ਉਮਾਮਹੇਸ਼੍ਵਰ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਮ੍
उमामहेश्वर स्तोत्रम् in Punjabi (Gurmukhi) · ਪੰਜਾਬੀ
ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ/ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ
ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਕਥਾ
Umāmaheśvara Stotram, attributed to Adi Shankaracharya · Adi Shankaracharya · 8th century CE
Adi Shankaracharya, though celebrated for his Advaita philosophy, composed numerous devotional hymns to the personal forms of the divine. In the Umamaheshwara Stotram he extols Shiva and Parvati not separately but as one inseparable divine couple — the cosmic parents (Jagat-Pitarau) whose union of consciousness and power upholds creation. The dual grammatical forms throughout ('to the two') express the Acharya's vision that Shiva and Shakti are ultimately one reality, worshipped here in their most gracious, beautiful and approachable form.
✦ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ
Devotees traditionally hold that because Shankaracharya sealed the hymn with a phalashruti promising 'all good fortune, a hundred years of life, and finally Shivaloka' to those who recite its twelve verses at the three sandhyas, sincere recitation harmonizes troubled marriages, removes domestic strife and inauspiciousness, and surrounds the household with the protective grace of the divine parents.
ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੂਰਾ ਪਾਠ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਗਤੀ ਜਾਂ ▶ ਬਟਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਸੁਣੋ
ਨਮਃ ਸ਼ਿਵਾਭ੍ਯਾਂ ਨਵਯੌਵਨਾਭ੍ਯਾਂ ਪਰਸ੍ਪਰਾਸ਼੍ਲਿਸ਼੍ਟਵਪੁਰ੍ਧਰਾਭ੍ਯਾਮ੍। ਨਗੇਨ੍ਦ੍ਰਕਨ੍ਯਾਵ੍ਰਿਸ਼ਕੇਤਨਾਭ੍ਯਾਂ ਨਮੋ ਨਮਃ ਸ਼ਙ੍ਕਰਪਾਰ੍ਵਤੀਭ੍ਯਾਮ੍॥੧॥
Namaḥ śivābhyāṁ navayauvanābhyāṁ Parasparāśliṣṭavapurdharābhyām। Nagendrakanyāvṛṣaketanābhyāṁ Namo namaḥ śaṅkarapārvatībhyām॥1॥
ਅਰਥ:नित्य नवयौवन से युक्त, परस्पर आलिङ्गित शरीर वाले, गिरिराज-पुत्री तथा वृषभ-ध्वज वाले उस मङ्गलमय युगल को नमस्कार है — शङ्कर और पार्वती को बार-बार नमस्कार।
ਨਮਃ ਸ਼ਿਵਾਭ੍ਯਾਂ ਸਰਸੋਤ੍ਸਵਾਭ੍ਯਾਂ ਨਮਸ੍ਕ੍ਰਿਤਾਭੀਸ਼੍ਟਵਰਪ੍ਰਦਾਭ੍ਯਾਮ੍। ਨਾਰਾਯਣੇਨਾਰ੍ਚਿਤਪਾਦੁਕਾਭ੍ਯਾਂ ਨਮੋ ਨਮਃ ਸ਼ਙ੍ਕਰਪਾਰ੍ਵਤੀਭ੍ਯਾਮ੍॥੨॥
Namaḥ śivābhyāṁ sarasotsavābhyāṁ Namaskṛtābhīṣṭavarapradābhyām। Nārāyaṇenārchitapādukābhyāṁ Namo namaḥ śaṅkarapārvatībhyām॥2॥
ਅਰਥ:जो समस्त आनन्द के उत्सवस्वरूप हैं, नमस्कार करने वालों को अभीष्ट वर देते हैं, जिनकी पादुकाएँ नारायण से भी अर्चित हैं — उन शङ्कर-पार्वती को बार-बार नमस्कार।
ਨਮਃ ਸ਼ਿਵਾਭ੍ਯਾਂ ਵ੍ਰਿਸ਼ਵਾਹਨਾਭ੍ਯਾਂ ਵਿਰਿਞ੍ਚਿਵਿਸ਼੍ਣ੍ਵਿਨ੍ਦ੍ਰਸੁਪੂਜਿਤਾਭ੍ਯਾਮ੍। ਵਿਭੂਤਿਪਾਟੀਰਵਿਲੇਪਨਾਭ੍ਯਾਂ ਨਮੋ ਨਮਃ ਸ਼ਙ੍ਕਰਪਾਰ੍ਵਤੀਭ੍ਯਾਮ੍॥੩॥
Namaḥ śivābhyāṁ vṛṣavāhanābhyāṁ Viriñchiviṣṇvindrasupūjitābhyām। Vibhūtipāṭīravilepanābhyāṁ Namo namaḥ śaṅkarapārvatībhyām॥3॥
ਅਰਥ:जो वृषभ-वाहन हैं, ब्रह्मा, विष्णु और इन्द्र से सुपूजित हैं, भस्म और चन्दन से विलेपित हैं — उन शङ्कर-पार्वती को बार-बार नमस्कार।
ਨਮਃ ਸ਼ਿਵਾਭ੍ਯਾਂ ਜਗਦੀਸ਼੍ਵਰਾਭ੍ਯਾਂ ਜਗਤ੍ਪਤਿਭ੍ਯਾਂ ਜਯਵਿਗ੍ਰਹਾਭ੍ਯਾਮ੍। ਜਮ੍ਭਾਰਿਮੁਖ੍ਯੈਰਭਿਵਨ੍ਦਿਤਾਭ੍ਯਾਂ ਨਮੋ ਨਮਃ ਸ਼ਙ੍ਕਰਪਾਰ੍ਵਤੀਭ੍ਯਾਮ੍॥੪॥
Namaḥ śivābhyāṁ jagadīśvarābhyāṁ Jagatpatibhyāṁ jayavigrahābhyām। Jambhārimukhyairabhivanditābhyāṁ Namo namaḥ śaṅkarapārvatībhyām॥4॥
ਅਰਥ:जो जगत् के ईश्वर और स्वामी हैं, जिनका विग्रह ही विजयस्वरूप है, जो इन्द्र आदि प्रमुख देवों से वन्दित हैं — उन शङ्कर-पार्वती को बार-बार नमस्कार।
ਨਮਃ ਸ਼ਿਵਾਭ੍ਯਾਂ ਪਰਮੌਸ਼ਧਾਭ੍ਯਾਂ ਪਞ੍ਚਾਕ੍ਸ਼ਰੀਪਞ੍ਜਰਰਞ੍ਜਿਤਾਭ੍ਯਾਮ੍। ਪ੍ਰਪਞ੍ਚਸ੍ਰਿਸ਼੍ਟਿਸ੍ਥਿਤਿਸਂਹ੍ਰਿਤਾਭ੍ਯਾਂ ਨਮੋ ਨਮਃ ਸ਼ਙ੍ਕਰਪਾਰ੍ਵਤੀਭ੍ਯਾਮ੍॥੫॥
Namaḥ śivābhyāṁ paramauṣadhābhyāṁ Pañchākṣarīpañjararañjitābhyām। Prapañchasṛṣṭisthitisaṁhṛtābhyāṁ Namo namaḥ śaṅkarapārvatībhyām॥5॥
ਅਰਥ:जो संसाररूपी रोग की परम औषधि हैं, पञ्चाक्षर मन्त्र के पञ्जर में रमण करते हैं, जो सृष्टि-स्थिति-संहार के कर्ता हैं — उन शङ्कर-पार्वती को बार-बार नमस्कार।
ਨਮਃ ਸ਼ਿਵਾਭ੍ਯਾਮਤਿਸੁਨ੍ਦਰਾਭ੍ਯਾਮ੍ ਅਤ੍ਯਨ੍ਤਮਾਸਕ੍ਤਹ੍ਰਿਦਮ੍ਬੁਜਾਭ੍ਯਾਮ੍। ਅਸ਼ੇਸ਼ਲੋਕੈਕਹਿਤਙ੍ਕਰਾਭ੍ਯਾਂ ਨਮੋ ਨਮਃ ਸ਼ਙ੍ਕਰਪਾਰ੍ਵਤੀਭ੍ਯਾਮ੍॥੬॥
Namaḥ śivābhyāmatisundarābhyām Atyantamāsaktahṛdambujābhyām। Aśeṣalokaikahitaṅkarābhyāṁ Namo namaḥ śaṅkarapārvatībhyām॥6॥
ਅਰਥ:जो अत्यन्त सुन्दर हैं, जिनके हृदय-कमल परस्पर अत्यन्त अनुरक्त हैं, जो समस्त लोकों के एकमात्र हितकारी हैं — उन शङ्कर-पार्वती को बार-बार नमस्कार।
ਨਮਃ ਸ਼ਿਵਾਭ੍ਯਾਂ ਕਲਿਨਾਸ਼ਨਾਭ੍ਯਾਂ ਕਙ੍ਕਾਲਕਲ੍ਯਾਣਵਪੁਰ੍ਧਰਾਭ੍ਯਾਮ੍। ਕੈਲਾਸਸ਼ੈਲਸ੍ਥਿਤਦੇਵਤਾਭ੍ਯਾਂ ਨਮੋ ਨਮਃ ਸ਼ਙ੍ਕਰਪਾਰ੍ਵਤੀਭ੍ਯਾਮ੍॥੭॥
Namaḥ śivābhyāṁ kalināśanābhyāṁ Kaṅkālakalyāṇavapurdharābhyām। Kailāsaśailasthitadevatābhyāṁ Namo namaḥ śaṅkarapārvatībhyām॥7॥
ਅਰਥ:जो कलि के पापों का नाश करते हैं, कङ्काल के बीच भी कल्याणमय रूप धारण करते हैं, जो कैलास पर्वत पर विराजमान देवता हैं — उन शङ्कर-पार्वती को बार-बार नमस्कार।
ਨਮਃ ਸ਼ਿਵਾਭ੍ਯਾਮਸ਼ੁਭਾਪਹਾਭ੍ਯਾਮ੍ ਅਸ਼ੇਸ਼ਲੋਕੈਕਵਿਸ਼ੇਸ਼ਿਤਾਭ੍ਯਾਮ੍। ਅਕੁਣ੍ਠਿਤਾਭ੍ਯਾਂ ਸ੍ਮ੍ਰਿਤਿਸਮ੍ਭ੍ਰਿਤਾਭ੍ਯਾਂ ਨਮੋ ਨਮਃ ਸ਼ਙ੍ਕਰਪਾਰ੍ਵਤੀਭ੍ਯਾਮ੍॥੮॥
Namaḥ śivābhyāmaśubhāpahābhyām Aśeṣalokaikaviśeṣitābhyām। Akuṇṭhitābhyāṁ smṛtisambhṛtābhyāṁ Namo namaḥ śaṅkarapārvatībhyām॥8॥
ਅਰਥ:जो समस्त अशुभ को दूर करने वाले हैं, समस्त लोकों में विशिष्ट हैं, अकुण्ठित हैं और भक्तों की स्मृति में सदा विद्यमान हैं — उन शङ्कर-पार्वती को बार-बार नमस्कार।
ਨਮਃ ਸ਼ਿਵਾਭ੍ਯਾਂ ਰਥਵਾਹਨਾਭ੍ਯਾਂ ਰਵੀਨ੍ਦੁਵੈਸ਼੍ਵਾਨਰਲੋਚਨਾਭ੍ਯਾਮ੍। ਰਾਕਾਸ਼ਸ਼ਾਙ੍ਕਾਭਮੁਖਾਮ੍ਬੁਜਾਭ੍ਯਾਂ ਨਮੋ ਨਮਃ ਸ਼ਙ੍ਕਰਪਾਰ੍ਵਤੀਭ੍ਯਾਮ੍॥੯॥
Namaḥ śivābhyāṁ rathavāhanābhyāṁ Ravīnduvaiśvānaralochanābhyām। Rākāśaśāṅkābhamukhāmbujābhyāṁ Namo namaḥ śaṅkarapārvatībhyām॥9॥
ਅਰਥ:जिनका वाहन रथ है, जिनके नेत्र सूर्य, चन्द्र और अग्नि हैं, जिनके मुख-कमल पूर्ण चन्द्र के समान शोभायमान हैं — उन शङ्कर-पार्वती को बार-बार नमस्कार।
ਨਮਃ ਸ਼ਿਵਾਭ੍ਯਾਂ ਜਟਿਲਨ੍ਧਰਾਭ੍ਯਾਂ ਜਰਾਮ੍ਰਿਤਿਭ੍ਯਾਂ ਚ ਵਿਵਰ੍ਜਿਤਾਭ੍ਯਾਮ੍। ਜਨਾਰ੍ਦਨਾਬ੍ਜੋਦ੍ਭਵਪੂਜਿਤਾਭ੍ਯਾਂ ਨਮੋ ਨਮਃ ਸ਼ਙ੍ਕਰਪਾਰ੍ਵਤੀਭ੍ਯਾਮ੍॥੧੦॥
Namaḥ śivābhyāṁ jaṭilandharābhyāṁ Jarāmṛtibhyāṁ cha vivarjitābhyām। Janārdanābjodbhavapūjitābhyāṁ Namo namaḥ śaṅkarapārvatībhyām॥10॥
ਅਰਥ:जो जटाधारी हैं, जरा और मृत्यु से रहित हैं, जो विष्णु (जनार्दन) और कमलोद्भव ब्रह्मा से पूजित हैं — उन शङ्कर-पार्वती को बार-बार नमस्कार।
ਨਮਃ ਸ਼ਿਵਾਭ੍ਯਾਂ ਵਿਸ਼ਮੇਕ੍ਸ਼ਣਾਭ੍ਯਾਂ ਬਿਲ੍ਵਚ੍ਛਦਾਮਲ੍ਲਿਕਦਾਮਭ੍ਰਿਦ੍ਭ੍ਯਾਮ੍। ਸ਼ੋਭਾਵਤੀਸ਼ਾਨ੍ਤਵਤੀਸ਼੍ਵਰਾਭ੍ਯਾਂ ਨਮੋ ਨਮਃ ਸ਼ਙ੍ਕਰਪਾਰ੍ਵਤੀਭ੍ਯਾਮ੍॥੧੧॥
Namaḥ śivābhyāṁ viṣamekṣaṇābhyāṁ Bilvachchhadāmallikadāmabhṛdbhyām। Śobhāvatīśāntavatīśvarābhyāṁ Namo namaḥ śaṅkarapārvatībhyām॥11॥
ਅਰਥ:जो विषम (तीन) नेत्र वाले हैं, बिल्वपत्र और मल्लिका की मालाएँ धारण करते हैं, जो शोभावती और शान्तवती के ईश्वर हैं — उन शङ्कर-पार्वती को बार-बार नमस्कार।
ਨਮਃ ਸ਼ਿਵਾਭ੍ਯਾਂ ਪਸ਼ੁਪਾਲਕਾਭ੍ਯਾਂ ਜਗਤ੍ਰਯੀਰਕ੍ਸ਼ਣਬਦ੍ਧਹ੍ਰਿਦ੍ਭ੍ਯਾਮ੍। ਸਮਸ੍ਤਦੇਵਾਸੁਰਪੂਜਿਤਾਭ੍ਯਾਂ ਨਮੋ ਨਮਃ ਸ਼ਙ੍ਕਰਪਾਰ੍ਵਤੀਭ੍ਯਾਮ੍॥੧੨॥
Namaḥ śivābhyāṁ paśupālakābhyāṁ Jagatrayīrakṣaṇabaddhahṛdbhyām। Samastadevāsurapūjitābhyāṁ Namo namaḥ śaṅkarapārvatībhyām॥12॥
ਅਰਥ:जो समस्त प्राणियों के पालक हैं, जिनका हृदय तीनों लोकों की रक्षा में लगा है, जो समस्त देवों और असुरों से पूजित हैं — उन शङ्कर-पार्वती को बार-बार नमस्कार।
ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਂ ਤ੍ਰਿਸਨ੍ਧ੍ਯਂ ਸ਼ਿਵਪਾਰ੍ਵਤੀਭ੍ਯਾਂ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਪਠੇਦ੍ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਕਂ ਨਰੋ ਯਃ। ਸ ਸਰ੍ਵਸੌਭਾਗ੍ਯਫਲਾਨਿ ਭੁਙ੍ਕ੍ਤੇ ਸ਼ਤਾਯੁਰਾਨ੍ਤੇ ਸ਼ਿਵਲੋਕਮੇਤਿ॥੧੩॥
Stotraṁ trisandhyaṁ śivapārvatībhyāṁ Bhaktyā paṭheddvādaśakaṁ naro yaḥ। Sa sarvasaubhāgyaphalāni bhuṅkte Śatāyurānte śivalokameti॥13॥
ਅਰਥ:जो मनुष्य भक्तिपूर्वक तीनों सन्ध्याओं में शिव-पार्वती के इन बारह श्लोकों का पाठ करता है, वह समस्त सौभाग्य के फलों का भोग करता है, सौ वर्ष की आयु पाता है और अन्त में शिवलोक को प्राप्त होता है।
ਸ਼ਬਦ-ਸ਼ਬਦ ਅਰਥ
ਉਚਾਰਨ ਸੁਣਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ਬਦ ਉੱਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
उमामहेश्वर स्तोत्रम् ਪਾਠ ਦੇ ਲਾਭ
Worships Shiva and Parvati together, invoking the harmony of the divine Shiva-Shakti union
Highly revered for blessing marital harmony, love and a happy family life
The phalashruti promises all auspiciousness (sarva-saubhagya) to the daily reciter
Said to bestow a long, healthy life of a hundred years and finally Shivaloka
Described as 'paramaushadha' — the supreme medicine for the disease of worldly existence
Composed by Adi Shankaracharya, carrying the grace and authority of the great Acharya
Removes inauspiciousness, sins of the Kali age, and grief from the devotee's life
उमामहेश्वर स्तोत्रम् ਪਾਠ ਵਿਧੀ
The phalashruti itself prescribes recitation 'trisandhyam' — three times a day at dawn, noon and dusk. Sit facing an image of Uma-Maheshwara (Shiva and Parvati together), with a clean body and mind, light a lamp and incense, and recite all twelve verses with devotion, letting the refrain 'Namo namaḥ Śaṅkara-Pārvatībhyām' settle the heart. Couples often recite it together for marital harmony. A single complete reading per sitting is traditional; once daily is the minimum, thrice daily the ideal.
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ॐ
ਪੂਰਾ उमामहेश्वर स्तोत्रम् ਸ਼ਲੋਕ-ਦਰ-ਸ਼ਲੋਕ ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੜ੍ਹੋ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਵੇਖੋ