ભાલબાલેન્દુ કણ્ઠે ભુજંગા॥
Tusharadri Sankasha Gauram Gambhiram Manobhuta Kotiprabha Shri Shariram Sfuranmauli Kallolini Charuganga Lasat Bhalabaalendu Kanthe Bhujanga
અર્થ:हिमगिरि-से गौर, गम्भीर; जिनका दिव्य शरीर करोड़ों कामदेवों की प्रभा वाला है; जिनके मस्तक पर सुन्दर गंगा लहराती, गले में सर्प और भाल पर चन्द्र सुशोभित है — उन्हें नमन।
ચલત્કુણ્ડલં ભ્રૂસુનેત્રં વિશાલં પ્રસન્નાનનં નીલકણ્ઠં દયાલમ્। મૃગાધીશચર્મામ્બરં મુણ્ડમાલં પ્રિયં શંકરં સર્વનાથં ભજામિ॥
Chalakundalam Bhrusunetram Vishalam Prasannaananam Neelakantham Dayalam Mrigadhishcharmambaram Mundamalam Priyam Shankaram Sarvanatham Bhajami
અર્થ:झूमते कुण्डल, सुन्दर भृकुटि और विशाल नेत्र; प्रसन्नमुख, नीलकण्ठ, दयालु; मृगचर्म और मुण्डमाल धारण किए — ऐसे प्रिय शिव को नमन।
પ્રચણ્ડં પ્રકૃષ્ટં પ્રગલ્ભં પરેશં અખણ્ડં અજં ભાનુકોટિપ્રકાશમ્। ત્રયઃ શૂલનિર્મૂલનં શૂલપાણિં ભજેઽહં ભવાનીપતિં ભાવગમ્યમ્॥
Prachandam Prakrishtam Pragalbham Paresham Akhandam Ajam Bhanukotiprakasham Trayah Shulanirmoolanam Shulapanim Bhajeham Bhavanipatim Bhavagamyam
અર્થ:प्रचण्ड, श्रेष्ठ, प्रगल्भ, परमेश्वर; अखण्ड, अजन्मा, करोड़ों सूर्यों-से प्रकाशमान; तीनों तापों का मूलोच्छेद करने वाले शूलपाणि — उन्हें मैं भजता हूँ।
કલાતીત કલ્યાણ કલ્પાન્તકારી સદા સજ્જનાનન્દદાતા પુરારી। ચિદાનન્દસંદોહ મોહાપહારી પ્રસીદ પ્રસીદ પ્રભો મન્મથારી॥
Kalaateeta Kalyana Kalpantakari Sada Sajjanananddadata Purari Chidanandasandoha Mohaphari Praseeda Praseeda Prabho Manmathari
અર્થ:कलातीत, कल्याणस्वरूप, कल्पान्त में संहार करने वाले; सज्जनों को सदा आनन्द देने वाले पुरारि; चिदानन्दघन, मोह को हरने वाले — हे प्रभु, प्रसन्न हों, प्रसन्न हों।
ન યાવદ્ ઉમાનાથ પાદારવિન્દં ભજન્તીહ લોકે પરે વા નરાણામ્। ન તાવત્સુખં શાન્તિ સન્તાપનાશં પ્રસીદ પ્રભો સર્વભૂતાધિવાસમ્॥
Na Yavad Umanatha Padaaravindam Bhajantiha Loke Pare Va Naranaam Na Tavatsukham Shanti Santapanasham Praseeda Prabho Sarvabhutadhivasam
અર્થ:जब तक मनुष्य उमानाथ (शिव) के चरणकमलों का भजन नहीं करते, तब तक उन्हें इस लोक या परलोक में सुख, शान्ति और सन्ताप का नाश प्राप्त नहीं होता।
ન જાનામિ યોગં જપં નૈવ પૂજાં નતોઽહં સદા સર્વદા શમ્ભુ તુભ્યમ્। જરા જન્મ દુઃખૌઘ તાતપ્યમાનં પ્રભો પાહિ આપન્નમામીશ શમ્ભો॥
Na Janami Yogam Japam Naiva Poojam Natoham Sada Sarvada Shambhu Tubhyam Jara Janma Duhkhaugha Tatapyamanam Prabho Pahi Aapannamameesh Shambho
અર્થ:मैं न योग जानता हूँ, न जप, न पूजा; हे शम्भु! मैं सदा-सर्वदा केवल आपको नमन करता हूँ। जरा, जन्म और दुःख-समूह से सन्तप्त मुझ दीन की, हे प्रभु, रक्षा करें।
શબ્દ-શબ્દ અર્થ
ઉચ્ચારણ સાંભળવા કોઈપણ શબ્દ પર ક્લિક કરો
शिव रुद्राष्टकम् પાઠના લાભ
Written by Tulsidas — one of the most profound Shiva prayers ever composed
The 8th verse is a complete surrender: 'I know nothing — just protect me'
Describes Shiva from the highest philosophy (Nirguna) to the most personal (Shambho)
Extremely powerful for Monday worship and Maha Shivaratri
Each verse deepens the devotion — from awe to love to surrender
The final plea 'Prabho Pahi' (Lord, protect) is heartbreakingly sincere
शिव रुद्राष्टकम् જપ વિધિ
This ashtakam is best recited with deep feeling, especially the final verse where Tulsidas surrenders completely. Sit before a Shiva Lingam or image. Light a diya. Chant slowly, letting each verse's meaning penetrate. The progression from philosophical description to personal surrender mirrors the devotee's journey.
વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો
આ પણ વાંચો
ॐ
સંપૂર્ણ शिव रुद्राष्टकम् શ્લોક-શ્લોક અર્થ સહિત વાંચો, અથવા વધુ પવિત્ર પાઠ જુઓ