ശ്രീ വേങ്കടേശ പ്രപത്തിഃ
श्री वेङ्कटेश प्रपत्तिः in Malayalam · മലയാളം
നിങ്ങളുടെ ഭാഷ/ലിപിയിൽ വായിക്കൂ
ഉത്ഭവം & കഥ
Sri Venkatesa Suprabhatam corpus, recited daily at the Tirumala temple · Traditional (part of the Suprabhatam–Stotram–Prapatti–Mangalasasanam sequence attributed to Prativadi Bhayankaram Annangaracharya); the fifteenth verse honours Sri Manavala Mamuni · Medieval (Sri Vaishnava tradition)
The Prapatti forms the surrender portion of the daily liturgy of Lord Venkateswara at Tirumala. After the Lord is awakened by the Suprabhatam and extolled by the Stotram, the devotee performs prapatti — casting himself in total surrender at His feet — before concluding with the Mangalasasanam. The hymn's loving, detailed contemplation of the Lord's feet, beginning with the Goddess as intercessor, embodies the very heart of the Sri Vaishnava doctrine of saranagati.
✦ ശാസ്ത്രങ്ങളിൽ പറഞ്ഞതുപോലെ
It is a cherished belief at Tirumala that the Lord Himself, whose right hand points downward toward His own feet (the varada-hasta of the moolavar deity), is forever inviting every soul to take refuge there; the surrendered devotee who recites this Prapatti is held to be eternally accepted and protected, freed from the fear of samsara.
അർഥസഹിതം പൂർണ പാഠം
ഏതെങ്കിലും വരിയിലോ ▶ ബട്ടണിലോ തൊട്ട് കേൾക്കൂ
ഈശാനാം ജഗതോഽസ്യ വേങ്കടപതേര്വിഷ്ണോഃ പരാം പ്രേയസീം തദ്വക്ഷഃസ്ഥലനിത്യവാസരസികാം തത്ക്ഷാന്തിസംവര്ധിനീമ് । പദ്മാലങ്കൃതപാണിപല്ലവയുഗാം പദ്മാസനസ്ഥാം ശ്രിയം വാത്സല്യാദിഗുണോജ്ജ്വലാം ഭഗവതീം വന്ദേ ജഗന്മാതരമ് ॥ ൧ ॥
īśānāṃ jagato'sya veṅkaṭapaterviṣṇoḥ parāṃ preyasīṃ tadvakṣaḥsthalanityavāsarasikāṃ tatkṣāntisaṃvardhinīm | padmālaṅkṛtapāṇipallavayugāṃ padmāsanasthāṃ śriyaṃ vātsalyādiguṇojjvalāṃ bhagavatīṃ vande jaganmātaram || 1 ||
അർഥം:मैं जगन्माता श्रीदेवी (लक्ष्मी) को प्रणाम करता हूँ — जो इस विश्व की अधीश्वरी एवं वेङ्कटपति विष्णु की परम प्रेयसी हैं, जो उनके वक्षःस्थल पर सदा निवास करने में रसिक हैं, उनकी क्षमा को बढ़ाने वाली हैं, जिनके कोमल हाथ कमल धारण किए हैं, जो कमलासन पर विराजमान हैं और वात्सल्य आदि गुणों से उज्ज्वल हैं। (1)
ശ്രീമന് കൃപാജലനിധേ കൃതസര്വലോക സര്വജ്ഞ ശക്ത നതവത്സല സര്വശേഷിന് । സ്വാമിന് സുശീല സുലഭാശ്രിതപാരിജാത ശ്രീവേങ്കടേശചരണൌ ശരണം പ്രപദ്യേ ॥ ൨ ॥
śrīman kṛpājalanidhe kṛtasarvaloka sarvajña śakta natavatsala sarvaśeṣin | svāmin suśīla sulabhāśritapārijāta śrīveṅkaṭeśacaraṇau śaraṇaṃ prapadye || 2 ||
അർഥം:हे श्रीमान् कृपासागर, समस्त लोकों के रचयिता, सर्वज्ञ, सर्वशक्तिमान्, नतजनों पर वत्सल, सर्वशेषी; हे स्वामी, सुशील, शरणागतों के लिए सुलभ कल्पवृक्ष — मैं श्रीवेङ्कटेश के चरणों की शरण ग्रहण करता हूँ। (2)
ആനൂപുരാര്പിതസുജാതസുഗന്ധിപുഷ്പ- സൌരഭ്യസൌരഭകരൌ സമസന്നിവേശൌ । സൌമ്യൌ സദാഽനുഭവനേഽപി നവാനുഭാവ്യൌ ശ്രീവേങ്കടേശചരണൌ ശരണം പ്രപദ്യേ ॥ ൩ ॥
ānūpurārpitasujātasugandhipuṣpa- saurabhyasaurabhakarau samasanniveśau | saumyau sadā'nubhavane'pi navānubhāvyau śrīveṅkaṭeśacaraṇau śaraṇaṃ prapadye || 3 ||
അർഥം:जिन चरणों की सुगन्ध नूपुरों पर अर्पित सुगन्धित पुष्पों से और भी सुगन्धित हो जाती है, जो समान एवं सुन्दर रूप वाले, सौम्य तथा सदा अनुभव किए जाने पर भी नित्य-नवीन हैं — श्रीवेङ्कटेश के उन चरणों की शरण मैं ग्रहण करता हूँ। (3)
സദ്യോവികാസിസമുദിത്വരസാന്ദ്രരാഗ- സൌരഭ്യനിര്ഭരസരോരുഹസാമ്യവാര്താമ് । സമ്യക്ഷു സാഹസപദേഷു വിലേഖയന്തൌ ശ്രീവേങ്കടേശചരണൌ ശരണം പ്രപദ്യേ ॥ ൪ ॥
sadyovikāsisamuditvarasāndrarāga- saurabhyanirbharasaroruhasāmyavārtām | samyaksu sāhasapadeṣu vilekhayantau śrīveṅkaṭeśacaraṇau śaraṇaṃ prapadye || 4 ||
അർഥം:जो चरण तत्क्षण विकसित, पराग एवं सुगन्ध से भरे सान्द्र-रक्तवर्ण कमल से अपनी समानता की होड़ अपने तलों पर साहसपूर्वक अंकित करते हैं — श्रीवेङ्कटेश के उन चरणों की शरण मैं ग्रहण करता हूँ। (4)
രേഖാമയധ്വജസുധാകലശാതപത്ര- വജ്രാങ്കുശാമ്ബുരുഹകല്പകശങ്ഖചക്രൈഃ । ഭവ്യൈരലങ്കൃതതലൌ പരതത്ത്വചിഹ്നൈഃ ശ്രീവേങ്കടേശചരണൌ ശരണം പ്രപദ്യേ ॥ ൫ ॥
rekhāmayadhvajasudhākalaśātapatra- vajrāṅkuśāmburuhakalpakaśaṅkhacakraiḥ | bhavyairalaṅkṛtatalau paratattvacihnaiḥ śrīveṅkaṭeśacaraṇau śaraṇaṃ prapadye || 5 ||
അർഥം:जिनके तल ध्वज, अमृत-कलश, छत्र, वज्र, अंकुश, कमल, कल्पवृक्ष, शङ्ख एवं चक्र — इन परतत्त्व के मङ्गल-चिह्नों से अलंकृत हैं — श्रीवेङ्कटेश के उन चरणों की शरण मैं ग्रहण करता हूँ। (5)
താമ്രോദരദ്യുതിപരാജിതപദ്മരാഗൌ ബാഹ്യൈര്മഹോഭിരഭിഭൂതമഹേന്ദ്രനീലൌ । ഉദ്യന്നഖാംശുഭിരുദസ്തശശാങ്കഭാസൌ ശ്രീവേങ്കടേശചരണൌ ശരണം പ്രപദ്യേ ॥ ൬ ॥
tāmrodaradyutiparājitapadmarāgau bāhyairmahobhirabhibhūtamahendranīlau | udyannakhāṃśubhirudastaśaśāṅkabhāsau śrīveṅkaṭeśacaraṇau śaraṇaṃ prapadye || 6 ||
അർഥം:जिनकी ताम्र-आभा पद्मराग को परास्त करती है, बाह्य कान्ति महानील मणि को अभिभूत करती है, और जिनके नखों की उदित किरणें चन्द्रमा की प्रभा को भी पीछे छोड़ देती हैं — श्रीवेङ्कटेश के उन चरणों की शरण मैं ग्रहण करता हूँ। (6)
സപ്രേമഭീതികമലാകരപല്ലവാഭ്യാം സംവാഹനേഽപി സപദി ക്ലമമാദധാനൌ । കാന്താവനാങ്മനസഗോചരസൌകുമാര്യൌ ശ്രീവേങ്കടേശചരണൌ ശരണം പ്രപദ്യേ ॥ ൭ ॥
sapremabhītikamalākarapallavābhyāṃ saṃvāhane'pi sapadi klamamādadhānau | kāntāvanāṅmanasagocarasaukumāryau śrīveṅkaṭeśacaraṇau śaraṇaṃ prapadye || 7 ||
അർഥം:जो चरण इतने सुकुमार हैं कि लक्ष्मी के कमल-कोमल हाथों द्वारा प्रेम एवं भय से दबाए जाने पर भी तुरन्त मानो थकान अनुभव करते हैं, जिनकी कोमलता वाणी एवं मन की पहुँच से परे है — श्रीवेङ्कटेश के उन चरणों की शरण मैं ग्रहण करता हूँ। (7)
ലക്ഷ്മീമഹീ തദനുരൂപനിജാനുഭാവ- നീഡാദിദിവ്യമഹിഷീകരപല്ലവാനാമ് । ആരുണ്യസങ്ക്രമണതഃ കില സാന്ദ്രരാഗൌ ശ്രീവേങ്കടേശചരണൌ ശരണം പ്രപദ്യേ ॥ ൮ ॥
lakṣmīmahī tadanurūpanijānubhāva- nīḍādidivyamahiṣīkarapallavānām | āruṇyasaṅkramaṇataḥ kila sāndrarāgau śrīveṅkaṭeśacaraṇau śaraṇaṃ prapadye || 8 ||
അർഥം:जिनका सान्द्र रक्तवर्ण, कहा जाता है, लक्ष्मी, भूमि, नीला आदि दिव्य महिषियों के कर-कमलों की अरुणिमा के संक्रमण से आया है — श्रीवेङ्कटेश के उन चरणों की शरण मैं ग्रहण करता हूँ। (8)
നിത്യാനമദ്വിധിശിവാദികിരീടകോടി- പ്രത്യുപ്തദീപ്തനവരത്നമഹഃപ്രരോഹൈഃ । നീരാജനാവിധിമുദാരമുപാദധാനൌ ശ്രീവേങ്കടേശചരണൌ ശരണം പ്രപദ്യേ ॥ ൯ ॥
nityānamadvidhiśivādikirīṭakoṭi- pratyuptadīptanavaratnamahaḥprarohaiḥ | nīrājanāvidhimudāramupādadhānau śrīveṅkaṭeśacaraṇau śaraṇaṃ prapadye || 9 ||
അർഥം:जो चरण नित्य नमन करते ब्रह्मा, शिव आदि के करोड़ों मुकुटों में जड़े देदीप्यमान नवरत्नों की प्रभा से उदार नीराजन (आरती) ग्रहण करते हैं — श्रीवेङ्कटेश के उन चरणों की शरण मैं ग्रहण करता हूँ। (9)
വിഷ്ണോഃ പദേ പരമ ഇത്യുദിതപ്രശംസൌ യൌ മധ്വ ഉത്സ ഇതി ഭോഗ്യതയാപ്യുപാത്തൌ । ഭൂയസ്തഥേതി തവ പാണിതലപ്രദിഷ്ടൌ ശ്രീവേങ്കടേശചരണൌ ശരണം പ്രപദ്യേ ॥ ൧൦ ॥
viṣṇoḥ pade parama ityuditapraśaṃsau yau madhva utsa iti bhogyatayāpyupāttau | bhūyastatheti tava pāṇitalapradiṣṭau śrīveṅkaṭeśacaraṇau śaraṇaṃ prapadye || 10 ||
അർഥം:जिन्हें वेद 'विष्णोः परमं पदम्' कहकर प्रशंसित करता है, 'मध्व उत्सः' (मधु का स्रोत) कहकर भोग्य रूप में ग्रहण करता है, और जिन्हें आप स्वयं अपने हाथ से (तिरुमला में) पुनः दिखाते हैं — श्रीवेङ्कटेश के उन चरणों की शरण मैं ग्रहण करता हूँ। (10)
പാര്ഥായ തത്സദൃശസാരഥിനാ ത്വയൈവ യൌ ദര്ശിതൌ സ്വചരണൌ ശരണം വ്രജേതി । ഭൂയോഽപി മഹ്യമിഹ തൌ കരദര്ശിതൌ തേ ശ്രീവേങ്കടേശചരണൌ ശരണം പ്രപദ്യേ ॥ ൧൧ ॥
pārthāya tatsadṛśasārathinā tvayaiva yau darśitau svacaraṇau śaraṇaṃ vrajeti | bhūyo'pi mahyamiha tau karadarśitau te śrīveṅkaṭeśacaraṇau śaraṇaṃ prapadye || 11 ||
അർഥം:जिन चरणों को आपने अर्जुन के अनुपम सारथि बनकर 'इनकी शरण लो' कहकर दिखाया, और जिन्हें यहाँ पुनः अपने हाथ से मुझे दिखाते हैं — श्रीवेङ्कटेश के उन चरणों की शरण मैं ग्रहण करता हूँ। (11)
മന്മൂര്ധ്നി കാലിയഫണേ വികടാടവീഷു ശ്രീവേങ്കടാദ്രിശിഖരേ ശിരസി ശ്രുതീനാമ് । ചിത്തേഽപ്യനന്യമനസാം സമമാഹിതൌ തേ ശ്രീവേങ്കടേശചരണൌ ശരണം പ്രപദ്യേ ॥ ൧൨ ॥
manmūrdhni kāliyaphaṇe vikaṭāṭavīṣu śrīveṅkaṭādriśikhare śirasi śrutīnām | citte'pyananyamanasāṃ samamāhitau te śrīveṅkaṭeśacaraṇau śaraṇaṃ prapadye || 12 ||
അർഥം:जो चरण मेरे मस्तक पर, कालिय के फण पर, विकट वनों में, वेङ्कटाद्रि के शिखर पर, श्रुतियों के शिर पर तथा अनन्यचित्त भक्तों के हृदय में समान रूप से स्थित हैं — श्रीवेङ्कटेश के उन चरणों की शरण मैं ग्रहण करता हूँ। (12)
അമ്ലാനഹൃഷ്യദവനീതലകീര്ണപുഷ്പൌ ശ്രീവേങ്കടാദ്രിശിഖരാഭരണായമാനൌ । ആനന്ദിതാഖിലമനോനയനൌ തവൈതൌ ശ്രീവേങ്കടേശചരണൌ ശരണം പ്രപദ്യേ ॥ ൧൩ ॥
amlānahṛṣyadavanītalakīrṇapuṣpau śrīveṅkaṭādriśikharābharaṇāyamānau | ānanditākhilamanonayanau tavaitau śrīveṅkaṭeśacaraṇau śaraṇaṃ prapadye || 13 ||
അർഥം:जो चरण कभी न मुरझाने वाले प्रफुल्लित पुष्पों से बिखरी भूमि पर शोभित, वेङ्कटाद्रि के शिखर के आभूषण-स्वरूप, सबके मन एवं नेत्रों को आनन्दित करने वाले हैं — श्रीवेङ्कटेश के उन चरणों की शरण मैं ग्रहण करता हूँ। (13)
പ്രായഃ പ്രപന്നജനതാ പ്രഥമാവഗാഹ്യൌ മാതുഃ സ്തനാവിവ ശിശോരമൃതായമാണൌ । പ്രാപ്തൌ പരസ്പരതുലാമതുലാന്തരൌ തേ ശ്രീവേങ്കടേശചരണൌ ശരണം പ്രപദ്യേ ॥ ൧൪ ॥
prāyaḥ prapannajanatā prathamāvagāhyau mātuḥ stanāviva śiśoramṛtāyamāṇau | prāptau parasparatulāmatulāntarau te śrīveṅkaṭeśacaraṇau śaraṇaṃ prapadye || 14 ||
അർഥം:जिन चरणों में शरणागत जन सर्वप्रथम मग्न होते हैं, जैसे शिशु माता के स्तनों में, जो अमृत के समान सदा पोषक हैं, जो परस्पर अनुपम होकर भी एक-दूसरे के समान हैं — श्रीवेङ्कटेश के उन चरणों की शरण मैं ग्रहण करता हूँ। (14)
സത്ത്വോത്തരൈഃ സതതസേവ്യപദാമ്ബുജേന സംസാരതാരകദയാര്ദ്രദൃഗഞ്ചലേന । സൌമ്യോപയന്തൃമുനിനാ മമ ദര്ശിതൌ തേ ശ്രീവേങ്കടേശചരണൌ ശരണം പ്രപദ്യേ ॥ ൧൫ ॥
sattvottaraiḥ satatasevyapadāmbujena saṃsāratārakadayārdradṛgañcalena | saumyopayantṛmuninā mama darśitau te śrīveṅkaṭeśacaraṇau śaraṇaṃ prapadye || 15 ||
അർഥം:जिन चरणों को सौम्य उपयन्तृ मुनि (मणवाल मामुनि) ने, जिनके चरण-कमल श्रेष्ठ जनों से सदा सेवित हैं तथा जिनका कटाक्ष संसार-तारक दया से आर्द्र है, मुझे दिखाया — श्रीवेङ्कटेश के उन चरणों की शरण मैं ग्रहण करता हूँ। (15)
ശ്രീശ ശ്രിയാ ഘടികയാ ത്വദുപായഭാവേ പ്രാപ്യേ ത്വയി സ്വയമുപേയതയാ സ്ഫുരന്ത്യാ । നിത്യാശ്രിതായ നിരവദ്യഗുണായ തുഭ്യം സ്യാം കിങ്കരോ വൃഷഗിരീശ ന ജാതു മഹ്യമ് ॥ ൧൬ ॥
śrīśa śriyā ghaṭikayā tvadupāyabhāve prāpye tvayi svayamupeyatayā sphurantyā | nityāśritāya niravadyaguṇāya tubhyaṃ syāṃ kiṅkaro vṛṣagirīśa na jātu mahyam || 16 ||
അർഥം:हे श्रीपति! श्री (लक्ष्मी) के द्वारा, जो आपकी प्राप्ति का उपाय भी हैं और स्वयं उपेय रूप में आप में स्फुरित होती हैं — हे वृषगिरीश! मैं नित्य-आश्रित, निर्दोष-गुण आपका ही किङ्कर बना रहूँ, कभी अपना नहीं। (16)
പദം-പദം അർഥം
ഉച്ചാരണം കേൾക്കാൻ ഏതെങ്കിലും പദത്തിൽ ക്ലിക്ക് ചെയ്യൂ
श्री वेङ्कटेश प्रपत्तिः പാരായണ ഫലങ്ങൾ
Expresses complete surrender (prapatti/saranagati) at the feet of Lord Venkateswara
Invokes the grace of both Lakshmi and Vishnu, as the hymn begins by seeking the Goddess's intercession
Believed to grant the Lord's protection and freedom from the fears of worldly existence
Deepens loving devotion through detailed meditation on the Lord's sacred feet
Recited daily at Tirumala, it connects the devotee to the living temple tradition
The final verse instills the highest aspiration — to belong wholly to the Lord and never to oneself
श्री वेङ्कटेश प्रपत्तिः പാരായണ വിധി
Sit facing an image of Venkateswara after bathing. Begin by meditating on Goddess Lakshmi (verse 1), then recite the fifteen verses of surrender, dwelling on the Lord's feet with each refrain 'śrī-veṅkaṭeśa-caraṇau śaraṇaṃ prapadye'. At Tirumala it follows the Suprabhatam and Stotram and precedes the Mangalasasanam. Conclude with the sixteenth verse as a prayer to be the Lord's eternal servant.
പതിവായി ചോദിക്കുന്ന ചോദ്യങ്ങൾ
ഇവയും വായിക്കൂ
ॐ
പൂർണ श्री वेङ्कटेश प्रपत्तिः ശ്ലോകം-ശ്ലോകം അർഥസഹിതം വായിക്കൂ, അല്ലെങ്കിൽ കൂടുതൽ പവിത്ര പാഠങ്ങൾ കാണൂ