શ્રીરામચન્દ્રાષ્ટકમ્
श्रीरामचन्द्राष्टकम् in Gujarati · ગુજરાતી
તમારી ભાષા/લિપિમાં વાંચો
✦ અર્થ
શ્રીરામચંદ્રાષ્ટકમ્ ('ૐ ચિદાકારો ધાતા') કવિ અમરદાસ દ્વારા રચિત આઠ શ્લોકોનું સ્તોત્ર છે, જેની દરેક પંક્તિ 'રમાનાથો રામો રમતુ મમ ચિત્તે તુ સતતમ્' — 'રમાનાથ રામ મારા ચિત્તમાં સદા નિવાસ કરે' — એ પ્રાર્થનાથી પૂરી થાય છે. તે રામાયણના રામના કરુણામય ચરિતો (શબરી અને અહલ્યાનો ઉદ્ધાર, સુગ્રીવ અને વિશ્વામિત્ર સાથે મૈત્રી) ને તેમના વિષ્ણુ અને પરમાત્મ સ્વરૂપ સાથે વણે છે. અંતિમ શ્લોક વચન આપે છે કે જે તેને પ્રભાતે વાંચે છે તે જન્મ-મૃત્યુનો ભય ત્યજી રામના પરમ પદને પામે છે.
ઉત્પત્તિ અને કથા
Traditional Sanskrit hymn (Sri Rama Stotram) · Amaradasa (as named in the hymn's phalashruti) · Traditional
The Sri Ramachandra Ashtakam is a devotional stotra in which the poet Amaradasa adores Lord Rama both as the gentle prince of the Ramayana and as the all-pervading Vishnu and Supreme Self. Across its eight verses he recalls Rama's compassion to Shabari and Ahalya, his friendship with Sugriva and the sage Vishwamitra, and his cosmic forms, ending each verse with the longing that Rama dwell forever in his heart. The closing verse names the poet and sets out the hymn's fruit.
✦ શાસ્ત્રોમાં કહ્યા પ્રમાણે
The hymn's phalashruti declares its own blessing: whoever recites this stotra at dawn with devotion swiftly sheds the fear of birth and death and the suffering it causes, and is led to the supreme, blessedness-bestowing abode of Rama — the assurance that constant remembrance of Rama in the heart carries the devotee beyond samsara.
અર્થ સહિત સંપૂર્ણ પાઠ
કોઈપણ પંક્તિ અથવા ▶ બટન દબાવી સાંભળો
ૐ ચિદાકારો ધાતા પરમસુખદઃ પાવનતનુ- ર્મુનીન્દ્રૈર્યોગીન્દ્રૈર્યતિપતિસુરેન્દ્રૈર્હનુમતા। સદા સેવ્યઃ પૂર્ણો જનકતનયાઙ્ગઃ સુરગુરૂ રમાનાથો રામો રમતુ મમ ચિત્તે તુ સતતમ્॥
Om Chidakaro Dhata Parama Sukhadah Pavana Tanur- Munindrair Yogindrair Yatipati Surendrair Hanumata Sada Sevyah Purno Janaka Tanaya Angah Suraguru Ramanatho Ramo Ramatu Mama Chitte Tu Satatam
અર્થ:ॐ। चिदाकार, धाता, परम सुख देने वाले, पावन शरीर वाले; मुनीन्द्रों, योगीन्द्रों, यतिपतियों, सुरेन्द्र और हनुमान द्वारा सदा सेव्य; पूर्ण, जिनके अंग में जनकपुत्री (सीता) हैं, देवों के गुरु — वे रमानाथ राम मेरे चित्त में सदा निवास करें।
મુકુન્દો ગોવિન્દો જનકતનયાલાલિતપદઃ પદં પ્રાપ્તા યસ્યાધમકુલભવા ચાપિ શબરી। ગિરાતીતોઽગમ્યો વિમલધિષણૈર્વેદવચસા રમાનાથો રામો રમતુ મમ ચિત્તે તુ સતતમ્॥
Mukundo Govindo Janaka Tanaya Lalita Padah Padam Prapta Yasya Adhama Kula Bhava Chapi Shabari Giratito Agamyo Vimala Dhishanair Veda Vachasa Ramanatho Ramo Ramatu Mama Chitte Tu Satatam
અર્થ:मुकुन्द, गोविन्द, जिनके चरण जनकपुत्री द्वारा सेवित हैं; जिनका पद नीच कुल में जन्मी शबरी ने भी प्राप्त किया; वाणी से परे, अगम्य, निर्मलबुद्धि एवं वेदवचनों द्वारा ज्ञेय — वे रमानाथ राम मेरे चित्त में सदा निवास करें।
ધરાધીશોઽધીશઃ સુરનરવરાણાં રઘુપતિઃ કિરીટી કેયૂરી કનકકપિશઃ શોભિતવપુઃ। સમાસીનઃ પીઠે રવિશતનિભે શાન્તમનસો રમાનાથો રામો રમતુ મમ ચિત્તે તુ સતતમ્॥
Dharadhisho Adhishah Sura Nara Varanam Raghupatih Kiriti Keyuri Kanaka Kapishah Shobhita Vapuh Samasinah Pithe Ravi Shata Nibhe Shanta Manaso Ramanatho Ramo Ramatu Mama Chitte Tu Satatam
અર્થ:धराधीश, श्रेष्ठ देवों और मनुष्यों के अधीश, रघुपति; किरीट और केयूर धारण किए, स्वर्णकान्ति, शोभायमान शरीर वाले; सौ सूर्यों के समान देदीप्यमान सिंहासन पर शान्तचित्त विराजमान — वे रमानाथ राम मेरे चित्त में सदा निवास करें।
વરેણ્યઃ શારણ્યઃ કપિપતિસખશ્ચાન્તવિધુરો લલાટે કાશ્મીરો રુચિરગતિભઙ્ગઃ શશિમુખઃ। નરાકારો રામો યતિપતિનુતઃ સંસૃતિહરો રમાનાથો રામો રમતુ મમ ચિત્તે તુ સતતમ્॥
Varenyah Sharanyah Kapipati Sakhash Cha Anta Vidhuro Lalate Kashmiro Ruchira Gati Bhangah Shashimukhah Narakaro Ramo Yatipati Nutah Samsriti Haro Ramanatho Ramo Ramatu Mama Chitte Tu Satatam
અર્થ:वरेण्य, शरण्य, कपिपति (सुग्रीव) के सखा, अन्तःशोक से रहित; ललाट पर कुंकुम, मनोहर गति वाले, चन्द्रमुख; मानवरूप राम, यतिपतियों से स्तुत, संसृति को हरने वाले — वे रमानाथ राम मेरे चित्त में सदा निवास करें।
વિરૂપાક્ષઃ કાશ્યામુપદિશતિ યન્નામ શિવદં સહસ્રં યન્નામ્નાં પઠતિ ગિરિજા પ્રત્યુષસિ વૈ। સ્વલોકે ગાયન્તીશ્વરવિધિમુખા યસ્ય ચરિતં રમાનાથો રામો રમતુ મમ ચિત્તે તુ સતતમ્॥
Virupakshah Kashyam Upadishati Yan Nama Shivadam Sahasram Yan Namnam Pathati Girija Pratyushasi Vai Svaloke Gayantishvara Vidhi Mukha Yasya Charitam Ramanatho Ramo Ramatu Mama Chitte Tu Satatam
અર્થ:जिनके कल्याणकारी नाम का उपदेश विरूपाक्ष (शिव) काशी में देते हैं; जिनके सहस्र नामों का पाठ गिरिजा (पार्वती) प्रति प्रातः करती हैं; जिनका चरित शिव, ब्रह्मा आदि अपने-अपने लोक में गाते हैं — वे रमानाथ राम मेरे चित्त में सदा निवास करें।
પરો ધીરોઽધીરોઽસુરકુલભવશ્ચાસુરહરઃ પરાત્મા સર્વજ્ઞો નરસુરગણૈર્ગીતસુયશાઃ। અહલ્યાશાપઘ્નઃ શરકરઋજુઃકૌશિકસખો રમાનાથો રામો રમતુ મમ ચિત્તે તુ સતતમ્॥
Paro Dhiro Adhiro Asura Kula Bhavash Cha Asura Harah Paratma Sarvajno Nara Sura Ganair Gita Suyashah Ahalya Shapaghnah Shara Kara Riju Kaushika Sakho Ramanatho Ramo Ramatu Mama Chitte Tu Satatam
અર્થ:पर, धीर एवं (मानो) अधीर, असुरकुल का नाश करने वाले, असुरहारी; परमात्मा, सर्वज्ञ, नर-सुरगणों द्वारा सुयश गाए गए; अहल्या के शाप का नाश करने वाले, सीधे बाणहस्त वाले, कौशिक (विश्वामित्र) के सखा — वे रमानाथ राम मेरे चित्त में सदा निवास करें।
હૃષીકેશઃ શૌરિર્ધરણિધરશાયી મધુરિપુ- રુપેન્દ્રો વૈકુણ્ઠો ગજરિપુહરસ્તુષ્ટમનસા। બલિધ્વંસી વીરો દશરથસુતો નીતિનિપુણો રમાનાથો રામો રમતુ મમ ચિત્તે તુ સતતમ્॥
Hrishikeshah Shaurir Dharani Dhara Shayi Madhuripur- Upendro Vaikuntho Gaja Ripu Haras Tushta Manasa Balidhvamsi Viro Dasharatha Suto Niti Nipuno Ramanatho Ramo Ramatu Mama Chitte Tu Satatam
અર્થ:हृषीकेश, शौरि, शेषशायी, मधुरिपु; उपेन्द्र, वैकुण्ठ, प्रसन्नमन से गजेन्द्र को ग्राह से छुड़ाने वाले; बलि को दमन करने वाले, वीर, दशरथपुत्र, नीतिनिपुण — वे रमानाथ राम मेरे चित्त में सदा निवास करें।
કવિઃ સૌમિત્રીડ્યઃ કપટમૃગઘાતી વનચરો રણશ્લાઘી દાન્તો ધરણિભરહર્તા સુરનુતઃ। અમાની માનજ્ઞો નિખિલજનપૂજ્યો હૃદિશયો રમાનાથો રામો રમતુ મમ ચિત્તે તુ સતતમ્॥
Kavih Saumitri Idyah Kapata Mriga Ghati Vanacharo Rana Shlaghi Danto Dharani Bhara Harta Suranutah Amani Manajno Nikhila Jana Pujyo Hridishayo Ramanatho Ramo Ramatu Mama Chitte Tu Satatam
અર્થ:कवि, सौमित्रि (लक्ष्मण) द्वारा वन्द्य, कपटमृग के घाती, वनचर; रण में श्लाघ्य, दान्त, धरती का भार हरने वाले, सुरों से स्तुत; अमानी होकर भी मान के ज्ञाता, समस्त जनों से पूज्य, हृदय में निवास करने वाले — वे रमानाथ राम मेरे चित्त में सदा निवास करें।
ઇદં રામસ્તોત્રં વરમમરદાસેન રચિતમ્ ઉષઃકાલે ભક્ત્યા યદિ પઠતિ યો ભાવસહિતમ્। મનુષ્યઃ સ ક્ષિપ્રં જનિમૃતિભયં તાપજનકં પરિત્યજ્ય શ્રેષ્ઠં રઘુપતિપદં યાતિ શિવદમ્॥
Idam Rama Stotram Varam Amaradasena Rachitam Ushahkale Bhaktya Yadi Pathati Yo Bhava Sahitam Manushyah Sa Kshipram Jani Mriti Bhayam Tapa Janakam Parityajya Shreshtham Raghupati Padam Yati Shivadam
અર્થ:जो मनुष्य प्रातःकाल भक्ति और भाव से अमरदास द्वारा रचित इस श्रेष्ठ रामस्तोत्र का पाठ करता है, वह शीघ्र ही जन्म-मृत्यु के भय और ताप को त्यागकर रघुपति के श्रेष्ठ, कल्याणकारी पद को प्राप्त करता है।
શબ્દ-શબ્દ અર્થ
ઉચ્ચારણ સાંભળવા કોઈપણ શબ્દ પર ક્લિક કરો
श्रीरामचन्द्राष्टकम् પાઠના લાભ
Each verse fixes the mind on the prayer 'may Rama ever dwell in my heart'
Recalls Rama's most beloved deeds — saving Shabari, redeeming Ahalya, befriending Sugriva and Vishwamitra
Affirms Rama as Vishnu (Mukunda, Govinda, Hrishikesha, Vaikuntha) and as the Supreme Self
The phalashruti promises freedom from the fear of birth and death for those who recite it at dawn
Said to lead the devotee to 'Raghupati Padam' — the supreme, blessedness-giving abode of Rama
A soothing, protective prayer ideal for beginning the day with Rama's name
Well suited to Ram Navami, Ekadashi and daily morning worship
श्रीरामचन्द्राष्टकम् જપ વિધિ
The stotra's own closing verse prescribes recitation at dawn (ushah-kala) with devotion and feeling. Bathe, sit before an image of Lord Rama (with Sita, Lakshmana and Hanuman), and recite the eight verses, letting the heart rest on the refrain 'Ramanatho Ramo Ramatu Mama Chitte Tu Satatam' — inviting Rama to dwell forever in your heart. End with the ninth phalashruti verse. Daily morning recitation is the traditional practice.
વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો
આ પણ વાંચો
ॐ
સંપૂર્ણ श्रीरामचन्द्राष्टकम् શ્લોક-શ્લોક અર્થ સહિત વાંચો, અથવા વધુ પવિત્ર પાઠ જુઓ