శ్రీ వేఙ్కటేశ ప్రపత్తిః
श्री वेङ्कटेश प्रपत्तिः in Telugu · తెలుగు
మీ భాష/లిపిలో చదవండి
మూలం & కథ
Sri Venkatesa Suprabhatam corpus, recited daily at the Tirumala temple · Traditional (part of the Suprabhatam–Stotram–Prapatti–Mangalasasanam sequence attributed to Prativadi Bhayankaram Annangaracharya); the fifteenth verse honours Sri Manavala Mamuni · Medieval (Sri Vaishnava tradition)
The Prapatti forms the surrender portion of the daily liturgy of Lord Venkateswara at Tirumala. After the Lord is awakened by the Suprabhatam and extolled by the Stotram, the devotee performs prapatti — casting himself in total surrender at His feet — before concluding with the Mangalasasanam. The hymn's loving, detailed contemplation of the Lord's feet, beginning with the Goddess as intercessor, embodies the very heart of the Sri Vaishnava doctrine of saranagati.
✦ శాస్త్రాలలో చెప్పినట్లు
It is a cherished belief at Tirumala that the Lord Himself, whose right hand points downward toward His own feet (the varada-hasta of the moolavar deity), is forever inviting every soul to take refuge there; the surrendered devotee who recites this Prapatti is held to be eternally accepted and protected, freed from the fear of samsara.
అర్థంతో పూర్తి పాఠం
ఏ పంక్తిపైన అయినా లేదా ▶ బటన్పై తాకి వినండి
ఈశానాం జగతోఽస్య వేఙ్కటపతేర్విష్ణోః పరాం ప్రేయసీం తద్వక్షఃస్థలనిత్యవాసరసికాం తత్క్షాన్తిసంవర్ధినీమ్ । పద్మాలఙ్కృతపాణిపల్లవయుగాం పద్మాసనస్థాం శ్రియం వాత్సల్యాదిగుణోజ్జ్వలాం భగవతీం వన్దే జగన్మాతరమ్ ॥ ౧ ॥
īśānāṃ jagato'sya veṅkaṭapaterviṣṇoḥ parāṃ preyasīṃ tadvakṣaḥsthalanityavāsarasikāṃ tatkṣāntisaṃvardhinīm | padmālaṅkṛtapāṇipallavayugāṃ padmāsanasthāṃ śriyaṃ vātsalyādiguṇojjvalāṃ bhagavatīṃ vande jaganmātaram || 1 ||
అర్థం:मैं जगन्माता श्रीदेवी (लक्ष्मी) को प्रणाम करता हूँ — जो इस विश्व की अधीश्वरी एवं वेङ्कटपति विष्णु की परम प्रेयसी हैं, जो उनके वक्षःस्थल पर सदा निवास करने में रसिक हैं, उनकी क्षमा को बढ़ाने वाली हैं, जिनके कोमल हाथ कमल धारण किए हैं, जो कमलासन पर विराजमान हैं और वात्सल्य आदि गुणों से उज्ज्वल हैं। (1)
శ్రీమన్ కృపాజలనిధే కృతసర్వలోక సర్వజ్ఞ శక్త నతవత్సల సర్వశేషిన్ । స్వామిన్ సుశీల సులభాశ్రితపారిజాత శ్రీవేఙ్కటేశచరణౌ శరణం ప్రపద్యే ॥ ౨ ॥
śrīman kṛpājalanidhe kṛtasarvaloka sarvajña śakta natavatsala sarvaśeṣin | svāmin suśīla sulabhāśritapārijāta śrīveṅkaṭeśacaraṇau śaraṇaṃ prapadye || 2 ||
అర్థం:हे श्रीमान् कृपासागर, समस्त लोकों के रचयिता, सर्वज्ञ, सर्वशक्तिमान्, नतजनों पर वत्सल, सर्वशेषी; हे स्वामी, सुशील, शरणागतों के लिए सुलभ कल्पवृक्ष — मैं श्रीवेङ्कटेश के चरणों की शरण ग्रहण करता हूँ। (2)
ఆనూపురార్పితసుజాతసుగన్ధిపుష్ప- సౌరభ్యసౌరభకరౌ సమసన్నివేశౌ । సౌమ్యౌ సదాఽనుభవనేఽపి నవానుభావ్యౌ శ్రీవేఙ్కటేశచరణౌ శరణం ప్రపద్యే ॥ ౩ ॥
ānūpurārpitasujātasugandhipuṣpa- saurabhyasaurabhakarau samasanniveśau | saumyau sadā'nubhavane'pi navānubhāvyau śrīveṅkaṭeśacaraṇau śaraṇaṃ prapadye || 3 ||
అర్థం:जिन चरणों की सुगन्ध नूपुरों पर अर्पित सुगन्धित पुष्पों से और भी सुगन्धित हो जाती है, जो समान एवं सुन्दर रूप वाले, सौम्य तथा सदा अनुभव किए जाने पर भी नित्य-नवीन हैं — श्रीवेङ्कटेश के उन चरणों की शरण मैं ग्रहण करता हूँ। (3)
సద్యోవికాసిసముదిత్వరసాన్ద్రరాగ- సౌరభ్యనిర్భరసరోరుహసామ్యవార్తామ్ । సమ్యక్షు సాహసపదేషు విలేఖయన్తౌ శ్రీవేఙ్కటేశచరణౌ శరణం ప్రపద్యే ॥ ౪ ॥
sadyovikāsisamuditvarasāndrarāga- saurabhyanirbharasaroruhasāmyavārtām | samyaksu sāhasapadeṣu vilekhayantau śrīveṅkaṭeśacaraṇau śaraṇaṃ prapadye || 4 ||
అర్థం:जो चरण तत्क्षण विकसित, पराग एवं सुगन्ध से भरे सान्द्र-रक्तवर्ण कमल से अपनी समानता की होड़ अपने तलों पर साहसपूर्वक अंकित करते हैं — श्रीवेङ्कटेश के उन चरणों की शरण मैं ग्रहण करता हूँ। (4)
రేఖామయధ్వజసుధాకలశాతపత్ర- వజ్రాఙ్కుశామ్బురుహకల్పకశఙ్ఖచక్రైః । భవ్యైరలఙ్కృతతలౌ పరతత్త్వచిహ్నైః శ్రీవేఙ్కటేశచరణౌ శరణం ప్రపద్యే ॥ ౫ ॥
rekhāmayadhvajasudhākalaśātapatra- vajrāṅkuśāmburuhakalpakaśaṅkhacakraiḥ | bhavyairalaṅkṛtatalau paratattvacihnaiḥ śrīveṅkaṭeśacaraṇau śaraṇaṃ prapadye || 5 ||
అర్థం:जिनके तल ध्वज, अमृत-कलश, छत्र, वज्र, अंकुश, कमल, कल्पवृक्ष, शङ्ख एवं चक्र — इन परतत्त्व के मङ्गल-चिह्नों से अलंकृत हैं — श्रीवेङ्कटेश के उन चरणों की शरण मैं ग्रहण करता हूँ। (5)
తామ్రోదరద్యుతిపరాజితపద్మరాగౌ బాహ్యైర్మహోభిరభిభూతమహేన్ద్రనీలౌ । ఉద్యన్నఖాంశుభిరుదస్తశశాఙ్కభాసౌ శ్రీవేఙ్కటేశచరణౌ శరణం ప్రపద్యే ॥ ౬ ॥
tāmrodaradyutiparājitapadmarāgau bāhyairmahobhirabhibhūtamahendranīlau | udyannakhāṃśubhirudastaśaśāṅkabhāsau śrīveṅkaṭeśacaraṇau śaraṇaṃ prapadye || 6 ||
అర్థం:जिनकी ताम्र-आभा पद्मराग को परास्त करती है, बाह्य कान्ति महानील मणि को अभिभूत करती है, और जिनके नखों की उदित किरणें चन्द्रमा की प्रभा को भी पीछे छोड़ देती हैं — श्रीवेङ्कटेश के उन चरणों की शरण मैं ग्रहण करता हूँ। (6)
సప్రేమభీతికమలాకరపల్లవాభ్యాం సంవాహనేఽపి సపది క్లమమాదధానౌ । కాన్తావనాఙ్మనసగోచరసౌకుమార్యౌ శ్రీవేఙ్కటేశచరణౌ శరణం ప్రపద్యే ॥ ౭ ॥
sapremabhītikamalākarapallavābhyāṃ saṃvāhane'pi sapadi klamamādadhānau | kāntāvanāṅmanasagocarasaukumāryau śrīveṅkaṭeśacaraṇau śaraṇaṃ prapadye || 7 ||
అర్థం:जो चरण इतने सुकुमार हैं कि लक्ष्मी के कमल-कोमल हाथों द्वारा प्रेम एवं भय से दबाए जाने पर भी तुरन्त मानो थकान अनुभव करते हैं, जिनकी कोमलता वाणी एवं मन की पहुँच से परे है — श्रीवेङ्कटेश के उन चरणों की शरण मैं ग्रहण करता हूँ। (7)
లక్ష్మీమహీ తదనురూపనిజానుభావ- నీడాదిదివ్యమహిషీకరపల్లవానామ్ । ఆరుణ్యసఙ్క్రమణతః కిల సాన్ద్రరాగౌ శ్రీవేఙ్కటేశచరణౌ శరణం ప్రపద్యే ॥ ౮ ॥
lakṣmīmahī tadanurūpanijānubhāva- nīḍādidivyamahiṣīkarapallavānām | āruṇyasaṅkramaṇataḥ kila sāndrarāgau śrīveṅkaṭeśacaraṇau śaraṇaṃ prapadye || 8 ||
అర్థం:जिनका सान्द्र रक्तवर्ण, कहा जाता है, लक्ष्मी, भूमि, नीला आदि दिव्य महिषियों के कर-कमलों की अरुणिमा के संक्रमण से आया है — श्रीवेङ्कटेश के उन चरणों की शरण मैं ग्रहण करता हूँ। (8)
నిత్యానమద్విధిశివాదికిరీటకోటి- ప్రత్యుప్తదీప్తనవరత్నమహఃప్రరోహైః । నీరాజనావిధిముదారముపాదధానౌ శ్రీవేఙ్కటేశచరణౌ శరణం ప్రపద్యే ॥ ౯ ॥
nityānamadvidhiśivādikirīṭakoṭi- pratyuptadīptanavaratnamahaḥprarohaiḥ | nīrājanāvidhimudāramupādadhānau śrīveṅkaṭeśacaraṇau śaraṇaṃ prapadye || 9 ||
అర్థం:जो चरण नित्य नमन करते ब्रह्मा, शिव आदि के करोड़ों मुकुटों में जड़े देदीप्यमान नवरत्नों की प्रभा से उदार नीराजन (आरती) ग्रहण करते हैं — श्रीवेङ्कटेश के उन चरणों की शरण मैं ग्रहण करता हूँ। (9)
విష్ణోః పదే పరమ ఇత్యుదితప్రశంసౌ యౌ మధ్వ ఉత్స ఇతి భోగ్యతయాప్యుపాత్తౌ । భూయస్తథేతి తవ పాణితలప్రదిష్టౌ శ్రీవేఙ్కటేశచరణౌ శరణం ప్రపద్యే ॥ ౧౦ ॥
viṣṇoḥ pade parama ityuditapraśaṃsau yau madhva utsa iti bhogyatayāpyupāttau | bhūyastatheti tava pāṇitalapradiṣṭau śrīveṅkaṭeśacaraṇau śaraṇaṃ prapadye || 10 ||
అర్థం:जिन्हें वेद 'विष्णोः परमं पदम्' कहकर प्रशंसित करता है, 'मध्व उत्सः' (मधु का स्रोत) कहकर भोग्य रूप में ग्रहण करता है, और जिन्हें आप स्वयं अपने हाथ से (तिरुमला में) पुनः दिखाते हैं — श्रीवेङ्कटेश के उन चरणों की शरण मैं ग्रहण करता हूँ। (10)
పార్థాయ తత్సదృశసారథినా త్వయైవ యౌ దర్శితౌ స్వచరణౌ శరణం వ్రజేతి । భూయోఽపి మహ్యమిహ తౌ కరదర్శితౌ తే శ్రీవేఙ్కటేశచరణౌ శరణం ప్రపద్యే ॥ ౧౧ ॥
pārthāya tatsadṛśasārathinā tvayaiva yau darśitau svacaraṇau śaraṇaṃ vrajeti | bhūyo'pi mahyamiha tau karadarśitau te śrīveṅkaṭeśacaraṇau śaraṇaṃ prapadye || 11 ||
అర్థం:जिन चरणों को आपने अर्जुन के अनुपम सारथि बनकर 'इनकी शरण लो' कहकर दिखाया, और जिन्हें यहाँ पुनः अपने हाथ से मुझे दिखाते हैं — श्रीवेङ्कटेश के उन चरणों की शरण मैं ग्रहण करता हूँ। (11)
మన్మూర్ధ్ని కాలియఫణే వికటాటవీషు శ్రీవేఙ్కటాద్రిశిఖరే శిరసి శ్రుతీనామ్ । చిత్తేఽప్యనన్యమనసాం సమమాహితౌ తే శ్రీవేఙ్కటేశచరణౌ శరణం ప్రపద్యే ॥ ౧౨ ॥
manmūrdhni kāliyaphaṇe vikaṭāṭavīṣu śrīveṅkaṭādriśikhare śirasi śrutīnām | citte'pyananyamanasāṃ samamāhitau te śrīveṅkaṭeśacaraṇau śaraṇaṃ prapadye || 12 ||
అర్థం:जो चरण मेरे मस्तक पर, कालिय के फण पर, विकट वनों में, वेङ्कटाद्रि के शिखर पर, श्रुतियों के शिर पर तथा अनन्यचित्त भक्तों के हृदय में समान रूप से स्थित हैं — श्रीवेङ्कटेश के उन चरणों की शरण मैं ग्रहण करता हूँ। (12)
అమ్లానహృష్యదవనీతలకీర్ణపుష్పౌ శ్రీవేఙ్కటాద్రిశిఖరాభరణాయమానౌ । ఆనన్దితాఖిలమనోనయనౌ తవైతౌ శ్రీవేఙ్కటేశచరణౌ శరణం ప్రపద్యే ॥ ౧౩ ॥
amlānahṛṣyadavanītalakīrṇapuṣpau śrīveṅkaṭādriśikharābharaṇāyamānau | ānanditākhilamanonayanau tavaitau śrīveṅkaṭeśacaraṇau śaraṇaṃ prapadye || 13 ||
అర్థం:जो चरण कभी न मुरझाने वाले प्रफुल्लित पुष्पों से बिखरी भूमि पर शोभित, वेङ्कटाद्रि के शिखर के आभूषण-स्वरूप, सबके मन एवं नेत्रों को आनन्दित करने वाले हैं — श्रीवेङ्कटेश के उन चरणों की शरण मैं ग्रहण करता हूँ। (13)
ప్రాయః ప్రపన్నజనతా ప్రథమావగాహ్యౌ మాతుః స్తనావివ శిశోరమృతాయమాణౌ । ప్రాప్తౌ పరస్పరతులామతులాన్తరౌ తే శ్రీవేఙ్కటేశచరణౌ శరణం ప్రపద్యే ॥ ౧౪ ॥
prāyaḥ prapannajanatā prathamāvagāhyau mātuḥ stanāviva śiśoramṛtāyamāṇau | prāptau parasparatulāmatulāntarau te śrīveṅkaṭeśacaraṇau śaraṇaṃ prapadye || 14 ||
అర్థం:जिन चरणों में शरणागत जन सर्वप्रथम मग्न होते हैं, जैसे शिशु माता के स्तनों में, जो अमृत के समान सदा पोषक हैं, जो परस्पर अनुपम होकर भी एक-दूसरे के समान हैं — श्रीवेङ्कटेश के उन चरणों की शरण मैं ग्रहण करता हूँ। (14)
సత్త్వోత్తరైః సతతసేవ్యపదామ్బుజేన సంసారతారకదయార్ద్రదృగఞ్చలేన । సౌమ్యోపయన్తృమునినా మమ దర్శితౌ తే శ్రీవేఙ్కటేశచరణౌ శరణం ప్రపద్యే ॥ ౧౫ ॥
sattvottaraiḥ satatasevyapadāmbujena saṃsāratārakadayārdradṛgañcalena | saumyopayantṛmuninā mama darśitau te śrīveṅkaṭeśacaraṇau śaraṇaṃ prapadye || 15 ||
అర్థం:जिन चरणों को सौम्य उपयन्तृ मुनि (मणवाल मामुनि) ने, जिनके चरण-कमल श्रेष्ठ जनों से सदा सेवित हैं तथा जिनका कटाक्ष संसार-तारक दया से आर्द्र है, मुझे दिखाया — श्रीवेङ्कटेश के उन चरणों की शरण मैं ग्रहण करता हूँ। (15)
శ్రీశ శ్రియా ఘటికయా త్వదుపాయభావే ప్రాప్యే త్వయి స్వయముపేయతయా స్ఫురన్త్యా । నిత్యాశ్రితాయ నిరవద్యగుణాయ తుభ్యం స్యాం కిఙ్కరో వృషగిరీశ న జాతు మహ్యమ్ ॥ ౧౬ ॥
śrīśa śriyā ghaṭikayā tvadupāyabhāve prāpye tvayi svayamupeyatayā sphurantyā | nityāśritāya niravadyaguṇāya tubhyaṃ syāṃ kiṅkaro vṛṣagirīśa na jātu mahyam || 16 ||
అర్థం:हे श्रीपति! श्री (लक्ष्मी) के द्वारा, जो आपकी प्राप्ति का उपाय भी हैं और स्वयं उपेय रूप में आप में स्फुरित होती हैं — हे वृषगिरीश! मैं नित्य-आश्रित, निर्दोष-गुण आपका ही किङ्कर बना रहूँ, कभी अपना नहीं। (16)
పదం-పదం అర్థం
ఉచ్చారణ వినడానికి ఏ పదంపైన అయినా క్లిక్ చేయండి
श्री वेङ्कटेश प्रपत्तिः పారాయణ ప్రయోజనాలు
Expresses complete surrender (prapatti/saranagati) at the feet of Lord Venkateswara
Invokes the grace of both Lakshmi and Vishnu, as the hymn begins by seeking the Goddess's intercession
Believed to grant the Lord's protection and freedom from the fears of worldly existence
Deepens loving devotion through detailed meditation on the Lord's sacred feet
Recited daily at Tirumala, it connects the devotee to the living temple tradition
The final verse instills the highest aspiration — to belong wholly to the Lord and never to oneself
श्री वेङ्कटेश प्रपत्तिः పారాయణ విధి
Sit facing an image of Venkateswara after bathing. Begin by meditating on Goddess Lakshmi (verse 1), then recite the fifteen verses of surrender, dwelling on the Lord's feet with each refrain 'śrī-veṅkaṭeśa-caraṇau śaraṇaṃ prapadye'. At Tirumala it follows the Suprabhatam and Stotram and precedes the Mangalasasanam. Conclude with the sixteenth verse as a prayer to be the Lord's eternal servant.
తరచూ అడిగే ప్రశ్నలు
ఇవి కూడా చదవండి
ॐ
పూర్తి श्री वेङ्कटेश प्रपत्तिःను శ్లోకం-శ్లోకం అర్థంతో చదవండి, లేదా మరిన్ని పవిత్ర పాఠాలు చూడండి